Thiên 1 — Quyển thượng: Sư Tử Du Bộ hỏi pháp nhất tướng; tiền thân bị nghiệp chướng của Phật

 # Kinh Phật nói về việc các pháp vốn không (Phật Thuyết Chư Pháp Bản Vô Kinh; "pháp" ở đây là mọi sự vật, hiện tượng, mọi điều có thể nghĩ tới)

 Kinh Phật nói về việc các pháp vốn không

 Đời Tùy, Xà-na-quật-đa dịch

 Kinh Phật nói về việc các pháp vốn không, quyển thượng

 Đời Tùy, Tam tạng (vị tu sĩ thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) Xà-na-quật-đa dịch

 Lại nữa, có lần Bà-già-bà (tiếng Phạn Bhagavat, nghĩa là Thế Tôn, bậc được cả đời tôn kính, tức Đức Phật) đi đến núi Thứu Tụ (núi Linh Thứu, núi có hình như chim kên kên) gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Cùng đi có đại chúng tỳ-kheo (tu sĩ nam đã xuất gia, thọ đủ giới) năm trăm người, và chín vạn hai nghìn vị bồ-tát (người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài).

 Đó là các vị bồ-tát ma-ha-tát (bồ-tát lớn, bậc bồ-tát đã tu hành cao sâu): Trang Nghiêm Oánh Sức, Sư Tử Du Bộ, Vô Ngại Diệm Tịnh Quang Đức Uy Vương, Mê Lưu Sơn Đỉnh Âm Vương, Ái Tiếu Vô Cấu Quang, Xuất Quang Tế Nhật Nguyệt Quang, Tối Thắng Vô Cấu Trì Quán, Xuất Uy Liên Hoa Khai Thân, Phạm Tự Tại Âm, Tượng Hí Sư Tử Vương Ý, Kim Quang Tịnh Vô Cấu Uy, Nhu Nhuyễn Xúc Thân, Kim Trang Nghiêm Tướng Khai Thân, Bách Quang Hưu Ma La Lực, Tịch Căn Uy Nghi Tịch Hạnh, Địa Tối Thượng Vương, Thiên Ngôn Từ Minh Âm, Pháp Lực Tự Tại Tịch Tĩnh Du Hành, Đức Uy Vô Cấu Thân, Mạn-thù-thi-lợi (tức Văn-thù-sư-lợi, vị bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ). Chín vạn hai nghìn vị bồ-tát đứng đầu như thế cùng có mặt.

 Bấy giờ bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ thấy các vị bồ-tát đã họp đông đủ, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa lại áo, vắt uất-đa-la-tăng-già (tấm áo khoác ngoài của tu sĩ) lên một bên vai, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về Phật, rồi dùng lời kệ hát mà hỏi Phật về nghĩa lý.

 Không có ngã (cái "tôi" thường còn), không có mạng (một sự sống riêng biệt thường còn), không có cái pháp được nuôi lớn (một con người riêng có thật) — xin bậc danh tiếng vô biên giảng cho con.

 Lặng yên, rất mực lặng yên, luôn luôn tịch lặng — như thế mới là bậc tối thắng (cao quý nhất) trong chúng này.

 Các kiến chấp (những cách nhìn sai lệch mà người ta bám chặt) sao lại là bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn)? Kiêu mạn, giận dữ và ganh ghét,

 Thể của tham dục sao lại là bồ-đề? Xin bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật) danh tiếng vô biên nói cho.

 Nếu niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) là không có, không có phiền não, thì cõi của các hành (mọi hiện tượng do nhân duyên tạo thành) sao lại là bồ-đề?

 Thể ấy không có hai, Phật cũng như vậy — xin bậc Đại bi (lòng thương xót lớn, chỉ Phật) diễn nói cho con.

 Các pháp sao lại rốt ráo giải thoát, giống như niết-bàn, đồng với giải thoát?

 Làm sao lại ngang bằng hư không, không ngăn ngại, không dính mắc, không bị buộc vào nơi nào?

 Bậc có tiếng như chim ca-la-tần-già (loài chim trong truyền thuyết có tiếng hót hay tuyệt), như tiếng Phạm thiên (vị trời cõi sắc giới, tiếng nói trong trẻo vang xa), ánh sáng không nhơ, thân màu ánh vàng,

 Tiếng sáng trong sạch, công đức vô biên — xin vì con nói pháp rốt ráo không còn bụi nhơ.

 Sao các cái (những thứ che lấp tâm như tham dục, giận dữ, hôn trầm, xao động, nghi ngờ) lại ngang với bồ-đề? Sao tham dục lại là thể của bồ-đề?

 Pháp, phi pháp và đạo sao lại là một, không nhơ, trong sạch, ngang bằng hư không?

 Nếu không có số đếm, cũng không có vô số, thì pháp đã diệt độ (đã dứt hết, vào niết-bàn) là gì?

 Nếu bồ-đề không có người dính mắc, thì trí biết khắp (trí tuệ biết tất cả của Phật) sao cũng lại không có?

 Làm và không làm đều không có tranh cãi; nắm lấy và không nắm lấy đều không có thể tính.

 Chúng sinh ở trong đó chưa từng có; trong pháp, chướng ngại cũng lại không.

 Trong đó không có giới (giới luật), cũng không có nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng); phá giới cũng không có ở một chỗ nào.

