Thiên 2 — Quyển trung – Tam-muội phá ma quân, nghĩa Bồ-tát, sơ phát tâm, vô sinh pháp nhẫn, xuất gia

 Kinh Thiện Trụ Ý Thiên Tử Sở Vấn (Kinh về những điều vị trời Thiện Trụ Ý thưa hỏi), quyển giữa.

 Lúc ấy, đồng tử Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ; "đồng tử" là danh hiệu tôn xưng, ví vị Bồ-tát tâm trong sạch như trẻ nhỏ và là người con sẽ nối ngôi Pháp của Phật; Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi loài) theo ý mình mà hóa hiện ra ba mươi hai tòa điện. Mỗi điện có bốn góc, bốn cột, chiều dọc chiều ngang bằng nhau, được trang hoàng đủ thứ, rất đáng ưa thích. Trong các điện ấy có những tòa ngồi do biến hóa mà thành, phủ bên trên bằng báu vật cõi trời. Trên mỗi tòa ngồi có một vị Bồ-tát hóa hiện, đủ ba mươi hai tướng đại nhân (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp khác thường trên thân thể của Phật và các bậc vĩ nhân). Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi dùng sức oai thần khiến hoa sen ấy đi khắp cõi tam thiên đại thiên (một hệ thế giới cực lớn, gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) rồi đến chỗ đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến). Hoa sen bay vòng quanh đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) và chúng tỳ-kheo (đoàn tu sĩ nam xuất gia) đủ ba vòng, rồi dừng lại giữa hư không, ánh sáng tỏa khắp. Đại chúng trong hội của đức Thế Tôn vây quanh bốn phía. Khi ấy, các vị Bồ-tát trong đài hoa sen cùng các vị Bồ-tát hóa hiện trên các tòa điện hóa, tất cả đồng thanh dùng kệ (bài thơ trong kinh) ca ngợi đức Như Lai rằng:

 "Tại chỗ của các đức Phật nhiều như cát sông Hằng, nhiều đến không thể nghĩ bàn,

 Ngài đã cúng dường nhiều ức đức Phật, tinh tấn (siêng năng nỗ lực tu tập) hăng say như lửa cháy,

 tu hành lâu dài như thế, theo hạnh Bồ-tát bậc nhất,

 Ngài thật đáng mừng vui, đứng trên hết thảy mọi người.

 Ánh sáng và sắc thân thù thắng nhiệm mầu, bậc nhất trong ba cõi (tam giới: cõi dục, cõi sắc và cõi vô sắc, tức tất cả các cõi mà chúng sinh trôi lăn trong sinh tử),

 đấng Mâu-ni (bậc thánh tịch lặng, chỉ Phật) đã lìa mọi tướng, nói pháp khiến người lắng nghe:

 ở đâu cũng không có 'người', không có 'mạng sống', không có 'trượng phu' (tức không hề có một cái tôi thật sự),

 Thế Tôn biết rõ như vậy, nên là chủ của mọi người.

 Thực hành bố thí (cho tặng), trì giới (giữ giới luật), là bậc thầy giới luật hàng đầu,

 nhẫn nhục, siêng năng tinh tấn, thiền định (giữ tâm lắng yên, chuyên chú) và suy xét đúng lẽ,

 đầy đủ bát-nhã (trí tuệ thấu suốt chân lý) sâu xa, là bậc tôn quý không vướng mắc ba cõi,

 khéo biết con đường sang bờ bên kia (bờ giải thoát, ra khỏi sinh tử), vì thế con quy y (nương tựa trọn lòng) nơi Ngài.

 Nếu ai nhớ nghĩ, biết rằng có bậc chủ của loài người trong thế gian,

 là đức Thế Tôn, chủ của Pháp (giáo lý chân thật), được trời và người đến cúng dường,

 đối với pháp "không" (giáo lý cho rằng mọi sự vật không có tự thể cố định, thật có) rất sâu xa, đã thấu suốt rốt ráo không sót,

 thì nên biết người như vậy là bậc chủ tôn quý của thế gian.

 Các đức Như Lai trong quá khứ, bậc chủ của loài người ở khắp mọi phương,

 thường nói pháp 'người vốn là không': không có vật gì, vốn không có tướng,

 nơi đây không có chúng sinh, dù sinh ra, dù chết đi hay tiêu diệt,

 không đến cũng không đi, tướng của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều là không.

 Như người do phép thuật hóa ra nằm ngủ giữa hư không, không phải là điều thấy thật,

 pháp này đấng Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát) đã nói: như huyễn hóa, cũng như giấc mộng.

 Đem châu báu đầy các thế giới nhiều như cát sông Hằng bố thí cho ai đó,

 phước ấy chỉ đem lại quả hữu vi (thuộc thế gian, do tạo tác mà có, còn sinh còn diệt); nhẫn (chấp nhận và an trú vững vàng) nơi tánh không còn hơn thế.

 Suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng cúng dường bậc tôn quý trong loài người,

 dâng hương, hoa, thức ăn uống, mong được bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) của Phật;

 nếu nghe được pháp như thế: không có người, không có mạng, không có trượng phu,

 mà được ánh sáng của nhẫn ấy, thì đó mới là cúng dường Như Lai bậc thượng.

 Nhiều kiếp bố thí thức ăn uống, voi, ngựa và những thứ khác,

 việc ấy không phải là nhân giải thoát, vì vẫn còn ý tưởng có 'người'.

 Bậc tịch tĩnh đứng trên loài người ấy khiến rất nhiều chúng sinh được giải thoát,

 tánh không vốn sáng suốt, biết rõ sự trang nghiêm của giải thoát.

 Phật ra đời thật khó gặp, nghe pháp mà sinh lòng tin thật khó,

 được sinh làm người thật khó, lành thay được bước vào Phật pháp!

 Đã lìa khỏi tám nạn (tám hoàn cảnh khiến người ta khó được gặp Phật, nghe pháp), lại được điều khó được,

 được lòng tin nơi pháp của đấng Thiện Thệ, khéo suy nghĩ thì sẽ được thấy.

 Hãy thường chuyên tâm nghe pháp, đừng chạy theo âm thanh lời nói mà nắm lấy nghĩa,

 thường ở chốn a-lan-nhã (nơi vắng vẻ xa xóm làng, dành cho việc tu hành), ắt sẽ thành bậc anh hùng trong loài người.

 Gần gũi bạn lành, những người là pháp khí (người có đủ khả năng tiếp nhận giáo pháp), xa lìa ác tri thức (thầy bạn xấu dẫn vào đường sai),

 giữ lòng bình đẳng với chúng sinh, chớ dối gạt, coi thường Bồ-tát.

 Giữ giới, ưa học hỏi nghe nhiều, mặc áo phấn tảo (áo may bằng vải vụn nhặt ở nơi đổ bỏ), đi xin ăn,

 ở gần gốc cây mà tinh tấn, được thức ăn gì thì ăn thức ấy.

 Mọi pháp hữu vi đều vô thường (không bền, luôn đổi thay), chung một tướng như ánh nắng dợn (ảo ảnh như nước do hơi nóng bốc lên),

 biết chân đế (chân lý tuyệt đối) chỉ là một ranh giới chân thật duy nhất, sẽ mau được giác ngộ bồ-đề.

 Năm ấm (năm nhóm yếu tố hợp thành con người: sắc là thân xác, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết, hành là ý chí tạo tác, thức là sự phân biệt biết) như trò huyễn hóa, các nhập (các giác quan và đối tượng của chúng) trong và ngoài chỉ là cụm trống rỗng,

 hãy thường nói pháp như thế, nơi đó không có sự tạo tác.

 Tham và sân (giận dữ) vốn là không, si (mê muội) và mạn (kiêu căng) khởi lên từ sự phân biệt,

 chúng không phải đã có, đang có hay sẽ có; biết như vậy thì thành Phật."

 Khi nói bài kệ này, trong hội chúng có hai vạn hai nghìn người đều phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn như Phật); năm trăm vị tỳ-kheo không còn chấp thủ các pháp, các lậu (phiền não khiến tâm rỉ chảy, trôi lăn trong sinh tử) đã dứt sạch, tâm được giải thoát; ba trăm vị tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia) xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm, được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sáng thấy rõ chân lý, tức là bước đầu chứng vào dòng thánh); bảy nghìn ưu-bà-tắc, ưu-bà-di (nam cư sĩ, nữ cư sĩ: người tin Phật tu tại gia) và hai vạn bảy nghìn thiên tử (các vị trời nam) được pháp nhãn lìa cấu nhiễm; ba trăm vị Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an trú vững chắc nơi chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Cõi tam thiên đại thiên này chấn động theo sáu cách: động, động khắp, động khắp đều; rung, rung khắp, rung khắp đều.

