Chương Sĩ hoạn (việc làm quan) thứ mười lăm
Muốn hỏi đường công danh phía trước có hay không, hãy xem nhật thần (can ngày và chi ngày) là hư hay thực mà định thịnh hay suy. Nếu can chi gặp Lâm quan, Đế vượng (hai giai đoạn mạnh trong vòng mười hai giai đoạn sinh trưởng của ngũ hành: Lâm quan là lúc trưởng thành, ra nhận chức; Đế vượng là lúc cực thịnh), thì tước lộc cao vời, được làm quan nơi kinh đô.
Lục dương (các chi trong tứ khóa và tam truyền đều là chi dương) đủ số thì công danh hiển đạt. Có thần dẫn đường phía trước và thần theo hầu phía sau (cách Dẫn tòng: can hoặc chi ngày được hai thần kẹp hai bên trước sau) thì được bậc khanh tướng tiến cử. Nếu các thần trong tam truyền khắc lẫn nhau thì phải đề phòng tờ tâu đàn hặc. Nếu khóa và thiên tướng đều sinh cho can ngày thì tiếng tốt lan khắp nơi. (Tứ khóa: bốn cặp chi lập từ can ngày và chi ngày, phản ánh hiện trạng. Tam truyền: ba chi rút ra từ tứ khóa, gồm sơ truyền, trung truyền, mạt truyền, phản ánh diễn biến lúc đầu, lúc giữa, lúc cuối của sự việc. Thiên tướng: mười hai vị thần như Quý Nhân, Thanh Long, Bạch Hổ… gắn lên các chi trên thiên bàn.)
Tam truyền lùi xuống cách quãng thì gọi là "rắn nhổ ngược" (thế thoái lui, bất lợi). Tam truyền tiến lên thì gọi là "rồng bay lên trời". Thiên tướng gặp nội chiến (thiên tướng và chi mà nó cưỡi khắc nhau từ bên trong) thì quan được thăng vượt cấp. Đức (nhật đức: thần mang phúc đức của can ngày) và Lộc (nhật lộc: chi Lâm quan của can ngày, chủ bổng lộc) lên Thiên môn (cửa trời, tức cung Hợi) thì danh tiếng vang xa.
Quỷ (hành khắc can ngày, tức quan quỷ, chủ chức quan hoặc tai họa) gặp Bạch Hổ thì gọi là Thôi quan (giục quan, chủ được bổ chức gấp). Lộc thần đến chi ngày thì sẽ có người thay mình làm việc. Gặp thần hung tang và La võng (lưới trời lưới đất: Thiên la là chi đứng ngay sau chỗ lộc của can ngày, Địa võng là chi đối xung với nó) thì ngược lại bị trì trệ. Đang giàu sang mà nhật thần gặp Đinh (Đinh thần: thần mang can Đinh trong tuần, chủ biến động) thì biến đổi nhanh chóng (?).
Khôi (Hà Khôi, tức chi Tuất) vượt qua Thiên môn thì rồng hóa thành rắn (tốt biến thành xấu). Quý Nhân lâm Quỷ hộ (cửa quỷ, tức cung Dần) thì rắn thành rồng (xấu biến thành tốt). Cùng một khóa tốt mà tình huống khác nhau, phải phân biệt người làm quan với thường dân. Các cách lớn mà công dụng khác nhau, phải phân biệt người tài với kẻ tầm thường.
Thiên Ất (tức Quý Nhân, vị đứng đầu mười hai thiên tướng) ở Mão hoặc Dậu thì gọi là Sa đà (cách lận đận lỡ thời) hoặc Vi phục (cách mặc áo thường đi lẩn, chủ quan không được hiển). Chu Tước (thiên tướng chủ văn thư, lời nói) gặp Quỷ thì phải đề phòng bị cách chức, đánh hỏng. Sáu chỗ (can, chi và các vị trong tam truyền, bản mệnh…) (?) đều sinh vượng thì đoán được tiền đồ xa rộng. Phàm khi xem mà gặp Mộ, Tuyệt (giai đoạn bị chôn vùi và giai đoạn đứt hẳn trong vòng mười hai giai đoạn sinh trưởng) thì quan tước bị tổn hao.
Quan võ xem Thái Thường (thiên tướng chủ áo mũ, yến tiệc, quan tước), quan văn xem Thanh Long (thiên tướng chủ vui mừng, tiền của, quan văn). Hai thần này rất kỵ gặp Không (tuần không: hai chi bị trống trong tuần của ngày xem, chủ việc hư, không thành). Thanh Long, Thái Thường khắc chi bên dưới thì bị hàng quan trong triều ghét bỏ. Đinh thần khắc Thanh Long, Thái Thường thì tai họa, bị phế bỏ theo sau.
Đế vượng, Lâm quan ở trên can ngày và chi ngày; có Thiên thành, Thiên lại (hai thần sát chủ thành trì, quan lại) cùng Thanh Long, Thái Thường thì đường làm quan thông suốt. Kỳ thăng chuyển thì can suy ra năm, chi suy ra tháng (?); làm ở trong kinh hay ra ngoài thì dựa vào sinh khắc với can ngày mà cân nhắc (Thanh Long, Thái Thường sinh can ngày, cùng hành với can ngày, hoặc khắc can ngày thì được thăng ở trong kinh; can ngày sinh Thanh Long, Thái Thường hoặc khắc Thanh Long, Thái Thường thì được chuyển ra ngoài).
Ví dụ ứng nghiệm một: năm Tân Mùi, tháng ba, ngày Giáp Thân, giờ Tân Mùi. Hai vị phụ sư (cách tác giả kính gọi quan trên vừa như cha vừa như thầy) là Vận Chi Lai người Lai Dương và Vương Toàn Quan người Cát An nhờ xem thay việc thăng chuyển. Được khóa Trùng thẩm (khóa có chi dưới khắc chi trên, lấy đó làm sơ truyền; chủ việc phải xét lại nhiều lần, trước khó sau dễ), cách Huyền thai (ba truyền đều là bốn chi Dần, Thân, Tỵ, Hợi, chủ việc mới manh nha như thai nghén). Ngọ Mùi tuần không, Dậu Tuất lạc không (theo cách tác giả: các chi trên thiên bàn đè lên đúng chỗ tuần không ở địa bàn).
Câu Lục (sơ đồ: bốn hàng chi ở giữa là thiên bàn — mười hai chi xoay theo giờ xem, đặt trên địa bàn cố định; chữ đứng quanh là các thiên tướng gắn theo; cột kế tiếp là tứ khóa, mỗi khóa ghi thiên tướng ở trên và hai chi trên dưới; cột cuối là tam truyền, mỗi truyền ghi lục thân, can độn, chi và thiên tướng. Lục thân: Quỷ hay Quan là hành khắc can ngày; Phụ hay Ấn là hành sinh can ngày; Huynh hay Tỷ là hành cùng loại với can ngày; Tử là hành do can ngày sinh ra; Tài là hành bị can ngày khắc. Tên thiên tướng viết tắt: Quý là Quý Nhân, Xà là Đằng Xà, Chu là Chu Tước, Lục là Lục Hợp, Câu là Câu Trần, Thanh hay Long là Thanh Long, Không là Thiên Không, Hổ hay Bạch là Bạch Hổ, Thường là Thái Thường, Huyền là Huyền Vũ, Âm là Thái Âm, Hậu là Thiên Hậu)
Thanh Thân Dậu Tuất Hợi Chu Hậu Chu Long Thường Quỷ Giáp Thân Long
Không Mùi Tý Xà Dần Hợi Thân Tỵ Phụ Đinh Hợi Chu
Hổ Ngọ Sửu Quý Hợi Thân Tỵ Giáp Huynh Canh Dần Hậu
Thường Tỵ Thìn Mão Dần Hậu
Huyền Âm
Đoán: khóa này rất tốt, đoán việc thăng quan tước ắt đúng. Vì sao nói vậy? Trong khóa Thanh Long và Thái Thường cùng xuất hiện, Thiên thành và Thiên lại đều gặp đủ; sơ truyền Thanh Long nội chiến, ắt có cơ hội lạ để được thăng chuyển. Trung truyền Chu Tước sinh can ngày, các bậc công khanh cùng khen ngợi. Mạt truyền có Dịch mã (thần sát chủ đi lại, đổi dời), Đức, Lộc đều vào Thiên môn, làm quan ắt hiển hách. Dần là Thiên lại, Thiên Hậu là ân trạch (ơn mưa móc của vua), không phải chức Thiên quan (tức bộ Lại, bộ coi việc tuyển bổ quan lại) thì là gì? Sau mấy lần có chỉ cho đề cử lại, đến lần thứ bảy, rốt cuộc vua chấm ông Mẫn Tổng hiến (Tả đô ngự sử, quan đứng đầu cơ quan giám sát) làm Trủng tể (Thượng thư bộ Lại). Nhưng trong thức, Quý Nhân đạp lên Địa võng, Thanh Long khắc chi bên dưới, chủ việc tự mình muốn lui chức; năm sau quả nhiên ông xin chỉ về quê.
Ví dụ ứng nghiệm hai: năm Đinh Sửu, tháng bảy, ngày Mậu Thìn, giờ Đinh Tỵ. Thái Hy Dương người Hoài Âm, khi làm quan ở phủ Hán Trung, xem xem quan Đại tư mã (Thượng thư bộ Binh) họ Dương ở tỉnh Sở bao giờ bị bãi quan. Được khóa Liên như (ba truyền là ba chi liền nhau như chùm rễ cỏ tranh nối liền), Biệt trách (tứ khóa không đủ bốn, không có khắc, phải lấy thần ở chỗ khác làm truyền). Tuất Hợi tuần không, Hợi Tý lạc không.
Không Hổ
Thanh Ngọ Mùi Thân Dậu Thường Long Câu Không Long Quỷ Giáp Dần Xà
Câu Tỵ Tuất Huyền Ngọ Tỵ Mùi Ngọ Ấn Mậu Ngọ Long
Lục Thìn Hợi Âm Tỵ Thìn Ngọ Mậu Ấn Mậu Ngọ Long
Chu Mão Dần Sửu Tý Hậu
Xà Quý
Đoán: quan Tư mã sắp vào làm tể tướng rồi ra làm tướng cầm quân. Vậy mà lại lấy việc rời chức ra mà bói, có được không? Bởi phát dụng (chi được chọn làm sơ truyền) là Dịch mã, Quý Nhân của Thái tuế (sao năm, chủ vua và việc lớn trong năm) ở bản mệnh, đều là dấu hiệu vào làm tể tướng. Thiên Cương (chi Thìn) gia lên Mão, đang tĩnh mà có cơ động; huống chi trong khóa và truyền gặp đủ Thiên lại, Thiên mã (thần sát chủ đi xa, đổi dời nhanh); trên can và chi lại cưỡi Dương nhận (thần sát chủ binh đao, sát phạt) và Câu Trần (thiên tướng chủ binh lính, tranh chấp), việc vào làm tể tướng, ra làm đại tướng là không còn nghi ngờ. Tháng sáu năm Mậu Dần, vua Tư Tông (Sùng Trinh) gọi vào hỏi, ông trả lời hợp ý, quả nhiên vào làm tể tướng; năm Kỷ Mão đốc suất quân đi đánh giặc, quả nhiên ra làm đại tướng.
Bản mệnh (chi năm sinh) là Mậu Tý, hành niên (chi mà tuổi người ấy đi tới trong năm xem) ở Mão.
Dương Tự Xương (1588–1641), người Vũ Lăng, Hồ Nam, nên gọi là tỉnh Sở; năm 1641 (Tân Tỵ) vì sợ tội mà tự thắt cổ.
Ví dụ ứng nghiệm ba: năm Mậu Thìn, tháng mười hai, ngày Canh Dần, giờ Canh Thìn. Uông Tiên Dân và Thiệu Vô Kỳ người Huy Châu ở kinh, xem quan Thiếu tông bá (Thị lang bộ Lễ) Mã Khang Trang có vào làm tể tướng được không. Được khóa Thiệp hại (có nhiều chỗ khắc ngang nhau, phải đếm xem chỗ nào trải qua nhiều sự khắc hại hơn để chọn sơ truyền; chủ việc gian nan), cách Cố tổ (mạt truyền quay lại sinh cho sơ truyền, như con quay đầu nhìn về tổ). Ngọ Mùi tuần không, Dần Mão lạc không.
Lục Câu
Chu Mão Thìn Tỵ Ngọ Thanh Huyền Hậu Lục Long Quỷ Giáp Ngọ Long
Xà Dần Mùi Không Tuất Tý Thìn Ngọ Ấn Nhâm Thìn Lục
Quý Sửu Thân Hổ Tý Dần Ngọ Canh Tài Canh Dần Xà
Hậu Tý Hợi Tuất Dậu Thường
Âm Huyền
Đoán: chẳng những không vào làm tể tướng được, mà chẳng bao lâu còn phải về quê. Phàm làm quan ở triều mà xem được cách Cố tổ, phần nhiều không làm đủ nhiệm kỳ. Lại thêm sơ truyền và trung truyền gặp không vong, rồng hóa thành rắn, chỉ nên sớm tỉnh ngộ mà lui bước; vả lại Thanh Long khắc chi bên dưới, nếu cố tiến lên ắt gặp điều không như ý. Sau quả nhiên mai bốc không thành, năm sau bị khảo xét xử phạt mà về quê. Không bao lâu thì bỏ việc đời theo Xích Tùng Tử rong chơi (Xích Tùng Tử là vị tiên thời cổ; ý nói đã qua đời).