 Định (tâm lặng yên chuyên chú) và trí cũng không có như thế; không trí và trí đều không thể đạt được.

 Sao pháp ấy trong sạch không nhơ, mà lại không có gì, ngang bằng hư không?

 Tâm trong một lúc không có chỗ để đạt được; không có tâm, sao lại là pháp?

 Trong đó cái biết, cái thấy không có gì; không có nhớ nghĩ, tu tập, cũng không có chứng đắc.

 Trong đó cũng không có gì để đoạn trừ; sao chúng sinh lại đồng với cõi hư không?

 Trong đó thể của pháp là nhất hành (một con đường duy nhất, một lối đi như nhau); trong đó không sinh cũng không chuyển.

 Phát khởi và sinh ra đều không có — các pháp như thế, xin bậc Thắng nhân (người cao quý hơn hết, chỉ Phật) nói cho.

 Trong đó không có bậc hữu học (người còn đang học đạo), không có la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), duyên giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lý nhân duyên) cũng không có.

 Người cầu bồ-đề không thể tìm được; pháp này không đến cũng không đi.

 Trong đó không có trụ lại, cũng không có chỗ nào; cũng không có đi, cũng không có đến.

 Pháp không đến không đi lại như thế nào? Như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) đứng yên không động.

 Trong đó không có tưởng (sự nhận biết hình tướng, khái niệm), cũng không có sắc (hình chất, vật chất); thể của sắc sao lại là bồ-đề?

 Sắc với bồ-đề không có hai — thể của pháp như thế, xin bậc Thắng nhân diễn nói.

 Trong đó không có "không", không có "vô tướng" (không có hình tướng); không có nhiễm trước (bám dính), cũng không có không nhiễm trước.

 Có danh và không có danh là pháp gì? Đường lời nói giống như tiếng vang trong núi.

 Trong đó không có sinh, không có kẻ gây khổ não; trong đó cũng không có cái "không sinh".

 Không có cái đã diệt, cũng không có ngăn che — sao các pháp lại là một đường?

 Trong đó không có trời, cũng không có rồng, không có khẩn-na-la (loài thần ca nhạc trên trời), dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn) và các loài khác.

 Trong đó nê-lê (địa ngục) không có, không có nơi để đi đến và không có chúng sinh.

 Dù nói pháp tối thắng của bậc Đạo sư, dù nói các ngoại đạo (những đạo ngoài Phật giáo) có ý xấu,

 Hai điều này sao lại là một đường? Các chữ như thế đều đi vào một.

 Bấy giờ Thế Tôn khen bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ rằng: "Hay lắm, hay lắm! Hiếm có thay, thiện gia tử (người con nhà lành, cách Phật gọi người tu)! Điều ông hỏi hôm nay, cho đến các thế gian cũng không thể tin nhận; chư thiên (các vị trời) và người đời sẽ rơi vào mê lầm. Thiện gia tử, nay ông không cần hỏi nhân duyên ấy.

 Thiện gia tử, đây không phải là cảnh giới của các bồ-tát sơ nghiệp (bồ-tát mới bắt đầu tu), tức là những người thấy có "không", thấy có "vô tướng", thấy có "vô nguyện" (không còn mong cầu gì), thấy có "vô sinh" (không sinh khởi), thấy có "vô hữu" (không có gì), thấy có "vô tướng mạo" (không có hình dáng), thấy có niết-bàn, thấy có Phật-đà (Đức Phật), thấy có bồ-đề. Thiện gia tử, không nên nói pháp này trước mặt bồ-tát sơ nghiệp. Vì sao? Vì ắt sẽ có chuyện các căn lành (gốc rễ của điều thiện) của họ bị dứt đứt; đối với bồ-đề của Phật, họ sẽ đi theo đường sai; hoặc rơi vào đoạn kiến (cho rằng chết là mất hẳn) hay thường kiến (cho rằng có cái tồn tại mãi mãi), không biết Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc đến từ chân như) nói pháp này với ý nghĩa gì."

 Nghe nói như vậy, bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ lại bạch Phật: "Xin Bà-già-bà nói, xin Tu-già-đa (tiếng Phạn Sugata, nghĩa là Thiện Thệ, bậc đã đi khéo đến bờ giải thoát, chỉ Phật) nói. Bạch Thế Tôn, nếu ở đời vị lai có các bồ-tát ma-ha-tát thấy có "không", thấy có "vô tướng", thấy có "vô nguyện", thấy có "vô sinh", thấy có "vô hữu", thấy có "vô tướng mạo", thấy có niết-bàn, thấy có Phật-đà, thấy có bồ-đề; đối với cảnh giới lời nói về không và vô tướng mà bám dính vào lời nói, cho chữ nghĩa là trong sạch, cho đường lời nói là hơn hết, coi trọng danh lợi; khi họ nghe Như Lai nói pháp không có danh tự này rồi, sẽ bỏ các kiến chấp, sẽ biết các pháp là con đường một tướng.

