Thiên 3 — Quyển hạ: Văn Thù nói câu kê-la, pháp nhập âm thanh, chuyện Hỷ Căn và Thắng Ý, phó chúc lưu thông

 Kinh Phật nói về các pháp vốn không, quyển hạ

 Đời Tùy, ngài Xà-na-quật-đa, vị tam tạng (bậc thông suốt cả ba kho kinh điển của đạo Phật: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ), dịch.

 Bấy giờ Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân (tức Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi; "đồng chân" là danh hiệu chỉ bậc tu hạnh trong sạch như trẻ thơ) lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), con muốn nói về những câu kê-la (?) (một loại câu nói đặc biệt, nghe như nghịch lý nhưng chỉ thẳng vào chân lý sâu xa; nghĩa gốc của chữ chưa rõ)." Phật nói: "Mạn-thù-thi-lợi, ông cứ giảng nói." Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, các chúng sinh đã đạt đến bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn của Phật), đó là một câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Vì các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) không đến, cũng không đến khắp; không phải đến theo thứ lớp, đã lìa cả sự đến; không phải lúc chứng ngộ, cũng không phải lúc chẳng chứng ngộ; vì đã vượt qua trí tuệ, lìa cả sự đến. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh đã đạt đến biến trí (trí tuệ biết khắp tất cả, tức trí của Phật), đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao các chúng sinh đã đạt đến biến trí lại là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, ở mọi loại, mọi nơi đều không có chúng sinh; vì đã thuận theo mà đạt đến tự tính (bản chất vốn có) của biến trí, nên gọi là đạt đến biến trí. Bạch Thế Tôn, biến trí ấy không có sự đạt được, không có sự tương ứng, không có sự hiện trụ. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì tự tính của chúng sinh chính là biến trí. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh đầy đủ biến trí, đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, các pháp không có cái tự thân, đã lìa cái tự thân; không có tự tính, đều bình đẳng, thuận theo mà đến chỗ như (chân như: cái thực tướng như nó vốn là, không đổi khác); vì bản tính của biến trí là một tính, một tướng. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh đầy đủ cái vô lượng, đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, các chúng sinh vượt ngoài sự tính toán, lìa khỏi con số. Nếu biết như vậy thì họ không thể đo lường được, vì họ có số lượng như hư không. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh chính là bồ-đề tràng (nơi giác ngộ, chỗ Phật ngồi thành đạo), đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, bồ-đề tràng là câu có nghĩa gì?" Phật nói: "Mạn-thù-thi-lợi, bồ-đề tràng là nơi các pháp vắng lặng, nơi các pháp không sinh, nơi các pháp không có gì cả, nơi các pháp không thể nắm lấy, nơi các pháp không có tự tính. Mạn-thù-thi-lợi, đó là nghĩa của câu bồ-đề tràng." Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, chẳng phải các chúng sinh thường ở trong nơi ấy sao?" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, Mạn-thù-thi-lợi." Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, vì lẽ ấy, các chúng sinh là bồ-đề tràng, đó là câu kê-la.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh đã được nhẫn (pháp nhẫn: sự chấp nhận và an trụ vững chắc vào chân lý, tâm không còn lay động), đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, các chúng sinh là pháp không cùng tận, pháp không diệt, pháp không sinh; đã lìa danh và tướng (tên gọi và hình tướng), thuận theo mà vào nhẫn bình đẳng. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh có tài biện thuyết không vướng mắc, đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu các chúng sinh có tài biện thuyết như vậy, thì ở khắp mười phương đều không có gì cả; họ không vướng mắc, không ngăn ngại, bình đẳng thuận theo mà đạt đến. Bạch Thế Tôn, đã lìa mọi lời biện thuyết, tự tướng không còn trụ lại, nên họ không vướng vào đâu. Bạch Thế Tôn, vì lẽ ấy, đó là câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ không quên), đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, các chúng sinh nắm giữ tư tưởng; các chúng sinh nắm giữ sắc, thanh, hương, vị, xúc (hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm), vì họ phân biệt điên đảo không thật mà nắm lấy hình tướng. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh có tâm từ (lòng thương, muốn đem niềm vui cho người), đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, các chúng sinh vốn chẳng phải chúng sinh, bản tính không giận dữ; đối với giận và thương không phân biệt, vì đã đạt được sự bình đẳng. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh đầy đủ đại bi (lòng thương lớn, muốn cứu khổ cho tất cả), đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, bản tính của các chúng sinh là không có việc làm và không có người làm; Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) bình đẳng, không vượt ngoài đại bi, vì tự tính vốn đầy đủ. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, các chúng sinh được tam-ma-địa (trạng thái định: tâm tập trung, an lặng), đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, bản tính các chúng sinh vốn ở trong định, không tán loạn, không thu nhiếp, không vin vào đối tượng khác; bản tính không sinh, rốt ráo ở trong định, vì đã lìa phan duyên (tâm bám víu, chạy theo đối tượng). Bạch Thế Tôn, nếu các chúng sinh nhờ phan duyên mà có nhận biết, thì trong chính sự phan duyên ấy không có thức (tâm nhận biết). Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì cái thức phan duyên ấy từng niệm từng niệm diệt đi rất nhanh. Đó là lý do của câu kê-la này."

 Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, chẳng phải các chúng sinh vẫn có đủ thứ phân biệt, suy nghĩ, tính toán sao?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Các suy nghĩ ấy trụ ở đâu?" Phật nói: "Chúng trụ trong cõi hư không." Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, cõi hư không có tán loạn chăng?" Phật nói: "Mạn-thù-thi-lợi, cõi hư không không có tán loạn." Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, chẳng phải các chúng sinh đều đi trong cõi hư không sao?" Phật nói: "Đúng vậy, Mạn-thù-thi-lợi." Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, cái như của cõi hư không là cái như của các chúng sinh; cái như của các chúng sinh là cái như của cõi hư không. Vậy thì, bạch Thế Tôn, cái như của chúng sinh và cái như của hư không không phải là hai, vì không có tướng hai. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, chư Phật đầy đủ tham dục, đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, chư Phật thuận theo mà vào sự bình đẳng của tham dục: không nhiễm, lìa nhiễm, bỏ mọi tranh cãi; không vượt ra ngoài tham dục mà thuận theo giác ngộ sự bình đẳng, vì thấu tự tính của tham dục. Bạch Thế Tôn, tham dục chính là bồ-đề. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì thuận theo mà giác ngộ tự tính của tham dục thì gọi là bồ-đề. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, chư Phật đầy đủ sân hận, đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, Phật nói các hành hữu vi (mọi việc làm, mọi hiện tượng do nhân duyên tạo thành) đều có lỗi. Chư Phật an trụ trong sự bình đẳng của sân hận, thuận theo giác ngộ tự tính của sân hận, nên gọi là đầy đủ sân hận. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, chư Phật đầy đủ ngu si, đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, chư Phật có thể thoát khỏi mọi tên gọi và mọi bám chấp của ngu si, an trụ trong sự bình đẳng của ngu si, thuận theo giác ngộ tự tính của ngu si. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, chư Phật đầy đủ thân kiến (cái thấy sai lầm cho rằng thân này là "ta" thật có), đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, chư Phật an trụ trong thân kiến; đối với các pháp không vào, không ra, cũng không vừa vào vừa ra, rốt ráo an trụ trong tướng không chỗ trụ; thuận theo giác ngộ thân kiến vốn không sinh, không ra, vì không có tự tính. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, chư Phật đầy đủ tà kiến (cái thấy sai lệch), đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, chư Phật chỉ ra rằng hữu vi là tà, chỉ ra nó không thật, chỉ ra nó lìa cái như, chỉ ra hữu vi là pháp trống rỗng, hư dối; vì thuận theo giác ngộ tướng tự tính của tà kiến. Đó là lý do của câu kê-la này.