Mai bốc là xem có được làm tể tướng hay không (triều thần đề cử nhiều người, vua chọn một, như bói rút thăm). Câu "Cố tổ mà truyền gặp không thì về nơi cổng làng" chính là nói khóa này. Xem ba khóa về làm quan có cách Cố tổ mà Trần Công Hiến (tác giả sách) đã xem, đều đoán là hung, đủ thấy đây là kết luận chắc chắn, không thể đoán theo lối mạt truyền giúp quan tinh ở sơ truyền.
Ví dụ ứng nghiệm bốn: năm Đinh Sửu, tháng mười một, ngày Giáp Tý, giờ Kỷ Tỵ. Quan Thái sử (ở đây chỉ quan Hàn lâm viện) Dương Phương Hồ người Vân Gian, từ Yên Kinh (Bắc Kinh) đến Dương Châu nhờ xem. Được khóa Tam giao (can chi ngày và ba truyền đều là các chi Tý, Ngọ, Mão, Dậu, chủ việc rối ren, giao kết ngầm), Nguyên thủ (chỉ một chỗ chi trên khắc chi dưới, lấy làm sơ truyền; chủ việc đứng đầu, thuận lợi), Cao cái (cách "xe cao lọng che", chủ sang quý). Tuất Hợi tuần không, Mùi Thân lạc không.
Chu Lục
Xà Dần Mão Thìn Tỵ Câu Long Thường Bạch Âm Tử Canh Ngọ Long
Quý Sửu Ngọ Thanh Ngọ Dậu Thân Hợi Tỷ Đinh Mão Chu
Hậu Tý Mùi Không Dậu Tý Hợi Giáp Phụ Giáp Tý Hậu
Âm Hợi Tuất Dậu Thân Hổ
Huyền Thường
Đoán: Thanh Long phát dụng mà không có khí (đang ở thế suy, không được mùa), lại trên khắc dưới, vì thế tạm lui về ở chốn rừng núi; mùa xuân năm tới Lộc và Mã sinh cho Thanh Long (năm Dần tháng Dần, Dần là lộc của ngày và là Dịch mã, sinh cho Thắng Quang — tức chi Ngọ — đang cưỡi Thanh Long), ắt sẽ ra làm quan, từ đó bước lên hàng công khanh. Thái sử nói: thầy xem sao bảo tháng mười hai thuận lợi lâu dài (?), lại có bậc đương quyền tiến cử. Lại hỏi: trước đó tháng nào không lợi? Tôi đáp: Câu Trần, Thanh Long hình khắc Thân Dậu, nên khoảng tháng bảy, tháng tám không lợi. Hỏi: vì sao không lợi? Đáp: ngại Đức và Đằng Xà gia lên nhau (Đằng Xà cưỡi nhật đức Dần lâm Tỵ), có điều tiếng do kẻ tà người chính cùng đi một đường. Lại hỏi thế nào nữa, tôi nói: trong truyền, Thái tuế cưỡi Chu Tước khắc từ xa Quý Nhân trên hành niên, ắt là chuyện thị phi về phe cánh. Thái sử bèn lặng thinh. Năm sau quả được khởi dụng lại, lần lượt chuyển lên chức Cung chiêm (quan Chiêm sự phủ, coi việc dạy dỗ, hầu cận thái tử).
Vân Gian: Thượng Hải xưa là phủ Tùng Giang, tên khác là Vân Gian.
Ví dụ ứng nghiệm năm: năm Canh Ngọ, tháng mười hai, ngày Đinh Mùi, giờ Canh Tuất. Hai vị phụ sư họ Trì và họ Vương cùng tôi vào kinh chầu vua, đi đến Đông Môn thì nhờ xem. Được khóa Bát chuyên (can và chi ngày cùng một chỗ trên địa bàn, chủ việc chuyên một, trong ngoài lẫn lộn), cách Trảm quan (Thìn hoặc Tuất gia lên nhật thần, chủ chém cửa ải mà đi, có biến động, đi xa). Dần Mão tuần không, Tỵ Ngọ lạc không.
Quý Hậu
Xà Thân Dậu Tuất Hợi Âm Thường Hậu Thường Hậu Quan Tân Hợi Âm
Chu Mùi Tý Huyền Sửu Tuất Sửu Tuất Tử Canh Tuất Hậu
Lục Ngọ Sửu Thường Tuất Mùi Tuất Đinh Tử Canh Tuất Hậu
Câu Tỵ Thìn Mão Dần Hổ
Thanh Không
Đoán: người được xem ắt là quan to hiển đạt. Bởi phát dụng là Quan, là Quý Nhân, là nhật đức; mà Quý Nhân trong thức lại ở đúng chỗ là Thái tuế, là lộc của ngày, là đất vượng, quyết chẳng phải quan tầm thường. Hỏi: ông này sau này thế nào? Đáp: không làm lâu được. Can chi cưỡi Mộ, Lộc Mã rơi vào không, lại mặt trời vào núi (nguyệt tướng — chi tượng trưng mặt trời trong tháng, ở đây là Sửu — gia lên Tuất), há ở lâu nơi triều đình được sao? Tháng ba năm sau, vì bị dâng lời tâu mà xin về. Sau mới biết là quan Đại trủng tể (Thượng thư bộ Lại) Vương Xạ Đẩu tiên sinh.
Can chi cưỡi Mộ, mặt trời xuống núi, là thế lực đã suy. Lộc Mã rơi vào không, thì không được hưởng lộc này nữa. Đây là phân biệt hình tượng mà đoán việc, không lấy sinh khắc ngũ hành làm chính.
Ví dụ ứng nghiệm sáu: năm Đinh Sửu, tháng tư, ngày Bính Thân, giờ Đinh Dậu. Nguyễn Thực Phu người An Khánh ở Yên Kinh nhờ xem, không nói là việc gì. Được khóa Phục ngâm (thiên bàn trùng khít địa bàn, chủ việc nằm im, rên rỉ, muốn động mà không động được), cách Huyền thai. Thìn Tỵ tuần không, Thìn Tỵ lạc không. Lục Chu
Câu Tỵ Ngọ Mùi Thân Xà Xà Xà Câu Câu Huynh Ất Tỵ Câu
Thanh Thìn Dậu Quý Thân Thân Tỵ Tỵ Tài Bính Thân Xà
Không Mão Tuất Hậu Thân Thân Tỵ Bính Phụ Nhâm Dần Hổ
Hổ Dần Sửu Tý Hợi Âm
Thường Huyền
Tôi nói: người làm quan được khóa này, chủ bị Đài tỉnh (các quan ngự sử và cấp sự trung chuyên can gián, đàn hặc) dâng sớ hặc tội, mùa thu phải rời chức; nhưng người ấy tuổi gì? Đáp: Quý Dậu. Ông này ắt đang ở ngôi tể tướng, nhưng chẳng còn lâu. Vì mặt trời và Quý Nhân của ngày lâm bản mệnh (nguyệt tướng Tòng Khôi — tức chi Dậu — cưỡi Quý Nhân ở mệnh Dậu), không phải tể tướng thì là gì? Chỉ ngại các truyền khắc nối tiếp nhau, lại Phục ngâm có Đinh mã (Đinh thần và Dịch mã), ắt có việc bị đàn hặc mà phải dời đi. Huống chi mặt trời đã ngả về tây, người vung giáo kéo được nắng chiều trở lại có được mấy ai (điển Lỗ Dương công vung giáo làm mặt trời lùi lại; ý nói thời thế đã suy khó cứu vãn)? Sau mới biết là quan Thủ quỹ (Thủ phụ, đứng đầu nội các) họ Ôn người Ô Trình; sau khi xem quả bị hặc, tháng mùa thu được chuẩn cho đi ngựa trạm về quê. (Phục ngâm ngày dương gọi là Tự nhậm, ngày âm gọi là Tự tín; gặp Đinh mã thì ắt có chuyện nói và động; ba truyền khắc nối tiếp thì bị mọi người lấn ép, cho nên đoán là bị hặc mà phải dời đi.)
Thủ phụ Ôn Thể Nhân, năm 1628 vu hãm Tiền Khiêm Ích, năm 1629 vu hãm khiến Viên Sùng Hoán bị xử tử, vào nội các; sách Minh sử xếp ông vào loại gian thần.
Ví dụ ứng nghiệm bảy: năm Bính Tý, tháng hai, ngày Tân Tỵ, giờ Tân Mão. Quan Kim ngô (quan võ coi việc canh giữ kinh thành) họ Lục người Hồ Châu xem cho quan Tổng trấn (Tổng binh) Trần Đông Minh vâng mệnh đem quân ra vùng Giang Đông. Được khóa Nguyên thủ, cách Viêm thượng (ba truyền hợp thành cục Hỏa: Dần, Ngọ, Tuất). Thân Dậu tuần không, Thìn Tỵ lạc không.
Câu Lục
Thanh Sửu Dần Mão Thìn Chu Huyền Thanh Câu Quý Quan Nhâm Ngọ Quý
Không Tý Tỵ Xà Dậu Sửu Dần Ngọ Tài Mậu Dần Câu
Hổ Hợi Ngọ Quý Sửu Tỵ Ngọ Tân Ấn Giáp Tuất Thường
Thường Tuất Dậu Thân Mùi Hậu
Huyền Âm
Đoán rằng: mùa xuân được Viêm thượng là khí đang tiến lên, lại hợp Nguyên thủ, Tam kỳ (thần sát quý hiển), tước cao chức lớn khỏi phải nói. Nhưng can gặp Bại (giai đoạn suy bại trong vòng mười hai giai đoạn), chi gặp Mộ, lại cưỡi Quỷ thuộc Hỏa; Thiên Khôi (chi Tuất) ở trong chỗ hợp mà phạm sát. Kinh Dịch, quẻ Lữ, hào Cửu tam nói: "Người lữ khách bị cháy chỗ trọ, mất đầy tớ, cứ giữ mãi thì nguy." Chẳng những đem quân không nên việc mà còn có lo khác. Ngay cả chức quan, đến năm Mão cũng không thấy lợi, vì trên Mão cưỡi Bạch Hổ (thiên tướng chủ tang tóc, binh đao) và Dịch mã, gọi là "ngựa quay về". Tuy đó là sát lột quan chức, may kết thành cục Mộc của Quý Nhân sinh cho quan tinh (sao chủ chức quan) ở sơ truyền, nên chỉ bị rút về, thôi việc đánh giặc. Năm Canh Thìn, Thái tuế bị khắc, Tý thủy nắm lệnh (tháng Tý) chế ngự làm tổn thương cục Hỏa, bị lui chức, đều ứng nghiệm.
Mấu chốt của khóa này là ở chỗ trong hợp phạm sát: phát dụng là Ngọ hỏa hình can, hại chi, là điềm hung. Nhưng điềm cát hung không thể dựa hết vào chỗ này, phải xem chất độc thạch tín trong mật ong ấy mạnh yếu thế nào (ví trong cái ngọt có cái độc ngầm). Can bại chi mộ, Quý Nhân đạp lên Địa võng, Dịch mã gia lên đất tam hợp, không nên hành động, cho nên đoán là hung.
Trần Đông Minh tức Tổng binh Trần Hồng Phạm.
Ví dụ ứng nghiệm tám: năm Đinh Sửu, tháng tám, ngày Kỷ Mùi, giờ Mậu Thìn. Quan Giảng quan kinh diên (quan giảng kinh sử cho vua nghe) Nguyễn Dận Bình nói: trước đây Thân tướng công ở Ngô Môn làm giảng quan tám năm thì được bái tướng, nay tôi cũng đã tám năm, mai bốc thế nào? Được khóa Bát chuyên. Tý Sửu tuần không, Sửu Dần lạc không.
Hổ Thường
Không Ngọ Mùi Thân Dậu Huyền Huyền Thường Huyền Thường Tỷ Kỷ Mùi Hổ
Thanh Tỵ Tuất Âm Dậu Thân Dậu Thân Tử Canh Thân Thường
Câu Thìn Hợi Hậu Thân Mùi Thân Kỷ Tử Canh Thân Thường
Lục Mão Dần Sửu Tý Quý
Chu Xà
Đoán: Thái sử tuy có công khanh tiến cử, e rằng không được. Bởi Tỷ kiên của ngày (chi cùng hành với can ngày) cưỡi Bạch Hổ và Dương nhận phát dụng từ chỗ khác, ắt bỗng có người đất Tần giữ chức phong hiến (ngự sử, quan giám sát), binh, hình, không qua Hàn lâm viện mà vào nội các. Lại trung truyền, mạt truyền, can chi, hành niên, bản mệnh đều thấy La võng, ấy là có người vùng Tần, Tấn, Lương, Ích ngăn trở ở giữa. Lại Quý Nhân ban đêm ở bản mệnh, Thái sử ắt phải ngâm bài "Quy khứ lai" (bài văn về quê của Đào Uyên Minh, ý nói phải về). Sau quả bị truất. Tiết Quốc Quan tiên sinh đất Tần và Lưu tông bá (Thượng thư bộ Lễ) đất Thục vào nội các.
Thân tướng công ở Ngô Môn tức Thân Thì Hành, người Trường Châu, trong niên hiệu Vạn Lịch kế Trương Cư Chính làm Thủ phụ.
Bởi làm quan kỵ La võng, lấy La võng làm hình tượng có tang cha mẹ (đinh ưu: phải nghỉ chức về chịu tang), chủ việc thôi chức.
Khóa Bát chuyên không lấy truyền từ tứ khóa mà phát dụng từ chỗ khác, có ý là bất ngờ. Mùi ứng với đất Tần, tức Ung Châu; Thân ứng với đất Tấn (nay là Sơn Tây) và Lương Châu (nay là hai vùng Hán Trung, An Khang của Thiểm Tây và tỉnh Tứ Xuyên), về sau từ Lương lại tách ra Ích Châu.