 Tùy theo chúng sinh tin thế nào thì nói pháp theo niềm tin ấy; trong phương tiện khéo léo, họ sẽ học giỏi. Tuy nói về ít ham muốn, biết đủ, giảm bớt, mà đều không tin những điều ấy là trong sạch. Tuy nói về lỗi lầm khi ở giữa đông người, mà vẫn tin các pháp vốn xa lìa. Tuy khen ngợi việc sống một mình, liên tục không gián đoạn, không pha tạp, mà cũng không tin đó là trong sạch. Tuy khen ngợi việc phát tâm bồ-đề (phát nguyện cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh), mà cũng biết tự tính của tâm chính là bồ-đề. Tuy khen ngợi tu-đa-la (kinh điển) rộng lớn, mà tin rằng chính các pháp là rộng lớn. Tuy khen ngợi bồ-tát, mà tin rằng thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ), độc giác (bậc tự giác ngộ một mình) và Phật không có gì khác biệt.

 Tuy khen ngợi đà-na (bố thí), mà khéo thông suốt sự bình đẳng của đà-na. Tuy khen ngợi thi-la (giữ giới), mà khéo thông suốt bản tính của thi-la. Tuy khen ngợi sằn-đề (nhẫn nhục), mà đối với các pháp diệt tận, vô sinh, khéo thông suốt mà thấy rõ. Tuy khen ngợi tỳ-lê-da (tinh tấn, siêng năng), mà khéo chọn biết các pháp vốn không phát khởi. Tuy khen ngợi đệ-da-na (thiền định), tam-ma-địa (định, tâm chuyên chú một chỗ), tam-ma-bát-đề (đẳng chí, trạng thái định sâu đều đặn), nói về tam-ma-địa, sinh ra trăm nghìn câu-trí (một trăm triệu, có khi tính là mười triệu) pháp môn tam-ma-địa, mà biết và thấy bản tính của tam-ma-bàn-na (?) (có lẽ cũng chỉ định). Tuy khen ngợi bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng các pháp) với mấy nghìn loại tướng, mà khéo thông suốt trí và vô trí, khéo chọn biết bản tính tự thể của các pháp.

 Nói chê lỗi tham dục, mà không thấy một pháp nào có thể làm nhiễm. Nói chê lỗi giận dữ, mà không thấy một pháp nào đáng ghét. Nói chê lỗi si mê, mà tin rằng các pháp lìa si mê, không có ngăn ngại. Tuy vì chúng sinh nói rõ những lỗi ác của nê-lê, súc sinh, cõi Diêm-ma (cõi của vua Diêm-ma cai quản người chết, cõi quỷ đói), mà cũng không thấy có nê-lê, súc sinh, cõi Diêm-ma. Họ tùy theo chúng sinh tin thế nào thì nói pháp theo niềm tin ấy, và sẽ tin một đường, tức là tin "không", tin "vô tướng", tin "vô nguyện", tin "vô sinh", tin "vô sở hữu" (không có gì cả), tin "vô tướng mạo".

 Bạch Đại đức Thế Tôn, xin Ngài cứ nói ra những câu phương tiện khéo léo không thể nghĩ bàn ấy. Trong đó, các thanh văn, độc giác và các bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm tu theo sơ thừa (cỗ xe ban đầu, giai đoạn mới vào đạo) đều không phải là cảnh giới của họ; chỉ trừ các bồ-tát ma-ha-tát tin sâu vào một đường."

 Nghe nói như vậy, Thế Tôn lại bảo bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ: "Thiện gia tử, nếu đã như thế, ông hãy khéo lắng nghe, giữ chánh niệm (tâm tỉnh giác đúng đắn), suy nghĩ kỹ, ta sẽ diễn nói cho." Bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ thưa: "Vâng, bạch Thế Tôn, con xin nghe cho đúng." Bấy giờ Thế Tôn nói bài già-tha (kệ, lời thơ trong kinh) này:

 Nếu muốn giác ngộ bồ-đề nhiệm mầu, thì chớ phân biệt lỗi của tham dục.

 Các pháp vốn luôn là tự tính của tham; ai biết được điều ấy sẽ thành bậc Thắng Tôn (bậc tôn quý tối thắng, tức Phật).

 Tham, giận và si không thể nắm bắt; cũng không có người đã được hay đang được.

 Các pháp đều ngang bằng hư không; ai biết được điều ấy sẽ thành bậc Thắng Tôn.

 Thấy và không thấy luôn là một đường; tăng (đoàn thể tu sĩ) và không phải tăng, hai thứ ấy là một, bằng nhau.

 Trong đó không có Phật, không có diệu pháp (giáo pháp nhiệm mầu); ai biết được điều ấy sẽ được trí tuệ của bậc soi sáng thế gian.

 Ví như người đàn ông trong giấc mộng, đắc bồ-đề rồi đem dạy chúng sinh,

 Mà trong đó không có đạo, không có chúng sinh — tự tính như thế tức là các pháp.

 Chỗ ngồi bồ-đề (đạo tràng, nơi Phật ngồi thành đạo) không thể có được; cái không thể có được ấy cũng không có.

 Minh (sáng suốt) và vô minh (mê muội, không thấy rõ sự thật), hai thứ là một tướng; ai biết được điều ấy sẽ thành bậc Đạo sư.

 Nói tính của chúng sinh là bồ-đề, tính của bồ-đề tức là các chúng sinh.

 Chúng sinh và bồ-đề không hai, cũng không một; ai biết được điều ấy sẽ thành bậc trên hết loài người.

 Ví như người đàn ông khéo hiểu trò ảo thuật, trò ảo hóa hiện ra vô số kiểu,

 Mà những gì hiện ra rốt cuộc đều không có, làm mê loạn chúng sinh không biết bao nhiêu mà kể.