 Bạch Thế Tôn, chư Phật trụ trong điên đảo mà được bồ-đề. Bạch Thế Tôn, chư Phật trụ trong các cái (những thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ), trụ trong ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, cảm giác êm ái), trụ trong tham, trụ trong sân, trụ trong si mà được bồ-đề, đó là câu kê-la." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao đó là câu kê-la?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, chỗ trụ ấy chính là câu không có chỗ trụ." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, không có chỗ trụ là câu có nghĩa gì?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, kẻ không có chỗ trụ, khó trụ vững và luôn dao động, đó là phàm phu, kẻ ngây dại như trẻ nhỏ. Còn chư Phật thì khéo trụ trong sự bình đẳng của tham, sự bình đẳng của sân, sự bình đẳng của si, sự bình đẳng của ngũ dục, sự bình đẳng của các cái, sự bình đẳng của điên đảo. Các ngài trụ nơi tự tính của tham, như vậy mà chứng ngộ a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật). Các ngài trụ nơi tự tính của sân, si, công đức (?) của ngũ dục, các cái và điên đảo, như vậy mà chứng ngộ a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì thế, chư Phật trụ trong điên đảo, các cái, ngũ dục và tam độc (ba thứ độc: tham, sân, si) mà chứng ngộ a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đó là câu kê-la."

 Nói xong như vậy, Phật bảo Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân rằng: "Mạn-thù-thi-lợi, nếu có người hỏi ông: 'Như Lai, Ứng Cúng (bậc đáng được cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc biết đúng đắn khắp tất cả) đã dứt các pháp bất thiện, đầy đủ các pháp thiện', khi được hỏi như thế, ông sẽ trả lời thế nào?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như thế: 'Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri dứt các pháp bất thiện, đầy đủ các pháp thiện', thì khi họ hỏi như vậy, con sẽ nói thế này: 'Trước hết ông hãy gần gũi bạn lành, siêng năng làm các phương tiện cho tương ứng. Đừng hợp với một pháp nào, cũng đừng lìa bỏ; đừng nắm lấy, đừng buông ra; đừng bám víu, cũng đừng không bám víu; đừng nương tựa, đừng trụ lại; đừng vứt bỏ, đừng nắm giữ; đừng gom góp, đừng tìm cầu, đừng mong ước, đừng thấy có một pháp nào là hơn, dù nhỏ hay hơn hết. Sau đó ông sẽ biết cảnh giới của Như Lai — cảnh giới không thể nghĩ bàn, cảnh giới lìa mọi cảnh giới, pháp dứt mọi cảnh giới.'" Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, ông giảng giải như thế thì là trả lời điều gì?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, con giảng giải như thế là vì không có một pháp nào để trả lời cả. Bạch Thế Tôn, khi Phật ngồi nơi bồ-đề tràng, có thấy pháp nào sinh hay diệt chăng?" Phật nói: "Không, Mạn-thù-thi-lợi." Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu pháp không sinh không diệt, thì nơi đó có đầy đủ pháp thiện, đầy đủ pháp bất thiện chăng?" Phật nói: "Không, Mạn-thù-thi-lợi." Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu pháp không sinh không ra, thì không có đầy đủ pháp thiện hay đầy đủ pháp bất thiện. Vậy thì biết cái gì? Dứt cái gì? Tu cái gì? Chứng cái gì? Thấy đạo nào?"

 Bấy giờ, trên hư không có mười nghìn vị thiên tử (các vị thần ở cõi trời), nghe Phật và Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân nói xong, liền rải hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa bát-đà-ma (sen hồng), hoa câu-mục-đà (một loại sen, hoa súng), hoa bôn-đồ-lợi-ca (sen trắng), hoa mạn-đà-la và hoa ma-ha mạn-đà-la (các loài hoa trời quý), cúi lạy chân Phật và chân Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân rồi nói rằng: "Bạch Thế Tôn, bậc thi-lợi (cát tường, phúc lành tốt đẹp) không vướng mắc — đó là Mạn-thù-thi-lợi. Bạch Thế Tôn, bậc thi-lợi không hai — đó là Mạn-thù-thi-lợi. Bạch Thế Tôn, bậc thi-lợi không có gì — đó là Mạn-thù-thi-lợi. Bạch Thế Tôn, bậc thi-lợi không còn sót lại — đó là Mạn-thù-thi-lợi. Bạch Thế Tôn, thi-lợi của cái như, thi-lợi của thực tế (chỗ tận cùng chân thật của mọi sự), thi-lợi của pháp giới (toàn thể mọi pháp xét theo bản tính chân thật), thi-lợi thù thắng, thi-lợi hơn hết, thi-lợi vô thượng, thi-lợi trên cả vô thượng, thi-lợi không ai bằng, thi-lợi ngang với cái không ai bằng — bạch Thế Tôn, đó là Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân."

 Nói xong như vậy, Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân bảo các thiên tử ấy rằng: "Thôi, thôi, các thiên tử! Đừng phân biệt về ta. Ta không thấy một pháp nào là hơn hay kém, là hơn hết hay vi diệu. Lại nữa, thiên tử, nếu các ông muốn nói về Mạn-thù-thi-lợi, thì hãy nói: 'Thi-lợi của tham dục, đó là Mạn-thù-thi-lợi của ta; thi-lợi của sân hận, đó là Mạn-thù-thi-lợi của ta; thi-lợi của ngu si, đó là Mạn-thù-thi-lợi của ta.' Nói như vậy mới gọi là nói đúng. Vì sao vậy? Thiên tử, vì ta không vượt ngoài tham, không vượt ngoài sân, không vượt ngoài si. Thiên tử, những phàm phu ngây dại thì có đi, có đến; còn các bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) thì không ở trong một pháp nào mà có đi, có đến." Thiên tử hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, chẳng lẽ các bồ-tát không đến Phật pháp, không đi qua thập địa (mười giai đoạn tu tập của bồ-tát) sao?" Mạn-thù-thi-lợi đáp: "Thiên tử, ý các ông thế nào? Tâm và tâm sở (tâm và các trạng thái tâm lý đi kèm) của một người do ảo thuật biến ra có đi qua thập địa chăng?" Thiên tử đáp: "Mạn-thù-thi-lợi, người ảo như vậy vốn không có chỗ trụ, thì ở đâu mà có chuyện đi qua, đến các địa?" Mạn-thù-thi-lợi nói: "Đúng vậy, thiên tử. Các pháp ví như ảo thuật, không có bước đi, không đến chỗ khác, không dùng sức mà đi, không tự làm chủ mà đi." Thiên tử hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, chẳng lẽ ông không giác ngộ bồ-đề sao?" Mạn-thù-thi-lợi đáp: "Thiên tử, ý các ông thế nào? Phàm phu ngây dại bị tham dục quấn lấy có thể ngồi nơi bồ-đề tràng mà đầy đủ biến trí chăng?" Thiên tử hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, chẳng lẽ ông lại là phàm phu ngây dại bị tham dục quấn lấy sao?" Mạn-thù-thi-lợi đáp: "Đúng vậy, thiên tử. Ta bị tham quấn lấy, ta bị sân quấn lấy, ta bị si quấn lấy; ta là ngoại đạo (người theo đạo khác ngoài Phật pháp), ta là kẻ đi đường tà." Thiên tử hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, ông nói như vậy với ý nghĩa gì: 'Ta bị tham quấn lấy, ta bị sân quấn lấy, ta bị si quấn lấy, ta là ngoại đạo, ta là kẻ đi đường tà'?" Mạn-thù-thi-lợi đáp: "Thiên tử, cái quấn lấy của ta không có chỗ trụ; ở mười phương không có tham, sân, si, vì đó là chỗ trụ của tự tính, vì tương ứng với chỗ không trụ." Thiên tử hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao ông là ngoại đạo?" Mạn-thù-thi-lợi đáp: "Thiên tử, ta không đi đến đâu nơi ngoại đạo; vì lẽ ấy ta là ngoại đạo." Thiên tử hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, vì sao ông là kẻ đi đường tà?" Mạn-thù-thi-lợi đáp: "Thiên tử, ta biết các pháp đều là tà, không thật, không như, chỉ là phân biệt; vì lẽ ấy ta là kẻ đi đường tà."