Có thể tham khảo một ví dụ trong sách Lục Nhâm túy ngôn.
Năm Canh Thìn, tháng mười hai, ngày Kỷ Mùi, giờ Dần, nguyệt tướng Tý. Bạn người Thiệu Hưng là Tiêu Quý Tư xem quan Thái thú (Tri phủ) phủ Thi Nam là Tung Thục Phố có được điều về làm phủ thủ phủ (phủ đứng đầu tỉnh) không.
Tỷ Không Sửu Câu
Phụ Đinh Tỵ Thường
Phụ Đinh Tỵ Thường
Không Thường Không Thường
Mão Tỵ Mão Tỵ
Tỵ Mùi Tỵ Kỷ
Không Hổ Thường Huyền
Mão Thìn Tỵ Ngọ
Long Dần Mùi Âm
Câu Sửu Thân Hậu
Tý Hợi Tuất Dậu
Lục Chu Xà Quý
Phủ thủ phủ ắt về tay người Ngô Việt, ngài thái thú chưa chắc được điều về. Nhưng lại có chức khuyết khác để tạm quyền, và không chỉ một lần. Bởi Tỷ kiên của ngày cưỡi nguyệt kiến (chi của tháng xem) phát dụng từ chỗ khác; Sửu ứng với vùng Dương Châu, vì thế biết người Ngô Việt được chức ấy. Trung truyền, mạt truyền ở can chi, hành niên được năm Dịch mã (?), lại là Hoàng ân (thần sát chủ ơn vua); trên bản mệnh Quý Nhân lên Thiên môn, Thái tuế và nguyệt kiến lại sinh thần trên bản mệnh, vì thế có việc tạm quyền chức khuyết khác, không chỉ một lần. Sau quả tạm quyền việc Diêm pháp đạo (coi muối) và Đốc lương đạo (coi lương thực). Phủ thủ phủ về tay ông Đinh Triệu Kỳ, người Giang Tô.
Theo khóa này suy ra, thái thú Tung sinh năm Hợi, hành niên ở Mùi. Hai khóa trên đều là Bát chuyên, Tỷ kiên không phát dụng từ tứ khóa, nên đoán việc thuộc về người khác. Giống cách đoán trong phép bói nạp giáp (phép bói Dịch gán can chi vào các hào) khi hào quan nằm ở hào ứng (hào chỉ người khác). Sách Tất pháp nói "hai Quý Nhân đều không thì mong vui hão", cũng có ý này.
Hai khóa này đều nên chia hai đoạn mà xem. Tỷ kiên của ngày phát dụng từ chỗ khác là một đoạn, chủ việc mình không được chức này. Thần ở trung, mạt truyền là thần trên can ngày, thì ứng vào việc của mình. Trung, mạt truyền ở khóa ông Nguyễn là Thái Thường tiết khí (làm hao can ngày), ở khóa ông Tung là Thái Thường sinh cho ta; Thái Thường là quan sang, thế cục khác nhau. Lại thêm hành niên, bản mệnh vào, cao thấp thấy ngay.
Khóa ông Tung cũng là mạt truyền giúp sơ truyền, nhưng sơ truyền gặp không vong lại là Tỷ kiên, nên mình không thành mà phần lợi rơi vào tay người khác (?). Cho nên phàm mạt truyền giúp sơ truyền thì hoặc lần thứ hai mới thành, hoặc lúc ấy không được.
Khóa này nên suy nghĩ thật kỹ.
Ví dụ ứng nghiệm chín: năm Tân Mùi, tháng tư, ngày Kỷ Mùi, giờ Mậu Thìn. Cừu Dung Túc tiên sinh, người tỉnh Sơn Đông, giữ chức đứng đầu khoa Binh (?) (Đô cấp sự trung Binh khoa, cơ quan giám sát bộ Binh), xem. Được khóa Bát chuyên, cách Khúc trực (ba truyền hợp thành cục Mộc: Hợi, Mão, Mùi). Tý Sửu tuần không, Thìn Tỵ lạc không.
Chu Xà
Lục Dậu Tuất Hợi Tý Quý Huyền Xà Huyền Xà Tài Quý Hợi Xà
Câu Thân Sửu Hậu Mão Hợi Mão Hợi Quỷ Ất Mão Huyền
Thanh Mùi Dần Âm Hợi Mùi Hợi Kỷ Huynh Kỷ Mùi Long
Không Ngọ Tỵ Thìn Mão Huyền
Hổ Thường
Đoán: khóa này xem công danh, tương lai xa rộng, không phải cách thường. Truyền và tướng thành cục Mộc, quan tinh cao ngất; mừng có Đinh mã và ân tinh ở bản mệnh hóa giải, là gặp hung hóa cát. Vả lại Mộc gặp đầu mùa hạ, đang lúc tươi tốt, lại rắn hóa thành rồng, sự nghiệp ngày một mới, công danh hiển hách khỏi phải nói. Sau làm quan ở Thông Châu, được cất lên Nam đại tư nông (Thượng thư bộ Hộ ở Nam Kinh), Đại tư mã, rồi xin nghỉ về quê.
Ví dụ ứng nghiệm mười: năm Quý Dậu, tháng bảy, ngày Giáp Dần, giờ Nhâm Thân. Trần tiên sinh, tên húy Long Chính, người Gia Thiện tỉnh Chiết Giang, khi ở kinh dự thi Hội, xem cho người đồng hương là Thiếu tông bá Tiền thái sử, tên húy Sĩ Thăng, có vào làm tể tướng được không. Được khóa Nguyên thủ. Tý Sửu tuần không, Tuất Hợi lạc không.
Lục Câu
Chu Mão Thìn Tỵ Ngọ Thanh Huyền Hậu Huyền Hậu Tài Nhâm Tuất Huyền
Xà Dần Mùi Không Tuất Tý Tuất Tý Quỷ Canh Thân Hổ
Quý Sửu Thân Hổ Tý Dần Tý Giáp Tử Mậu Ngọ Long
Hậu Tý Hợi Tuất Dậu Thường
Âm Huyền
Đoán: phát dụng là can chi tuần không, ngày ở đất Bại, vốn không cho phép vào làm tể tướng. Nhưng rốt cuộc tôi vẫn đoán là được vào. Vì trung truyền là Dịch mã, là chiếu vua; mạt truyền là nguyệt tướng cưỡi Thanh Long; lại tuế kiến (chi của năm) cưỡi Thái Thường làm quan tinh gia lên hành niên, bản mệnh. Kinh nói: "Thái Thường vào đất quan thì nắm chính sự ở triều; nguyệt tướng cưỡi Thanh Long thì một lời mà vào làm tướng." Không phải tể chấp (quan nắm chính sự) thì là gì? Chỉ ngại Thanh Long khắc tuế quân (Thanh Long cưỡi Ngọ khắc Thái tuế Dậu), sau này e không được lòng vua mà phải lui chức. Sau quả đúng như lời xem.
Theo Minh sử, Thị lang bộ Lễ ở Nam Kinh là Tiền Sĩ Thăng (1575–1652), ngày Canh Tuất tháng chín được thăng Thượng thư bộ Lễ kiêm Đông Các đại học sĩ, năm Bính Tý về hưu. Chức trách của Thượng thư bộ Lễ giống chức "Tông bá" thời cổ, nên Thượng thư gọi là Đại tông bá, người phó là Thị lang gọi là Thiếu tông bá.
Ví dụ ứng nghiệm mười một: năm Quý Dậu, tháng hai, ngày Giáp Tý, giờ Kỷ Tỵ. Hạ Trung Linh tiên sinh người Đan Dương, khi giữ chức Đại dần đài (?) (một chức quan ở kinh), nhờ xem. Được khóa Phản ngâm (thiên bàn đối xung với địa bàn, chủ việc trái ngược, qua lại, đổi dời), cách Huyền thai, Kiến cơ (cách "thấy thời cơ", chủ nên biết thời mà ứng biến) (?). Tuất Hợi tuần không, Thìn Tỵ lạc không. Xà Quý
Chu Hợi Tý Sửu Dần Hậu Xà Hổ Hậu Long Huynh Bính Dần Hậu
Lục Tuất Mão Âm Tý Ngọ Dần Thân Quỷ Nhâm Thân Long
Câu Dậu Thìn Huyền Ngọ Tý Thân Giáp Huynh Bính Dần Hậu
Thanh Thân Mùi Ngọ Tỵ Thường
Không Hổ
Đoán: quan ở triều xem được khóa này ắt phải rời chức. Ông Hạ nói: chưa đi. Tôi hỏi: người ấy sinh năm nào? — Năm Kỷ Sửu. Người này ắt là mệnh đỗ đầu Hội thí và Trạng nguyên, nhưng không ở lâu nơi triều đình được. Bởi người đang tại chức mà gặp Quý Nhân ban đêm thì là quan nhàn, không được dùng. Huống chi can chi cưỡi Tử, Tuyệt, lại Đức tang Lộc tuyệt (đức của ngày bị mất, lộc của ngày đến đất tuyệt); tháng tư còn có chỉ ân cần giữ lại, sang thu ắt đi ngựa trạm mà về. Chu Tước cưỡi nguyệt tướng gia lên Tỵ sinh can ngày, nên tôi biết tháng tư có chỉ ân cần giữ lại. Trong khóa truyền có hai Mã xung ta, nên biết sang thu đi ngựa trạm mà về. Sau mới biết là xem cho Thủ phụ họ Chu người Nghi Hưng.
Qua ví dụ này biết được cách đoán tháng ứng nghiệm, người học nên ghi nhớ.
Nghi Hưng là tên huyện, ở tỉnh Giang Tô.
Thủ phụ họ Chu tức Chu Diên Nho; ví dụ ứng nghiệm năm trong chương Kiện tụng cũng xem cho người này. Ông sinh năm Kỷ Sửu, đỗ Trạng nguyên năm Quý Sửu, niên hiệu Vạn Lịch thứ 41 (1613); năm Quý Dậu hành niên ở Ngọ. Khóa này là xem việc về quê, vì bị người cùng phe là Ôn Thể Nhân đả kích; về sau lại ra làm quan, vì lừa trên dối dưới, năm 1643 (Quý Mùi) bị ban chết.
Khóa này đoán là sang thu, còn chương Kiện tụng đoán là sau tháng sáu, cách nói hơi khác nhau, không biết đâu là đúng. Theo phần Trang Liệt Đế kỷ trong Minh sử, ngày Canh Thìn tháng sáu, Chu Diên Nho về hưu.
Đại thế khóa này là thể Tứ tuyệt, Đức tang Lộc tuyệt, chủ hung. Tuy Thanh Long ở trên can ngày cũng không luận là tốt. Vả lại trong môn biến thể, Mùi là Mạc quý (Quý Nhân lúc chạng vạng), gia lên hành niên thì đoán như gia lên can ngày; quan ở triều không nên gặp.
Chu Tước trên Tỵ là Hợi thủy, sinh can ngày, nên chủ có chỉ ân cần giữ lại; tuy cưỡi nguyệt tướng nhưng gặp không, nên chỉ là ơn trạch hư, chỉ là lời chỉ ân cần mà thôi. Nhưng vì sao bỗng nói tháng tư? Vì Tỵ là giờ xem, làm tiên phong, nên nói vậy; nếu Tỵ không phải giờ xem thì không thể đoán như thế.
Hai Mã: Dần là Dịch mã, xung Thanh Long ở trên can ngày; Thân là Thiên mã, xung cung ký của can ngày (can Giáp gửi ở cung Dần); can ngày và thần trên can đều là hình tượng của ta, nên nói hai Mã xung ta.
Ví dụ ứng nghiệm mười hai: năm Mậu Tý, tháng tư, ngày Bính Tý, giờ Nhâm Thìn, khi tôi ở Kim Lăng, thầy Tôn Hưng Công người tỉnh Sơn Đông xem cho quan Tả phương bá (Tả bố chính sứ, quan coi chính sự một tỉnh) là Triệu Phúc Tinh công tổ (cách dân kính gọi quan địa phương) bao giờ thăng chuyển. Được khóa Tri nhất (có hai chỗ khắc trở lên, chọn chỗ cùng âm dương với ngày làm sơ truyền; chủ việc phải chọn một), Phản ngâm. Thân Dậu tuần không, Dần Mão lạc không.
Hậu Âm
Quý Hợi Tý Sửu Dần Huyền Hậu Long Không Quý Tỷ Nhâm Ngọ Long
Xà Tuất Mão Thường Tý Ngọ Tỵ Hợi Quỷ Bính Tý Hậu
Chu Dậu Thìn Hổ Ngọ Tý Hợi Bính Tỷ Nhâm Ngọ Long
Lục Thân Mùi Ngọ Tỵ Không
Câu Thanh
Đoán: người làm quan xem được khóa này, chẳng những khó làm đủ nhiệm kỳ mà còn có lo bất ngờ. Vì sao? Thanh Long cưỡi khí vượng phát dụng, lẽ ra được thăng chuyển, nhưng ghét Thái tuế làm Quỷ xung khắc Thanh Long, tai họa kinh hãi khó tránh. Hơn nữa Tài, Quan, Lộc, Mã đều rơi vào không tuyệt, nỗi lo bất ngờ ắt ứng. Tháng sáu ông được thăng Tuần phủ Dương Châu, tôi tự than mình xem không nghiệm; chẳng bao lâu nhọt độc phát ở lưng mà chết. Từ đó tôi mới tin số mệnh không thể trốn.
Triệu Phúc Tinh là Tuần phủ Phượng Dương của nhà Thanh.