 Tham dục, giận dữ giống như trò ảo thuật; các phiền não này mỗi thứ đều như ảo.

 Phàm phu đều nghĩ: "Ta tham đắm, ta giận dữ"; tâm si loạn ấy đi vào đường ác.

 Trong đó không có tham, giận, si; trong đó cũng không có phiền não nào khác.

 Thể của các pháp vốn như ảo, bị phân biệt rồi — phiền não của phàm phu là như vậy.

 Nếu không có phiền não thì không có chúng sinh; trong đó không có Phật, cũng không có Phật sẽ thành.

 Pháp vô sinh này bị phân biệt rồi, phàm phu nghĩ: "Ta sẽ thành Phật".

 Đã không có Phật, không có Phật pháp, chúng sinh cũng không thấy ở một chỗ nào.

 Nếu biết thể của các pháp giống như hư không, người ấy sẽ mau thành bậc trên hết loài người.

 Nếu cầu bồ-đề thì người ấy không giác ngộ; người ấy xa bồ-đề như trời với đất.

 Nếu biết thể của các pháp ngang với trò ảo, người ấy sẽ mau thành bậc trên hết loài người.

 Nếu phân biệt giới thì người ấy không có giới; nếu thấy mình giữ giới thì đó là phá giới.

 Giới và phá giới, hai thứ là một tướng; ai biết được điều ấy sẽ làm bậc Đạo sư.

 Ví như người đàn ông trong giấc mộng hưởng chuyện ái dục mà sinh vui mừng,

 Vì si loạn phân biệt mà tưởng ra người phụ nữ, nhưng trong đó người phụ nữ vốn luôn không có.

 Phá giới và giữ giới giống như bản chất giấc mộng; phàm phu phân biệt thành hai thứ này.

 Trong đó không có giới, không có phá giới; ai biết được điều ấy sẽ làm bậc Đạo sư.

 Bám vào danh xưng, đó là cái biết của phàm phu, vì họ không biết tự tính của âm thanh.

 Nếu biết danh xưng này chẳng phải là danh xưng, người ấy sẽ được nhẫn thắng diệu (sự an nhiên chấp nhận và thấu suốt chân lý một cách cao vời).

 Có những chúng sinh thề nguyện làm Phật, rồi đem nói cho người khác biết,

 Đứng ở lời nói mà cho là trong sạch, không chịu tu hành; người ấy liền đóng kín hết đường bồ-đề.

 Trong oai nghi (cử chỉ, phép tắc đi đứng nằm ngồi của người tu) chấp lấy chỗ sai trái, ưa lời nói, chuộng giảng thuyết — người ấy không có hiểu biết.

 Không phải nhờ lời nói trong sạch mà giác ngộ bồ-đề; vì họ không biết tự tính của pháp.

 Tuy luôn nói rõ về pháp "không", mà lại ưa tranh cãi, sinh ý xấu.

 Nơi ấy làm sao có bồ-đề và Phật pháp? Đó là kẻ nói lời giận dữ, không có trí tuệ.

 Giận dữ và nhẫn nhịn, hai thứ là một tướng; ai biết được điều ấy thì không còn phân biệt.

 Họ không biết tự tính của chúng sinh, nên sinh ra các lỗi ác — đó là cái trí của phàm phu.

 Tự nói rằng: "Chúng sinh ta đều thương yêu, ta sẽ làm bậc Thắng Tôn độ thoát chúng sinh",

 Thế mà bị động chạm liền sinh giận dữ, vì có tâm ác nên không thèm nói chuyện với nhau.

 Luôn ưa tranh cãi, tìm lỗi người khác, vậy mà lại khen ngợi tâm nhẫn nhịn.

 Cũng nói các pháp đều là không, mà trong lòng kiêu căng, đi tìm chỗ sai sót của người.

 Kẻ không có trí tham đắm ăn uống, ngày đêm nghĩ nhớ chuyện ái dục.

 Họ vào làng xóm rồi nói: "Ta sẽ độ thoát các chúng sinh,

 Lòng thương xót của ta trải khắp chúng sinh, ta làm lợi ích cho chúng sinh."

 Họ tuy nói rõ thể của các pháp như thế, mà vẫn ôm tâm hại người, thường mang ý xấu.

 Nhưng ta chưa từng nghe, cũng chưa từng thấy, có lòng thương xót mà lại có tâm hại người.

 Ai nấy cùng nhau gây thương tích cho nhau (?), rồi lại cầu sinh về cõi nước A-di-đa-do (Phật Vô Lượng Thọ, tức A-di-đà, có cõi Cực Lạc).

 Những người như thế nhiều như cát sông Hằng; họ thường bị chê bai nhục mạ, bị đánh mắng.

 Không thể nhẫn chịu các việc ác, thì không đến được cõi của bậc Nhân Ngưu Vương (vua trâu trong loài người, tức bậc dũng mãnh dẫn đầu loài người, chỉ Phật).

 Nếu biết được cõi tức chẳng phải là cõi, cõi vốn trống không như tự tính của hư không,

 Không nghĩ tới cõi và công đức của cõi, thì sẽ đến được cõi ấy của bậc Nhân Ngưu Vương.

 Họ nói: "Ta có thể nhẫn chịu các việc ác, ta xem bồ-tát như thầy dạy",

 Nhưng ta chưa từng nghe, cũng chưa từng thấy, đối với người mình xem như thầy mà lại sinh điều ác.