 Bấy giờ, trưởng lão Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, là oai lực của ai khiến cõi tam thiên đại thiên này chấn động theo sáu cách, khiến các vị Bồ-tát trong hoa sen và trong các tòa điện khéo nói pháp rất sâu như thế, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp hội này, khiến vô lượng nhiều ức thiên tử đều đến tụ họp, vô lượng nhiều ức Bồ-tát đều đến tụ họp như thế?"

 Phật dạy: "Này Xá-lợi-phất, đó là do sức oai thần của đồng tử Văn-thù-sư-lợi nên mới được thấy cảnh trang nghiêm sắc màu nhiệm mầu như vậy. Vì sao? Này Xá-lợi-phất, đồng tử Văn-thù-sư-lợi cùng thiên tử Thiện Trụ Ý (vị trời thưa hỏi trong kinh này) hôm nay cùng nhau đến thưa hỏi; [Văn-thù-sư-lợi đã nhập vào] pháp môn tam-muội phá tan quân ma (tam-muội: trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vào một; pháp môn: cánh cửa, phương pháp đi vào chân lý) của Như Lai, để theo đúng pháp mà hỏi vặn về Phật pháp sâu xa không thể nghĩ bàn."

 Tôn giả Xá-lợi-phất thưa: "Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn, đồng tử Văn-thù-sư-lợi chưa đến hội này, con chưa từng thấy."

 Phật dạy: "Này Xá-lợi-phất, ông hãy nhìn kỹ đồng tử Văn-thù-sư-lợi: nay đang ở chỗ này làm cho tất cả ma (loài chuyên ngăn cản người tu đạo), tất cả quân ma, tất cả quan ma suy tàn biến đổi lớn, rồi với sự trang nghiêm rất lớn đi đến chỗ Ta."

 Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi nhập vào pháp môn tam-muội phá tan quân ma. Khi Văn-thù-sư-lợi nhập vào tam-muội ấy, trong vô số cõi tam thiên đại thiên, trăm ức cung điện của ma đều hư hoại biến đổi, sắp đổ nát, cũ mục tối tăm, không còn chút oai quang nào; thân của tất cả ma đều suy tàn biến đổi, trở nên già nua tiều tụy, ai nấy tự biết tự thấy mình phải chống gậy mà đi; quyến thuộc của ma cũng như vậy. Họ thấy cung điện của mình hư hoại biến đổi, sắp đổ nát, cũ mục tối tăm, không còn oai quang. Lúc ấy các ma đều sinh lòng sợ hãi, kinh hoàng đến dựng tóc gáy, trong lòng nghi ngại, nghĩ rằng: "Vì nhân duyên gì mà cung điện của ta hư hoại biến đổi, sắp đổ nát, cũ mục như thế, tối tăm như thế, không còn oai quang? Mong sao thân ta đừng bị mất chỗ này."

 Các ma vừa nghĩ như thế chưa bao lâu, đồng tử Văn-thù-sư-lợi liền hóa ra trăm ức thiên tử đứng trước mặt các ma. Các thiên tử hóa hiện ấy nói với ma Ba-tuần (tên vua ma, kẻ đứng đầu các loài ma) rằng: "Ông chớ sợ hãi! Chẳng phải ông có tội ác, chẳng phải ông gặp vận suy, chẳng phải ông sắp mất địa vị. Nay có vị đồng tử Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát) tên là Văn-thù-sư-lợi, đã đạt bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui trên đường tu tới giác ngộ). Vị ấy nay đang an trú trong pháp môn tam-muội phá tan quân ma; đây là việc do oai lực của vị Bồ-tát ấy tạo ra." Khi các thiên tử hóa hiện nói lời ấy, các ma vừa nghe tên đồng tử Văn-thù-sư-lợi thì càng thêm kinh sợ, tất cả cung ma đều rung chuyển.

 Lúc ấy, ma Ba-tuần nói với các thiên tử hóa hiện rằng: "Mong các ngài cứu tôi! Mong các ngài cứu tôi!"

 Các thiên tử hóa hiện nói với ma Ba-tuần rằng: "Đừng sợ! Đừng sợ! Nay ông hãy đến chỗ đức Phật Thích-ca Mâu-ni Như Lai. Như Lai có lòng đại bi, có thể ban cho người sợ hãi sự không còn sợ hãi." Các thiên tử hóa hiện nói xong, liền biến mất ngay tại chỗ.

 Bấy giờ, ma Ba-tuần cùng toàn bộ quyến thuộc, trong khoảng một niệm (thời gian một ý nghĩ thoáng qua), một la-bà (đơn vị thời gian rất ngắn), một ma-hầu-đa (đơn vị thời gian, chừng một phần ba mươi của ngày đêm), trăm ức ma Ba-tuần cùng vô lượng quyến thuộc, như những kẻ già, rất già, chống gậy mà đi, đến chỗ đức Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc biết đúng và biết khắp mọi sự) đang ở. Tất cả đồng thanh bạch Phật rằng: "Xin cứu chúng con, bạch Thế Tôn! Xin cứu chúng con, bạch Thế Tôn! Xin cứu chúng con, bạch đấng Thiện Thệ! Xin cứu chúng con, bạch đấng Thiện Thệ! Cúi mong Thế Tôn cứu chúng con, cứu chúng con! Cúi mong đấng Thiện Thệ cứu chúng con, cứu chúng con! Chúng con vốn có sắc thân đẹp đẽ, nay lại suy tàn biến đổi xấu xí thế này. Bạch Thế Tôn, chúng con thà nghe đọc danh hiệu của trăm nghìn ức đức Phật Như Lai, chứ không muốn nghe chỉ một cái tên của đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Vì sao? Vì nghe tên đồng tử Văn-thù-sư-lợi thì chúng con sinh lòng sợ hãi lớn, kinh hoàng nguy khốn, sợ mất địa vị, nên nay chúng con sợ hãi, lo mất địa vị như thế."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn nói với ma Ba-tuần rằng: "Nay sao các ngươi lại nói như thế? Danh hiệu của trăm nghìn ức đức Phật Như Lai không làm lợi ích cho tất cả chúng sinh: chưa từng làm, nay không làm, sau cũng không làm. Còn đồng tử Văn-thù-sư-lợi thì thường làm lợi ích cho tất cả chúng sinh: đã làm, đang làm và sẽ làm lợi ích, khiến chúng sinh đã chín muồi được giải thoát. Nay các ngươi dù nghe danh hiệu của trăm nghìn ức đức Phật Như Lai mà không sinh khổ não, không sinh sợ hãi, sao lại nói rằng một cái tên của đồng tử Văn-thù-sư-lợi thì các ngươi không muốn nghe?"

 Bấy giờ, ma Ba-tuần bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, con rất hổ thẹn vì thân già như thế này, con rất sợ hãi. Bạch Thế Tôn, con nhớ thân cũ của con, con nhớ dung sắc cũ của con, xin cho con được trở lại thân trẻ, sắc trẻ như trước."

 Phật dạy: "Này Ba-tuần, hãy khoan! Hãy khoan! Hãy chờ một lát! Đồng tử Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi sắp đến đây. Sắc thân này của ngươi không phải là sắc thân thật, ngươi nên buông bỏ nó."

 Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi ra khỏi tam-muội ấy. Vô lượng trăm nghìn chư thiên (các vị trời) đi trước dẫn đường và theo sau hầu hạ, cùng vô lượng trăm nghìn vị đại Bồ-tát, các loài rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời), a-tu-la (loài thần hay nóng giận, thường giao chiến với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn); trăm nghìn thứ nhạc đều trổi lên âm thanh tuyệt diệu; hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa bát-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-vật-đầu (sen vàng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng) rơi xuống như mưa. Với sự trang nghiêm rất lớn, vui chơi hoan hỷ, ngài đến chỗ Phật, cúi đầu mặt lễ sát chân Phật, đi quanh Phật ba vòng theo chiều bên phải, rồi lui đứng một bên.

 Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo đồng tử Văn-thù-sư-lợi rằng: "Này Văn-thù-sư-lợi, ông đã nhập vào pháp môn tam-muội phá tan tất cả quân ma rồi chăng?"

 Văn-thù-sư-lợi thưa với Như Lai: "Bạch Thế Tôn, con đã nhập rồi."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn hỏi đồng tử: "Này Văn-thù-sư-lợi, ông được tam-muội này ở chỗ đức Phật nào? Ông nghe tam-muội này đã bao lâu rồi?"

