Thiên 10 — Chương 8: Thai nghén và sinh nở

 Chương thứ tám: Thai sản

 Thời điểm thụ thai thì xem ngôi Trường sinh (giai đoạn đầu trong mười hai giai đoạn sinh vượng của một hành: Trường sinh, Mộc dục, Quan đới, Lâm quan, Đế vượng, Suy, Bệnh, Tử, Mộ, Tuyệt, Thai, Dưỡng), tính theo thần trên năm mệnh của người vợ. Tháng thì xem chỗ nó lâm vào, ngày thì quy về tháng, giờ lại quy về ngày, xét thêm một lần nữa.

 (Như mệnh người vợ cưỡi Mộc làm Thai thần, thì xem Trường sinh của Mộc rơi vào chi nào ở bàn đất, sẽ biết tháng thụ thai. Lại xem Trường sinh của chi tháng ấy rơi vào chi nào ở bàn đất, sẽ biết ngày thụ thai. Lại xem Trường sinh của chi ngày ấy rơi vào chi nào ở bàn đất, sẽ biết giờ thụ thai.)

 Người vợ có thai thì xét thần ở giữa gia lên thiên mệnh (?), xét kỹ thần trên hành niên (năm vận hành theo tuổi mỗi năm) của người vợ. Thần âm thì chắc chắn sinh gái, sao dương thì sinh trai, chớ ngờ.

 Trai hay gái phải xem thần trên can ngày. Can cứng (can dương) mà thần trên cùng là dương (tương tỷ: cùng loại âm dương) thì là thân con trai; nếu cùng là âm thì biết là con gái; không cùng loại thì xét cả hai chỗ âm và dương.

 Truyền hợp thành cục phía tây bắc là "đùa ngói" (sinh con gái; xưa cho bé gái chơi con quay bằng ngói) (tức cục Tòng cách — Kim, và cục Nhuận hạ — Thủy); truyền hợp thành cục phía đông nam thì chắc là "đùa ngọc chương" (sinh con trai; xưa cho bé trai chơi ngọc). Hai dương bọc một âm thì gái quấn tã (sinh con gái); hai âm bọc một dương thì trai mặc xiêm áo (sinh con trai).

 Quẻ thuần dương thì phần nhiều sinh gái; khóa và truyền âm đến cực thì lại sinh trai. Thiên cương (tức Thìn) gia lên chi cùng loại âm dương với can ngày thì mừng có con trai; không cùng loại thì đoán là con gái.

 Đem hai loại quẻ Mão tinh âm và dương ra xét (Mão tinh: quẻ không có khắc, ngày dương lấy thần trên Dậu làm phát dụng — gọi là "ngửa"; ngày âm lấy thần dưới Dậu — gọi là "cúi"): âm cúi là con trai, dương ngửa là con gái. Gặp bất bị (bốn khóa có khóa trùng nên không đủ bốn) thì sao đủ được mười tháng; dương bị (tức âm bất bị) là con trai, âm bị (tức dương bất bị) là con gái.

 Một lần sinh hai con, lý rất gọn; nhưng năm mệnh, khóa và truyền phải xét cho chắc. Gặp lại Kiến (chi của tháng hoặc của ngày) thì là song thai; trai hay gái thì lại suy xét theo âm dương.

 Kiến âm là gái, kiến dương là trai; có thể tham khảo thêm theo tượng âm dương của quẻ bát quái. (Như Thai ở Dậu là quẻ Đoài, tượng con gái út; Thai ở Mão là quẻ Chấn, tượng con trai trưởng. Dùng tượng quẻ ấy đối chiếu mà đoán.) Sinh đôi một trai một gái thì đoán ở đâu? Xét cả hai ngôi Thai của can và của chi.

 Muốn biết kỳ sinh nở thế nào là tốt, thì chỗ Thắng quang (tức Ngọ) lâm vào là tiện nhất. Lại có phép xung Thai, xem ở chỗ xung với nạp âm (phép quy mỗi cặp can chi về một hành riêng) của mệnh người mẹ.

 Dưới ngôi Sinh, ngôi Dưỡng mà xét kỳ sinh. Thai cưỡi Quỷ (hành khắc can ngày) hoặc Tử khí (thần chủ sự chết) thì suy là sảy thai. Năm mệnh (của vợ chồng) xung khắc Thai thần thì con sinh ra không nuôi được, khiến người đau xót.

