Chương thứ mười một: Người đi xa (xem người đi xa bao giờ về)
Phép xem người đi xa thật có nhiều đường, người học phải bàn cho kỹ. Hai mã (dịch mã và thiên mã: các thần sát chủ đi lại) và năm mệnh (hành niên và bản mệnh của người đi) vào khóa, truyền (tứ khóa và tam truyền của quẻ Lục Nhâm), thì kỳ về có phép, có thơ ở sau.
Truyền đi nghịch, Quý nhân (thiên tướng đứng đầu) đi nghịch, dụng thần ở trước ngày, có Bạch hổ (thiên tướng chủ bệnh tật, tang tóc, cũng chủ đường sá) thúc giục đường về quê cũ. Lại xét "mạt túc", tức mạt truyền (truyền cuối) chạm đến chi ngày; can và chi gia lên nhau thì còn chậm trễ gì.
Từ trên chi truyền sang can thì người ắt đến; từ can truyền lên trên chi cũng xét như thế. Can mà khắc chi thì người đã rời nơi kia; ngược lại thì bói về mà chưa về được.
Ngày cương (ngày can dương) gặp Phục ngâm (thiên bàn trùng khít địa bàn) mà thấy Đinh, Mã (Đinh thần và dịch mã), thì người đi xa lập tức về đến nhà tranh. Ngày nhu (ngày can âm) mà Đinh, Mã gặp hình chiến (bị hình, bị khắc), thì dù quan ải sông núi xa xôi cũng về quê.
Sơ truyền nếu gặp không vong (hai chi bị thiếu trong tuần, chủ trống rỗng) mà lún xuống, có trở ngại thì theo loại mà suy. Mạt truyền gặp Thiên trung (tức không vong) thì kẹt lại ở gần, lại xét thần, tướng là gì để biết vì sao chậm.
Trung truyền không vong là đường sá trở ngại, xét kỹ là thần nào để biết vì ai. Phản ngâm (thiên bàn đối xung địa bàn, mỗi chi nằm đè lên chi xung với nó) mà gặp tứ tuyệt thì người ắt đến (ngày dương là thể tứ tuyệt, ngày âm thì không), dù thấy Thiên trung cũng không vướng.
Huyền vũ (thiên tướng chủ trộm cướp, mờ ám, cũng chủ người đi) lâm tứ quý (bốn chi Thìn Tuất Sửu Mùi) thì phép rất lạ; lục hợp, tam hợp (các chi kết hợp với nhau thành đôi hoặc thành nhóm ba) thì dùng địa bàn là thích hợp (lấy chỗ hợp của dụng thần để đoán kỳ đến: gần thì dùng lục hợp, xa thì dùng tam hợp). Thần mà Huyền vũ mang là tứ quý vào mạt truyền, thì xem ở vị trí dưới chi ngày mà biết (để đoán kỳ đến).
Giờ xem có Thiên ất (tức Quý nhân) vào can chi, thì người đi sông hồ gặp lại không khó. Đi lâu không biết tung tích ở đâu, thì xét kỹ phân dã (vùng đất ứng với các chòm sao trên trời) của hành niên (lấy phân dã nơi hành niên của người đi trên thiên bàn đặt lên mà đoán).
Can ngày (nguyên văn viết là chữ "thổ" nghĩa là nhổ ra, có lẽ viết nhầm chữ "can") và hành niên gặp không lún, thì người đi mắc bệnh trong màn nơi đất khách. Hành niên gia lên tứ mạnh (bốn chi Dần Thân Tỵ Hợi) thì ở xứ người tốt, gia lên tứ trọng (Tý Ngọ Mão Dậu) là có tai, lâm tứ quý là hung.
Năm ở chỗ sinh vượng, tỷ hòa (cùng hành) thì mừng; gặp hình, khắc, mộ, tuyệt (mộ, tuyệt: các giai đoạn suy kiệt của ngũ hành) thì đoán là buồn thương. Lành dữ hãy xem trong khóa truyền, phép này xưa nay là lẽ chính.
Năm mệnh xa rời chi ngày, chân trời góc bể đã mấy mùa xuân. Nếu Tỵ Hợi lâm thì ngày về gần; không hẹn được ngày là vì ở Dần Thân. (Tỵ Hợi là khoảng cửa ngõ: Tỵ gần Thìn là Địa võng, Hợi ở Hợi là Thiên môn, đều là tượng về; Dần Thân là thần đường sá.)