Khóa này là một trong những ví dụ Trần Công Hiến đoán sai. Thật ra Thanh Long cưỡi Ngọ là khí đang tiến (tháng Tỵ thì Ngọ là khí tiến), Quý Nhân ở trên can ngày, Đức Lộc lâm nguyệt kiến vào Thiên môn, là điềm thăng quan. Vì sao đoán tháng sáu? Vì Phản ngâm là sáu cặp xung nhau, Thái tuế Tý thủy xung Thanh Long, đến tháng Mùi thì trên Mùi là Sửu hợp với Tý, nên không xung Thanh Long.
Người làm quan gặp Phản ngâm phần nhiều không làm đủ nhiệm kỳ.
Nhưng trong cát ẩn hung: khóa này Đức tang, Lộc tuyệt, Dịch mã rơi vào không, Thái tuế lại chế Thanh Long, nên hung. Nhưng lúc hung ắt ở tháng mùa đông, lúc thủy vượng.
Do đó biết rằng, dù là Thái tuế thì trong một năm cũng phải gặp lúc vượng mới phát tác dụng. Chữ "biến" có ý là một quá trình, hiểu như vậy là biến cái chết thành cái sống, nên suy nghĩ kỹ.
Ví dụ ứng nghiệm mười ba: năm Đinh Sửu, tháng bảy, ngày Giáp Tuất, giờ Kỷ Tỵ. Thái sử Nguyễn Dận Bình người Hoán Trung (vùng An Huy) xem cho giảng quan kinh diên là Lý Quát Thương thái sử người Khúc Ốc mai bốc thế nào. Được khóa Trùng thẩm, cách Thăng giai (ba truyền nối nhau tiến lên như bước lên bậc thềm). Thân Dậu tuần không, Dậu Tuất lạc không.
Không Hổ
Thanh Ngọ Mùi Thân Dậu Thường Hậu Âm Lục Chu Tài Canh Thìn Lục
Câu Tỵ Tuất Huyền Tý Hợi Thìn Mão Tử Tân Tỵ Câu
Lục Thìn Hợi Âm Hợi Tuất Mão Giáp Tỷ Nhâm Ngọ Long
Chu Mão Dần Sửu Tý Hậu
Xà Quý
Đoán: Thái sử sau này sẽ được bái tướng, nhưng hiện nay chưa được, lại còn có việc chịu tang. Ông Lưu nói: người ấy không còn cha mẹ, sao lại chịu tang? Đáp: làm quan gặp La võng thì có ứng ấy. Hiện nay chưa vào làm tể tướng được, vì ngại sơ truyền Thìn và Mão hại nhau, trung truyền Câu Trần thoát khí (làm hao can ngày); mừng mạt truyền là nguyệt tướng cưỡi Thanh Long, vì thế sau này được. Sau nhiều lần mai bốc đều không được chấm vào nội các; năm Kỷ Mão chịu tang mẹ đẻ là vợ lẽ, đến mùa đông năm Quý Mùi mới vào nội các, vâng mệnh đốc suất quân đánh giặc.
Lý Kiến Thái, người Khúc Ốc, đỗ Tiến sĩ năm Thiên Khải thứ năm (1626, năm Bính Dần), từng làm Quốc tử tế tửu (người đứng đầu Quốc tử giám), khá có tiếng tăm. Tháng năm năm Sùng Trinh thứ mười sáu (Quý Mùi) được cất lên Hữu thị lang bộ Lại; ngày Tân Hợi tháng mười một lấy chức ấy kiêm Đông Các đại học sĩ. Tháng giêng mùa xuân năm thứ mười bảy (Giáp Thân, mồng một là ngày Canh Dần), Lý Tự Thành áp sát Sơn Tây; Kiến Thái lo quê nhà bị họa, mà nhà lại giàu có, có thể dùng của để giúp quân, nên ngày Canh Tý tự xin lo lương, luyện quân đi đánh giặc, vua chuẩn y. Ngày Ất Mão, vua lên lầu cửa Chính Dương tiễn Lý Kiến Thái ra quân. Kiến Thái lấy thân tể phụ đốc suất quân, nhưng cả quân lẫn lương đều thiếu, chỉ có năm trăm người; vừa ra khỏi kinh thì Khúc Ốc đã bị phá, của cải trong nhà mất sạch, ông kinh hãi mà sinh bệnh; đến Bảo Định thì quân nông dân phá thành, ông tự đâm cổ nhưng không chết, bị bắt. Sau nhà Thanh gọi ra làm Nội viện đại học sĩ, ít lâu bị bãi về. Họ Khương làm phản ở Đại Đồng, Kiến Thái chiếm Thái Bình để hưởng ứng từ xa, binh bại bị bắt, bị giết.
Ví dụ ứng nghiệm mười bốn: năm Đinh Sửu, tháng tám, ngày Bính Thân, giờ Quý Tỵ. Thái sử Nguyễn Dận Bình người Hoán Trung xem cho hai tiên sinh là Viên Phó Kình người tỉnh Sở và Đại tư không (Thượng thư bộ Công) Trịnh Huyền Nhạc người đồng hương, mai bốc thế nào. Được khóa Phục ngâm, cách Huyền thai. Thìn Tỵ tuần không, Thìn Tỵ lạc không.
Hổ Thường
Không Tỵ Ngọ Mùi Thân Huyền Huyền Huyền Không Không Tỷ Ất Tỵ Không
Thanh Thìn Dậu Âm Thân Thân Tỵ Tỵ Tài Bính Thân Huyền
Câu Mão Tuất Hậu Thân Thân Tỵ Bính Phụ Nhâm Dần Lục
Lục Dần Sửu Tý Hợi Quý
Chu Xà
Đoán: cả hai ông đều không vào làm tể tướng được, lại còn bị Đài tỉnh đàn hặc mà phải về. Vì sao? Bởi ba truyền thay nhau hình khắc, hoàn toàn không có khí hòa thuận; ngày dương mà Phục ngâm gặp Mã, hình tượng phải về đã hiện ra. Đó không phải Đài tỉnh có lời tâu thì là gì? Sau hai ông mai bốc đều không thành; ông Viên bị hặc mà rời chức, ông Trịnh vì một vụ án do vua xét (?) bị định tội mà về. Vì bản mệnh của ông Trịnh gặp Địa võng và Mộ của ngày, nên mắc họa càng nặng.
Phàm xem việc làm quan, ba truyền khắc nối tiếp là hình tượng rất hung. Khóa này dù phát dụng là Đức, Lộc, nguyệt tướng, nhưng gặp tuần không lại cưỡi Thiên Không, không đến cực điểm. Mặt trời này lại không ở phương ban đêm, vậy mà hoàn toàn không có chút tác dụng nào, đủ thấy thuyết "nguyệt tướng không bị không vong" là sai lầm lớn. Hãy nhớ kỹ, nhớ kỹ!
Từ khóa suy ra, Trịnh Huyền Nhạc sinh năm Tuất; âm thần (thần ở khóa thứ hai, thứ tư, chỉ mặt ẩn) là Tuất cưỡi Thiên Hậu; Tuất là địa ngục, là thần âm u, ứ đọng, tối tăm biết bao.
Ví dụ ứng nghiệm mười lăm: năm Giáp Thân, tháng mười, ngày Tân Hợi, giờ Đinh Hợi, khi tôi ở châu Vô Vi, người anh cả là Công Minh xem công danh của quan Phiên trấn (tướng trấn giữ một vùng) Hoàng Hổ Sơn. Được khóa Tri nhất, cách Khúc trực. Tý Sửu tuần không, Thìn Tỵ lạc không.
Câu Lục
Thanh Dậu Tuất Hợi Tý Chu Hổ Hậu Thường Quý Phụ Đinh Mùi Hổ
Không Thân Sửu Xà Mùi Mão Ngọ Dần Tử Tân Hợi Lục
Hổ Mùi Dần Quý Mão Hợi Dần Tân Tài Ất Mão Hậu
Thường Ngọ Tỵ Thìn Mão Hậu
Huyền Âm
Đoán: theo khóa này, quan Phiên đài không có kết cục tốt. Bởi trong khóa, can ngày cưỡi khí Tuyệt, chi ngày gặp thần Tử, hai Quý Nhân đều không vong, Lộc thần bị chế, công danh sao được lâu dài? Vả quan tinh đã không, ai ở ngôi cho? Doanh trại đã không (trên chi là Mão gặp không), ai chống giặc cho? Sao Tài đã không, ai sinh quan cho? Huống chi mặt trời đã ngả tây, nắng chiều trên ngọn dâu ngọn du chẳng còn bao lâu (ví vận đã cuối). Cây mùa đông gặp không, ắt mục nát gãy đổ; năm ở Đại Lương (cung Dậu), lời tôi ắt ứng. Vì sao? Năm tới hành niên ở Dậu, là tự hình, phá hoại cục Mộc. Tháng năm năm sau, ông chống giặc rồi tự đâm cổ chết.
Chi là doanh trại, âm thần của chi là binh lính; phát dụng cưỡi Bạch Hổ, tuy sinh can ngày, nhưng sách Tất pháp nói "Bạch Hổ cưỡi thần độn thì tai ương chẳng nhỏ", "ngày Kim gặp Đinh thì họa hung động", biến cát thành hung. Vì thế bộ hạ làm phản, đành phải tự sát. Phàm âm thần của chi khắc chi, đều là hình tượng kẻ dưới hại chủ.
Hoàng Hổ Sơn tức Tổng binh Hoàng Đắc Công, được phong tước Bá. Đêm ngày 3 tháng 6 năm 1645, hoàng đế Hoằng Quang đem theo ít người bí mật ra khỏi thành, chạy về phía tây nam đến chỗ đóng quân của Hoàng Đắc Công gần Vu Hồ. Ngày 16 tháng 6, hoàng đế Hoằng Quang ở Vu Hồ cùng số ít người theo ủng hộ định đi Hàng Châu. Nhưng chưa kịp lên đường thì Lưu Lương Tá đã dẫn một cánh quân Thanh đến. Hoàng Đắc Công vì bộ hạ phản bội và bị trọng thương nên tự sát, hoàng đế bị Lưu Lương Tá bắt đi.
Xem khóa không được để một chiếc lá che mắt, phải xem mọi mặt mới đoán được. Xem công danh thì can là ta, chi là nhà, Quý Nhân là quý khí, Lộc thần là bổng lộc.
Đại Lương là một trong mười hai cung hoàng đạo (mười hai phần trên đường đi của mặt trời), ứng với chi Dậu.
Ví dụ ứng nghiệm mười sáu: năm Tân Mùi, tháng tư, ngày Đinh Dậu, giờ Quý Mão. Người đồng hương là Lưu Nhất Thuần, giữ chức Kinh lịch (quan coi giấy tờ) ở vệ Bành Thành, xem việc Đại tư mã họ Lương được đề cử làm Trủng tể có được chuẩn không. Được khóa Trùng thẩm, cách Trảm quan. Thìn Tỵ tuần không, Hợi Tý lạc không.
Chu Lục
Xà Tý Sửu Dần Mão Câu Quý Long Âm Lục Quỷ Kỷ Hợi Quý
Quý Hợi Thìn Thanh Hợi Thìn Dậu Dần Tỷ Giáp Ngọ Hổ
Hậu Tuất Tỵ Không Thìn Dậu Dần Đinh Tử Tân Sửu Chu
Âm Dậu Thân Mùi Ngọ Hổ
Huyền Thường
Đoán: chẳng những không được thăng mà chẳng bao lâu còn phải lui chức. Bởi Mã của ngày ngồi trên kho Mộ, Lộc thần đến đất Tuyệt, truyền và tướng lại đi ngược. Huống chi trên bản mệnh, quan tinh và Quý Nhân đạp lên Thiên la, trên hành niên Đằng Xà làm Quỷ của ngày, sang tháng mùa hạ ắt có một phen sóng gió. May quan quỷ đều không, chức lộc tuy phải lui nhưng không có lỗi lớn. Sau vì bị ông Thủy, quan Đại hành (quan Hành nhân ty) người tỉnh Chiết Giang hặc, xin nghỉ mà lui. Ông Vạn tên Ứng Đẩu người tỉnh Sơn Đông, giờ Thìn Nhâm Thân cũng xem việc này, rồi cũng bị bắt hỏi, định tội mà về.
Chỗ quan trọng khi xem thăng chuyển là: can ngày có rơi vào không, bị khắc hay không; quan tinh, Quý Nhân, Lộc, Mã của ngày, Thanh Long, Thái Thường ra sao. Nay phát dụng là quan tinh và Quý Nhân, xem có vẻ tốt, nhưng Hợi gia lên Thìn, thế là Quan, Đức, Mã, Quý đều vào Mộ, ta không dùng được. Quan tinh, Quý Nhân gia lên Thiên la là dấu hiệu lui chức, mắc tội. Cho nên không được thăng mà còn có tai họa.
Bản mệnh ở Thìn, hành niên ở Tỵ; trên Tỵ là Quỷ cưỡi Đằng Xà, bị Thái tuế khắc và hại, cũng chủ chức quan có biến đổi. Biến đổi khi nào? Tý lâm trên Tỵ, tháng Tỵ có tai họa. Cho nên nói "sang tháng mùa hạ ắt có một phen sóng gió".
Sách Tất pháp nói "Thiên la tự bọc thân, tự chuốc thị phi"; khóa này bản mệnh của ông Lương chính là Mộ của quan quỷ, ý nghĩa gần giống, cũng là tự chuốc phiền phức, tự chui vào lưới.