 Bấy giờ mười nghìn thiên tử, ở bên Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân nghe lời nói ấy xong, liền được nhẫn đối với pháp không sinh (vô sinh pháp nhẫn: an trụ vững chắc vào chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Được nhẫn rồi, họ nói rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng sinh nào khéo được ánh sáng của câu kim cương (lời dạy vững chắc, sắc bén như kim cương, phá được mọi chấp) này lọt vào tai, thì được lợi ích lớn, huống chi là nghe rồi tin hiểu, nhân đó mà thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, tu tập, giảng nói, làm đúng như lời đã nói. Bạch Thế Tôn, người ấy đối với các pháp sẽ được tài biện thuyết không vướng mắc, được sự soi sáng, khéo nói các pháp đều cùng một tướng, khiến Phật pháp nối tiếp không dứt, chỉ ra rằng mọi pháp đều là Phật pháp."

 Bấy giờ trong chúng lại có một vị thiên tử tên là Liên Hoa Du Hý Trí Thông đến dự hội và ngồi. Lúc ấy thiên tử Liên Hoa Du Hý Trí Thông bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, xin Ngài nói về mười loại trí nhập âm thanh (?) (trí hiểu thấu bản chất của mọi âm thanh, lời nói), để về đời sau, trong năm mươi năm (?), các bồ-tát nghe những pháp như thế rồi sẽ không kinh, không sợ, không e ngại đối với các pháp và các hạnh, biết rõ con đường đi vào mà không ngờ vực, không mê lầm." Nói xong như vậy, Phật bảo thiên tử Liên Hoa Du Hý Trí Thông rằng: "Thôi, thôi, thiên tử! Cần gì hỏi đến chỗ ấy. Cửa ngõ đi vào âm thanh này, các bồ-tát sơ nghiệp (bồ-tát mới bắt đầu tu tập) không thể biết, giác ngộ, suy nghĩ, cân nhắc hay cùng bàn luận. Này thiện gia tử (người con nhà lành, cách gọi người tu tốt), khi nói pháp này cũng không được nói trước mặt bồ-tát sơ nghiệp. Vì sao vậy? Vì ý nghĩa lời nói khó hiểu. Thiên tử, bồ-tát đã vào cửa âm thanh, dù suốt số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Hằng bị người ta mắng chửi bằng lời không đúng sự thật, trong đó vẫn không có tâm giận dữ, ngăn ngại; lại suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng, nếu được người có lòng trong sạch, ý tốt cúng dường, tôn trọng, dâng đủ các thứ đem lại an vui như y phục, thức ăn, giường nằm, thuốc men khi bệnh, thì trong đó cũng không sinh tâm ưa thích. Này thiện gia tử, như bậc a-la-hán (bậc tu đã diệt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử) đã hết lậu (hết phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm), đối với các pháp là chỗ đáng ưa thích thì trọn không sinh lòng ưa, đối với các pháp là chỗ đáng giận ghét cũng không sinh lòng ghét. Này thiện gia tử, bồ-tát đã vào cửa âm thanh cũng như vậy: suốt số kiếp như cát sông Hằng, dù được cúng dường các thứ đem lại an vui, trong đó vẫn không sinh tâm ưa thích; suốt số kiếp như cát sông Hằng, dù bị người mắng chửi bằng lời không đúng sự thật, trong đó vẫn không có tâm giận dữ, ngăn ngại. Này thiện gia tử, bồ-tát đã vào cửa âm thanh như vậy, đối với suy và lợi, chê và khen, tán dương và chế giễu, khổ và vui (tám pháp của thế gian thường làm lay động lòng người), không nhận lấy, không vướng mắc, vượt lên trên các pháp thế gian mà an trụ, giống như vua núi (núi Tu-di, ngọn núi lớn nhất, không gì lay chuyển)."

 Nói xong như vậy, thiên tử Liên Hoa Du Hý Trí Thông lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, khi bồ-tát học thì phải học cửa âm thanh như thế nào?" Phật nói: "Này thiện gia tử, nay ông cần gì hỏi đến chỗ ấy?" Thiên tử thưa: "Bạch Thế Tôn, xin Ngài nói về trí nhập âm thanh, để ở đời vị lai, nếu có bồ-tát nào đi vào nhẫn này, sẽ khởi tưởng thanh tịnh, tưởng tin tưởng, tưởng yêu quý; những vị ấy nghe trí nhập âm thanh này rồi sẽ tự nhận ra cái xấu của mình và cũng dạy cho người khác." Nói xong như vậy, Phật bảo thiên tử Liên Hoa Du Hý Trí Thông rằng: "Nếu đã như thế, thiên tử hãy lắng nghe, giữ chánh niệm (sự tỉnh thức đúng đắn), khéo suy nghĩ, ta sẽ vì ông mà giảng nói nghĩa này." Thiên tử Liên Hoa Du Hý Trí Thông thưa: "Vâng, con rất muốn được nghe."

 Phật nói: "Thiên tử, nếu có bồ-tát đối với tiếng nói về dục mà sinh tưởng là lỗi lầm, đối với tiếng nói về lìa dục mà sinh tưởng tán thán, cho là lợi ích, thì đó là không học trong Phật pháp. Đối với tiếng nói về sân mà sinh tưởng lỗi lầm, đối với tiếng nói về lìa sân mà sinh tưởng tán thán, lợi ích, thì đó là không học trong Phật pháp. Đối với tiếng nói về si mà sinh tưởng lỗi lầm, đối với tiếng nói về lìa si mà sinh tưởng tán thán, lợi ích, thì đó là không học trong Phật pháp. Đối với tiếng nói về ít ham muốn thì ưa thích, đối với tiếng nói về nhiều ham muốn thì quay lưng ghét bỏ, thì đó là không học trong cửa âm thanh. Đối với tiếng nói về biết đủ thì ưa thích, đối với tiếng nói về không biết đủ thì ghét bỏ, thì đó là không học trong cửa âm thanh. Đối với tiếng nói về sống giản lược ít việc thì ưa thích, đối với tiếng nói về không giản lược thì ghét bỏ, thì đó là không học trong cửa âm thanh.