 Đồng tử Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, khi con chưa phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), con đã được nghe pháp môn tam-muội này từ đức Phật kia, và tam-muội này của con đã thành tựu như thế."

 Thế Tôn hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, đức Phật Như Lai ấy tên là gì, đã nói tam-muội này, mà ông từ đức Phật ấy được nghe pháp môn tam-muội như thế?"

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, về thuở quá khứ cách đây vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, a-tăng-kỳ lần a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số lớn đến mức không đếm được; kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), có đức Phật ra đời hiệu là Mạn-đà-la-bà Hoa Hương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc (bậc đầy đủ trí sáng và đức hạnh), Thiện Thệ, Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ mọi lẽ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dắt dẫn con người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn. Ngài đã nói pháp môn tam-muội này, và con từ đức Phật ấy được nghe pháp môn tam-muội phá tan quân ma như thế."

 Thế Tôn hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, pháp môn tam-muội này làm sao mà đạt được?"

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, có hai mươi pháp; nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn hai mươi pháp ấy thì được tam-muội này, có thể phá tan quân ma. Hai mươi pháp ấy là gì? Bạch Thế Tôn, đó là Bồ-tát phá tan tham dục và phá tan tâm tham; phá tan sân hận và phá tan tâm sân; phá tan ngu si và phá tan tâm si; phá tan ganh ghét và phá tan tâm ganh ghét; phá tan kiêu mạn và phá tan tâm kiêu mạn; phá tan cấu uế xấu ác và phá tan tâm cấu uế; phá tan phiền não nóng bức và phá tan tâm nóng bức; phá tan ý tưởng, nhớ nghĩ và phá tan tâm tưởng; phá tan sự bám chặt vào các quan điểm và phá tan tâm kiến chấp; phá tan phân biệt và phá tan tâm phân biệt; phá tan sự nắm giữ vướng mắc và phá tan tâm nắm giữ; phá tan sự cố chấp và phá tan tâm cố chấp; phá tan sự chấp vào tướng (hình tướng bên ngoài) và phá tan tâm chấp tướng; phá tan pháp 'có' và phá tan tâm chấp 'có'; phá tan pháp 'thường' (cho rằng mọi thứ tồn tại mãi) và phá tan tâm chấp thường; phá tan pháp 'đoạn' (cho rằng chết là mất hẳn) và phá tan tâm chấp đoạn; phá tan pháp ấm (năm ấm: năm nhóm yếu tố hợp thành con người) và phá tan tâm chấp ấm; phá tan pháp giới (mười tám giới: các yếu tố cấu thành sự nhận thức, gồm giác quan, đối tượng và thức) và phá tan tâm chấp giới; phá tan pháp nhập (mười hai nhập: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) và phá tan tâm chấp nhập; phá tan ba cõi và phá tan tâm chấp ba cõi. Hai mươi pháp như thế, nếu Bồ-tát thành tựu trọn vẹn hai mươi pháp này thì được tam-muội này.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn, có bốn pháp; nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp ấy thì được tam-muội này. Bốn pháp ấy là gì? Một là tâm trong sạch; hai là tâm không dua nịnh, quanh co; ba là tâm sâu xa; bốn là bố thí tất cả. Bốn pháp như thế, nếu Bồ-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp này thì được tam-muội này. Lại có bốn pháp; nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp ấy thì được tam-muội này. Bốn pháp ấy là gì? Một là không đi ngược lại lòng tin; hai là trọn đời nói lời chân thật; ba là thuận theo ý tưởng mà hành; bốn là không chấp giữ bất cứ pháp nào. Đó là bốn pháp. Lại có bốn pháp; nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp ấy thì được tam-muội này. Bốn pháp ấy là gì? Một là gần gũi thiện tri thức (thầy bạn tốt dẫn dắt trên đường tu); hai là suy nghĩ với chánh niệm (sự nhớ nghĩ, tỉnh thức đúng đắn); ba là tu hành đúng như pháp; bốn là không đi theo kẻ xấu ác. Đó là bốn pháp. Lại có bốn pháp; nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp ấy thì được tam-muội này. Bốn pháp ấy là gì? Đó là giữ giới không thiếu khuyết, giữ giới không thủng rò, giữ giới mà không nương bám vào giới, giữ giới không vẩn đục. Đó là bốn pháp. Lại có bốn pháp; nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp ấy thì được tam-muội này. Bốn pháp ấy là gì? Một là bỏ tâm thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chủ yếu cầu giải thoát cho riêng mình); hai là không nhận lấy tâm Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ không nhờ thầy, rồi lặng lẽ nhập diệt chứ không giáo hóa người khác); ba là kham nhẫn và giữ gìn vững vàng; bốn là không bỏ rơi chúng sinh. Đó là bốn pháp. Lại có bốn pháp; nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp ấy thì được tam-muội này. Bốn pháp ấy là gì? Một là tu tập pháp không mà không chấp có trượng phu (cái tôi); hai là tu tập vô tướng (thấy các pháp không có hình tướng cố định) mà không chấp vào tướng; ba là tu tập vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác vì ham muốn) mà không chấp vào tâm mong cầu; bốn là tâm không tham đắm, có thể buông bỏ tất cả. Đó là bốn pháp. Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn những pháp môn như thế nên được pháp môn tam-muội phá tan quân ma này. Như vậy, bạch Thế Tôn, đức Mạn-đà-la-bà Hoa Hương Như Lai kia đã nói pháp môn tam-muội này, và con từ đức Phật ấy đã được nghe pháp môn tam-muội như thế. Lại có đức Như Lai hiệu là Nhất Thiết Châu Bảo Điện Tế Nhật Nguyệt Quang (nghĩa là: ánh chớp của mọi châu báu che lấp cả ánh sáng mặt trời, mặt trăng) Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri; nơi đức Phật ấy con được nghe tam-muội này và thành tựu đầy đủ. Khi đức Phật ấy nói pháp môn tam-muội này, trong hội chúng của ngài có mười nghìn vị Bồ-tát đều thành tựu pháp môn tam-muội này."

 Bấy giờ, trưởng lão Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Nay đồng tử Văn-thù-sư-lợi này lại có thể khéo đạt được pháp môn tam-muội này. Đã thành tựu pháp môn tam-muội này rồi, lại khiến ma Ba-tuần phải suy tàn biến đổi như thế."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn liền bảo tôn giả Xá-lợi-phất: "Ý ông nghĩ sao? Này Xá-lợi-phất, ông thấy ma Ba-tuần trong cõi tam thiên đại thiên này biến đổi như thế, thì chớ nghĩ rằng chỉ có vậy. Vì sao? Này Xá-lợi-phất, ma Ba-tuần trong các cõi Phật ở mười phương nhiều như cát sông Hằng, tất cả đều suy tàn biến đổi như thế, đều do oai lực của đồng tử Văn-thù-sư-lợi tạo ra."

 Đức Thế Tôn nói như thế xong, lại bảo đồng tử Văn-thù-sư-lợi rằng: "Này Văn-thù-sư-lợi, hãy dừng sức thần thông của tam-muội ông đã nhập, khiến ma Ba-tuần trở lại sắc thân trước đây, đầy đủ như cũ."

 Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi liền dừng sức thần thông. Lúc ấy, toàn bộ sắc thân trước đây của ma Ba-tuần đều trở lại đầy đủ như cũ.

 Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi hỏi ma Ba-tuần rằng: "Này ma Ba-tuần, nơi nào có mắt, có ý tưởng về mắt, có sự bám vào mắt, có tướng của mắt, có sự bám víu vào mắt, có sự ngăn ngại của mắt, có sự nhớ nghĩ về mắt, có 'mắt là tôi', có sự nương dựa vào mắt, có sự ưa thích nơi mắt, có hý luận (suy luận, bàn cãi vô ích do vọng tưởng dựng lên) về mắt, có 'mắt là của tôi', có sự giữ gìn mắt, có sự tu tập mắt, có sự nắm giữ mắt, có sự buông bỏ mắt, có sự phân biệt về mắt, có sự suy lường về mắt, có sự quyết định về mắt, có sự diệt của mắt, có sự sinh của mắt, có sự cố chấp vào mắt, có sự đến của mắt — những pháp như thế là cảnh giới của ngươi, là chỗ nghiệp ma gây chướng ngại. Cứ như thế cho đến ý (tai, mũi, lưỡi, thân, ý) cũng nên biết như vậy; sắc (hình sắc) cho đến pháp (đối tượng của ý) cũng nên biết như vậy. Này Ba-tuần, nơi nào không có mắt, không có ý tưởng về mắt, không có sự bám vào mắt, không có tướng của mắt, không có sự bám víu vào mắt, không có sự ngăn ngại của mắt, không có sự nhớ nghĩ về mắt, không có 'mắt là tôi', không có sự nương dựa vào mắt, không có sự ưa thích nơi mắt, không có hý luận về mắt, không có 'mắt là của tôi', không có sự giữ gìn mắt, không có sự tu tập mắt, không có sự nắm giữ mắt, không có sự buông bỏ mắt, không có sự phân biệt về mắt, không có sự suy lường về mắt, không có sự quyết định về mắt, không có sự diệt của mắt, không có sự sinh của mắt, không có sự cố chấp vào mắt, không có sự đến của mắt — những pháp như thế không phải là cảnh giới của ngươi. Ở trong đó ngươi không làm chủ, không có sức lực, không được tự tại, cũng không thể nắm lấy (?). Cứ như thế cho đến ý cũng nên biết như vậy; sắc cho đến pháp cũng nên biết như vậy."