 Mọi việc làm của họ đều là chê bai lẫn nhau, bám vào những nhà cho mình khất thực và nhà bạn quen,

 Nói rằng: "Đây là những người do ta làm cho thành thục (dìu dắt cho căn lành chín muồi), chớ để người khác vào trong đó.

 Ta có thể độ thoát các người, chớ thân cận người khác" — kẻ ấy không có hạnh trong sạch.

 Đi lại ồn ào pha tạp là không có trí tuệ; lợi ích của bồ-đề họ chưa có được.

 Ngày đêm nên làm như thế trong ba thời, lễ bái các Phật và bồ-tát;

 Chớ tìm lỗi sai của người khác; như muốn làm người dẫn đường thì phải luôn tu hành.

 Nếu thấy ai vui thích chuyện ái dục, cũng chớ tìm lỗi sai của người ấy.

 Làm như vậy lâu ngày, ắt sẽ chạm đến và chứng được bồ-đề tối thắng, công đức vô biên.

 Nên học dần dần, làm dần dần; không thể trong một lúc mà thành Phật ngay.

 Đã nhiều câu-trí na-do-đa (một số lượng cực lớn, khoảng hàng trăm tỷ) kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng), ta khoác áo giáp (lập chí nguyện kiên cố) chứ chẳng phải mới hôm nay.

 Chớ dùng phân biệt mà phân biệt tham dục; ta chạm đến bồ-đề cũng như tính của tham dục.

 Không có phiền não này thì sẽ không sinh; nếu tin được điều này thì được nhẫn thắng diệu.

 Quán xét các âm thanh này tức chẳng phải âm thanh, thì đã vào được thể của các pháp không có chữ.

 Thể của các pháp cũng như loại âm thanh ấy; sẽ không sinh tham dục, cũng không sinh giận dữ.

 Đối với tham dục và giận dữ, hãy quán là vô sinh; nên biết hai thứ này không có chữ.

 Hai thứ này chỉ do danh xưng mà chuyển động; nếu không có chữ thì trong đó không có gì.

 Nếu biết mọi lời tức là một lời, thì danh xưng cũng không sinh, vốn chẳng có.

 Điều ta nói và điều ngoại đạo nói — thể của các pháp loại này họ không biết.

 Nói các pháp này bằng lời lẽ âm thanh, mà pháp và âm thanh đều không thể nắm bắt.

 Nếu vào được con đường một tướng của các pháp, thì liền chạm đến và chứng được nhẫn thắng diệu vô thượng.

 Chớ phân biệt nhẫn hay không nhẫn, chớ phân biệt giận dữ, chớ khát khao tham dục.

 Thường hiểu biết những điều này là vô sinh, sẽ thành bậc thân thiết của đời, tối thắng trong loài người.

 Trong các phương đông, tây, nam, bắc, có số lượng nhiều như cát sông Hằng;

 Mỗi hạt cát đặt một người dân, nếu những cõi đất ấy nhiều vô biên,

 Chứa đầy châu báu, đem bố thí tối thắng, trải qua vô biên trăm kiếp, vượt hơn cả số trên,

 Thì nếu có người nghe được tu-đa-la này, phúc đức như thế sẽ nhiều vô số.

 Người xuất gia cầu bồ-đề này, ta sẽ trao kinh này cho người ấy.

 Người ấy ắt mau được nhẫn tối thắng; kinh có vô biên pháp môn (cửa vào đạo) này sẽ được nói ra.

 Đối với đà-la-ni (tổng trì, năng lực nhớ giữ trọn vẹn giáo pháp không quên) sẽ không khó đạt được; sẽ được câu-trí na-do-đa bộ kinh.

 Người ấy sẽ được trí sắc bén và biện tài (tài ăn nói giảng giải); ít lay động mà biết nhiều, mau hiểu rõ.

 Liền được biện tài vui nói vô biên; chư Phật đều ban cho người ấy biện tài.

 Nói ra không chỉ một bộ kinh báu; người ấy sẽ có biện thuyết vô biên.

 Bấy giờ bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ bạch Phật: "Bạch Đại đức Thế Tôn, khi nói những bài già-tha này, bao nhiêu chúng sinh nghe được lợi ích?" Nghe nói như vậy, Phật bảo bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ: "Thiện gia tử, ông có thấy hội chúng tụ họp này không?" Thưa: "Con đã thấy, bạch Bà-già-bà; con đã thấy, bạch Tu-già-đa; nhiều quá sức tính đếm. Trong hội thuyết pháp này, đầy khắp hư không là trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà (loài thần âm nhạc sống bằng hương thơm), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay gây chiến với chư thiên), ca-lưu-đồ (chim thần cánh vàng, ăn rồng), khẩn-na-la, ma-hầu-la-già (thần rắn lớn); cùng chúng sinh ở các thế giới khác cũng đều nghe pháp này."