 Nói tóm lại như vậy, nên biết: đối với tiếng nói về ưa ở một mình thì ưa thích, đối với tiếng nói về đông người thì ghét bỏ; đối với tiếng nói về Phật thì ưa thích, đối với tiếng nói về ngoại đạo thì ghét bỏ; đối với tiếng nói về phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, không dâm dục) thì ưa thích, đối với tiếng nói về chẳng phải phạm hạnh thì ghét bỏ; đối với tiếng nói về tỳ-na-da (giới luật của người xuất gia) thì ưa thích, đối với tiếng nói về chẳng phải tỳ-na-da thì ghét bỏ; đối với tiếng nói về thanh bạch thì ưa thích, đối với tiếng nói về phiền não thì ghét bỏ; đối với tiếng nói về điều đáng yêu thì ưa thích, đối với tiếng nói về điều không đáng yêu thì ghét bỏ — thì đó là không học trong cửa âm thanh. Đối với tiếng nói về quả (quả vị chứng đắc của bậc thánh) thì ưa thích, đối với tiếng nói về phàm phu thì ghét bỏ; đối với tiếng nói về vui thì ưa thích, đối với tiếng nói về khổ thì ghét bỏ; đối với tiếng nói về xuất thế (vượt ra ngoài thế gian) thì ưa thích, đối với tiếng nói về thế gian thì ghét bỏ — thì đó là không học trong cửa âm thanh. Đối với tiếng nói về xuất gia thì ưa thích, đối với tiếng nói về tại gia thì ghét bỏ, thì đó là không học trong cửa âm thanh. Đối với tiếng nói về bố thí thì ưa thích, đối với tiếng nói về keo kiệt thì ghét bỏ mà sinh tưởng ngăn ngại, thì đó là không học trong Phật pháp. Đối với tiếng nói về trì giới thì sinh tưởng tán thán, lợi ích, đối với tiếng nói về phá giới thì ghét bỏ mà sinh tưởng ngăn ngại, thì đó là không học trong Phật pháp. Đối với tiếng nói về nhẫn nhục thì sinh tưởng tán thán, lợi ích, đối với tiếng nói về sân hận thì sinh tưởng ngăn ngại, thì đó là không học trong Phật pháp.

 Nói tóm lại như vậy: đối với tiếng nói về tinh tấn (siêng năng tu tập) thì sinh tưởng tán thán, lợi ích, đối với tiếng nói về lười biếng thì sinh tưởng ngăn ngại; đối với tiếng nói về định ý thì sinh tưởng tán thán, lợi ích, đối với tiếng nói về tán loạn thì sinh tưởng ngăn ngại; đối với tiếng nói về trí tuệ thì sinh tưởng tán thán, lợi ích, đối với tiếng nói về không trí tuệ thì sinh tưởng ngăn ngại — thì đó là không học trong Phật pháp. Đối với tiếng nói về gần thì ưa thích, đối với tiếng nói về xa thì ghét bỏ, thì đó là không học trong cửa âm thanh. Đối với tiếng nói về lưu chuyển (trôi lăn trong vòng sinh tử) thì sinh tưởng lỗi lầm, đối với tiếng nói về niết-bàn (sự dứt sạch phiền não, giải thoát khỏi sinh tử) thì sinh tưởng tán thán, lợi ích, thì đó là không học trong cửa âm thanh. Đối với tiếng nói về bờ bên này (cõi sinh tử) thì ghét bỏ, đối với tiếng nói về bờ bên kia (cõi giải thoát) thì ưa thích; đối với tiếng nói về xóm làng thì sinh tưởng lỗi lầm, đối với tiếng nói về a-lan-noa (chốn rừng vắng yên tĩnh để tu hành) thì sinh tưởng tán thán, lợi ích — thì đó là không học trong cửa âm thanh.

 Đối với hạnh đi một mình thì ưa thích, đối với hạnh đi chung thì ghét bỏ, thì đó là không học trong Phật pháp. Đối với hạnh của tỳ-kheo (người nam xuất gia tu theo Phật) thì ưa thích, đối với hạnh của người tại gia thì ghét bỏ; đối với việc giữ oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đi đứng nằm ngồi đúng phép) thì ưa thích, đối với việc không giữ oai nghi thì ghét bỏ; đối với hạnh thanh tịnh vi diệu thì ưa thích, đối với hạnh không thanh tịnh vi diệu thì ghét bỏ; đối với hạnh trì giới thì ưa thích, đối với hạnh giới xấu thì ghét bỏ; đối với hạnh không pha tạp thì ưa thích, đối với hạnh pha tạp thì ghét bỏ; đối với hạnh lìa tham dục thì ưa thích, đối với hạnh tham dục thì ghét bỏ; đối với hạnh lìa sân hận thì ưa thích, đối với hạnh sân hận thì ghét bỏ; đối với hạnh lìa ngu si thì ưa thích, đối với hạnh ngu si thì ghét bỏ; đối với hạnh không (thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có thực thể) thì ưa thích, đối với hạnh chấp có thì ghét bỏ; đối với vô tướng (không bám vào hình tướng) thì ưa thích, đối với tướng thì ghét bỏ; đối với vô nguyện (không mong cầu điều gì) thì ưa thích, đối với nguyện thì ghét bỏ; đối với hạnh bồ-tát thì ưa thích, đối với hạnh thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và độc giác (người tự tu một mình mà giác ngộ, không thuyết pháp độ người) thì ghét bỏ — thì đó là không học trong Phật pháp.

 Nếu chê bai lỗi lầm của bồ-tát thì xa bồ-đề, lại chuốc lấy nghiệp chướng (những trở ngại do việc làm xấu gây ra). Nếu chê bai oai nghi thì xa bồ-đề, lại chuốc lấy nghiệp chướng bền chắc. Nếu có bồ-tát đối với bồ-tát khác mà sinh tưởng thấp kém, đối với mình thì sinh tưởng hơn người, đó là tự làm hại mình, lại chuốc lấy nghiệp chướng. Vì vậy, bồ-tát khi dạy bảo hay răn nhắc bồ-tát khác thì phải sinh tưởng người ấy là thầy mình rồi mới dạy bảo, răn nhắc. Bồ-tát nếu muốn không mất bồ-đề thì đối với bồ-tát khác chớ sinh tưởng thấp kém. Này thiện gia tử, đối với bồ-tát, không có điều gì làm đứt căn lành (gốc rễ của điều thiện) bằng việc khinh một vị bồ-tát khác. Vì thế, bồ-tát nếu muốn giữ gìn các căn lành, muốn làm sạch các nghiệp chướng, muốn mau chóng được hạnh không ngăn ngại đối với các pháp, thì ngày và đêm, mỗi thời nên ba lần lễ lạy những phú-già-la (người, con người) đi theo bồ-tát thừa (cỗ xe của bồ-tát, tức con đường tu để thành Phật cứu độ chúng sinh)."