 Khi đồng tử Văn-thù-sư-lợi nói pháp đúng như thật như thế, trong chúng ma có mười nghìn ma phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; tám vạn bốn nghìn quyến thuộc của ma xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm, được pháp nhãn thanh tịnh.

 Bấy giờ, trưởng lão Ma-ha Ca-diếp (vị đại đệ tử nổi tiếng về hạnh sống khắc khổ, giản dị) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, con muốn được thấy đồng tử Văn-thù-sư-lợi và các vị Bồ-tát Ma-ha-tát kia. Vì sao? Bạch Thế Tôn, những bậc thiện nhân như thế thật khó được gặp."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo đồng tử Văn-thù-sư-lợi: "Này Văn-thù-sư-lợi, ông hãy làm hiện rõ thân của các vị Bồ-tát Ma-ha-tát từ mười phương đến đây; đại chúng trong hội này đang khát khao mong được thấy."

 Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi nói với các vị Bồ-tát tên là: Pháp Bồ-tát, Hy Hữu Nhật Quang Bồ-tát, Ma Trượng Bồ-tát, Diệu Âm Bồ-tát, Định Ác Bồ-tát, Tịch Trị Bồ-tát, Thắng Trị Bồ-tát, Pháp Vương Hống Bồ-tát; nói với vô lượng vị Bồ-tát Ma-ha-tát như thế rằng: "Các vị hãy hiện thân gốc của mình, như thân Bồ-tát ở cõi Phật riêng của mỗi vị." Văn-thù-sư-lợi nói như thế xong, các vị Bồ-tát ấy liền ra khỏi tam-muội; ra khỏi tam-muội rồi, mỗi vị đều bày ra thân gốc của mình, cả đại chúng đều được thấy. Có vị Bồ-tát thân lớn bằng núi Tu-di (núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), có vị thân cao tám vạn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài thời Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), có vị thân cao trăm nghìn do-tuần, có vị thân cao chín vạn, tám vạn, bảy vạn, sáu vạn, năm vạn, bốn vạn, ba vạn, hai vạn, một vạn do-tuần; lại có vị Bồ-tát Ma-ha-tát thân cao một nghìn do-tuần, có vị thân cao năm trăm do-tuần, có vị thân cao một trăm do-tuần, có vị thân cao năm mươi do-tuần, bốn mươi do-tuần, ba mươi do-tuần, hai mươi do-tuần, mười do-tuần, có vị từ năm do-tuần cho đến một do-tuần. Lại có vị Bồ-tát Ma-ha-tát thân như thân chúng sinh ở cõi Ta-bà (thế giới mà chúng ta đang sống) này, cao ba khuỷu tay rưỡi (khuỷu tay: đơn vị đo bằng khoảng từ khuỷu tay đến đầu ngón tay); có những vị Bồ-tát tự bày ra thân như thế. Ngay lúc ấy, cõi tam thiên đại thiên này không còn chỗ trống nào, dù chỉ bằng chỗ ném một cây gậy; khắp nơi đều đầy các vị Bồ-tát Ma-ha-tát thù thắng tụ hội. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy phóng ánh sáng lớn, chiếu khắp nghìn ức cõi nước của chư Phật Như Lai trong mười phương.

 Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa áo cho gọn bên vai trái, gối phải quỳ sát đất, thu thân ngay ngắn (?), chắp tay hướng về Phật mà bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri về một vài điều (?). Vâng, bạch Thế Tôn, nay con muốn hỏi vặn đôi chút, cúi mong Ngài giảng giải."

 Phật dạy: "Này Văn-thù-sư-lợi, Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri để ông tùy ý hỏi. Văn-thù-sư-lợi, cứ tùy ý hỏi vặn, Ta có thể giảng giải khiến lòng ông vui mừng." Lúc ấy, đồng tử Văn-thù-sư-lợi cùng tất cả hội chúng đều hết lòng lặng yên lắng nghe.

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Thế Tôn nói 'Bồ-tát Ma-ha-tát', vậy đó là gì? Vì nghĩa gì mà được gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát?"

 Phật bảo đồng tử Văn-thù-sư-lợi rằng: "Này Văn-thù-sư-lợi, gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, ấy là người giác ngộ (biết rõ chân tướng) tất cả các pháp, nên được gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát. Này Văn-thù-sư-lợi, tất cả các pháp, tức là những gì lời nói diễn tả ra, vị Bồ-tát ấy đều giác biết. Này Văn-thù-sư-lợi, vị Bồ-tát như thế giác biết mắt, giác biết tai, giác biết mũi, giác biết lưỡi, giác biết thân, giác biết ý. Này Văn-thù-sư-lợi, vị Bồ-tát như thế, thế nào là giác biết mắt? Thế nào là giác biết tai, mũi, lưỡi, thân, ý? Này Văn-thù-sư-lợi, vị Bồ-tát như thế biết mắt vốn tánh là không, biết nó không có cái tôi; phân biệt tai, mũi, lưỡi, thân, ý v.v., biết chúng vốn tánh là không, biết chúng không có cái tôi; phân biệt sắc, thanh (âm thanh), hương (mùi), vị, xúc (cảm giác chạm), pháp (đối tượng của ý), biết chúng vốn tánh là không, biết chúng không có cái tôi. Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi, gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, ấy là người giác biết năm thủ ấm (năm nhóm yếu tố hợp thành thân tâm, bị chúng sinh bám chấp cho là mình). Giác biết pháp gì? Đó là: biết chúng là không, biết chúng vô tướng, biết chúng vô nguyện, biết chúng không nhiễm ô, biết chúng tịch tĩnh, biết chúng xa lìa, biết chúng không có vật, biết chúng không có thể tánh, biết chúng không động, biết chúng không sinh, biết chúng không đến, biết chúng không đi, biết chúng không có, biết chúng không có chủ, biết chúng là vô ký (không thể xác định, không thể gọi tên định rõ), biết chúng không có người biết, biết chúng không có người thấy, biết chúng không có người nhận biết, biết chúng không có hý luận, biết chúng không có cái tôi, biết chúng khởi lên từ phân biệt, biết chúng khởi lên mà không có phân biệt, biết chúng do nhân duyên (các điều kiện hợp lại) mà sinh, biết chúng như huyễn, biết chúng như mộng, biết chúng như ánh nắng dợn, biết chúng như tiếng vang, biết chúng như thân cây chuối (bóc mãi chỉ thấy bẹ, không có lõi chắc), biết chúng không bền lâu, biết chúng là không, không có vật thật. Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi, gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, ấy là người giác biết tham, sân, si. Giác biết thế nào? Biết tham, sân, si khởi lên từ phân biệt; mà sự phân biệt ấy là không, chẳng phải có, không có thể tánh, không phải hý luận, không phải điều có thể xác định. Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi, gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, ấy là người giác biết cõi dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn dục lạc), cõi sắc (cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) và cõi vô sắc (cõi của chúng sinh chỉ còn tâm thức, không còn thân hình). Giác biết thế nào? Biết các hành trong đó không có cái tôi, gọi là không, là xa lìa. Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi, gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, ấy là người giác biết hành vi của chúng sinh. Giác biết thế nào? Biết các hành do tham, hành do sân, hành do si của chúng sinh này đều bình đẳng; vì các hành bình đẳng nên khéo biết rõ các hành. Biết rõ như thế rồi, Bồ-tát nói pháp đúng như thật, khiến các chúng sinh ấy được giải thoát đúng như thật. Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi, gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, ấy là người giác biết tất cả chúng sinh. Giác biết thế nào? Tất cả chúng sinh chỉ là không, chỉ có cái tên; ngoài cái tên ấy không còn có chúng sinh nào khác. Tất cả chúng sinh tức là một chúng sinh, mà chúng sinh ấy cũng không phải là chúng sinh. Nếu biết như thế mà không phân biệt, thì được gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát.