 Mang thai lành hay dữ, xưa nay vẫn khó đoán; hoàn toàn dựa vào chỗ Thai rơi trên bàn đất mà xem. Sinh, vượng, tỷ hòa thì biết là lành; hình, hại, khắc, tuyệt thì hung nghiệm ngay. (Chi ở bàn đất mà Thai thần rơi vào, nếu sinh hợp thì lành; khắc, hình, suy, tuyệt, tử, mộ thì hung. Xem kỹ ví dụ xem việc sinh nở của Điền phi.)

 Mẹ con bình an là vui nhất, phải dùng can và chi để đối chiếu kỹ. Chi bị hại thì tổn mẹ, can bị hại thì tổn con; cả hai chỗ đều không bị hại thì mẹ con tươi cười.

 Lại xét thần Lục hợp (thiên tướng chủ con cái, hòa hợp) và Thiên hậu (thiên tướng chủ người mẹ, đàn bà) trong bàn, xét kỹ sống chết, khắc chế. Lục hợp bị chi dưới khắc thì hại mạng con; chi dưới chế Thiên hậu thì nguy thân mẹ.

 Con sinh xuôi hay ngược, lý rất huyền diệu; xét kỹ việc Mão và Tuất gia lên nhau. Mão gia lên Tuất thì tay chỉ xuống đất (ra đầu thuận); Tuất gia lên Mão thì chân hướng lên trời (ngược).

 Can gia lên chi thì con quyến luyến mẹ (chậm ra); chi lâm ngôi can thì con sinh thuận (?). Thai gia lên phương Trường sinh thì con khó sinh; hai nghi (can và chi) kẹp truyền thì cửa sinh bị lấp.

 La võng (thần như tấm lưới vây) và Mộ của ngày (ngôi khí bị chôn vùi) thì mẹ nhiều lo; Đằng xà kẹp Nguyệt yếm (một hung sát) cũng xét như vậy. Thần cưỡi trên năm mệnh nếu xung phá được những cái ấy, thì chuyển hung thành lành, còn lỗi gì nữa.

 Quý nhân và truyền đều đi nghịch thì sinh khá khó; Quý nhân và truyền đều đi thuận thì sinh dễ nhất. Hà khôi (Tuất) qua Thiên môn (Hợi) thì nhiều trở ngại; sát ẩn thần tàng (?) thì ứng nhanh chóng, thuận lợi.

 Thai gặp Quỷ lệch (Quỷ cùng âm dương với can ngày) và Huyền vũ (thiên tướng chủ trộm cắp, việc mờ ám) thì đoán là giống của người khác, có thai riêng lén lút, rất linh. (Huyền vũ chủ trộm cắp, mờ ám; xem việc khác cũng có thể nói như vậy.) Thiên Ất (tức Quý nhân) làm truyền đầu thì có danh tiếng, giàu sang, có thể biết đứa con là "kỳ lân đá" (đứa con xuất chúng). (Phải là sinh cho can ngày mới nói được vậy; khắc can hay rút hao can đều không tốt.)

 Năm bậc quyến luyến Thai (?) phải xét kỹ điều nên và điều kỵ: Dần gia lên Hợi (gặp Trường sinh) thì lợi cho nhà và lộc; lâm Tý là Bại (Mộc dục), Tỵ thì suy là Bệnh, Thân và Thìn là Tuyệt và Suy, người xem phải nhớ.

 Quẻ nghiệm một: Năm Đinh Sửu, tháng mười, ngày Quý Sửu, giờ Tân Dậu. Đại tư lý (đúng ra là Đại tư lễ, xem chú bên dưới) Tào công, tên húy Hóa Thuần, phụng lệnh trên, sai thái giám giữ thẻ bài ở Linh đài (đài quan sát thiên văn của triều đình) là Trần Quốc Dụng xem việc mang thai của Điền phi ở Đông cung. Quẻ thuộc cách Nguyên thủ (trong bốn khóa chỉ có một khóa trên khắc dưới, lấy khóa ấy làm truyền đầu) và Phản ngâm (bàn trời đối xung với bàn đất). Dần, Mão không vong (các chi rơi vào khoảng "trống" của tuần can chi, chủ hư, không thành); Thân, Dậu lạc không (chi trên bàn trời đè lên chi không vong ở bàn đất).