 Bấy giờ Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, như con hiểu nghĩa lời Phật dạy, thì tiếng nói về dục và tiếng nói về Phật, cân nhắc lại là một và bằng nhau. Tiếng nói về sân và tiếng nói về Phật bằng nhau. Tiếng nói về si và tiếng nói về Phật bằng nhau. Tiếng nói về ngoại đạo và tiếng nói về Phật bằng nhau. Tiếng nói về ít ham muốn và tiếng nói về nhiều ham muốn bằng nhau. Tiếng nói về biết đủ và không biết đủ bằng nhau. Tiếng nói về giản lược và không giản lược bằng nhau. Tiếng nói về ưa ở một mình và ở chung với chúng bằng nhau. Tiếng nói về bờ bên này và bờ bên kia bằng nhau. Tiếng nói về xa và gần bằng nhau. Tiếng nói về lưu chuyển và niết-bàn bằng nhau. Tiếng nói về xóm làng và a-lan-noa bằng nhau. Tiếng nói về bố thí và keo kiệt bằng nhau. Tiếng nói về trì giới và phá giới bằng nhau. Tiếng nói về sân hận và nhẫn nhục bằng nhau. Tiếng nói về tinh tấn và lười biếng bằng nhau. Tiếng nói về tán loạn và định ý bằng nhau. Tiếng nói về không trí tuệ và có trí tuệ bằng nhau." Bấy giờ thiên tử Liên Hoa Du Hý Trí Thông nói với Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân rằng: "Mạn-thù-thi-lợi, vì nhân duyên gì mà cân nhắc lại là một và bằng nhau?" Mạn-thù-thi-lợi đáp: "Thiên tử, tiếng nói về dục như thế, theo ý ông là gì?" Thiên tử đáp: "Mạn-thù-thi-lợi, theo ý tôi, tiếng nói về dục giống như tiếng vang." Mạn-thù-thi-lợi hỏi: "Thiên tử, còn tiếng nói về Phật, theo ý ông là gì?" Thiên tử đáp: "Mạn-thù-thi-lợi, theo ý tôi, cũng không khác gì tính chất của tiếng vang." Mạn-thù-thi-lợi nói: "Vì nhân duyên ấy mà cân nhắc lại là một và bằng nhau."

 Bấy giờ Phật bảo Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân rằng: "Mạn-thù-thi-lợi, ở đời trước, khi ông còn ở địa vị sơ nghiệp, chưa vào được con đường pháp như thế này, ông đã tạo nghiệp chướng gì? Nay ông có thể nói ra, để ở đời vị lai, những người chỉ mang danh bồ-tát nghe được cái ác của những nghiệp chướng như thế thì sẽ tự giữ gìn." Nói xong như vậy, Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, họ nghe cái ác của những nghiệp chướng như thế, tuy sẽ lo sợ, nhưng sẽ được sạch nghiệp chướng, lại được không ngăn ngại đối với các pháp.

 Bạch Thế Tôn, vào thời quá khứ cách đây vô số kiếp, lại hơn thế nữa, vô số rộng lớn, không thể đo lường, vô lượng, không thể nghĩ bàn kiếp, lại còn hơn thế nữa, vào thời ấy có Phật ra đời hiệu là Sư Tử Cổ Âm Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc (bậc đầy đủ trí sáng suốt và đức hạnh), Thiện Thệ (bậc đã đi khéo léo đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng (bậc cao tột không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt con người), Thiên Nhân Giáo Sư (thầy của trời và người), Phật Bà-già-bà (Thế Tôn, bậc được tôn kính). Đức Như Lai ấy có tuổi thọ sáu mươi câu-trí (một câu-trí là mười triệu) na-do-tha (một con số cực lớn) trăm nghìn năm, thuyết pháp điều phục chúng sinh nhiều như cát sông Hằng, lại dùng tam thừa (ba cỗ xe, ba con đường tu: thanh văn, độc giác, bồ-tát) để làm cho chúng sinh thành thục. Thế giới ấy tên là Đại Quang. Trong đó, cây cối và cột trụ đều làm bằng bảy thứ báu. Từ trong các cây ấy phát ra những âm thanh như: tiếng không, tiếng vô tướng, tiếng vô nguyện, tiếng không sinh, tiếng không diệt, tiếng không có gì, tiếng không hình dạng — luôn phát ra những âm thanh như vậy. Khi âm thanh phát ra, các chúng sinh ở đó liền thấy và chứng ngộ pháp. Lúc ấy, Như Lai trong lần tập hội thứ nhất có chín mươi chín câu-trí vị thanh văn, đều là a-la-hán, cho đến đều dùng trí bình đẳng mà khéo giải thoát tâm. Lần tập hội thứ hai có chín mươi sáu câu-trí tỳ-kheo, lần thứ ba có chín mươi ba câu-trí tỳ-kheo, lần thứ tư có chín mươi câu-trí tỳ-kheo, cũng đều là a-la-hán, cho đến đều dùng trí bình đẳng mà khéo giải thoát tâm. Hội chúng bồ-tát cũng có số lượng như vậy. Các vị ấy đều đầy đủ vô sinh pháp nhẫn, khéo làm phát sinh đủ thứ con đường pháp, đã cúng dường nhiều trăm nghìn câu-trí na-do-tha đức Phật, danh tiếng vang khắp trăm nghìn câu-trí na-do-tha cõi Phật, đã độ thoát nhiều trăm nghìn câu-trí na-do-tha chúng sinh, được đà-la-ni có vô biên cửa ngõ, phát sinh trăm nghìn câu-trí na-do-tha tam-ma-địa. Ngoài ra, các bồ-tát ma-ha-tát (bồ-tát lớn) mới bắt đầu tu, mới phát tâm bước vào thừa đầu tiên, cũng nhiều vô lượng vô số. Cõi nước của đức Như Lai ấy được trang nghiêm đầy đủ bằng công đức, nếu dùng lời mà nói thì trọn không thể hết. Sau khi đức Như Lai ấy nhập diệt, chánh pháp (giáo pháp chân chính) còn tồn tại chín mươi chín trăm nghìn năm. Khi ấy tiếng từ các cây không còn phát ra nữa.

 Bạch Thế Tôn, lúc ấy có một vị bồ-tát tỳ-kheo tên là Hỷ Căn làm người thuyết pháp. Bạch Thế Tôn, bồ-tát Hỷ Căn ấy vốn sống ngay thẳng chất phác, không phân biệt oai nghi, không bỏ thế gian, không ngăn ngại pháp thế gian. Chúng sinh thời ấy các căn (khả năng nhận thức, năng lực tâm linh) đều sắc bén, nghe ít liền biết, có lòng tin hiểu sâu xa. Vì những chúng sinh ấy, ông không ca ngợi ít ham muốn, không ca ngợi biết đủ, giản lược, ưa ở một mình, cũng không ca ngợi việc không ở chung với chúng, cũng không tỏ ra phát khởi tinh tấn; ông tự thân thị hiện hành hạnh pha tạp, khiến chúng sinh ấy thâu nhận các pháp: ngay nơi tự tính của tham mà thâu nhận các pháp, ngay nơi tự tính của sân mà thâu nhận các pháp, ngay nơi tự tính của si mà thâu nhận các pháp, mà không chướng ngại. Ông dùng phương tiện (cách thức khéo léo để dẫn dắt) khiến họ thâu nhận rằng mọi hạnh đều cùng một tướng. Những chúng sinh được ông dùng phương tiện khiến thâu nhận như vậy rồi thì không còn ở đâu có tâm giận ghét, ngăn ngại đối với hành vi hay oai nghi của chúng sinh nào. Không còn tâm giận ghét, ngăn ngại rồi, họ liền được địa vị nhẫn, đối với giáo pháp của Như Lai sẽ được tâm sâu xa quyết định không thể phá hoại.

 Bạch Thế Tôn, lúc ấy lại có một vị bồ-tát tỳ-kheo tên là Thắng Ý, cũng làm người thuyết pháp. Bạch Thế Tôn, vị thuyết pháp Thắng Ý ấy đã đạt bốn đệ-da-na (bốn tầng thiền định) và bốn vô sắc nhập (bốn tầng định vượt ngoài hình sắc), thọ trì thực hành mười hai công đức đầu-đà (mười hai hạnh khổ hạnh giản dị như khất thực, ở rừng, ngồi không nằm…). Bạch Thế Tôn, những người được bồ-tát Thắng Ý điều phục thì hay bắt lỗi người khác, trí tuệ dao động không vững.