 "Bồ-tát giác biết tất cả các pháp như thế nào? Người giác biết bồ-đề thì được gọi là Bồ-tát. Biết mắt, tai là không, tâm không phân biệt có cái tôi; giác biết như thế thì được gọi là Bồ-tát. Biết mũi, lưỡi là không, tâm không phân biệt có cái tôi; giác biết như thế thì được gọi là Bồ-tát. Dùng trí tuệ mà biết thân, biết ý vốn là không, biết rồi mà nói cho người khác, thì được gọi là Bồ-tát. Biết sắc, thanh, hương, vị, xúc và những điều ý ưa thích đều là không, thì được gọi là Bồ-tát. Biết sắc, tưởng, thọ, hành vốn tánh là không, biết thức như huyễn, thì được gọi là Bồ-tát. Biết năm ấm như mộng, cùng một tướng là vô tướng, không chấp có cái tôi, giác biết như thế thì được gọi là Bồ-tát. Biết các pháp bên trong không sinh, giác biết mà không hý luận; các pháp hữu vi chỉ là tên gọi, mà tên gọi ấy không có vật thật; biết tham dục và sân hận sinh ra từ tâm phân biệt, nơi không phân biệt thì thường là không, không có vật; si do phân biệt mà sinh, phân biệt do nhân mà sinh, do kiến chấp mà sinh, nhưng không thể nắm bắt được kiến chấp ấy; biết ba cõi là không, tất cả đều không có chủ, không có chút vật gì vận hành — như thế thì được gọi là Bồ-tát. Chưa vượt khỏi cõi dục thì khởi lên trong phân biệt; cõi sắc, cõi vô sắc tất cả đều không có chủ; dùng trí sáng suốt mà biết rõ chúng sinh ít tu hành (?) với các hành do tham, do sân, do si như thế; tất cả chúng sinh tức là một chúng sinh, chúng sinh ấy không có pháp giác biết, không có niệm; biết tất cả các pháp sinh ra từ tâm điên đảo (cái thấy sai lệch, đảo ngược sự thật); biết tướng không thật, trong đó mọi trí tuệ đều sinh điều lành; cho đến không có một âm thanh nào đáng nhớ, đáng ưa; với tướng không chướng ngại, theo hạnh mà hành — Bồ-tát như thế thì được gọi là Bồ-tát. Bỏ cả thịt trên thân mình mà không nương dựa vào đâu, lần lượt giác biết như thế, thì được gọi là Bồ-tát. Được giới đưa sang bờ bên kia, giới không còn chấp niệm cả về Phật (?); nếu vật không sinh thì không có sự hòa hợp; thương yêu khắp chúng sinh mà không chấp có chúng sinh; biết như vậy rồi làm lợi ích cho họ nên gọi là đại từ (lòng thương lớn); an trú nơi tinh tấn mà suy xét các hành hữu vi, biết thế gian là không — đó là bậc thượng hướng về bồ-đề. Thiền còn có chỗ nương dựa thì không phải là thiền trí tuệ; không có chỗ bám víu mới là thiền trí tuệ. Tu tập con dao bát-nhã, cắt đứt kiến chấp phiền não, quán sát pháp tánh (bản chất chân thật của mọi pháp) — mà pháp tánh thì chẳng bị phá hoại, chẳng bị cắt đứt."

 Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát mới phát tâm bồ-đề, vì sao gọi là mới phát tâm? Vì nghĩa gì mà gọi là mới phát tâm?"

 Phật dạy: "Này Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát nào quán xét đúng đắn rằng mọi ý tưởng trong ba cõi đều sinh khởi, như thế thì được gọi là người mới phát tâm chăng?"

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, như con hiểu nghĩa lời Phật dạy, thì tham sinh, sân sinh, tâm ngu si sinh, gọi là Bồ-tát mới phát tâm."

 Thiên tử Thiện Trụ Ý nói với đồng tử Văn-thù-sư-lợi: "Này Văn-thù-sư-lợi, nếu khi Bồ-tát mới phát tâm mà có tham dục, sân hận, ngu si sinh ra, thì phàm phu ngu muội (nguyên văn là 'phàm phu mao đạo', ví người phàm tâm nhẹ nổi, trôi giạt như sợi lông theo gió) ai cũng có tâm ban đầu ấy, lẽ ra cũng phải gọi là Bồ-tát. Vì sao? Vì họ cũng có tham, sân, si sinh ra."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Không phải vậy, này thiên tử. Phàm phu ngu muội không có sức làm cho tham dục, sân hận, si mê sinh ra [theo nghĩa này]. Vì sao? Này thiên tử, chính chư Phật Như Lai, các bậc Duyên giác (tức Bích-chi Phật, bậc tự quán sát nhân duyên mà giác ngộ), Thanh văn và Bồ-tát bất thoái mới có tham, sân, si sinh ra."

 Thiên tử hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, vì ý gì mà nói như thế? Hội chúng ở đây không hiểu lời ngài nói, ai cũng sinh lòng nghi. Thế nào, thế nào?"

 Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Này thiên tử, ý ông nghĩ sao? Chim bay đi trong hư không, dấu vết của con chim ấy có thể nói là có đi, hay không thể nói là có đi?"

 Thiên tử đáp: "Có đi."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Đúng vậy, này thiên tử. Như nói về dấu vết kia (có bay đi mà không để lại dấu), tôi cũng dùng lời như thế mà nói rằng chư Phật Như Lai, Duyên giác, Thanh văn, Bồ-tát bất thoái có tham, sân, si sinh ra. Thiên tử nên biết: ở bất cứ chỗ nào mà sự sinh không có chỗ nương dựa, không có chỗ để nắm lấy, thì sự sinh như thế là sự sinh ở bất cứ đâu cũng không có sai khác. Này thiên tử, ở chỗ nào không có chỗ nương dựa, không có chỗ để nắm lấy, sinh mà không sai khác, sinh mà không bình đẳng, không có dấu vết, không có 'câu' (nghĩa gốc còn là dấu chân, chỗ đặt chân), không thể nói là dấu vết, không thể nói là câu — thì nói là sinh như vậy. Theo nghĩa không phân biệt, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không do cái khác sinh ra, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không có thể tánh của vật, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không có vật để nói, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không đến, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không đi, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không sinh, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không thọ trì nắm giữ, nói là sinh như vậy; theo nghĩa vô ký, nói là sinh như vậy; theo nghĩa vi trần (hạt bụi cực nhỏ), nói là sinh như vậy; theo nghĩa không nhớ nghĩ, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không có vật vận hành, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không thể nói ra, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không bị phá hoại, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không có chữ, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không cố chấp, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không có a-lê-da (chỗ nương chứa, chỗ bám chấp), nói là sinh như vậy; theo nghĩa không nắm lấy, nói là sinh như vậy; theo nghĩa không có gì cao hơn, nói là sinh như vậy. Thiên tử nên biết: Bồ-tát mới phát tâm bồ-đề thì đối với các pháp như thế không nhớ nghĩ, không quán xét, không suy lường, không khởi lên, không thấy, không nghe, không biết, không nắm lấy, không buông bỏ, không sinh, không diệt. Như vậy, này thiên tử, Bồ-tát Ma-ha-tát nương vào đâu? Nương vào pháp giới (toàn thể thực tại của mọi pháp) này, sự bình đẳng này, thực tế (bờ mé chân thật, tức chân lý tối hậu) này, phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt chúng sinh) này mà có tham sinh, sân sinh, tâm ngu si sinh; nương vào mắt mà sinh, cứ như thế cho đến nương vào ý mà sinh; sắc sinh mà không có chỗ nắm lấy, cứ như thế cho đến thức sinh mà không có chỗ nắm lấy; danh (phần tâm) sinh, sắc (phần thân) sinh, nhân sinh, mọi kiến chấp và hành vi sinh; vô minh (sự mê lầm không thấy chân lý) sinh, ái (sự khát ái, bám luyến) đối với sự tồn tại sinh, cho đến mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nhân quả nối nhau khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử) xoay vần mà sinh; năm thứ dục lạc (thú vui của sắc, thanh, hương, vị, xúc) sinh; các chỗ trong ba cõi sinh; cái tôi và cái của tôi sinh; tự thân sinh, thân kiến (chấp thân này là cái tôi thật) sinh, sáu mươi hai kiến chấp sai lầm lấy thân kiến làm gốc sinh; ý tưởng về Phật, ý tưởng về Pháp, ý tưởng về Tăng (đoàn thể người tu) sinh; ý tưởng về mình, ý tưởng về người khác sinh; ý tưởng về đất, ý tưởng về nước, ý tưởng về lửa, ý tưởng về gió, ý tưởng về hư không, ý tưởng về thức sinh; bốn điên đảo (bốn cái thấy sai: cho vô thường là thường, khổ là vui, không có ngã là có ngã, nhơ bẩn là trong sạch) sinh; năm triền cái (năm thứ che lấp tâm: tham dục, sân hận, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ) sinh; bốn chỗ thức trụ (bốn thứ sắc, thọ, tưởng, hành mà thức nương bám vào), tám tà (tám điều sai trái, ngược với tám con đường chân chính), chín não (chín điều phiền não hại người), mười nghiệp ác (sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt, tham lam, sân hận, tà kiến) sinh. Thiên tử nên biết: cứ như thế cho đến mọi phân biệt, mọi không phân biệt, mọi cái vừa phân biệt vừa không phân biệt, mọi ý tưởng, mọi hý luận, mọi sự mong cầu, mọi sự bám chấp, mọi sự ưa thích, mọi ý tưởng, mọi sự nhớ nghĩ, mọi chướng ngại, Bồ-tát đều làm cho sinh. Này thiên tử, pháp môn như thế cần phải hiểu như thế. Này thiên tử, nếu đối với pháp này không nắm lấy, không ưa thích, không có pháp nào để nắm lấy, thì nói là sinh như vậy."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn khen ngợi đồng tử Văn-thù-sư-lợi rằng: "Lành thay! Lành thay! Này Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát mới phát tâm bồ-đề là ở chỗ như thế. Này Văn-thù-sư-lợi, ông đã từng cúng dường chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng nên mới có thể nói được như vậy."