 Nghe nói như vậy, Phật bảo bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ: "Thiện gia tử, khi nói pháp này, chín mươi tám nghìn thiên tử (các vị trời) được nhẫn đối với pháp vô sinh (vô sinh pháp nhẫn: thấu suốt và an trú vững chắc nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt); chín mươi hai nghìn dạ-xoa phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ cao tột, chân chính, khắp cùng — tức quả vị Phật); ba mươi sáu nghìn rồng phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Năm trăm tỳ-kheo có ý tăng thượng mạn (kiêu mạn tự cho mình đã đạt đạo cao), chưa chứng được mà tưởng đã chứng; họ nghe nói pháp về năm thứ mạn này (?), tin hiểu con đường một tướng của các pháp rồi, vì không còn nắm giữ gì nên tâm được giải thoát khỏi các lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm, trói buộc vào sinh tử). Trong số các bồ-tát ở đó, sáu mươi hai nghìn bồ-tát tin hiểu các pháp không có chướng ngại rồi, được nhẫn đối với pháp vô sinh. Vì sao? Thiện gia tử, pháp này là cao tột nhất trong các lời thuyết.

 Thiện gia tử, như ta ở chỗ Tác Đăng Như Lai (tức Phật Nhiên Đăng, vị Phật thời quá khứ đã thọ ký cho Phật Thích-ca), Ứng Chính Biến Tri (bậc xứng đáng được cúng dường, biết khắp một cách chân chính), ngay trước mặt Ngài tin hiểu con đường một tướng của các pháp rồi, lúc ấy ta mới được nhẫn đối với pháp vô sinh. Thiện gia tử, được đầy đủ sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), so với nghe được pháp gốc này, cân lường ra thì ngang bằng nhau. Thiện gia tử, bồ-tát ma-ha-tát nhờ con đường này mà đầy đủ sáu ba-la-mật; ta nói như vậy.

 Vì sao? Thiện gia tử, nếu có bồ-tát trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng mà bố thí, giữ giới, đầy đủ nhẫn nhục, phát khởi siêng năng, nhập định, tu trí tuệ, nhưng vì không biết con đường pháp này nên mọi căn lành có được lại bị diệt sạch. Thiện gia tử, ông hãy xem Đề-bà-đạt-đa (em họ của Phật, về sau chống lại Phật, tìm cách hại Phật), căn lành đầy đủ như thế, có ba mươi tướng tốt; tuy căn lành đầy đủ như vậy, mà lại dứt các căn lành, rốt cuộc rơi vào nê-lê-da (địa ngục), vì không biết con đường pháp này. Thiện gia tử, do nhân duyên ấy, nên biết những người bị dứt căn lành là vì không biết con đường pháp này.

 Thiện gia tử, về thời xa xưa, cách đây a-tăng-kỳ (vô số, con số không thể đếm) kiếp, lại qua thêm vô số kiếp rộng lớn, vô lượng, không thể nghĩ, không thể lường, qua rồi lại qua nữa; vào thời ấy có Phật ra đời, hiệu là Mê Lưu Thượng Vương Như Lai, Ứng Chính Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Giáo Sư, Phật, Bà-già-bà (đây là mười danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như; xứng đáng được cúng dường; biết khắp chân chính; trí tuệ và đức hạnh đầy đủ; đã khéo đi đến giải thoát; hiểu rõ thế gian; bậc cao nhất không ai hơn; người khéo điều phục kẻ khác; thầy của trời và người; bậc giác ngộ; bậc được đời tôn kính). Thọ mạng của Như Lai ấy là chín mươi chín câu-trí na-do-đa trăm nghìn năm. Thế giới ấy tên là Kim Diệm Ảnh. Cõi Phật ấy đều làm bằng vàng.

 Ngài cũng dùng ba thừa (ba cỗ xe, ba con đường tu) để đưa chúng sinh vào niết-bàn. Ba thừa là gì? Đó là thanh văn thừa, độc giác thừa và bồ-tát thừa. Trong hội thứ nhất của Như Lai ấy, có tám mươi câu-trí na-do-đa trăm nghìn vị thanh văn, đều là a-la-hán: các lậu đã hết, việc cần làm đã làm, việc phải làm đã xong, đã bỏ gánh nặng, đã đạt được lợi ích cho chính mình, đã dứt hết các mối ràng buộc vào sự tái sinh, nhờ trí bình đẳng mà khéo được giải thoát. Hội thứ hai có bảy mươi câu-trí na-do-đa trăm nghìn vị tỳ-kheo. Hội thứ ba có sáu mươi câu-trí na-do-đa trăm nghìn vị tỳ-kheo. Hội thứ tư có hai mươi lăm câu-trí na-do-đa trăm nghìn vị tỳ-kheo.

 Lại có hội tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia) đông gấp bội số trên; hội ưu-bà-tắc-ca (nam cư sĩ tại gia giữ năm giới) đông gấp bội số trên; hội ưu-bà-tư-ca (nữ cư sĩ tại gia giữ năm giới) đông gấp bội số trên; hội các bồ-tát đông gấp bội số trên. Các bồ-tát ấy đầy đủ vô sinh pháp nhẫn, khéo ra vào vô biên con đường tam-ma-địa, được tổng trì (năng lực nhớ giữ trọn vẹn giáo pháp) của vô biên pháp môn, chuyển pháp luân (bánh xe giáo pháp, tức việc giảng dạy đạo) bất thoái chuyển (không bao giờ lùi bước), huống chi là các bồ-tát mới phát tâm tu theo sơ thừa. Trong đó lại có vô lượng vô số người theo độc giác thừa. Thiện gia tử, vào thời ấy, đức Phật kia có vô lượng, vô số, không thể tính đếm các chúng thanh văn.