 Bạch Thế Tôn, khi ấy bồ-tát Thắng Ý đi vào xóm làng khất thực, đến nhà mà bồ-tát Hỷ Căn vẫn thường khất thực, vì không biết điều đó. Ở đó, ông thấy người con trai của chủ nhà, liền đến chỗ người ấy, rồi được mời ngồi. Ngồi xong, ông vì người con chủ nhà nói về ít ham muốn, nói về biết đủ, nói về giản lược, nói về lỗi lầm của việc ở chung với chúng, ca ngợi việc ưa ở một mình, ca ngợi việc không ở chung với chúng. Rồi ngay trước mặt người con chủ nhà, ông nói xấu bồ-tát Hỷ Căn rằng: 'Vị tỳ-kheo ấy khiến nhiều người nắm lấy điều điên đảo; vị tỳ-kheo ấy khiến nhiều người nắm lấy tà kiến. Vị tỳ-kheo ấy là kẻ hành hạnh pha tạp, cho rằng tham không ngăn ngại, sân không ngăn ngại, si không ngăn ngại, các pháp đều không ngăn ngại.' Người con chủ nhà ấy căn tính sắc bén, đã được nhẫn, liền nói với vị tỳ-kheo ấy: 'Thưa đại đức (cách gọi tôn kính đối với vị tu hành), ý ngài cho tham dục là gì?' Tỳ-kheo đáp: 'Theo ý tôi, dục là phiền não.' Người con chủ nhà hỏi: 'Thưa đại đức, tham dục ở trong hay ở ngoài?' Tỳ-kheo đáp: 'Tham dục không ở trong, không ở ngoài.' Người con chủ nhà hỏi: 'Tham dục từ đâu đến, đi về đâu, lại trụ ở chỗ nào?' Tỳ-kheo đáp: 'Tham dục không đến, không đi, cũng không có chỗ trụ.' Người con chủ nhà nói: 'Thưa đại đức, tham dục nếu không ở trong, không ở ngoài, không ở phương đông, cũng không ở phương nam, tây, bắc, trên, dưới và bốn hướng phụ, không có chỗ nào để trụ, cũng chẳng phải không trụ, thì tham dục ấy há chẳng phải là không sinh sao? Nếu không có sinh thì làm sao có phiền não và thanh tịnh?'

 Bấy giờ tỳ-kheo Thắng Ý giận dữ không vui, đứng dậy khỏi chỗ ngồi bỏ đi, nói rằng: 'Vị tỳ-kheo kia khiến nhiều người nắm lấy điều không đúng sự thật.' Vì không học cửa đi vào âm thanh, nên ông nghe tiếng nói về Phật-đà thì vui, nghe tiếng nói về ngoại đạo thì giận. Vì không học cửa đi vào âm thanh, nên nghe tiếng nói về phạm hạnh thì vui, nghe tiếng nói về chẳng phải phạm hạnh thì giận. Vì không học cửa đi vào âm thanh, nên nghe tiếng nói về thanh tịnh thì vui, nghe tiếng nói về nhiễm ô thì giận. Vì không học cửa đi vào âm thanh, nên nghe tiếng nói về thánh quả thì vui, nghe tiếng nói về phàm phu thì giận. Vì không học cửa đi vào âm thanh, nên nghe tiếng nói về vui thì vui, nghe tiếng nói về khổ thì giận. Vì không học cửa đi vào âm thanh, nên nghe tiếng nói về xuất gia thì vui, nghe tiếng nói về tại gia thì giận. Vì không học cửa đi vào âm thanh, nên nghe tiếng nói về xuất thế gian thì vui, nghe tiếng nói về thế gian thì giận. Vì không học cửa đi vào âm thanh, nên nghe tiếng nói về bố thí thì sinh tưởng lợi ích, nghe tiếng nói về keo kiệt thì sinh tưởng ngăn ngại. Vì không học trong Phật pháp, nên nghe tiếng nói về trì giới thì sinh tưởng lợi ích, nghe tiếng nói về phá giới thì sinh tưởng ngăn ngại.

 Ra khỏi nhà khất thực ấy, ông trở về chỗ a-lan-noa. Về đến chỗ ở rồi, ông khiến các tỳ-kheo khác cũng nắm giữ cách nghĩ như vậy. Ngay trong chúng, thấy bồ-tát Hỷ Căn, ông liền nói: 'Vị tỳ-kheo này khiến nhiều người nắm lấy điều điên đảo; vị tỳ-kheo này khiến nhiều người nắm lấy tà kiến. Vị tỳ-kheo này là kẻ hành hạnh pha tạp, cho rằng tham không ngăn ngại, cũng cho rằng sân, si không ngăn ngại, và cho rằng các pháp đều không ngăn ngại.' Bồ-tát Hỷ Căn nghĩ thế này: 'Nay vị tỳ-kheo này chắc chắn sẽ tạo nghiệp chướng. Ta cần vì ông ấy nói những lời sâu xa như thế này, để cho đến cuối cùng nó trở thành nhân tu tập các pháp trợ giúp bồ-đề.' Bấy giờ bồ-tát Hỷ Căn, muốn cho chúng tin, liền đứng trước tăng chúng tỳ-kheo mà nói bài già-đà (bài kệ, thơ tụng) này:

 Tham dục được gọi là niết-bàn, sân và si cũng như thế.

 Ngay nơi đó mà giác ngộ đạo, bồ-đề của Phật không thể nghĩ bàn.

 Nếu phân biệt tham dục, cùng với sân, si và những thứ khác,

 Thì người ấy xa bồ-đề của Phật, như trời cách với đất.

 Nếu không phá bỏ dục và sân, rồi đi vào si mà vẫn thấy bồ-đề,

 Người ấy liền gần bồ-đề thù thắng, chẳng bao lâu sẽ được nhẫn.

 Tham dục và bồ-đề, hai mà chẳng phải hai, cùng vào một sự bình đẳng và tương ứng với nhau.

 Nếu không thuận theo mà giác ngộ như vậy, thì bồ-đề của Phật xa lại càng xa.

 Tham dục không sinh cũng không diệt, chưa từng gây phiền não làm nhiễm ô tâm.

 Nếu có tưởng về "ta", có cái thấy cho là có sở đắc (có điều đạt được), thì người ấy vì tham dục mà rơi vào nê-lê (địa ngục).

 Pháp dục chính là Phật pháp, Phật pháp chính là pháp dục.

 Hai thứ này chỉ là một chữ, không có tướng; biết được như thế là bậc đạo sư (người dẫn đường).

 Nếu phân biệt giữ giới và phá giới, rồi cậy giới mà tự cao, say sưa buông lung,

 Người ấy còn không sinh lên cõi trời, huống là được bồ-đề; chỉ tự an trụ trong cái thấy có sở đắc.

 Nếu phân biệt phiền não rồi, thường ưa nương vào cái thấy sân hận (?),

 Con đường ấy không phải bồ-đề thù thắng; nếu nghĩ như thế thì bị trói buộc như phàm phu.

 Nếu ở chốn a-lan-noa mà phân biệt, tự cho mình cao quý mà khinh người khác,

 Người ấy không có bồ-đề, không có Phật pháp, chỉ tự an trụ trong cái thấy về a-lan-noa.