 Bấy giờ, tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, đúng như thế, bạch Thế Tôn, đúng như vậy. Đồng tử Văn-thù-sư-lợi đã nói rằng tâm của Bồ-tát mới phát tâm bồ-đề và tâm của người được vô sinh pháp nhẫn, hai tâm ấy sinh ra bình đẳng, không khác nhau."

 Phật dạy: "Đúng vậy, này Xá-lợi-phất, đúng như lời ông nói. Này Xá-lợi-phất, đức Phật Nhiên Đăng (vị Phật trong quá khứ xa xưa) đã thọ ký (báo trước việc thành Phật trong tương lai) cho Ta rằng: 'Ông ở đời sau, trải qua a-tăng-kỳ kiếp, sẽ được thành Phật, hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri.' Này Xá-lợi-phất, lúc ấy Ta không rời bỏ tâm này mà được vô sinh pháp nhẫn. Như vậy, này Xá-lợi-phất, Bồ-tát mới phát tâm này đúng như lời đồng tử Văn-thù-sư-lợi đã nói."

 Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, như con hiểu nghĩa lời Phật dạy, thì tất cả Bồ-tát đều là mới phát tâm. Vì sao? Như Thế Tôn nói, mọi sự sinh khởi của tâm đều là không sinh; đã là không sinh thì đó chính là tâm mới phát của Bồ-tát sinh ra, nói là sinh như vậy."

 Khi nói pháp này, hai vạn ba nghìn vị Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn; năm nghìn vị tỳ-kheo không còn chấp thủ các pháp, các lậu đã dứt sạch, tâm được giải thoát; sáu mươi ức thiên tử xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm, đối với các pháp được pháp nhãn thanh tịnh.

 Bấy giờ, trưởng lão Ma-ha Ca-diếp bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, đồng tử Văn-thù-sư-lợi làm được việc khó làm. Đồng tử Văn-thù-sư-lợi nói pháp như thế có thể làm lợi ích cho chúng sinh."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Thưa trưởng lão Đại Ca-diếp, đây chẳng phải là tôi làm được việc khó làm! Tất cả các pháp đều không làm gì cả: không có cái đã làm, không có cái đang làm, không có cái sẽ làm. Thưa trưởng lão Đại Ca-diếp, tôi cũng như thế: không có pháp nào được làm, cũng không có sự làm, cũng không phải không làm; không có chúng sinh, không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao? Không có vật gì để nắm lấy, đó mới là chánh pháp. Nếu Đại Ca-diếp nói như thế rằng tôi làm được việc khó làm, thì ông chớ nói tôi làm được việc khó làm; chẳng phải tôi làm việc khó, chẳng phải Như Lai làm, chẳng phải A-la-hán (bậc thánh đã diệt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử) làm, chẳng phải Bích-chi Phật làm. Thưa trưởng lão Đại Ca-diếp, nói cho đúng thì ai là người làm được việc khó làm? Chính phàm phu ngu muội mới đúng là người được nói như thế. Vì sao? Thưa trưởng lão Đại Ca-diếp, những gì mà tất cả chư Phật đều không đã được, không đang được, không sẽ được, những gì mà tất cả Thanh văn, tất cả Duyên giác đều không đã được, không đang được, không sẽ được, thì phàm phu ngu muội lại được tất cả."

 Đại Ca-diếp hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, tất cả chư Phật không được pháp gì?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thưa trưởng lão Đại Ca-diếp, tất cả chư Phật đều không được cái tôi, không được chúng sinh, không được thọ mạng, không được trượng phu, cũng không được 'đoạn', cũng không được 'thường', cũng không được ấm, cũng không được giới, cũng không được nhập, cũng không được tâm, cũng không được sắc; không được cõi dục, không được cõi sắc, không được cõi vô sắc; không được phân biệt, không được không phân biệt; không được nhân sinh, không được điên đảo, không được tham, sân, si; không được đời này, không được đời sau; cũng không được cái tôi, không được cái của tôi, cho đến không được tất cả các pháp. Thưa trưởng lão Đại Ca-diếp, chẳng phải tất cả các pháp đều không được, không mất, không thoát, không nắm, không bỏ, không gần, không xa đó sao. Pháp môn như thế, thưa Ma-ha Ca-diếp, nên hiểu như thế: những gì tất cả chư Phật đều không được, thì phàm phu ngu muội được tất cả; việc khó làm là như vậy. Cái không phải Phật làm, không phải Thanh văn làm, không phải Duyên giác làm, thì chính là kẻ phàm phu ngu muội làm."

 Đại Ca-diếp hỏi: "Họ làm như thế nào?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Họ tạo ra 'đoạn', tạo ra 'thường', tạo ra a-lê-da (sự bám chấp, nương chứa), tạo ra nhớ nghĩ và ham muốn, [cùng] không tạo (?) các sự nắm lấy, buông bỏ, hý luận, phân biệt, chiều theo, nâng lên hạ xuống. Thưa trưởng lão Đại Ca-diếp, chư Phật Thế Tôn không làm các pháp này, đều không đã làm, không đang làm, không sẽ làm; kẻ phàm phu kia làm, việc khó làm là như vậy."

 Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, nói 'vô sinh nhẫn', vậy vô sinh nhẫn là thế nào mà nói là vô sinh nhẫn? Bạch Thế Tôn, vì nghĩa gì mà nói là vô sinh nhẫn? Nhẫn đối với pháp nào mà gọi là pháp nhẫn? Bồ-tát đối với pháp nào mà được vô sinh pháp nhẫn?"

 Phật dạy: "Này Văn-thù-sư-lợi, thật ra không có người nào ở trong sự sinh, ở trong pháp mà được vô sinh nhẫn, thật không có ai được nhẫn. Nói là được nhẫn, ấy chỉ là lời nói mà thôi. Vì sao? Vì thật ra không có gì để được; vì là pháp nhẫn ấy nên không được pháp nhẫn, được cái không có gì để được, không được cũng không mất, như thế thì nói là được vô sinh nhẫn. Này Văn-thù-sư-lợi, vô sinh pháp nhẫn là: nhẫn biết tất cả pháp không sinh, nhẫn biết tất cả pháp không đến, nhẫn biết tất cả pháp không đi, nhẫn biết tất cả pháp không có chủ, nhẫn biết tất cả pháp không nắm lấy, nhẫn biết tất cả pháp không buông bỏ, nhẫn biết tất cả pháp không có vật, nhẫn biết tất cả pháp không có thể tánh thật, nhẫn biết tất cả pháp không có gì ngang bằng, nhẫn biết tất cả pháp ngang bằng với cái không gì ngang bằng, nhẫn biết tất cả pháp không có gì tương tự, nhẫn biết tất cả pháp tương tự như bụi trần và hư không, nhẫn biết tất cả pháp không hoại, nhẫn biết tất cả pháp không đứt, nhẫn biết tất cả pháp không bị phiền não nhiễm ô, nhẫn biết tất cả pháp cũng không có sự trong sạch, nhẫn biết tất cả pháp là không, vô tướng, vô nguyện, nhẫn biết tất cả pháp lìa tham, sân, si, nhẫn biết tất cả pháp được an trí trong chân như (thực tánh như vậy, không biến đổi của các pháp), pháp giới và thực tế; nhẫn biết tất cả pháp không phân biệt, không có phân biệt, không nhớ nghĩ, không hý luận, không suy lường, không tạo tác, không có sức, yếu ớt, về sau không có vật, trống không nối tiếp nhau, không có cả cái không, như hư không rộng lớn (?); như huyễn, như hóa, như tiếng vang, như bóng, như ánh nắng dợn, như thân cây chuối, như bọt nước. Nhẫn biết tất cả pháp như vậy; pháp nhẫn này chẳng phải pháp, chẳng phải phi pháp, chỉ là tên gọi mà thôi. Tên gọi như thế không có chỗ ở, không thể nắm lấy, bản tánh tự lìa. Như thế gọi là nhẫn: tâm tin hiểu mà đi vào, không nhớ nghĩ, không nghi ngờ, không kinh, không hãi, không sợ, thân chạm đến chánh định (?), hành trì mà không thấy có thân. Này Văn-thù-sư-lợi, pháp này là như vậy, được gọi là vô sinh pháp nhẫn của Bồ-tát, mà cũng không hành theo tướng của bất cứ pháp nào."