 (Sơ đồ quẻ dưới đây: khung vuông là bàn trời — mười hai chi xếp quanh bốn cạnh, mỗi chi đè lên một vị trí cố định của bàn đất. Chữ ở ngoài khung là tên viết tắt của mười hai thiên tướng (mười hai vị thần tướng xếp theo bàn trời): Quý = Quý nhân, Xà = Đằng xà, Chu = Chu tước, Lục = Lục hợp, Câu = Câu trần, Thanh/Long = Thanh long, Không = Thiên không, Hổ/Bạch = Bạch hổ, Thường = Thái thường, Huyền = Huyền vũ, Âm = Thái âm, Hậu = Thiên hậu. Cột giữa là tứ khóa (bốn khóa; mỗi khóa gồm thiên tướng ở dòng trên, thần trên bàn trời ở dòng giữa, can hoặc chi ở dưới ở dòng cuối). Cột bên phải là tam truyền (ba truyền: sơ, trung, mạt — diễn biến đầu, giữa, cuối của việc). Mỗi truyền ghi lục thân (quan hệ với can ngày: Quan/Quỷ là hành khắc can ngày, Tài là hành bị can ngày khắc, Tử là hành do can ngày sinh ra, Phụ là hành sinh ra can ngày, Huynh/Tỷ là hành giống can ngày), rồi can độn và chi, rồi thiên tướng.)

 Câu Lục Chu Xà

 Hợi Tý Sửu Dần            Chu Thường   Chu Thường        Quỷ   Đinh Mùi   Thường

 Long   Tuất        Mão   Quý       Sửu Mùi      Sửu Mùi           Quỷ   Quý Sửu    Chu

 Không  Dậu         Thìn  Hậu       Mùi Sửu      Mùi Quý           Quỷ   Đinh Mùi   Thường

 Thân Mùi Ngọ Tỵ

 Hổ Thường Huyền Âm

 Đoán rằng: Đây là điềm sinh con trai, nhưng sinh ra khó nuôi, ứng vào năm Mão. Vì thuần âm trở lại thành dương, thần trên chi cùng loại với chi, nên chắc là con trai. Nhưng vì sao năm Mão không nuôi được? Thai thần bị kẹp, bị khắc, không có khí, đó là ma đuổi hồn. Mão là ngôi sao của con trai ở Đông cung (?), bị Âm sát của tướng Dậu xung khắc, nên biết năm Mão không nuôi được. Không lâu sau Điền phi sinh con trai thứ sáu, đến năm Mão thì đứa bé mất.

 Hoàng đế nhà Minh tin dùng hoạn quan. Tuy có Nội các (cơ quan các đại thần giúp vua xử lý chính sự), nhưng vì vua phần nhiều ở sâu trong cung không lo việc chính, việc phần lớn do thái giám truyền đạt, nên quyền của Thủ phụ (đại thần đứng đầu Nội các) yếu hơn thái giám. Trong hàng thái giám, Tư lễ thái giám là cao nhất, kế đến là Bỉnh bút thái giám. Ngụy Trung Hiền chính là Tư lễ thái giám thời vua Thiên Khải. Vua Sùng Trinh đè nén hoạn quan, khiến quyền Thủ phụ nặng hơn, nhưng quyền thái giám vẫn không nhỏ. Tào Đại tư lễ tức là Tư lễ thái giám Tào Hóa Thuần.

 Điền phi là phi tần họ Điền được vua Sùng Trinh sủng ái.

 Quẻ nghiệm hai: Năm Canh Thìn, tháng ba, ngày Tân Mão, giờ Bính Tuất. Tôi trọ ở phố Ngạnh Tử; người láng giềng họ Phó quê ở Giang Hữu nhờ xem việc mang thai. Quẻ thuộc cách Phục ngâm (bàn trời trùng khớp với bàn đất, chủ trì trệ) và Long Hổ (?). Ngọ, Mùi không vong; Ngọ, Mùi lạc không.