Không biết hành niên thì lấy gì phân biệt? Lại nên chăm chú xét trên chi ngày. Tương sinh, vượng tướng đều là lành; sát dữ, hình xung là mây mờ.
Ngày với thần của năm sinh hợp nhau là lành; thần của năm ở trên ngày mà hình hại là hung. Chi là đường thủy, can là đường bộ, đều nên mang điều lành; Huyền vũ, Kiếp sát (thần sát chủ cướp bóc) cùng sông nước (?) thì họa nặng.
Năm lâm khóa thứ ba, thứ tư thì kỳ đến nhanh; ở hai khóa của ngày thì đến muộn (can ngày là ngoài, chi là trong; hành niên của người đi ở hai khóa của chi là đã vào nhà rồi, nên chủ nhanh). Thư tín mấy lần mà người chưa đến, thì xem thần trên vị trí thứ tư trước chi mà biết.
Tứ mạnh thì chậm, tứ trọng thì vừa, Thiên cương (tên chi Thìn) ở tứ quý thì nhanh; xem dụng thần (thần làm sơ truyền) ở mộ, tuyệt mà biết ngày về (ngày dương thì về vào chi nằm dưới chỗ mộ; ngày âm thì về vào chi nằm dưới chỗ tuyệt). Du thần gia tứ mạnh thì kỳ về còn xa, ở tứ trọng là đang trên đường, ở tứ quý là về nhanh.
Việc xem nếu đã vào trong khóa truyền, thì theo loại mà dò trên thiên bàn. Thần, tướng mỗi vị cai một cửa; Tử, Phụ, Tài, Quan (các loại lục thân) đều phải xét.
Phát dụng ở trước chi ngày, thì xem lúc can ngày trên thiên bàn lâm vào. Nếu phát dụng ở nơi khác, thì người còn nấn ná ở nhà trọ chưa dời đi.
Ngoài ba nghìn dặm thì xem thần Tướng quân (?); nghìn dặm phải xem chi năm (Thái tuế); xa năm trăm dặm thì xem nguyệt kiến (chi của tháng); trăm dặm xem chỗ can ngày lâm, năm mươi dặm xem giờ.
Phải qua ngưỡng cửa và hai chí (?), không qua thì sao mong đi xa. Lại gặp du hí (?) và hai mã đến, thần sinh ngày định là đi đến đâu.
Truyền mộ vào mộ thì chớ ngờ, người trên đường xa nắm cương ngựa, lòng về gấp gáp. Gián tiến, gián thoái (tam truyền tiến hoặc lùi cách quãng) là tên hai khóa, rõ ràng là bị ngăn trở nơi xứ người.
Mạt truyền cùng chi ngày hội với can ngày, thì ba hội ấy cho biết về sớm hay muộn. Khôi, Cương (Hà khôi là Tuất, Thiên cương là Thìn) hai tướng mang hai mã, dù không vào truyền cũng về núi cũ.
Thiên cương gia lên trước can chi ngày, thì nghìn dặm xa xôi cũng ắt quất ngựa về. Nếu ở sau can chi ngày, thì dù gần gang tấc cũng chẳng nghĩ quay về.
Mão Dậu là ngăn cách, Tý Ngọ là cửa ải, chỗ Khôi Cương gia lên thì việc nhiều gian nan. Bến sông cầu đò mưa gió luôn cản trở, người đi giữa đường chưa về được. (Khôi Cương lâm Mão, Tý là thiên quan, bị ngăn vì thời tiết; lâm Dậu, Ngọ là địa cách, bị ngăn vì địa thế.)
Chu tước (thiên tướng chủ văn thư, tin tức), Thiên kê và Tín thần (thần sát chủ tin tức), nếu khóa truyền mang mã thì tin tức thường xuyên (Bạch hổ sinh ngày cũng chủ có tin hoặc điện thoại). Ba thần ấy nếu gặp không lún, thì cá nhạn vắng bặt, thư từ chìm mất (cá, nhạn: ví người đưa thư).