Lương Đình Đống, người Yên Lăng, đỗ Tiến sĩ năm Vạn Lịch thứ bốn mươi bảy. Tháng giêng năm Sùng Trinh thứ ba (Tân Tỵ (?)) được đặc cách gọi về nắm việc bộ Binh. Các quan trong triều thấy ông được dùng đột ngột, trong lòng ghen ghét. Cấp sự trung Trần Lương Huấn đầu tiên chê trách ông, đồng liêu là Đào Sùng Đạo cho rằng ông không biết việc binh; vua Sùng Trinh không nghe. Tháng năm, bốn thành ở Vĩnh Bình được thu phục, vua thưởng công điều độ cho Đình Đống, gia hàm Thái tử thiếu bảo, cho con cháu đời đời làm Thiêm sự Cẩm y vệ. Mùa thu năm ấy, vì quân lương không đủ mà tăng thuế, được Thượng thư bộ Hộ Tất Tự Túc giúp, thu được nhiều tiền nhưng thiên hạ oán hận, song vua việc gì cũng nghe theo. Sau Cấp sự trung Cát Ứng Đẩu hặc Ngự sử Viên Cách nhận vàng của Tham tướng Hồ Tông Minh, nhờ cậy bộ Binh. Đình Đống cũng hặc họ Viên và họ Trương ở Cẩm y vệ về chuyện hối lộ, hai người bị tống ngục. Ông lại đẩy Thượng thư bộ Lại Vương Vĩnh Quang đi, để mình thay vào. Ngự sử Thủy Giai Dận, người Kinh Huân (?), hặc ông giao kết kẻ gian, nhận hối lộ, mưu lợi riêng; Đình Đống dâng sớ biện bạch và xin đi, vua vẫn an ủi giữ lại. Có người tên An Quốc Đống, ban đầu lấy chức Thông phán coi việc vỗ yên và ban thưởng cho bộ Sáp Hán; Đình Đống tiến cử tài của y, được đặc cách cất lên làm Chủ sự ty Chức phương, vẫn coi việc vỗ yên ban thưởng, kiếm lợi gian khá nhiều. Đình Đống che chở cho y; sau Giai Dận vì việc khác bị giáng làm Phó Hành nhân ty, lại dâng sớ vạch chuyện hai người thông đồng, và kể cả việc ăn hối lộ bán chức tướng lĩnh, việc nào cũng có chứng cứ, Đình Đống rất nguy; nhờ hoạn quan bên vua đỡ đần, được cho về nhàn (?), lấy họ Hùng thay. Năm thứ tám lại làm Thị lang bộ Binh và Hữu đô ngự sử, thay làm Tổng đốc Tuyên Đại; tháng bảy năm thứ chín binh bại, uống thuốc đại hoàng, vài tháng thì chết. Pháp ty định tội đáng chém, vì đã chết nên không truy cứu.
Ví dụ ứng nghiệm mười bảy: năm Mậu Dần, tháng ba, ngày Bính Dần, giờ Tân Mão. Quan Đại hành họ Vương, tên húy Xương Thời, người châu Nghi tỉnh Sơn Đông, đến chỗ trọ của tôi ở Yên Kinh nhờ xem. Được khóa Tri nhất, Thiệp hại, cách Chu biến (khởi từ chi, kết ở can, đi vòng khắp). Tuất Hợi tuần không, Tỵ Ngọ lạc không.
Chu Lục
Xà Tý Sửu Dần Mão Câu Thanh Âm Thường Xà Tử Giáp Tý Xà
Quý Hợi Thìn Thanh Thìn Dậu Mùi Tý Phụ Tân Mùi Thường
Hậu Tuất Tỵ Không Dậu Dần Tý Bính Tài Bính Dần Lục
Âm Dậu Thân Mùi Ngọ Hổ
Huyền Thường
Đoán: quan ở triều xem được khóa này, chủ bị Đài tỉnh đàn hặc. Bởi quan tinh và Quý Nhân đạp lên đất Thiên la, Lộc Mã vào chỗ không và mộ. Vả thân và nhà ngồi trên Mộ, ắt cam chịu bị người lừa dối, rốt cuộc khó thoát. Lại truyền và tướng đi ngược, đường quan gặp thế này lẽ ra nên xin nghỉ mà lui, nếu không ắt bị sớ hặc. Sau mới biết là xem cho Đại trủng tể họ Điền. Quả như lời ấy, con ông còn bị bắt bỏ ngục.
"Thần trong truyền khắc lẫn nhau thì đề phòng sớ can gián", "ba truyền khắc nối tiếp thì bị mọi người lấn ép": ba truyền khắc nối tiếp đến can ngày là hình tượng rất xấu. Xem quan lộc phải xem quan tinh, Lộc, Thanh Long, Thái Thường, can ngày, Mã; nay quan tinh Hợi cưỡi Quý Nhân vào kho Thìn, Lộc Tỵ gia lên Tuất vào Mộ và Địa võng, Thanh Long và Thái Thường vào âm thần của can và âm thần của chi, tiết khí của can, khắc quan tinh, là người trên phản đối việc ta thăng chức. Sách Tất pháp nói "người và nhà ngồi trên Mộ thì cam chịu tối tăm", chủ tự cam chịu bị người lừa dối. Nay trong truyền Lục Hợp lại ở thế ngửa lên gặp thù, cúi xuống gặp mộ, nên con cháu cũng bất lợi, vì thế con ông còn bị bắt bỏ ngục.
Ví dụ ứng nghiệm mười tám: năm Nhâm Ngọ, tháng chín, ngày Đinh Hợi, giờ Đinh Mùi, tôi ở phố Cánh Tử, một nhà sư cùng hơn mười người đến thăm, một người mệnh Bính Ngọ nhờ xem. Được khóa Nguyên thủ, cách Huyền thai. Ngọ Mùi tuần không, Mão Thìn lạc không.
Câu Thanh
Lục Dần Mão Thìn Tỵ Không Không Huyền Chu Long Tỷ Quý Tỵ Không
Chu Sửu Ngọ Hổ Tỵ Thân Sửu Thìn Phụ Canh Dần Lục
Xà Tý Mùi Thường Thân Hợi Thìn Đinh Quỷ Đinh Hợi Quý
Quý Hợi Tuất Dậu Thân Huyền
Hậu Âm
Đoán: ý đến hỏi ắt là việc công danh, ông là người đỗ Giáp bảng (đỗ Tiến sĩ) năm Mùi. Người ấy nói: đúng. Bởi Quý Nhân, Đức, quan tinh lâm hành niên, nguyệt tướng cưỡi Thanh Long ở trên Đinh, lại có cách Dương giác tương gia (sừng dê gặp nhau), nên ứng đỗ cao năm Mùi. Hỏi: nên làm quan ở kinh hay ra ngoài? Đáp: Thái tuế ở sau can, can ngày sinh Thanh Long, lẽ ra trước ở kinh sau ra ngoài; ngại thân và lộc không được đất. Lần đi này thân không yên mà lộc không nuôi được, huống chi tuế quân lâm chỗ giận dữ, chuyến này là vì việc nước mà thôi. Sau mới biết là Tiền Đại Hạc tiên sinh ở Ngô Môn. Giặc Lý phá kinh thành thì ông về quê.
Ý đến hỏi là công danh: lấy giờ xem dựng ba truyền, âm thần Thìn là nguyệt tướng cưỡi Thanh Long, can ngày sinh Thanh Long, chủ người hỏi đang theo đuổi phẩm hàm. Dương giác tương gia là Thìn và Mùi gia lên nhau; sách Loại toản nói "Thìn Mùi gia lên nhau thì gặp đỗ đầu", vì chữ dê ghép chữ sừng thành chữ "giải" (đỗ đầu kỳ thi Hương). Trên năm Mùi thấy nguyệt tướng Thanh Long; Chỉ chưởng phú nói "nguyệt tướng Thanh Long, một lời vào làm tướng"; âm thần lại thấy Chu Tước, là hình tượng văn học, nên chủ năm Mùi đỗ cao. Phàm xem công danh, can chi gặp không là rất bất lợi. Nay can Đinh gửi ở cung Mùi gặp không. Lại không nên Lộc gặp không, nay Lộc Ngọ cũng không. Cho nên nói "ngại thân và lộc không được đất", vì gặp không; thêm nữa Lộc Ngọ cưỡi Bạch Hổ lâm đất Tử ở Dậu, ngày Mùi lâm Tuất vào Địa võng, đều là dấu hiệu bất lợi.
Ví dụ ứng nghiệm mười chín: năm Nhâm Ngọ, tháng mười hai, ngày Giáp Ngọ, giờ Tân Mùi. Nam đại tư mã (Thượng thư bộ Binh ở Nam Kinh) Hùng Đàm Thạch tiên sinh người Giang Tây, vì tin tức ở Hà Bắc gấp gáp, vội mời tôi lên Kim Lăng, liền xem một khóa. Được khóa Tri nhất, cách Chú ấn (ba truyền là Tỵ, Tuất, Mão, như đúc ấn, chủ được chức quan). Thìn Tỵ tuần không, Dậu Tuất lạc không.
Chu Xà
Lục Tuất Hợi Tý Sửu Quý Huyền Chu Xà Không Phụ Canh Tý Xà
Câu Dậu Dần Hậu Thìn Hợi Tý Mùi Tử Ất Tỵ Thường
Thanh Thân Mão Âm Hợi Ngọ Mùi Giáp Tài Mậu Tuất Lục
Không Mùi Ngọ Tỵ Thìn Huyền
Hổ Thường
Đoán: công danh của Hùng đại tư mã không phải hình tượng lâu dài, đầu thu năm tới ắt rời chức. Bởi sơ truyền là Tuế phá (chi xung với Thái tuế) lại nội chiến, trên bản mệnh Thanh Long và Mã khắc dưới, ắt vì tể chấp mà chuốc thị phi, người trên không bằng lòng, ở Yên Kinh có sớ tâu, tự mình muốn xin lui. Vả Đẩu (Thiên Cương) trói gốc của ngày, Mạc quý lâm can, là thế ngửa lên gặp mộ, cúi xuống gặp thù; can gặp Mộ, chi gặp Tuyệt, đủ điều không tốt. Mừng có Kỳ nghi (thần sát quý), Thiên xá (thần sát chủ được tha) phát dụng, Chu Tước là chiếu vua làm ân, ắt được chỉ tốt cho về quê. Sau quả như lời xem.
Hùng Minh Ngộ, tự Lương Nhụ, người Tiến Hiền, đỗ Tiến sĩ năm Vạn Lịch thứ hai mươi chín; năm Sùng Trinh thứ tư (Nhâm Thân) kế Lương Đình Đống làm Thượng thư bộ Binh; vì che chở riêng cho Tuần phủ Tuyên Phủ họ Thẩm tự ý nghị hòa với quân Thanh, bị Cấp sự trung Tôn Tam Kiệt và những người khác hặc, xin nghỉ; vua trách ông sơ suất kém cỏi làm hỏng việc, cho rời chức chờ xét, rồi cho về hưu với chức cũ. Lâu sau, nhờ có người tiến cử, được khởi làm Thượng thư bộ Binh ở Nam Kinh (tức Nam đại tư mã nói trên), chuyển sang bộ Công, cáo bệnh về quê, mất sau khi nước đổi chủ.
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi: năm Mậu Dần, tháng hai, ngày Tân Sửu, giờ Quý Tỵ. Lưu thái sử, tên húy Chính Tông, người tỉnh Sơn Đông mời tôi đến, trong bữa tiệc nhờ xem; tôi bấm tay trong tay áo mà trả lời. Được khóa Trùng thẩm, cách Chu biến. Thìn Tỵ tuần không, Dậu Tuất lạc không.
Long Không
Câu Tuất Hợi Tý Sửu Hổ Long Quý Chu Huyền Tài Quý Mão Huyền
Lục Dậu Dần Thường Hợi Ngọ Thân Mão Tỷ Bính Thân Chu
Chu Thân Mão Huyền Ngọ Sửu Mão Tân Phụ Tân Sửu Hổ
Xà Mùi Ngọ Tỵ Thìn Âm
Quý Hậu
Đoán: điều thái sử hỏi chắc chắn là một vị quan ở ngoài, đã từng bị giáng phạt. Vì can ngày sinh Thanh Long, lại trên khắc dưới. Ông nói: anh tôi làm Tri phủ Thái Bình, vì việc tiền lương bị giáng phạt, xem có trở ngại việc thăng chuyển không. Tôi đáp: chi đầu can cuối, hợp cách Chu biến, có gì trở ngại thăng chuyển. Hỏi: khi nào? Tôi đáp: Thanh Long cách chi sáu vị, sơ truyền là nguyệt kiến làm Thôi quan, trung truyền là Thiên mã, Truyền Tống (chi Thân) là trạm dịch, là binh mã, là Trực phù (thần sát chủ việc công đưa tới), trong tháng bảy ắt thăng Binh hiến (quan Binh bị đạo, coi việc quân một vùng) ở vùng Ngô. Sau quả thăng Binh hiến coi trạm dịch ở Gia Hồ.
Chi là nơi nhậm chức, Sửu ứng với Ngô Việt, Dương Châu, nên đoán như vậy. Lộc lâm trên Thìn cũng là dấu hiệu phương đông nam.
Lưu Chính Tông, tự Khả Tông, người An Khâu tỉnh Sơn Đông. Đỗ Tiến sĩ đời Sùng Trinh nhà Minh, từ chức Thôi quan được trao Biên tu. Sau hàng nhà Thanh, làm quan đến Đại học sĩ, đục khoét nước, làm loạn chính sự.