 Thiện gia tử, ở thế giới Kim Diệm Ảnh ấy, cây cối hay cột trụ đều làm bằng bảy thứ báu. Cây ở đó phát ra những âm thanh như: tiếng "không", tiếng "vô tướng", tiếng "vô nguyện", tiếng "vô sinh", tiếng "vô sở hữu", tiếng "vô tướng mạo". Cây phát ra những tiếng như thế; khi những tiếng ấy phát ra, các chúng sinh ở đó tâm được giải thoát. Sau khi Như Lai ấy diệt độ, chánh pháp (giáo pháp chân chính) còn tồn tại một nghìn năm, rồi những tiếng ấy cũng không còn phát ra nữa.

 Thiện gia tử, Mê Lưu Thượng Vương Như Lai, Ứng Chính Biến Tri ấy đã khuyên mời một tỳ-kheo thuyết pháp tên là Tịnh Thiện Hạnh, bảo vị ấy thuyết pháp, rồi Ngài mới diệt độ. Thiện gia tử, lúc ấy lại có một tỳ-kheo thuyết pháp tên là Thiện Hạnh Ý. Người ấy giữ trọn vẹn các giới trong sạch, lại được trí thù thắng của năm thần thông thế gian (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại tự tại), cũng có thể tụng đọc tỳ-na-da tạng (kho luật, các giới luật của người xuất gia). Vị tỳ-kheo ấy lại tu khổ hạnh nghiêm khắc, ưa thích thanh liêm tiết kiệm, dẫn dắt đồ chúng giảng dạy. Ông lập trú xứ rồi ở yên trong đó. Đồ chúng của ông khéo giữ giới, ưa thích công đức đầu-đà (hạnh tu khổ hạnh: ăn ít, mặc áo vá, ở nơi vắng…) và sống giảm bớt.

 Vị tỳ-kheo ấy cũng phát tâm siêng năng tu hành nhưng lại xa rời tâm bồ-đề. Ông có những chúng bồ-tát khác, cũng chỉ dạy họ con đường oai nghi, khiến họ làm theo cho đúng; thấy có chỗ để đạt được mà đi giáo hóa; chấp các hành là vô thường, chấp các hành là khổ, nói các hành là vô ngã. Ông không có trí tuệ khéo léo, đối với hạnh bồ-tát cũng không khéo. Tuy vậy, vị tỳ-kheo ấy căn lành đầy đủ. Còn vị tỳ-kheo thuyết pháp Tịnh Thiện Hạnh thì khéo biết căn tính riêng của từng chúng sinh. Đồ chúng của vị ấy không coi trọng công đức đầu-đà và sống giảm bớt, mà khéo léo phương tiện trong nhẫn vô sở đắc (thấu suốt rằng không có gì để đạt được).

 Thiện gia tử, lúc ấy vị tỳ-kheo thuyết pháp Tịnh Thiện Hạnh cùng đồ chúng đến trú xứ của tỳ-kheo Thiện Hạnh Ý ở lại qua đêm. Nhưng vị ấy cũng đúng giờ nhiều lần vào làng, vì thương xót chúng sinh; ăn xong trong làng thì ra về. Vị ấy đã khiến nhiều trăm nghìn gia đình sinh lòng tin trong sạch. Đồ chúng của vị ấy cũng khéo giáo hóa dẫn dắt, đến chỗ chúng sinh thuyết pháp, khiến nhiều trăm nghìn chúng sinh lập tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Còn đồ chúng của Thiện Hạnh Ý thì ưa thích tu thiền định, không thường vào làng.

 Lúc ấy tỳ-kheo Thiện Hạnh Ý đối với vị thuyết pháp Tịnh Thiện Hạnh và đồ chúng của vị ấy sinh tâm không trong sạch, nói rằng: "Đây là tỳ-kheo lười biếng, thường xuyên vào làng." Liền đánh kiền-trì (tấm bảng gỗ hay khánh gõ để báo hiệu tập họp tăng chúng) tập họp chúng tỳ-kheo, tự đặt ra quy định: "Các ông nhất thiết chớ vào làng." Ông nói với đồ chúng của Tịnh Thiện Hạnh: "Các ông không khéo biết cách tu hành, không biết ít lời. Vì sao các ông thường xuyên vào làng? Chư Phật Thế Tôn khen ngợi và cho phép ở nơi a-lan-nhã (chỗ vắng vẻ yên tĩnh, xa làng xóm). Các ông chớ đến nhà người; các ông nên ở yên trong niềm vui của tư duy và thiền định."

 Thiện gia tử, lúc ấy đồ chúng của tỳ-kheo Tịnh Thiện Hạnh không làm theo lời dạy mà tỳ-kheo Thiện Hạnh Ý đặt ra, vẫn thường xuyên vào làng, để làm cho chúng sinh thành thục. Thiện gia tử, khi các tỳ-kheo ấy từ làng trở ra, tỳ-kheo Thiện Hạnh Ý lại đánh kiền-trì tập họp chúng tỳ-kheo và nói: "Nếu các ông còn vào làng nữa, thì không được ở chung tại trú xứ này." Thiện gia tử, lúc ấy vị thuyết pháp Tịnh Thiện Hạnh, vì muốn giữ gìn cho vị tỳ-kheo kia, bèn bảo đồ chúng mình: "Các ông nhất thiết chớ vào làng." Bấy giờ các chúng sinh trong làng, vốn là những người được các tỳ-kheo ấy làm cho thành thục, vì không thấy các tỳ-kheo nên ai nấy đều ôm lòng phiền muộn nóng nảy, pháp lành giảm sút.