 Trong pháp a-lan-noa đã không thấy được gì, lại đến xóm làng làm ra vẻ oai nghi,

 Giữa cõi trời và a-tu-la (loài thần hay giận dữ, hiếu chiến), kẻ ấy là tên giặc; đâu có bồ-đề và Phật pháp.

 Nếu phân biệt rằng "ta sẽ thành Phật", đó là phàm phu không có trí, bị sức (của vọng tưởng) lôi kéo.

 Phật pháp giống như hư không, trong đó không có lấy cũng không có bỏ.

 Cái thấy, việc làm và bồ-đề vốn không hai; chỉ là tên gọi, con số, âm thanh mà nói là người (?).

 Nếu không đi vào pháp này, thì bồ-đề của Phật xa lại càng xa.

 Nếu tìm cầu bồ-đề thì không có bồ-đề; nếu thấy có bồ-đề thì xa bồ-đề.

 Kẻ phân biệt pháp này thì không thể trong giáo pháp này mà đạt diệt độ (niết-bàn); pháp ấy vốn không có thật.

 Nếu đối với Phật pháp mà sinh lòng ham thích, thì người ấy xa bồ-đề của Phật.

 Đã sinh lòng ham thích nơi pháp không thật, thì sẽ lại phải chịu khổ não.

 Nếu cho rằng cúng dường khác với không cúng dường, thì sẽ bám chấp vào pháp cúng dường.

 Nếu biết cõi này đồng một bình đẳng, người ấy sẽ thành Phật, bậc tôn quý giữa loài người.

 Nếu đối với Phật và Phật pháp, ở mọi loại, mọi nơi chưa từng thấy có,

 Thì người ấy không nhiễm các pháp, giác ngộ bồ-đề rồi phá được ma-la (ma, kẻ phá hoại sự tu hành).

 Nếu muốn độ thoát các chúng sinh mà chưa từng nghĩ đến cõi chúng sinh,

 Thấy các pháp ngang bằng như niết-bàn; nếu thấy như thế thì làm bậc tôn quý giữa loài người.

 Dù nói ngoại đạo là kẻ có ý ác, dù nói chư Phật là bậc hơn người,

 Giữa hai điều ấy không có sai khác; biết được như thế là làm bậc đạo sư.

 Nếu giác ngộ bồ-đề mà không có gì được giác ngộ, nếu biết như thế mà không có gì được biết,

 Phật và chẳng phải Phật không khác nhau so với Phật (?); không phân biệt điều này là bậc cao nhất giữa loài người.

 Phật chưa từng giác ngộ bồ-đề, chúng sinh chưa từng có ai được giải thoát.

 Phàm phu phân biệt nơi chỗ không có pháp, người ấy xa lại càng xa Phật pháp.

 Pháp hữu vi vốn chẳng phải hữu vi, những con số của nó chưa từng có.

 Nếu không có con số thì cũng không có sự tính đếm; các phương tiện này không nói là hai.

 Không có chúng sinh, không có sự thành tựu, không thấy Phật pháp là thật có.

 Như Phật thế nào, chúng sinh cũng thế ấy; biết được như thế là chạm đến bồ-đề.

 Nếu muốn giác ngộ bồ-đề thù thắng, thì đối với pháp dục chớ phân biệt.

 Tướng tự tính của pháp dục, chính là công đức của Phật không thể nghĩ bàn.

 Nếu trong Phật pháp chưa từng khởi lên điều gì, đối với bồ-đề của Phật không sinh tâm bám víu,

 Không có bồ-đề nào khác, không có tâm nào khác; biết được như thế là làm bậc đạo sư.

 Phàm phu lấy tâm bồ-đề mà tự cao, nếu phân biệt nghĩ rằng "ta sẽ làm Phật",

 Người ấy không có bồ-đề, không có Phật pháp, tức là bỏ mất dấu ấn tự tính của pháp này.

 Nếu nghĩ đến chúng sinh rằng "ta muốn độ thoát họ", đó là kẻ ngu bám vào tưởng về chúng sinh.

 Nói là chúng sinh nhưng không có chúng sinh, bồ-đề không trụ nơi chúng sinh.

 Nếu thấy có chúng sinh mà sợ hãi như vậy (?), thì người ấy sinh ra nỗi sợ hãi vô biên.

 Lời nói của chúng sinh như tiếng vang trong núi; biết được như thế là bậc cao nhất giữa loài người.

 Nếu thấy chúng sinh rốt ráo đã giải thoát, thường không có tham dục, sân, si và những thứ khác,

 Chúng sinh vốn vắng lặng, thường vắng lặng lớn; biết được như thế là làm bậc đạo sư.

 Tham dục không ở trong cũng không ở ngoài, dục không nương tựa ở phương nào.

 Phân biệt các pháp không thật, phàm phu mê lầm vì cái tưởng về "ta" như thế.

 Như tiếng vang, như ảo thuật, như sóng nắng, như con của người đàn bà không sinh nở, cũng như giấc mộng,

 Các phiền não cũng như vậy, không thể thấy được; phàm phu xoay vần mãi là do không biết.

 Nếu tìm phiền não thì người ấy có phiền não; hãy giữ chánh niệm mà chọn lựa, chớ lười biếng.

 Không phân biệt đạo và phiền não, là chạm đến địa vị bồ-đề không phân biệt.

 Nếu phàm phu sợ pháp không, thì người ấy sẽ xa Phật pháp.

 Nếu đối với pháp không mà không nghi ngờ, người ấy sẽ được bồ-đề tối thắng.

 Nếu dùng lời nói để phân biệt cảnh giới, thì lời nói và ý nghĩa (thật) đều không thể nghĩ bàn (?).

 Kẻ nhiễm đắm danh tiếng và lợi lộc, tự cho rằng mình nghĩ về đạo không chút nghi ngờ.

 (Có kẻ) không vì chấp danh mà nhớ nghĩ lời đã dạy, nhưng lại thấy a-lan-noa là chỗ để trụ (?);

 Phân biệt ít ham muốn và biết đủ, rồi lại bị sức của tham dục lôi kéo.

 Nếu người trốn chạy khỏi pháp dục, thì người ấy không thể thoát khỏi pháp dục.

 Nếu có thể thuận theo mà giác ngộ thực tính của pháp dục, thì người ấy thấy pháp, như uống thấu rồi mới lìa được (?).

 Dù giữ gìn giới cấm suốt đêm dài, dù sinh ra định ý suốt vô biên kiếp,

 Người ấy vẫn không thoát được trong giáo pháp của Phật này, vì không giác ngộ thực tế chân thật này.

 Nếu giác ngộ pháp này không có gì cả, thì người ấy không bám chấp vào các pháp.

 Không do phân biệt giữ giới và phá giới mà thoát khỏi cảnh giới chấp có của phàm phu.

 Nếu thấy giữ giới mà thường không có giới, nếu giác ngộ nghĩa của giới chính là pháp phá giới,

 Thì đối với người ấy, phá giới không thể có được; người ấy giác ngộ tướng của giới hạnh như thế.

 Pháp Vương (vua của các pháp, tức Phật) có pháp không thể nghĩ bàn, dùng câu-trí phương tiện để giáo hóa chúng sinh,

 Dùng một phương tiện khiến họ đi vào, trong bồ-đề này vắng lặng, không có lậu (phiền não).