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi mốt: năm Quý Dậu, tháng tám, ngày Nhâm Tuất, giờ Mậu Thân. Hạ Trung Linh tiên sinh người Đan Dương, khi giữ chức Đại dần đài, xem cát hung việc thăng chuyển. Được khóa Nguyên thủ, cách Huyền thai. Tý Sửu tuần không, Dậu Tuất lạc không.
Chu Xà
Lục Dần Mão Thìn Tỵ Quý Xà Âm Quý Không Tài Đinh Tỵ Quý
Câu Sửu Ngọ Hậu Thìn Mùi Tỵ Thân Tử Giáp Dần Lục
Thanh Tý Mùi Âm Mùi Tuất Thân Nhâm Tỷ Quý Hợi Không
Không Hợi Tuất Dậu Thân Huyền
Hổ Thường
Đoán: hiện nay ắt được thăng chuyển vẻ vang, về sau vì việc của người khác mà xin nghỉ. Bởi truyền và tướng thay nhau sinh, Thiên thành, Thiên lại và hai Mã xuất hiện, ắt có công khanh tiến cử; nhưng ngại Quỷ lâm khóa ba, khóa bốn, ắt vì thị phi của người khác mà lui chức. Ứng vào năm nào? Năm Đinh Sửu hành niên gặp Đằng Xà và Mộ khắc ngày, ắt tự lo sợ mà lui. Trong tháng ấy ông được thăng Tuần phủ Thiên Tân; sau vì quan dưới quyền cướp tiền của vua bị phát giác, xin nghỉ về quê.
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi hai: năm Mậu Tý, tháng sáu, ngày Ất Mùi, giờ Quý Mùi, Ty Hóa Nam người Sơn Hữu (Sơn Tây) ở Hoài Âm xem được khóa này; tháng giêng năm Kỷ Sửu viết ra, nhờ đoán xem là quan gì xem. Được khóa Trùng thẩm, cách Khúc trực. Thìn Tỵ tuần không, Thân Dậu lạc không.
Chu Xà
Lục Dậu Tuất Hợi Tý Quý Huyền Xà Quý Câu Phụ Kỷ Hợi Xà
Câu Thân Sửu Hậu Mão Hợi Tý Thân Huynh Quý Mão Huyền
Thanh Mùi Dần Âm Hợi Mùi Thân Ất Tài Ất Mùi Thanh
Không Ngọ Tỵ Thìn Mão Huyền
Hổ Thường
Đoán: đây ắt là quan coi rừng cây, thuyền xe, không xuất thân khoa bảng mà lại làm chức quan của người khoa bảng. Tương lai công danh xa rộng. Bởi mùa hạ xem được cục Mộc, cành lá đang tươi tốt, huống chi rắn hóa rồng, ắt làm quan vẻ vang. Vì Mạc quý ngồi trên không, nên không qua khoa bảng. Mão là rừng cây, thuyền xe, thấy ở trung truyền, nên biết là quan coi thuyền xe. Hỏi rốt cuộc là quan gì? Đáp: hào Ấn phát dụng, mạt truyền là Hoàng ân, ắt là quan được tập ấm (nhờ công cha ông mà được làm quan). Hỏi có thăng được Binh hiến không? Đáp: chính quan ở can ngày, thiên ấn ở chi ngày, trước thăng Tri phủ, sau chuyển Ty đạo. Người ấy nói: đây là Lưu công bộ ở Thanh Giang xem. Sau quả thăng Thái thú Trấn Giang.
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi ba: năm Đinh Mão, tháng giêng, ngày Đinh Tỵ, giờ Quý Mão. Tham tướng kinh doanh (quân ở kinh) Đồ Tùng Đình tiên sinh xem việc thăng chuyển cho Bành Nam Minh. Được khóa Hao thỉ (không có khắc trực tiếp, lấy thần ở xa khắc can ngày làm sơ truyền, như mũi tên bằng cỏ bồng bắn từ xa, lực yếu), cách Huyền thai. Tý Sửu tuần không, Dậu Tuất lạc không.
Câu Thanh
Lục Dần Mão Thìn Tỵ Không Quý Lục Thường Thanh Quỷ Quý Hợi Quý
Chu Sửu Ngọ Hổ Hợi Dần Sửu Thìn Tài Canh Thân Huyền
Xà Tý Mùi Thường Dần Tỵ Thìn Đinh Huynh Đinh Tỵ Không
Quý Hợi Tuất Dậu Thân Huyền
Hậu Âm
Đoán: Thái tuế, nguyệt kiến sinh can ngày, hiện nay ắt được thăng cất, phần nhiều là nơi núi bao nước quanh. Bởi chi là nơi nhậm chức, Dần thuộc quẻ Cấn là núi, hợp với Hợi thủy, nên ứng như vậy. Hao thỉ gặp Kim là tên có mũi nhọn, lại Quý Nhân, Đức, Dịch mã vào truyền, Tài, Quan, Thiên thành, Thiên lại đều gặp đủ, là hình tượng Thôi quan mau chóng. Nhưng kỵ âm dương của ngày chế quan tinh, phải đề phòng người họ Trần, Vương, Điền gây hại. Ngày Quý Hợi liền được trao chức Đô ty doanh Tuần bổ ở Nam Kinh; chẳng bao lâu Đại tư mã họ Điền lấy cớ là Tham tướng đặt thêm ngoài biên chế mà bãi chức ông.
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi bốn: năm Canh Thìn, tháng giêng, ngày Đinh Sửu, giờ Quý Mão. Người đồng hương Phan Vân Tòng xem việc thăng chuyển của Tuần phủ An Khánh là Trịnh Tiềm Yểm công tổ. Được khóa Nguyên thủ, cách Tòng cách (ba truyền hợp thành cục Kim: Tỵ, Dậu, Sửu). Thân Dậu tuần không, Thìn Tỵ lạc không.
Lục Câu
Chu Sửu Dần Mão Thìn Long Không Âm Quý Câu Tỷ Tân Tỵ Không
Xà Tý Tỵ Không Tỵ Dậu Hợi Mão Tử Đinh Sửu Chu
Quý Hợi Ngọ Hổ Dậu Sửu Mão Đinh Tài Ất Dậu Âm
Hậu Tuất Dậu Thân Mùi Thường
Âm Huyền
Đoán rằng: chẳng những khó thăng chuyển mà còn nên xin lui. Bởi truyền và tướng sinh nối tiếp mà gặp không vong, Thái tuế và Thanh Long rơi vào hố (Thái tuế Thìn cưỡi Thanh Long lâm Thân, rơi vào không), lại cùng cưỡi Tử khí (trên can là Mão, là đất Tử của chi Sửu; trên chi là Dậu, là đất Tử của can Đinh; Công Hiến chỉ dùng trường sinh theo ngũ hành và lấy Thổ trường sinh ở Thân). Mọi việc chỉ nên nghỉ ngơi; huống chi mùa xuân được cục Kim là bốn mùa trở về gốc, ắt khó làm đủ nhiệm kỳ. Vừa sang năm Tỵ thì nên xin nghỉ. Năm Tỵ quả bị các thân sĩ (người có học, có danh vọng ở địa phương) An Khánh hặc mà phải về, lại bị Tuần phủ họ Từ hặc tiếp, có chỉ bắt hỏi; giặc Lý phá Yên Kinh mới được về. (Chu Tước lâm Tỵ, đó là cách đoán thời gian ứng nghiệm. Không dùng hành niên.)
Xét kỹ khóa này, có nhiều điều đáng suy ngẫm.
Sách Tất pháp nói "ba truyền sinh nối tiếp thì được người tiến cử"; ắt vì được tiến cử nên mới hỏi việc thăng chuyển. Lại nói "trong hợp phạm sát như thạch tín trong mật"; ba truyền hợp cục Kim, xung can, hình chi, một khung cảnh không hòa thuận. Đây là hình tượng trong mừng sinh lo, việc sắp thành thì hỏng.
Nhưng hình tượng ấy chưa đủ để nói là hung; nay ba truyền sinh nối tiếp mà gặp không vong, chủ người tiến cử chính mình sớm không giữ nổi tối, hoặc không dốc sức thật. Lại Quý Nhân lâm Mão Dậu, lay động không yên, hình tượng càng rõ. Trung truyền rơi vào hố, mạt truyền gặp không, chỉ còn trung truyền Sửu thổ; can Đinh gửi ở cung Mùi, ấy là Đinh mã cưỡi Chu Tước xung ta, là có người nói lời xung đột với ta. Quý Nhân gia lên Mão, bị ba truyền xung khắc, Quý Nhân không yên thì chức quan không vững. Vả Thanh Long cưỡi Thái tuế mà gặp không, là quý khí hoàn toàn không có.
Sách Hội toản nói "Đinh động gặp Nhận thì bị trói buộc", "Chu Tước, Câu Trần khắc ngày thì chớ kiện tụng"; trên can ngày là Câu Trần và Dương nhận, trung truyền là Chu Tước với Đinh thần xung ta, là dấu hiệu tù ngục, nên bị hặc mà bắt hỏi. Ứng vào năm Tỵ là vì trên Tỵ là Đinh thần cưỡi Chu Tước.
Vì sao không ứng vào tháng Tỵ? Vì ứng gần không ứng xa, ứng lúc vượng không ứng lúc suy, hãy nhớ kỹ!
Nguyệt tướng và Quý Nhân lâm âm thần của can, mà rốt cuộc không có việc vui, nên suy ngẫm.
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi lăm: năm Canh Dần, tháng hai, ngày Quý Mão, giờ Nhâm Tý. Tình cờ gặp bạn người Huy Châu là Trình Hiếu Diên và Trình Tường Vân; vì việc hai ông Tôn và Dương ở bộ Dẫn (?) mà ở kinh sư bàn bạc chưa định, xem xem có đến hay không. Được khóa Trùng thẩm, cách Loạn thủ (can lâm chi mà bị chi khắc, như kẻ dưới phạm người trên), Hồi hoàn (ba truyền quay vòng trở lại). Thìn Tỵ tuần không, Dần Mão lạc không.
Hậu Âm
Quý Mão Thìn Tỵ Ngọ Huyền Câu Chu Không Câu Quỷ Tân Sửu Chu
Xà Dần Mùi Thường Hợi Sửu Dậu Hợi Huynh Kỷ Hợi Câu
Chu Sửu Thân Hổ Sửu Mão Hợi Quý Phụ Đinh Dậu Không
Lục Tý Hợi Tuất Dậu Không
Câu Long
Đoán rằng: quan bộ Dẫn tháng tư ắt đến nhậm chức, nhưng làm quan không lâu. Vì hai Quý Nhân vượng tướng, lại Quý Nhân ở Tỵ đang trống để hợp với cục của ba truyền, nên biết tháng tư đến nhậm chức. Nhưng ngại Thái tuế khắc chiến, ba Quý Nhân gặp không và rơi vào hố, chỉ mừng hão mà thôi. Huống chi truyền và tướng lùi vào chỗ cực âm, hợp cách Hồi hoàn, ắt chủ đến rồi lại đi. Nên biết làm quan không lâu. Lại thần của can lâm chi, bị chi khắc, dù đến cũng không đắc ý. Quả tháng năm có chỉ rút về, tháng sáu Dịch mã gia lên Mùi thì ra đi.
Xét: thần của can về chi mà bị khắc, không ai là không bị ép phải dời đi.
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi sáu: năm Tân Mùi, tháng tư, ngày Kỷ Mùi, giờ Mậu Thìn. Tống Thái Đẩu tiên sinh ở khoa Lại (cơ quan giám sát bộ Lại), người tỉnh Sơn Đông, ở nhà quan khoa Binh họ Cừu xem công danh. Được khóa Bát chuyên, cách Tuyệt tự (bốn khóa đều là chi dưới khắc chi trên), Chú ấn. Tý Sửu tuần không, Tỵ Ngọ lạc không.
Xà Quý
Chu Tuất Hợi Tý Sửu Hậu Bạch Quý Hổ Quý Phụ Đinh Tỵ Hổ
Lục Dậu Dần Âm Tỵ Tý Tỵ Tý Huynh Nhâm Tuất Chu
Câu Thân Mão Huyền Tý Mùi Tý Kỷ Quỷ Ất Mão Huyền
Long Mùi Ngọ Tỵ Thìn Thường
Không Hổ
Đoán rằng: trong tháng ắt được chuyển làm trưởng khoa (?), nhưng làm quan khó lâu. Bởi nguyệt kiến cưỡi Bạch Hổ và Mã phát dụng, sức càng mạnh. Lại cách Chú ấn có xe (Chú ấn thừa hiên: ấn đã đúc lại có xe chở, chủ được bổ chức) ắt ứng việc thăng chuyển. Nhưng ngại Quý Nhân lâm chỗ không và chỗ hại, nên khó làm lâu. Quả liền chuyển làm trưởng khoa Lại; sau vì việc trông coi kỳ thi võ mà bị giáng làm Đại hành.
Tống Thái Đẩu tức Tống Mân, tự Văn Ngọc, người Lai Dương; "Mân đang để tang mẹ, được khởi lại chức cũ (Cấp sự trung khoa Lại), trải làm Đô cấp sự trung khoa Hình."
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi bảy: năm Tân Tỵ, tháng mười, ngày Kỷ Mùi, giờ Quý Dậu. Vị phụ sư Tôn Hưng Công người huyện Sân tỉnh Sơn Đông, khi làm quan ở Dương Châu khắc in văn, xem công danh. Được khóa Bát chuyên, cách Chú ấn, Tuyệt tự. Tý Sửu tuần không, Tỵ Ngọ lạc không.