 Thiện gia tử, lúc ấy vị thuyết pháp Tịnh Thiện Hạnh, sau khi qua ba tháng, ra khỏi trú xứ ấy đến một trú xứ khác, rồi cùng đồ chúng lại vào làng xóm, thành thị, xứ sở, ấp lớn và kinh đô của vua; vào rồi thuyết pháp cho các chúng sinh. Thiện gia tử, lúc ấy tỳ-kheo Thiện Hạnh Ý lại thấy vị thuyết pháp Tịnh Thiện Hạnh thường vào nhà dân trong làng, cũng thấy đồ chúng của vị ấy với cung cách vốn có đi vào nhà người, thì ông lại chỉ sinh tâm không trong sạch: "Tỳ-kheo này giới hạnh xấu, phá giới; bản thân đã như thế, đồ chúng cũng vậy. Gã đầu trọc này làm gì có bồ-đề, chỉ là dối trá lừa gạt." Rồi ông nói với nhiều người rằng: "Tỳ-kheo này tu hành pha tạp, xa bồ-đề, coi trọng lợi lộc cúng dường, đắm nhiễm nhà người."

 Thiện gia tử, lúc ấy về sau tỳ-kheo Thiện Hạnh Ý qua đời. Khi chết, vì đã sinh tâm không trong sạch đối với vị kia, nghiệp ấy chín muồi nên ông rơi vào đại địa ngục A-tỳ-chí (A-tỳ, địa ngục nặng nhất, chịu khổ không ngừng). Ông ở trong đại địa ngục suốt chín mươi chín câu-trí trăm nghìn kiếp, chịu đủ mọi nỗi khổ của đại địa ngục; rồi trong sáu mươi ba trăm nghìn đời thường bị phỉ báng; trong ba mươi ba trăm nghìn đời xuất gia rồi lại thoái lui trở về đời thường. Do nghiệp chướng (nghiệp xấu ngăn trở việc tu đạo) còn sót lại, ông xuất gia trong giáo pháp của Vô Cấu Diệm Như Lai, Ứng Chính Biến Tri; thọ mạng đã dài, trong câu-trí trăm nghìn năm siêng năng tu hành gấp rút như cứu lửa cháy trên đầu, mà vẫn chưa từng đạt được nhẫn thuận theo đạo. Lại trong nhiều trăm nghìn đời ông ngu tối chậm lụt, do nghiệp còn sót lại.

 Thiện gia tử, vị tỳ-kheo thuyết pháp tên Tịnh Thiện Hạnh thời ấy, ông chớ nghĩ là người nào khác. Vì sao? Chính là Bất Động Như Lai (vị Phật ở phương Đông) đó. Thiện gia tử, vị tỳ-kheo thuyết pháp tên Thiện Hạnh Ý thời ấy, ông chớ nghĩ là người nào khác. Vì sao? Chính là thân ta đó. Ta đối với vị kia, chỉ vì một chút cách làm nhỏ nhặt (?) mà sinh tâm không trong sạch, tạo nên nghiệp chướng này mà rơi vào đại địa ngục. Thiện gia tử, có nghiệp chướng nhỏ nhiệm như thế.

 Thiện gia tử, nếu có bồ-tát không muốn mắc nghiệp chướng như thế, thì đối với mọi sự tu hành của các bồ-tát khác không nên chống trái, đối với mọi việc làm của họ đều nên tin tưởng thuận theo, và nên nghĩ như vầy: "Ta không biết tâm người khác; việc làm của chúng sinh cũng khó mà biết được." Thiện gia tử, Như Lai thấy được ý nghĩa ấy nên nói pháp như thế này: đối với phú-già-la (con người, cá nhân), không nên xét đoán phú-già-la; chỉ có ta và người giống như ta mới có thể xét đoán phú-già-la. Thiện gia tử, nếu muốn tự giữ mình thì không nên xét đoán. Người có tu hành thì không ngăn trở người khác. Tướng trạng là như thế: nên siêng năng làm cho mình tương ứng với Phật pháp, ngày đêm siêng năng nhớ nghĩ, tương ứng với pháp. Thiện gia tử, bồ-tát đã phát tâm sâu xa tu hành thì không nên ngăn trở người khác nữa, mà nên siêng năng tùy thuận, tương ứng mà tu hành.

 Thiện gia tử, giả sử có bồ-tát khiến cho chúng sinh trong khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) an trú trong thập thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói lời đâm thọc, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến); lại có bồ-tát một mình đến chỗ vắng, dù chỉ trong khoảng một cái búng tay mà tin con đường một tướng của các pháp, hoặc hỏi han, hoặc cùng bàn luận, hoặc giảng nói, hoặc dạy người tụng, hoặc tự mình tụng, thì phúc đức sinh ra nhiều hơn người kia. Vì sao? Thiện gia tử, bồ-tát ma-ha-tát nhờ con đường này mà làm sạch nghiệp chướng, đối với các chúng sinh xa lìa yêu ghét, mau chóng đạt đến biến trí (trí tuệ biết khắp tất cả, tức trí của Phật).

 Kinh Phật nói về việc các pháp vốn không, quyển thượng

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video