Khắc ngày, sinh ngày, hợp ngày thì thư ắt đến (khắc ta, sinh ta đều là họ can dự vào ta; ta sinh, ta khắc đều là ta can dự vào họ. Sách Kim khẩu quyết (một môn bói khác) nói: "Trên khắc dưới là người ngoài dùng mình; dưới khắc trên là mình dùng người khác", đúng là trong ngoài ứng với nhau). Can khắc dụng thần thì thư không gửi. Can ngày trên thiên bàn lâm giờ thì có người tiện đường chuyển thư; theo loại mà tìm xem người ấy làm chức gì, việc gì.
Tuần hoàn, Chu biến (tam truyền xoay vòng hoặc đi khắp các khóa) là tên hai khóa, người đi xa sớm tối về đến nhà. Sơ truyền khắc mạt truyền thì người đã về; mạt khắc sơ thì xe chưa thắng.
Truyền, tướng nếu hợp trong tam hợp, lục hợp, thì quyến luyến xứ người, tiền nong dồi dào. Trên can chi gặp la võng (lưới giăng: thần sát chủ vướng mắc) trùm lên, thì kẹt lại quán trọ, than thân như cỏ bồng trôi giạt.
Du tử (khóa người đi chơi xa), Trảm quan (chém cửa ải: Khôi Cương gia lên can ngày phát dụng) mà truyền đi lùi, Đinh mã lại động thì về chốn cũ. Du sát, Đinh mã thì đi mãi không dừng; lùi thì đến, tiến thì đi. (Thuận thì đi chơi xa, nghịch thì về, là lẽ tự nhiên.)
Lại xét năm, tháng, tiết, tuần, hậu (năm ngày là một hậu), ngày, giờ lần lượt hiện ra (năm phát dụng thì chủ việc trong năm, đại loại như thế). Kỳ ứng nghiệm lại tìm trong đó, các phép tinh vi đều đã chú thích, không bỏ sót.
Bổ sung: Nếu hỏi người đi xa có đến hay không, trước xem thể khóa chẵn hay lẻ. Sinh ngày là đến, khắc ngày cũng đến; ngày sinh nó, ngày khắc nó thì chỉ là lòng mong suông. (Ta khắc nó, ta sinh nó, đều là ta muốn nó đến.) Liên như (tam truyền là ba chi liền nhau), lần lượt nối nhau thì có người đến (liên như thì ắt có người lần lượt đến). Gặp không vong thì tin tức nhờ điện báo, điện thoại truyền.
Ví dụ ứng nghiệm 1: Năm Ất Dậu, tháng bảy, ngày Canh Tý, giờ Giáp Thân, quan Binh diêm đạo (quan coi binh bị và muối) ở Dương Châu là Lưu công tổ (cách gọi tôn kính quan trên), húy Hán Thức, xem mà không nói việc gì; khóa Thiệp hại (khi có nhiều chỗ khắc, lấy chỗ trải qua nhiều khắc nhất làm dụng), cách Cố tổ (tam truyền quay về chỗ sinh ra mình). (Thìn Tỵ là tuần không — hai chi không vong của tuần; Dần Mão là lạc không — chi trên thiên bàn nằm đè lên cung không vong.)
Lục Câu (Sơ đồ khóa: bốn hàng có chữ chi ở giữa, thiên tướng hai bên và hàng trên dưới là vòng thiên bàn mười hai chi kèm thiên tướng; bốn cột tiếp theo là tứ khóa — hàng trên ghi thiên tướng, hai hàng dưới là chi trên và chi dưới, chữ cuối là can ngày; cột bên phải là tam truyền ghi lục thân, can chi, thiên tướng. Viết tắt: Quý = Quý nhân, Hậu = Thiên hậu, Xà = Đằng xà, Chu = Chu tước, Lục = Lục hợp, Câu = Câu trần, Long hay Thanh = Thanh long, Không = Thiên không, Hổ hay Bạch = Bạch hổ, Thường = Thái thường, Huyền = Huyền vũ, Âm = Thái âm. Lục thân: Quỷ hay Quan = hành khắc can ngày; Phụ hay Ấn = hành sinh can ngày; Tài = hành can ngày khắc; Tử = hành can ngày sinh; Tỷ hay Huynh = cùng hành.)