Xà Quý
Chu Tuất Hợi Tý Sửu Hậu Hổ Quý Hổ Quý Phụ Đinh Tỵ Hổ
Lục Dậu Dần Âm Tỵ Tý Tỵ Tý Huynh Nhâm Tuất Chu
Câu Thân Mão Huyền Tý Mùi Tý Kỷ Quỷ Ất Mão Âm
Long Mùi Ngọ Tỵ Thìn Thường
Không Hổ
Đoán rằng: tháng giữa mùa đông ắt có dấu hiệu được khởi dụng (?). Vì Quý Nhân trên Tý tuy gặp không, may cưỡi khí tiến, sang giữa đông Tý thủy nắm lệnh thì lấp đầy tuần không. Lại mừng có Bạch Hổ, Mã, Đinh thần phát dụng, làm tuế quân sinh can ngày, lại bốn Mộ trùm lên mà sinh, là hình tượng đã bỏ lại được dấy lên. Khởi làm quan còn ngờ gì nữa? Sau quả như vậy. Phàm người có chức quan được khóa này, ắt chủ được thăng chuyển chức vụ, gặp vua tâu việc. Mùa đông năm sau được đề cử bổ vào ty Xa giá bộ Binh (ty coi xe ngựa).
Vì sao đoán ông có dấu hiệu được khởi dụng? Vì được khóa Chú ấn, loại khóa này hợp nhất để hỏi công danh, làm quan; trong khóa thấy Quỷ, cho thấy việc làm quan đã được đưa lên trước mặt cấp trên, nhưng gặp một số phản đối ngầm, vì Quỷ cưỡi Thái Âm (thiên tướng chủ việc kín đáo, ngầm). Vừa hay phát dụng sinh cho can ngày, tuy Ấn là Tỵ hỏa rơi vào không, nhưng được Thái tuế lấp đầy thì không còn là không; đó gọi là Thiên ân, vua ban ơn trạch, nên có thể đoán vận quan có lợi.
Khởi dụng lúc nào? Phép xưa nói, Thái tuế phát dụng thì ứng ngay trong năm, lại Thái tuế cưỡi Đinh mã thì sẽ rất nhanh có tin tốt, vì tin tức do Bạch Hổ và Dịch mã cưỡi Đinh đến sinh cho ta, tin ấy còn chậm được sao? Vào tháng nào? Tỵ đóng trên Tý, nay là tháng Hợi, Tỵ ở vị trí trước nguyệt kiến một vị. Thông thường, phát dụng rơi vào nguyệt kiến thì giống như nguyệt kiến phát dụng; rơi vào vị trí trước nguyệt kiến một vị thì giống như thần trước nguyệt kiến một vị phát dụng. Mà thần trước nguyệt kiến một vị phát dụng thì việc ắt ứng vào tháng sau, nên đoán tháng Tý ông có tin tốt.
Gộp lại mà đoán, là năm Tỵ tháng Tý sẽ có Dịch mã đến.
Cái gọi là thăng chuyển chức vụ, gặp vua tâu việc, là vì Mã tinh, Đinh mã lâm Thái tuế phát dụng, đương nhiên phải gặp vua.
Được đề cử bổ ty Xa giá là vì quan tinh Mão mộc là chức quan về rừng cây, thuyền xe, lại là hai Mã phát dụng.
Vì sao "làm quan ở Dương Châu khắc in văn"? Vì trên can và chi ngày Quý Nhân đều gặp không; Quý là quý nhân, can ngày khắc nó, là tự cho mình đúng, làm mất lòng quý nhân. Bị quý nhân bịa chuyện (Quý Nhân gặp không mà khắc), lừa dối vua (Quý Nhân khắc Thái tuế tức là có ý lừa trên), đương nhiên không có kết quả tốt.
Vì sao phải xem như vậy? Vì "tứ khóa là hiện trạng, tam truyền là diễn biến", nguyên nhân sự việc có thể tìm ở tứ khóa.
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi tám: năm Mậu Tý, tháng bảy, ngày Bính Dần, giờ Kỷ Hợi. Quan Binh diêm đạo (quan coi binh và muối) Dương Châu là Hồ công tổ mời tôi, tôi chưa đến, ông liền sai Kiều trung quân (viên quan võ thân cận) đến xem; người ấy chỉ chữ "vãn" (muộn), tính là mười hai nét, dùng giờ Hợi. Được khóa Thiệp hại, cách Chu biến. Tuất Hợi tuần không, Tỵ Ngọ lạc không.
Câu Long
Lục Tý Sửu Dần Mão Không Bạch Quý Âm Lục Quỷ Giáp Tý Lục
Chu Hợi Thìn Hổ Thìn Dậu Mùi Tý Tử Tân Mùi Âm
Xà Tuất Tỵ Thường Dậu Dần Tý Bính Phụ Bính Dần Long
Quý Dậu Thân Mùi Ngọ Huyền
Hậu Âm
Đoán rằng: ngày được giờ đêm, thấy quan tinh và Quý Nhân gặp tuần không, trái lại là không lành. Bởi Thái tuế phát dụng khắc can ngày, truyền và tướng thay nhau khắc, phải đề phòng sớ tâu của quan đài gián. Vả Thanh Long khắc dưới, chủ vua và quan đài gián không vui. Huống chi can chi đều bị thương, Lộc của ngày gặp không và mộ, cuối thu đầu đông ắt có lo khác. Sau ông xin nghỉ chưa lâu thì bị quan đài gián ở phương bắc hặc, tra xét.
Đây là khóa Ương cữu (tai vạ, lỗi lầm), ba truyền khắc nối tiếp đến can ngày, Thái tuế khắc ta là khóa Thiên họa (họa từ trời), sao mà không gặp vận xui lớn?
Ví dụ ứng nghiệm hai mươi chín: năm Mậu Dần, tháng hai, ngày Bính Ngọ, giờ Mậu Tuất. Thái Hy Dương người Hoài Âm, khi làm quan ở phủ Hán Trung, xem việc đề cử chức Tổng nhung (Tổng binh) Ngô Tùng có được không. Được khóa Thiệp hại, cách Trảm quan. Dần Mão tuần không, Mùi Thân lạc không.
Quý Hậu
Xà Tuất Hợi Tý Sửu Âm Bạch Quý Thường Xà Tử Giáp Thìn Bạch
Chu Dậu Dần Huyền Thìn Hợi Mão Tuất Tài Kỷ Dậu Chu
Lục Thân Mão Thường Hợi Ngọ Tuất Bính Phụ Giáp Dần Huyền
Câu Mùi Ngọ Tỵ Thìn Hổ
Long Không
Đoán rằng: trước đề cử anh tôi, sau mới đề cử ông. Lấy gì mà thấy? Bởi Quý Nhân ở Hợi làm quan tinh lâm chi ngày; Hợi là mệnh của anh tôi, Thìn là mệnh của ông; Thìn vào âm thần của Thìn mà phát dụng, nên đề cử người mệnh Hợi trước; vả Thìn phát truyền từ Hợi, chữ Thìn cùng âm với họ Trần, nên biết như vậy. Quả chưa đầy mười ngày thì đề cử anh tôi làm Tổng trấn Ngô Tùng, hai tháng sau đề cử họ Thái làm Đề đốc Lang Sơn.
Ví dụ ứng nghiệm ba mươi: năm Đinh Sửu, tháng sáu, ngày Kỷ Mùi, giờ Giáp Tuất. Thái sử Nguyễn Dận Bình người Hoán Trung xem việc đề cử chức Tuần phủ An Huy có thành không, kết cục về sau thế nào. Được cách Khúc trực, khóa Bát chuyên. Tý Sửu tuần không, Thân Dậu lạc không.
Chu Lục
Xà Sửu Dần Mão Thìn Câu Hậu Lục Hậu Lục Quỷ Ất Mão Lục
Quý Tý Tỵ Long Hợi Mão Hợi Mão Tài Quý Hợi Hậu
Hậu Hợi Ngọ Không Mão Mùi Mão Kỷ Tỷ Kỷ Mùi Hổ
Âm Tuất Dậu Thân Mùi Hổ
Huyền Thường
Đoán rằng: hiện nay hội nghị đề cử ắt thành, nhưng kết cục không tốt. Bởi phát dụng hợp với can chi, truyền thành cục quan, đề cử thăng chức là chắc. Nhưng can chi gặp đủ Tử, Thương, Tang môn, Điếu khách (các thần sát chủ chết chóc, tang tóc), lại Quý Nhân đạp Thiên la, Đẩu trói gốc của ngày; vả hành niên ở Dậu kim xung phá cục quan, năm Mùi (?) có nhiều việc không như ý; nếu ra quân đánh giặc, ắt bị vây mà thất lợi. Sau đó giặc cướp lưu động phạm vào địa giới, ông sai Phó tướng Trình Long, Phan Khả Đại chống đánh, toàn quân bị diệt. Năm Kỷ Mão vị Tuần phủ ấy chịu tang mà về.
Việc binh bại xảy ra năm Sùng Trinh thứ mười (Mậu Dần).
Người hỏi việc làm quan thì mừng thấy quan tinh.
Ví dụ ứng nghiệm ba mươi mốt: năm Tân Mão, tháng ba, ngày Quý Dậu, giờ Ất Mão. Quan Lương sảnh (quan coi lương thực) phủ Dương Châu là Chu công tổ mời đến xem khóa. Được khóa Thiệp hại, cách Trảm quan. Tuất Hợi tuần không, Tỵ Ngọ lạc không.
Câu Lục
Long Tý Sửu Dần Mão Chu Không Xà Chu Huyền Tử Mão Chu
Không Hợi Thìn Xà Hợi Thìn Mão Thân Quan Tuất Hổ
Hổ Tuất Tỵ Quý Thìn Dậu Thân Quý Tài Tỵ Quý
Thường Dậu Thân Mùi Ngọ Hậu
Huyền Âm
Đoán rằng: Thái tuế cưỡi Chu Tước phát dụng, chủ có văn thư dấy động việc lên triều đình; ngại trung truyền và mạt truyền là Tài và Quan gặp không, rơi vào hố, xem công danh ắt có đầu không có đuôi. Lại trên chi ngày là nguyệt kiến, Đằng Xà và Mộ khắc ngày, chủ cấp trên không bằng lòng; may sơ truyền và mạt truyền có hai Quý Nhân ôm lấy chi ngày, trung truyền Bạch Hổ cưỡi Quỷ xung Đằng Xà, lấy hung chế hung, hiện nay sửa mình thì đỡ được phần nào. Nhưng Quý Nhân vào không và mộ, Thanh Long và Lộc bị khắc, bị tuyệt, rốt cuộc không phải hình tượng có kết cục tốt. Vả Thái tuế ngồi ở phương bị khắc, Huyền Vũ (thiên tướng chủ trộm cắp, gian trá) ở Thân lâm trên can ngày, ắt có việc trong mừng sinh lo, tham ô mà hỏng danh. Sau quả bị quan Tổng tào (Tổng đốc vận tải đường thủy) họ Ngô hặc bãi chức.
Thái tuế cưỡi Chu Tước, chủ văn thư liên quan đến triều đình; nếu sinh ta thì có ích cho ta, khắc ta thì bất lợi cho ta, ta sinh nó thì là gửi tin đi.
Nguyệt tướng tháng này ở Tuất, lại Bạch Hổ cưỡi quan quỷ, là sứ giả Thôi quan, rất lợi cho đường làm quan; nếu theo thuyết nguyệt tướng không bị không vong thì khóa Chú ấn đã thành, là điềm rất tốt. Nhưng rốt cuộc lại đoán là hung, đủ thấy thuyết nguyệt tướng không bị không vong hoàn toàn không đáng tin. Nguyệt tướng vào khóa cũng chỉ là một thần sát mà thôi.
Lại nữa, đại thể là hung thì dù có một hai chỗ tốt cũng chỉ làm giảm thế hung mà thôi; phép phân biệt chính phụ không thể xem nhẹ.
Ví dụ ứng nghiệm ba mươi hai: năm Quý Mùi, tháng giêng, ngày Kỷ Hợi, giờ Tân Mùi, tôi ở thư phòng của Biện Thánh Thụy tại Kim Lăng, tình cờ có hai khách vào ngồi nhờ xem. Được khóa Thiệp hại, cách Khúc trực, Hồi hoàn. Thìn Tỵ tuần không, Thân Dậu lạc không.
Chu Xà
Lục Dậu Tuất Hợi Tý Quý Long Huyền Huyền Xà Tỷ Ất Mùi Thanh
Câu Thân Sửu Hậu Mùi Mão Mão Hợi Tài Kỷ Hợi Xà
Long Mùi Dần Âm Mão Hợi Hợi Kỷ Quỷ Quý Mão Huyền
Không Ngọ Tỵ Thìn Mão Huyền
Hổ Thường
Đoán rằng: Thanh Long phát dụng, khóa và truyền kết thành cục quan, ý đến hỏi ắt là việc công danh năm nay. Tháng sáu ắt có ứng vua triệu. Bởi mùa xuân được Mộc đang tiến vượng, gặp mùa hạ thì cành lá sum suê, tương lai sự nghiệp xa rộng. Hỏi: nói tháng sáu là vì sao? Vì tuế kiến là Hoàng ân phát dụng, trung truyền là Thiên chiếu (thần sát chủ chiếu chỉ của vua), vì thế tháng sáu ắt có tin tốt. Sau mới biết người đến xem là anh em Triệu Hân Thành. Quả tháng ấy vâng chiếu vào kinh, được trao chức Đề đốc kinh doanh; năm Giáp Thân lại thăng chức coi Nhung chính kinh doanh (việc quân ở kinh).
Đây là đoán bằng thần sát, đủ thấy sự linh hoạt biến thông là ở trong lòng người xem.