 Phàm phu rơi vào chỗ rơi lớn, khi nghe pháp thù thắng được giảng nói:

 Không tạo tác, không có vật, không có tướng, một con đường phương tiện, tự tính là không.

 Có người tuy ở nhà quyền quý, ưa thích dục lạc, mà nghe pháp này rồi không kinh sợ;

 Chứ không như kẻ xuất gia trong giáo pháp này rồi, lại cậy hạnh đầu-đà mà tự cao, có cái thấy về sở đắc.

 Tất cả chư Phật Thế Tôn ở mười phương, bậc chủ của các đại tiên, trụ ở đời làm lợi ích,

 Đều biết các pháp như hư không, pháp không khởi, không tạo tác, mà chạm đến bồ-đề.

 Kẻ không có trí mà có tưởng về tướng thanh tịnh, nghe pháp chân thật này thì kinh sợ;

 Người ấy suốt câu-trí kiếp chịu nhiều khổ, thường chịu phần khổ không gián đoạn.

 Khi bài già-đà này được nói ra, ba mươi nghìn thiên tử được nhẫn đối với pháp không sinh; mười tám nghìn tỳ-kheo vì không còn chấp thủ nên tâm thoát khỏi mọi lậu. Ngay lúc ấy đất nứt ra, bồ-tát Thắng Ý chết, rơi vào địa ngục Đại Đề Khiếu (địa ngục kêu gào lớn). Vì nghiệp chướng ấy, ông ở trong đại địa ngục suốt trăm nghìn câu-trí kiếp, chịu đủ mọi khổ độc cực kỳ nặng nề. Chịu xong, trong bảy mươi trăm nghìn đời ông thường bị phỉ báng. Trong nhiều trăm nghìn câu-trí kiếp, ông không được nghe đến danh hiệu của Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri. Về sau ông gặp được Như Lai, xuất gia trong giáo pháp của Ngài nhưng không vui thích; trong sáu mươi trăm nghìn đời, xuất gia rồi lại bỏ giới trở về đời thường. Vì phần nghiệp chướng còn sót lại ấy, trong nhiều trăm nghìn đời ông sống tối tăm, đần độn. Vào thời ấy, vị thuyết pháp tên là tỳ-kheo Hỷ Căn, bồ-tát ma-ha-tát, nay đã chứng ngộ a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, hiện đang ở và thuyết pháp ở phương đông, cách đây hơn trăm nghìn câu-trí cõi Phật, trong thế giới Bảo Họa, hiệu là Mật Vô Cấu Tế Nhật Quang Phúc Đức Uy Xí Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, hiện đang ở và thuyết pháp. Còn vị thuyết pháp vào thời ấy tên là tỳ-kheo Thắng Ý, chính là con, lúc ấy làm người thuyết pháp tên là tỳ-kheo Thắng Ý. Bạch Thế Tôn, con đã chịu khổ não như vậy, sống như vậy, chịu khổ như vậy, là vì chưa vào được con đường pháp này; ở nơi không có khổ mà phân biệt ra khổ, khổ vì điên đảo. Vì thế, những người phát tâm theo bồ-tát thừa, những người phát tâm theo độc giác thừa, những người phát tâm theo thanh văn thừa, nếu không muốn có nghiệp chướng như thế, không muốn chịu khổ như thế, thì đối với mọi loại pháp không nên chê bỏ, đối với chánh pháp cũng không nên chê bỏ, và cũng không nên ở bất cứ chỗ nào mà sinh lòng giận ghét, ngăn ngại."

 Bấy giờ Phật bảo Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân rằng: "Mạn-thù-thi-lợi, lúc ấy ông nhờ nghe bài già-đà kia mà được điều gì thù thắng?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, con nhờ nghe bài già-đà ấy mà từ trong nghiệp chướng kia vươn lên; sau khi chạy rong khắp nơi, trôi lăn khắp chốn, ở mọi nơi con đã được nhẫn rất sâu xa, được nhẫn quyết định, khéo nói pháp sâu xa." Phật hỏi: "Mạn-thù-thi-lợi, nhờ thần lực của ai mà ông nhớ lại được nghiệp chướng đã tạo từ lâu xa như thế?" Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, tất cả các bồ-tát, hoặc suy nghĩ, hoặc nhớ nghĩ, hoặc thuận theo mà nhớ nghĩ, đều là nhờ thần lực của Như Lai. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì tất cả các pháp như thế đều là bản tính của Như Lai." Phật nói: "Người được mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) và người được nghe pháp này, cân nhắc lại là một và bằng nhau. Người được nhẫn đối với pháp không sinh và người được nghe pháp này, cân nhắc lại là một và bằng nhau." Mạn-thù-thi-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, như con hiểu nghĩa lời Phật dạy, thì quả báo của việc nghe bản kinh pháp này không thể nghĩ bàn." Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, Mạn-thù-thi-lợi. Như ông đã nói, quả báo của việc nghe bản kinh pháp này không thể nghĩ bàn. Nhưng Như Lai không nói rõ ra. Vì sao vậy? Vì những kẻ không siêng tu, không phải bậc trượng phu hiền thiện, nếu nghe điều ấy sẽ không tin hiểu. Mạn-thù-thi-lợi, đây là cửa ngõ đi vào các pháp."

 Bấy giờ Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân và bồ-tát ma-ha-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai) lại bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, xin Ngài gia trì giữ gìn bản kinh pháp này, để vào đời mạt hậu, trong năm trăm năm cuối khi pháp còn lưu chuyển, kinh được lan rộng đến tay nhiều người, không để ma-la và các vị trời thuộc dòng ma tìm được dịp phá hoại." Bấy giờ Thế Tôn, vì muốn gia trì giữ gìn bản kinh pháp này, liền nhìn sang trái sang phải. Thế Tôn vừa nhìn xong như vậy, không chút gián đoạn, thì khi ấy các cõi Phật ở mười phương nhiều như cát sông Hằng đều chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất: động, khởi, vọt, chấn, rống, đánh thức). Ngay lúc ấy, Thế Tôn đã gia trì giữ gìn bản kinh pháp này. Các đức Phật Thế Tôn khác, ở những thế giới nhiều như cát sông Hằng, cũng gia trì giữ gìn bản kinh pháp này. Khi bản kinh pháp này được nói ra, có số chúng sinh gấp nhiều lần số cát sông Hằng ở mười phương được nhẫn đối với pháp không sinh; lại có số gấp nhiều lần hơn nữa thấy và chứng ngộ pháp; huống chi là nói đến những người trụ ở thanh văn thừa, địa vị độc giác và địa vị vô học (địa vị đã học xong, không còn gì phải học, tức a-la-hán).

 Bấy giờ trưởng lão (mệnh giả: danh xưng tôn kính) A-nan-đà (người hầu cận Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, bản kinh pháp này tên là gì? Con phải thọ trì thế nào?" Phật nói: "A-nan-đà, bản kinh pháp này tên là 'Nói về các pháp không chuyển động'. Hãy thọ trì theo tên ấy." Khi Phật nói xong, Mạn-thù-thi-lợi Đồng Chân hoan hỷ; bồ-tát ma-ha-tát Từ Thị, bồ-tát ma-ha-tát Sư Tử Du Bộ, thiên tử Liên Hoa Du Hý Trí Thông cùng các thiên tử khác và chúng đại bồ-tát, các vị trời, người, càn-thát-bà (loài thần nhạc ở cõi trời), a-tu-la… nghe lời Phật dạy đều rất hoan hỷ.

 Kinh Các pháp vốn không, quyển hạ

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video