 Câu          Câu Thanh

 Lục    Tỵ Ngọ Mùi Thân   Không        Xà Xà     Thường Thường      Tài   Tân Mão    Xà

 Chu    Thìn        Dậu   Hổ           Mão Mão   Tuất Tuất          Tử    Mậu Tý     Âm

 Xà     Mão         Tuất  Thường       Mão Mão   Tuất Tân           Tài   Tân Mão    Xà

 Quý    Dần Sửu Tý Hợi   Huyền

 Hậu Âm

 Đoán rằng: Đây ắt là song thai, đều là con trai, chủ sinh vào tháng tám, ngày Tuất, giờ Thìn, mẹ con yên lành. Sao biết là song thai? Vì Nguyệt kiến (chi của tháng) chồng lên nhau, làm Thai thần lại cưỡi vượng khí. (Đây ắt là lấy tháng hai làm kiến, vì Thai của Kim ở Mão.)

 Sao biết là hai trai? Mão thuộc quẻ Chấn là con trai trưởng; Hà khôi (Tuất) trên can ngày thuộc cung quẻ Càn, cũng là con trai. Sao biết sinh tháng tám? Vì Dậu xung Thai là Mão. Ngày Tuất giờ Thìn là vì Tuất là thần Dưỡng, đợi Thìn đến xung Tuất trên can.

 Người học nên ghi nhớ kỹ cách khởi quẻ của Trần Công Hiến trong quẻ này.

 Giang Hữu là phía bắc Trường Giang.

 Xem con trai hay con gái thì lấy âm dương của quẻ bát quái mà chi trên can thuộc về để đoán, không lấy âm dương của bản thân chi ấy để đoán.

 Quẻ nghiệm ba: Năm Đinh Sửu, tháng tư, ngày Ất Dậu, giờ Ất Dậu. Phùng Nhĩ Trung ở Gia Hưng xem việc mang thai. Quẻ thuộc cách Trùng thẩm (trong bốn khóa chỉ có một khóa dưới khắc trên, lấy khóa ấy làm truyền đầu), Trảm quan (Thìn hoặc Tuất gia lên can ngày) và Phục ngâm. Ngọ, Mùi không vong; Ngọ, Mùi lạc không.

 Chu Xà

 Lục    Tỵ Ngọ Mùi Thân   Quý        Hậu Hậu    Câu Câu        Tài    Nhâm Thìn   Câu

 Câu    Thìn        Dậu   Hậu        Dậu Dậu    Thìn Thìn      Quỷ    Ất Dậu      Hậu

 Thanh  Mão         Tuất  Âm         Dậu Dậu    Thìn Ất        Huynh  Tân Mão     Thanh

 Không  Dần Sửu Tý Hợi   Huyền

 Hổ Thường

 Đoán rằng: Ắt sinh đôi, một trai một gái; nhưng con trai thì sống, con gái thì chết. Vì sao? Dậu là Thai, là Quỷ, là Tử khí của ngày; thì đây là cái thai của vợ lẽ, tỳ thiếp, khỏi phải nói (?). Còn mạt truyền là Mão, làm Thai thần, là Sinh khí của chi. Trung truyền Dậu thuộc quẻ Đoài là thiếu âm (con gái nhỏ); mạt truyền Mão thuộc quẻ Chấn là con trai trưởng. Con trai sống là vì Thai làm Tài, có Sinh khí; con gái chết là vì làm Tử khí, làm Quỷ của ngày.

 Quẻ nghiệm bốn: Năm Kỷ Sửu, tháng hai, ngày Tân Sửu, giờ Kỷ Hợi. Có một người Hồi (người theo đạo Hồi) nhờ Tôn Thạch Cừ, bạn đồng học ở trường huyện của tôi, xem việc sinh nở; Thạch Cừ đem quẻ đã lập đưa tôi đoán lành dữ. Quẻ thuộc cách Thiên ngục (xem chú cuối quẻ), Trùng thẩm và Thoái như (ba truyền là ba chi liền nhau theo chiều lùi). Thìn, Tỵ không vong; Mão, Thìn lạc không.