 Đồng tử Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, nói là nhẫn, vì sao gọi là nhẫn? Nếu không bị cảnh giới kia làm tổn thương, thì người ấy được gọi là nhẫn."

 Bấy giờ, thiên tử Thiện Trụ Ý hỏi đồng tử Văn-thù-sư-lợi: "Này Văn-thù-sư-lợi, tổn thương những pháp gì?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, ấy là làm tổn thương mắt. Pháp gì làm tổn thương mắt? Đó là các sắc ưa thích và không ưa thích; cũng vậy, tai với âm thanh, mũi với mùi hương, lưỡi với vị, thân với xúc chạm, ý với pháp. Như vậy, này thiên tử, các pháp ưa thích và không ưa thích làm tổn thương ý cũng như thế. Này thiên tử, nếu Bồ-tát mắt thấy sắc mà không chấp lấy tướng chung, không chấp lấy vẻ đẹp riêng, không phân biệt, không có phân biệt, không chạy theo, không phân biệt tướng, biết bản tánh là không, không nhớ nghĩ, không bị tổn thương; từ sắc cho đến pháp cũng nên biết như vậy. Này thiên tử, nếu đối với sáu nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) mà không đắm, không bị tổn thương; đã không bị tổn thương, không đắm, thì người ấy được gọi là nhẫn. Bồ-tát như thế được vô sinh pháp nhẫn: không phân biệt các pháp, dù sinh hay không sinh; không phân biệt các pháp vô lậu (đã sạch phiền não) hay hữu lậu; nếu không phân biệt tốt hay xấu, hữu vi hay vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt), thì như thế được gọi là pháp nhẫn không sinh."

 Khi nói pháp này, sáu vạn hai nghìn người phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, một vạn hai nghìn vị Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn.

 Bấy giờ, thiên tử Thiện Trụ Ý hỏi đồng tử Văn-thù-sư-lợi: "Này Văn-thù-sư-lợi, 'chuyển tiến từ địa này lên địa khác' (địa: các bậc tu chứng của Bồ-tát, gồm mười bậc), chuyển tiến từ địa này lên địa khác là thế nào? Bồ-tát chuyển tiến từ địa này lên địa khác như thế nào?"

 Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Này thiên tử, nếu có sự chuyển tiến từ địa này lên địa khác, thì người nào chuyển tiến?"

 Thiên tử đáp: "Này Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát không thấy có sự chuyển tiến từ địa này lên địa khác, cho đến không thấy có sự chuyển tiến qua mười địa."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Không phải vậy, này thiên tử. Phật nói các pháp đều như huyễn hóa, ông có tin không?"

 Thiên tử đáp: "Này Văn-thù-sư-lợi, tôi tin lời ấy."

 Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Này thiên tử, người huyễn nào chuyển tiến từ địa này lên địa khác, cứ như thế cho đến chuyển tiến qua mười địa?"

 Thiên tử đáp: "Này Văn-thù-sư-lợi, người huyễn hóa không có sự chuyển tiến từ địa này lên địa khác, cho đến không có sự chuyển tiến qua mười địa."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Đúng vậy, này thiên tử. Nếu người huyễn hóa có chuyển tiến, thì tôi mới có chuyển tiến. Vì sao? Vì như Phật đã dạy, tất cả các pháp đều như huyễn. Cho nên, này thiên tử, tôi nói chuyển tiến qua các địa như thế, là nói theo nghĩa không chuyển tiến, chứ không phải là chuyển tiến. Vì sao? Vì tất cả các pháp đều không chuyển tiến. Không phải trong các pháp, pháp này chuyển sang pháp kia: không phải sắc chuyển sang thọ, không phải thọ chuyển sang sắc, không phải tưởng chuyển sang hành, không phải hành chuyển sang tưởng, không phải thức chuyển sang sắc, không phải sắc chuyển sang thức; cứ như thế cho đến tất cả các pháp cũng đều như vậy, đều nói theo bốn cách. Không phải mắt chuyển sang tai, không phải tai chuyển sang mắt, không phải mũi chuyển sang lưỡi, không phải lưỡi chuyển sang mũi, không phải thân chuyển sang ý, không phải ý chuyển sang thân; tất cả các pháp ấy đều tự vận hành trong cảnh giới riêng của mình. Các pháp vốn trơ lì, không có ham muốn, không có tâm ý vận hành, không suy nghĩ, không nhớ nghĩ, cho đến không có so tính đo lường, như cỏ, như vách, như huyễn, vô ký chứ không phải có thể xác định, cùng một tướng là vô tướng. Vì nghĩa ấy nên chúng không chuyển tiến, không đến, không đi. Thiên tử nên biết: nếu Bồ-tát biết được như thế, thì Bồ-tát như thế không có pháp nào chuyển tiến, không phân biệt các địa, không thấy có sự chuyển tiến qua các địa, không bỏ địa nào, cũng không thối lui. Chuyển tiến tới bồ-đề mà không mất, không diệt. Vì sao? Nếu người thấy có thể tánh của ấm, giới, nhập, thì người ấy không chuyển tiến, cũng không mất, không diệt, vì tánh của tất cả các pháp vốn trong sạch. Lại nữa, này thiên tử, sự chuyển tiến qua các địa của Bồ-tát như thế, ví như nhà ảo thuật dùng sức phép thuật tạo ra cung điện mười tầng; tự mình làm ra rồi, liền tự ngồi lên trên. Ý ông nghĩ sao? Người ấy như thế có chỗ ngồi không?"

 Thiên tử đáp: "Không có chỗ ngồi."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Cũng vậy, này thiên tử, việc Bồ-tát thấy có sự chuyển tiến qua mười địa cũng như thế."

 Bấy giờ, thiên tử Thiện Trụ Ý hỏi đồng tử Văn-thù-sư-lợi: "Này Văn-thù-sư-lợi, nếu có người đến nương tựa ngài, muốn xin xuất gia (rời bỏ gia đình để làm người tu hành), và nói rằng: 'Cúi mong ngài độ cho con, cho con được xuất gia.' Này Văn-thù-sư-lợi, ngài sẽ nói với họ thế nào? Làm phép độ cho xuất gia thế nào? Truyền giới thế nào? Các phẩm giới thế nào? Dạy bảo răn nhắc thế nào?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, nếu có người đến chỗ tôi xin xuất gia, tôi sẽ nói với họ rằng: 'Này thiện nam tử (người con trai lành), nay ông có thật sự có tâm xuất gia không? Nếu ông thật sự có tâm xuất gia, tôi sẽ theo đúng pháp độ cho ông xuất gia.' Vì sao? Này thiên tử, nếu người xuất gia mà hoặc đắm vào cõi dục, hoặc đắm vào cõi sắc, đắm vào cõi vô sắc, hoặc đắm vào năm thứ dục lạc của thế gian, hành trong chín chỗ, thì thiện nam tử ấy là người nắm giữ pháp như thế. Thế nào là chín chỗ? Này thiên tử, nếu không đắm vào chút chỗ nào, thì tâm người ấy không có gì để được; nếu tâm không có gì để được, thì người ấy không cầu xuất gia; nếu không cầu xuất gia, thì tâm xuất gia của người ấy không sinh; nếu tâm xuất gia không sinh, thì người ấy được gọi là không sinh; nếu không sinh, thì người ấy hết khổ; nếu hết khổ, thì người ấy dứt sạch rốt ráo; nếu dứt sạch rốt ráo, thì người ấy không còn gì để dứt; nếu không còn gì để dứt, thì người ấy không dứt; nếu không dứt, thì người ấy chính là không. Này thiên tử, với thiện nam tử ấy, tôi nói như thế. Lại nữa, này thiên tử, nếu có người đến chỗ tôi xin xuất gia, tôi sẽ nói với họ rằng: 'Này thiện nam tử, nay ông chớ sinh tâm xuất gia. Vì sao? Tâm ấy không thể do người khác làm cho sinh ra, ông chớ giữ lấy tâm ấy.' Lại nữa, này thiên tử, nếu có người đến chỗ tôi xin xuất gia, tôi sẽ nói với họ rằng: 'Này thiện nam tử, ông không cạo tóc mới là xuất gia chân chính; nếu được như thế thì mới gọi là xuất gia.'"