Chu Mão Thìn Tỵ Ngọ Long Bạch Huyền Lục Long Quỷ Giáp Ngọ Long
Xà Dần ‧ Mùi Không Thân Tuất Thìn Ngọ Phụ Giáp Thìn Lục
Quý Sửu ‧ Thân Hổ Tuất Tý Ngọ Canh Tài Nhâm Dần Xà
Hậu Tý Hợi Tuất Dậu Thường
Âm Huyền
Đoán: "Thắng quang (tên chi Ngọ) cùng Thiên mã, ý đến là hỏi người đi xa; qua tháng trông Rồng đỏ (ngày Bính Thìn), gia quyến về đến cửa nhà." Ông nói: Đúng. Bởi trung, mạt truyền không vong nên trong tháng không đến; qua tháng dịch mã lâm chi ngày, nên ứng vào ngày Bính Thìn.
Ông hỏi: Khóa này xem công danh, có được phục chức cũ không? Tôi nói: "Cố tổ mà trung, mạt không, có đầu ắt không có đuôi. Theo lệ rồng hóa rắn, xin cáo nghỉ mới được vẻ vang." Bởi sơ truyền là Long, mạt truyền là Xà, chỉ dừng ở chức binh hiến (quan binh bị đạo); thần Long khắc dưới, quan trên không đủ (?); phục chức hơn một tháng thì bị đàn hặc, bắt giải tra hỏi.
Xét khóa này, việc xem quan chia làm hai đoạn: nguyệt tướng (chi ứng vị trí mặt trời trong tháng, là chủ tể đương thời) là thần Long làm sao quan phát dụng, là tượng quan chức ắt thăng, vì nguyệt tướng là chủ tể đương thời. Chức này không lâu dài, vì khóa được Cố tổ mà trung, mạt không vong. Phép xét quá trình này rất tinh diệu, nên suy nghĩ kỹ.
Ví dụ ứng nghiệm 2: Năm Mậu Thìn, tháng mười một, ngày Nhâm Tuất, giờ Ất Tỵ, tôi ở kinh đô, Nghê Tử Huyền người Giang Đô xem con gái ngày nào đến kinh, đường đi có bình an không; khóa Nguyên thủ (trong tứ khóa chỉ có một chỗ trên khắc dưới, lấy làm sơ truyền), cách Huyền thai (tam truyền đều là bốn chi Dần Thân Tỵ Hợi). (Tý Sửu là tuần không, Dậu Tuất là lạc không.)
Chu Xà
Lục Dần Mão Thìn Tỵ Quý Xà Âm Quý Huyền Tài Đinh Tỵ Quý
Câu Sửu ‧ Ngọ Hậu Thìn Mùi Tỵ Thân Tử Giáp Dần Lục
Long Tý ‧ Mùi Âm Mùi Tuất Thân Nhâm Tỷ Quý Hợi Không
Không Hợi Tuất Dậu Thân Huyền
Hổ Thường
Đoán rằng: Người đi xa đã đến địa giới đất Yên (vùng quanh kinh đô Bắc Kinh), ngày Bính Dần mới tới, nhưng dọc đường bị giặc cưỡi ngựa cướp. Bởi hai mã thấy trong khóa truyền, mạt túc lâm Dần, là phân dã của đất U Yên; hai âm kẹp một dương, trung truyền thấy Dần, nên chủ đến vào ngày Dần. Huyền vũ cùng dịch mã lâm can, khắc xa thần bản mệnh Canh Ngọ, chủ trên đường lớn có giặc ngựa cướp đoạt. Quả nhiên ngày Dần đến ngoài cửa Bình Tý (?), trong tuyết gặp giặc (?), bị cướp bốn mươi lạng bạc.
Ví dụ ứng nghiệm 3: Năm Canh Dần, tháng bảy, ngày Đinh Sửu, nguyệt tướng Ngọ, giờ Tỵ, Lý Mai Công tiên sinh người Cát Thủy, Giang Tây, chức Thiếu tư mã (Thị lang bộ Binh), khi ở Dương Châu xem người đi xa; khóa Trùng thẩm (trong tứ khóa chỉ có một chỗ dưới khắc trên, lấy làm sơ truyền), cách Liên như. (Thân Dậu là tuần không, Dậu Tuất là lạc không.)