 Lục Câu

 Chu    Thìn Tỵ Ngọ Mùi   Thanh       Huyền Âm   Không Hổ       Tử    Canh Tý    Âm

 Xà     Mão         Thân   Không      Hợi Tý     Thân Dậu       Tử    Kỷ Hợi     Huyền

 Quý    Dần         Dậu    Hổ         Tý Sửu     Dậu Tân        Phụ   Mậu Tuất   Thường

 Hậu    Sửu Tý Hợi Tuất   Thường

 Âm Huyền

 Đoán rằng: Xem việc sinh nở này thì khó sinh, mẹ con đều chết. Người bạn nói: Một tay đứa bé đã ra trước rồi, theo quẻ thì đứa con ắt khó giữ. Tôi nói: Không phải vì thế; mẹ tôi (nay đã mất) khi sinh con, tối hôm trước tay ra trước, sáng hôm sau chân ra, mà mẹ con vẫn vô sự.

 Quẻ này Hà khôi (Tuất) qua Hợi bị ngăn cách, cách Thiên ngục lại không có gì xung mở, thì đứa con theo đâu mà ra? Trên can ngày có Bạch hổ đến mang Quỷ độn; trên chi có Tý cưỡi Du hồn (thần chủ hồn lìa thân). Thiên hậu tượng là người mẹ, lại bị Kiếp sát (hung sát chủ cướp đoạt) của Quý nhân ở Dần chế khắc, nên mẹ con đều không giữ được. (Chi ở bàn đất dưới Thiên hậu khắc Thiên hậu; xem đối chiếu với quẻ Điền phi xem việc sinh nở.) Không lâu sau, đứa con chưa ra mà người mẹ đã chết.

 (Quẻ Thiên ngục: lấy Mộ thần làm phát dụng, lại Đẩu — tức Thìn — gắn vào bản vị can ngày thì thành cách. Thiên ngục sát thì tháng giêng, năm, chín ở Tý; tháng hai, sáu, mười (?) ở Mão…, theo lệ ấy mà suy. Quẻ này tuy có Đẩu gắn vào bản vị can ngày, nhưng không phải Mộ thần làm phát dụng; nếu như là tháng Dần thì phát dụng Tý mới là Thiên ngục sát.)

 Quẻ nghiệm năm: Năm Giáp Tý, tháng tư, ngày Quý Mão, giờ Mậu Ngọ. Tôi cùng anh cả Công Minh đến thăm Đới Hy Vũ ở Huy Châu, xem quẻ. Quẻ thuộc cách Hao thỉ (bốn khóa không có trên dưới khắc nhau, lấy thần ở xa khắc ngược lại can ngày làm truyền đầu) và Bất bị. Thìn, Tỵ không vong; Ngọ, Mùi lạc không.

 Lục Câu

 Chu    Mùi Thân Dậu Tuất   Thanh       Chu Quý    Quý Âm        Quỷ    Ất Mùi    Chu

 Xà     Ngọ         Hợi    Không      Mùi Tỵ     Tỵ Mão        Phụ    Đinh Dậu  Câu

 Quý    Tỵ          Tý     Hổ         Tỵ Mão     Mão Quý       Huynh  Kỷ Hợi    Không

 Hậu    Thìn Mão Dần Sửu   Thường

 Âm Huyền

 Tôi hỏi Đới: Anh có biết ý người đến hỏi không? Đới đáp: Giờ xem là Thai thần của ngày (Trần Công Hiến dùng Trường sinh theo ngũ hành, giờ xem là Ngọ, là Thai và là Tài của can Quý; "Tất pháp" nói "Thai làm Tài lại có Sinh khí thì vợ mang thai"), ắt là xem việc mang thai. Tôi nói: Đúng vậy. Trai hay gái?

 Đáp: Mão trên can thuộc quẻ Chấn, là tượng con trai trưởng. Lại là Mạc quý (Quý nhân "trong rèm": Quý nhân của ban đêm khi xem ban ngày, hoặc ngược lại; chủ hiển đạt), ba truyền bốn khóa thuần âm, âm đến cực độ thì thành dương, ắt sinh con quý. Lại thêm chi gia lên can, cúi đầu thấy con, nên sinh ắt thuận lợi. Nhưng bốn khóa bất bị, nên chưa đủ tháng. Sinh vào lúc nào? Đáp: Sinh tháng sáu.

 Quả nhiên mọi việc đều đúng như lời đoán. Tôi lại xem kỹ: Tý xung Thai thần, trên Tý thấy Dần, nên sinh vào ngày Tý, giờ Dần.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video