 Thiên tử hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, vì ý gì mà nói như thế?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, Như Lai nói pháp là không đứt đoạn, không phá hoại."

 Thiên tử hỏi: "Pháp gì không bị phá hoại?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, sắc không đứt đoạn, không bị phá hoại; thọ, tưởng, hành, thức không đứt đoạn, không bị phá hoại. Này thiên tử, bất cứ người nào có ý nghĩ 'tôi là người cạo tóc' thì người ấy đang ở trong ngã mạn (sự kiêu căng do chấp có cái tôi), không phải là người thấy bình đẳng, vượt khỏi ngã mạn. Người như thế nắm được cái tôi thì nắm được tóc; nếu nắm được tóc thì nắm được chúng sinh; nếu nắm được chúng sinh thì nắm được ý tưởng đoạn diệt. Này thiên tử, nếu không nắm được cái tôi thì không nắm được người khác; nếu không nắm được người khác thì không có ngã mạn; nếu không có ngã mạn thì cái tôi ấy lặng tắt; nếu cái tôi lặng tắt thì người ấy không phân biệt; nếu không phân biệt thì không dấy động; nếu không dấy động thì không hý luận; nếu không hý luận thì không nắm lấy, không buông bỏ; nếu không nắm lấy, không buông bỏ thì người ấy không làm cũng không phải không làm, không đứt đoạn, không phá hoại, không chấp tướng cũng không phải không chấp tướng, không hướng tới, không buông bỏ, không giảm, không tăng, không tụ, không tan, không có tâm nhớ nghĩ, không nói, không đáp — người ấy thật sự an trú."

 Thiên tử hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, nói là 'thật', đó là lời nói gì?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, 'thật' là hư không, có thể gọi là thật; chẳng phải là cái không trống rỗng tiêu mất. Hư không không cạn, không dài thêm, hoặc có hoặc không; vì thế nói hư không là tánh không chân thật; đó là chân như thật, là pháp giới thật, là thực tế thật. Cái thật ấy nếu là thật, thì có thể nói là không thật. Vì sao? Vì nó không phải bây giờ thật có, cũng không phải về sau mới có, cho nên nó là thật. Lại nữa, này thiên tử, nếu có người đến chỗ tôi xin xuất gia, tôi sẽ nói với họ rằng: 'Này thiện nam tử, không nhận áo cà-sa (áo của người xuất gia), không mặc áo cà-sa, đó là sự xuất gia của ông. Nếu được như thế thì mới gọi là xuất gia.'"

 Thiên tử hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, vì ý gì mà nói như thế?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, Như Lai nói pháp, tất cả đều không nắm giữ."

 Thiên tử hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, không nắm giữ pháp gì?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, ấy là không nắm giữ sắc, dù là thường hay vô thường; cũng vậy, không nắm giữ thọ, tưởng, hành, thức, dù là thường hay vô thường; cũng không nắm giữ mắt, dù là thường hay vô thường; không nắm giữ sắc, không nắm giữ tai, không nắm giữ âm thanh, không nắm giữ mũi, không nắm giữ mùi hương, không nắm giữ lưỡi, không nắm giữ vị, không nắm giữ thân, không nắm giữ xúc chạm, không nắm giữ ý, không nắm giữ pháp, không nắm giữ tham, không nắm giữ sân, không nắm giữ si, không nắm giữ điên đảo; cứ như thế cho đến tất cả các pháp đều không nắm giữ. Này thiên tử, tất cả các pháp không nắm giữ, không buông bỏ, không lìa, không tan. Này thiên tử, nắm giữ áo cà-sa là ý nghĩ ngu si; người như thế là hành theo kiến chấp như thế. Này thiên tử, vì vậy tôi nói không nắm giữ áo cà-sa mới là giải thoát trong sạch. Vì sao? Này thiên tử, áo cà-sa là vẩn đục, còn bồ-đề của Như Lai Thế Tôn thì không vẩn đục."

 Thiên tử hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, pháp gì là vẩn đục?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, tham dục là vẩn đục, sân hận là vẩn đục, ngu si là vẩn đục; nhân là vẩn đục, kiến chấp là vẩn đục, danh là vẩn đục, sắc là vẩn đục, tưởng là vẩn đục, sự nắm giữ là vẩn đục, tướng là vẩn đục, hý luận là vẩn đục. Này thiên tử, nếu quán xét đúng đắn thì các pháp bất thiện này đều không vẩn đục; nếu không vẩn đục thì cho đến không có chút chỗ nào cho vật dừng trụ; nếu không có chỗ dừng trụ, thì được gọi là chỗ trống không, không có sự 'bỉnh tác' (?) (sự nắm giữ mà dựng đặt ra; ở đây chỉ việc tâm vọng chấp dựng lập các pháp) nào."

 Thiên tử hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, nói 'không có bỉnh tác', 'không có sự bỉnh tác', đó là lời nói gì mà được gọi là không có bỉnh tác?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, nói 'không có bỉnh tác', 'không có sự bỉnh tác', lời nói ấy là: cho đến không có chút vật nào được bỉnh tác, như thế gọi là không có bỉnh tác. Này thiên tử, nếu có bỉnh tác thì Như Lai nói là không có bỉnh tác, như thế gọi là không có bỉnh tác."

 Thiên tử hỏi: "Này Văn-thù-sư-lợi, chẳng hay pháp gì là bỉnh tác?"

 Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, là vượt qua sự bình đẳng; khi đã vượt qua sự bình đẳng, thì pháp không thể nắm được, chẳng phải bây giờ được, chẳng phải về sau được, chẳng phải bây giờ có sinh, chẳng phải sau này sẽ có sinh; pháp ấy hư dối mà dựng đặt bỉnh tác. Đó là: phân biệt bỉnh tác ra 'cái tôi'; phân biệt bỉnh tác ra 'chúng sinh', 'người có mạng sống', 'trượng phu', 'con người', 'ma-na-bà' (một tên gọi khác của cái tôi, nghĩa là 'con người, thanh niên'), 'đoạn', 'thường'; phân biệt bỉnh tác ra ấm, giới, nhập; phân biệt bỉnh tác ra Phật, Pháp, Tăng; phân biệt bỉnh tác ra 'đây là người giữ giới', 'đây là người phạm giới'; phân biệt bỉnh tác ra phiền não nhiễm ô và trong sạch, sự đạt được và chứng quả; phân biệt bỉnh tác ra quả Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất: mới vào dòng thánh), quả Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai: chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả A-na-hàm (quả thánh thứ ba: không còn trở lại cõi dục), pháp A-la-hán, pháp Bích-chi Phật; phân biệt bỉnh tác ra không, vô tướng, vô nguyện, minh (trí sáng suốt), giải thoát, vô dục (lìa ham muốn). Này thiên tử, các pháp như thế đều do phân biệt mà bỉnh tác. Phàm phu ngu muội chưa từng nghe Như Lai [nói về] sự phân biệt bỉnh tác, nên tâm muốn đắc pháp, vọng tưởng so đo bám chấp; kẻ phàm phu si mê ấy cứ phân biệt rồi lại phân biệt mãi mà xoay vần. Muốn diệt trừ sự vọng tưởng bám chấp ấy, nên Như Lai khen ngợi và nói rằng không có bỉnh tác."

 Bấy giờ, thiên tử Thiện Trụ Ý khen ngợi đồng tử Văn-thù-sư-lợi rằng: "Lành thay! Lành thay! Văn-thù-sư-lợi đã khéo nói pháp môn về bỉnh tác như thế."

 Bấy giờ, đức Như Lai khen ngợi đồng tử Văn-thù-sư-lợi rằng: "Lành thay! Lành thay! Này Văn-thù-sư-lợi, ông đã nói pháp này thật hay."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video