Câu Lục
Long Ngọ Mùi Thân Dậu Chu Thường Huyền Chu Lục Tài Giáp Thân Lục
Không Tỵ ‧ Tuất Xà Mão Dần Dậu Thân Tài Ất Dậu Chu
Hổ Thìn ‧ Hợi Quý Dần Sửu Thân Đinh Tử Giáp Tuất Xà
Thường Mão Dần Sửu Tý Hậu
Huyền Âm
Người đi xa còn chưa khởi hành; sau tiết tháng chín, vào ngày Tý hoặc Sửu mới đến được Dương Châu. Hỏi: Sao đến chậm? Bởi liên như gặp không, Huyền vũ và Kiếp sát vào khóa âm và dương của chi ngày, chủ ở nơi đó và vùng giáp ranh có binh đao, trộm cướp quấy phá, gia quyến trong nhà phải lánh vào chốn núi sông, đến chậm là tất nhiên. Quả nhiên tháng chín, người con (?) cùng thông gia là Lưu Tả Xa đến Dương Châu.
Ví dụ ứng nghiệm 4: Năm Tân Mão, tháng chín, ngày Tân Tỵ, giờ Tân Mão, ông Trang Công Viễn ở Giang Ninh xem ông chủ nhà mình là Trình Tường Vân tiên sinh ngày nào đến tỉnh thành; khóa Hao thỉ (khi tứ khóa không có khắc trên dưới, lấy thần ở xa khắc can ngày làm dụng).
Hậu Âm
Quý Ngọ Mùi Thân Dậu Huyền Hậu Quý Không Bạch Quỷ Nhâm Ngọ Quý
Xà Tỵ ‧ Tuất Thường Mùi Ngọ Tý Hợi Ấn Quý Mùi Hậu
Chu Thìn ‧ Hợi Hổ Ngọ Tỵ Hợi Tân Huynh Giáp Thân Âm
Lục Mão Dần Sửu Tý Không
Câu Long
Công Viễn đoán rằng: Người đi xa đã khởi hành từ nhà, sẽ đến vào ngày Bính Tuất. Bởi dịch mã lâm can, Quý nhân vào chi ngày; lại Hao thỉ làm dụng, người đi đến nhanh, nên biết đã khởi hành. Ngày Bính Tuất là vì mã lâm đất Tuất, Tuất lại là mộ, tuyệt của dụng thần phát dụng; vả Dần là bản mệnh, Ngọ là dụng thần, cùng với Tuất hợp lại (thành tam hợp). Sau quả nhiên ngày Bính Tuất thì đến.
Ví dụ bổ sung:
Ví dụ 1: Năm Tân Tỵ, tháng hai, ngày Tân Mùi, giờ Đinh Dậu, hỏi tối nay Vương Hoài Chí có đến không. Khóa Đạn xạ (bắn đạn: can ngày khắc xa thần trong khóa, lấy thần ấy làm dụng).
Long Không Hổ Thường
Mùi Thân Dậu Tuất Huyền Bạch Quý Hậu Tài Dần Quý
Câu Ngọ ‧ Hợi Huyền Hợi Dậu Dần Tý Phụ Thìn Chu
Lục Tỵ ‧ Tý Âm Dậu Mùi Tý Tân Quan Ngọ Câu
Thìn Mão Dần Sửu
Chu Xà Quý Hậu
Đoán: Khóa Đạn xạ là mình tính việc người, không phải người tính việc mình, nên không đến.
Nghiệm: Quả không đến.
Ví dụ 2: Nguyệt tướng Tuất, tháng hai, ngày Kỷ Sửu, giờ Mão, hỏi: thầy Trần Thanh Vân ở trường tiểu học trong làng bị ù tai xin nghỉ, hiệu trưởng Vu hỏi thầy có đi làm lại đúng hạn không. Khóa Chước luân (đẽo bánh xe: Mão gia lên Thân phát dụng, như gỗ bị kim loại đẽo gọt, chủ việc phải qua sửa sang, thường chậm).
Quý Hậu Âm Huyền
Tý Sửu Dần Mão
Xà Hợi ‧ Thìn Thường Huyền Câu Lục Âm Mão Huyền
Chu Tuất ‧ Tỵ Hổ Mão Thân Dậu Dần Tuất Chu
Dậu Thân Mùi Ngọ Thân Sửu Dần Kỷ Tỵ Bạch
Lục Câu Long Không
Đoán: Chước luân chủ chậm, ắt không đến được.
Nghiệm: Quả nhiên.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video