Ví dụ ứng nghiệm ba mươi ba: năm Nhâm Ngọ, tháng mười, ngày Tân Mùi, giờ Giáp Ngọ. Đại trung thừa (quan Tuần phủ mang hàm Đô ngự sử) Phương Tiềm Phu tiên sinh người Đồng Thành vâng chiếu vào kinh, ở nhà họ La ngõ Dương Liễu, nhờ xem. Được cách Vô lộ (không có đường), khóa Vô lộc (bốn khóa đều chi trên khắc chi dưới, chủ không có bổng lộc). Tuất Hợi tuần không, Tỵ Ngọ lạc không.
Hổ Thường
Không Tý Sửu Dần Mão Huyền Lục Thường Không Hậu Huynh Quý Dậu Lục
Long Hợi Thìn Âm Dậu Dần Tý Tỵ Ấn Mậu Thìn Âm
Câu Tuất Tỵ Hậu Dần Mùi Tỵ Tân Tử Ất Hợi Quý
Lục Dậu Thân Mùi Ngọ Quý
Chu Xà
Đoán rằng: chuyến đi này ắt không đắc ý mà về, trên đường còn gặp đại binh xâm phạm địa giới. Bởi Du đô (thần sát chủ giặc cướp đi lại) lâm chi ngày, Tặc phù (thần sát chủ giặc) khắc can ngày, khóa thành cách Vô lộ Vô lộc, sao đắc ý được? Hỏi: có bệnh không? Tôi đáp: Bệnh phù (thần sát chủ bệnh tật) ngồi trên không, âm thần lại chế nó, lo gì bệnh. Điều đáng lo là bệnh của mẹ già, nhưng mẹ sinh năm Giáp Tý, thọ hợp số chín chín. Vì mệnh Tý mà hành niên đến Thân thấy Tài, mẹ (Ấn) bị khắc. Quả đến Thanh Châu gặp quân, không tiến được, trở về kinh, được trao chức Tuần phủ đồn điền Thiên Tân. Giặc Lý phá kinh thành thì ông về; mẹ mất năm Ất Dậu.
Phương Khổng Chiêu, tự Tiềm Phu, người Đồng Thành, đỗ Tiến sĩ năm Vạn Lịch thứ bốn mươi bốn. Năm Sùng Trinh thứ mười một (Mậu Dần), lấy chức Hữu thiêm đô ngự sử làm Tuần phủ Hồ Quảng đánh quân nông dân, quân bại, bị Dương Tự Xương hãm hại, bắt giam vào ngục do vua xét. Con ông là Kiểm thảo Dĩ Trí phủ phục trước cửa khuyết kêu oan cho cha, quỳ gối lê trên cát sỏi mấy năm trời, ông được tha tội chết, đày đi giữ biên ở Thiệu Hưng. Lâu sau, nhờ người tiến cử được phục chức, lấy chức Hữu thiêm đô ngự sử coi đồn điền Sơn Đông, Hà Bắc; vừa phi ngựa đến Tế Nam thì lại có mệnh kiêm coi việc quân, đốc suất hai quan giám ty Đại Danh, Quảng Bình đánh quân nông dân; mệnh vừa ban xuống thì kinh sư thất thủ, ông bèn chạy về nam. Mã Sĩ Anh, Nguyễn Đại Thành làm loạn chính sự, ông về ở ẩn hơn mười năm rồi mất.
Ví dụ ứng nghiệm ba mươi bốn: năm Canh Ngọ, tháng mười một, ngày Kỷ Sửu, giờ Tân Mùi, nguyệt tướng Dần. Tôi đến yết kiến vị phụ sư ở Sơn Dương là Chu Dậu Côn người Phú Bình, xem việc vào chầu khảo tuyển (xét chọn quan) sẽ được chức gì. Được khóa Trùng thẩm, cách Chước luân (Mão gia lên chỗ Kim, như đẽo gỗ làm bánh xe, chủ thành đồ dùng, được trọng dụng). Ngọ Mùi tuần không, Mùi Thân lạc không.
Hậu Âm
Quý Tý Sửu Dần Mão Huyền Huyền Câu Lục Âm Quan Tân Mão Lục
Xà Hợi Thìn Thường Mão Thân Dậu Dần Huynh Bính Tuất Chu
Chu Tuất Tỵ Hổ Thân Sửu Dần Kỷ Phụ Quý Tỵ Hổ
Lục Dậu Thân Mùi Ngọ Không
Câu Long
Đoán rằng: khảo tuyển không được vào bộ Lại hay Hàn lâm, ắt là quan phong hiến, quan ngôn luận; lại có con quý đỗ khoa bảng vào Hàn lâm viện. Bởi trên can ngày là Thiên lại, quan tinh, Đức gặp không và mộ, âm thần lại chế nó, ắt có kẻ công kích công khai và ngấm ngầm, nên không vào được bộ Lại. Phát dụng là Mão cưỡi Huyền Vũ làm quan tinh, trung truyền Chu Tước, mạt truyền thấy Bạch Hổ, vì thế chủ chức Hoàng môn chốn khóa vàng (chức Cấp sự trung trong cung), quan phong hiến, quan ngôn luận. Quả sau khảo vào khoa (Lục khoa cấp sự trung), lần lượt chuyển làm Tuần phủ Sơn Hải, Đô ngự sử. Vì trên chi ngày là Tý cưỡi Mạc quý, Quý Nhân lại làm Trường sinh và Học đường (thần sát chủ việc học), ứng có con đỗ khoa bảng vào Nội viện.
Thuyên bộ là bộ Lại; Từ lâm là Hàn lâm viện; đều là chức văn. Phong hiến là ngự sử; quan ngôn luận là Cấp sự trung sáu khoa, coi việc giữ kỷ cương, xét hặc, thuộc Thu quan (bộ Hình, mùa thu chủ việc hình phạt), có uy nghiêm sát phạt, nên lấy Bạch Hổ làm loại tượng. Đủ thấy Đức là quan văn. Đức chủ sinh, Hình chủ sát, nên suy ngẫm kỹ.
Ví dụ ứng nghiệm ba mươi lăm: năm Nhâm Ngọ, tháng mười, ngày Kỷ Hợi, giờ Tân Mùi. Bạn người Huy Châu là Trình Hiếu Diên cùng Vương Mễ Sơn tiên sinh, người châu Nghi, đỗ Minh kinh (người được tiến cử vì thông kinh sách), làm quan đứng đầu một châu ở đất Tần, đến phố Cánh Tử thăm tôi. Được khóa Thiệp hại, cách Hồi hoàn, Khúc trực. Thìn Tỵ tuần không, Tý Sửu lạc không.
Chu Lục
Xà Sửu Dần Mão Thìn Câu Lục Hổ Hậu Lục Huynh Mùi Hổ
Quý Tý Tỵ Long Mão Mùi Hợi Mão Quỷ Mão Lục
Hậu Hợi Ngọ Không Mùi Hợi Mão Kỷ Tài Hợi Hậu
Âm Tuất Dậu Thân Mùi Hổ
Huyền Thường
Vương Mễ Sơn dẫn theo một người con, đến yết kiến Trần Đông Minh để xin quan, ghé phòng nhỏ của tôi hỏi đạo. Tôi nói: tiên sinh đợi chút, lát nữa có ba người khách đến, trong đó ắt có người họ Dương. Quả như lời. Tôi nói: thần của can về chi, truyền và tướng đi ngược, con ông nên về tỉnh Sơn Đông mà lấy công danh. Vả quê ông chẳng mấy chốc có binh đao, lại có việc đánh thành phá ấp, gia quyến nên dời đi nơi khác lánh nạn. Ông nói: đợi mừng thọ chín mươi tuổi cho mẹ già rồi mới dời được. Tôi nói: lệnh đường chỉ thọ đến tám mươi chín, vì Ất phát dụng hợp với chữ Kỷ ở địa bàn mà đoán ra số tám, chín. Đó đều là việc về sau, hiện nay phải đề phòng mất mát. Mễ Sơn ở nhờ thư phòng nhà họ Trần, bạn đồng liêu cũ, ở phố Loan Tử, quả bị trộm. Ông lại đến, tôi nói: Huyền Vũ thoát khí ở mệnh Sửu, thứ bị trộm là đồ của con ông. Ông nói: đúng. Tôi nói: còn phải đề phòng trộm quay lại. Quả ba ngày sau trộm lại đến, lấy sạch đồ đi. Ông hỏi: sao biết được như vậy? Tôi đáp: khóa truyền Hồi hoàn, nên biết kẻ trộm sẽ quay lại. Mễ Sơn hỏi: Sơn Đông có binh đao là vì sao? Bởi ba truyền toàn là quan quỷ, lại Bạch Hổ ở Lỗ đô (thần sát, ứng vùng đất Lỗ tức Sơn Đông) cưỡi Quỷ khắc chi ngày, Tặc phù và Tướng tinh (thần sát chủ tướng soái) khắc can ngày, vì thế biết tỉnh của ông trong ngoài có binh đao, đánh thành phá ấp. Quả tháng mùa đông mọi việc đều đúng như lời xem. Mễ Sơn dời đến trấn Tân An ở Hoài An; mẹ ông chưa qua tuổi chín mươi thì mất.
Ví dụ ứng nghiệm ba mươi sáu: năm Giáp Thân, tháng hai, ngày Ất Sửu, nguyệt tướng Hợi, giờ Thân. Quý Đại Sinh tiên sinh, quan bộ Lại người Như Cao, mang khóa vào kinh do bạn họ Tôn ở Đan Dương đã xem đến cho tôi xem. Được khóa Trùng thẩm, cách Giá sắc (ba truyền đều là Thổ, như việc cày cấy gặt hái), Bất bị (tứ khóa không đủ bốn khóa khác nhau). Tuất Hợi tuần không, Sửu Dần lạc không.
Lục Chu
Câu Thân Dậu Tuất Hợi Xà Long Thường Chu Long Tài Tân Mùi Long
Long Mùi Tý Quý Mùi Thìn Tuất Mùi Tài Giáp Tuất Chu
Không Ngọ Sửu Hậu Thìn Sửu Mùi Ất Tài Ất Sửu Hậu
Hổ Tỵ Thìn Mão Dần Âm
Thường Huyền
Đoán rằng: ắt không đi lên phía bắc được, có đi cũng nửa đường quay về. Bởi can chi cưỡi Mộ, việc làm không thông. Huống chi trong truyền, khóa, hành niên, bản mệnh không thấy ba Mã; thần của can về chi, lợi tĩnh không lợi động. Lại trung truyền, mạt truyền gặp không, rơi vào hố, chủ nửa đường quay về. Thanh Long ở trên can ngày phát dụng, năm nay lại được khởi làm quan, ắt bổ chức Thượng bảo. Vì trên hành niên là Dậu, tức là Ấn; âm thần thấy Quý Nhân sinh can ngày, chẳng phải là coi việc ấn tín (?) sao? Thời Hoằng Quang quả làm quan Thượng bảo.
Thuyên bộ là bộ Lại, chủ việc sắp xếp nhân sự.
Theo khóa mà suy, người này sinh năm Thìn, hành niên ở Ngọ. Trên bản mệnh là Mùi cưỡi Thanh Long, trên hành niên là Dậu cưỡi Lục Hợp.
Khóa này thực ra đoán hai việc: một là đi lên bắc vào kinh thế nào; hai là sau này thế nào. Thuộc loại một khóa đoán nhiều việc. Phàm xuất hành, trước hết coi trọng Mã tinh; nay Dịch mã ở Hợi mà gặp tuần không, nên không đi được. Vả lại, ba truyền là quá trình tiến lui đi dừng; sách Chỉ chưởng nói "sơ truyền là cửa mở đầu, trung truyền là chỗ đổi dời, mạt truyền là cung kết thúc"; sơ thực, trung không, mạt rơi vào hố, phần nhiều chủ nửa đường quay về. Thần của can về chi là hình tượng ở nhà không động, cũng là không động. Can chi cưỡi Mộ, gặp Mộ thì dừng, không có xung, không có Mã, nên rốt cuộc không đi được.
Việc khởi làm quan: Thanh Long gia lên can ngày là dấu hiệu thứ nhất; phát dụng lại có quan tinh độn vào là dấu hiệu thứ hai; gia lên trên bản mệnh là dấu hiệu thứ ba; Dậu là quan tinh lại là Hoàng ân, âm thần là Quý Nhân của ngày, là dấu hiệu thứ tư; nên chắc chắn được thăng. Nhưng trung truyền, mạt truyền gặp không, rơi vào hố, không lâu dài; xét Hoằng Quang là niên hiệu Nam Minh, không giữ được đến một năm, người này làm Thượng bảo (quan giữ ấn ngọc của vua) nhiều lắm cũng không quá một năm.
Ví dụ ứng nghiệm ba mươi bảy: năm Quý Dậu, tháng sáu, ngày Mậu Dần, giờ Kỷ Mùi. Khi tôi đến phủ Tổng trấn của Trần Đông Minh ở Xương Bình, quan Đạo đài họ Khấu nghe Đông Minh nói về Lục Nhâm nên nhờ xem. Được khóa Phục ngâm, cách Huyền thai. Thân Dậu tuần không, Thân Dậu lạc không.
Long Không
Câu Tỵ Ngọ Mùi Thân Hổ Xà Xà Câu Câu Ấn Tân Tỵ Câu
Lục Thìn Dậu Thường Dần Dần Tỵ Tỵ Tử Giáp Thân Hổ
Chu Mão Tuất Huyền Dần Dần Tỵ Mậu Quỷ Mậu Dần Xà
Xà Dần Sửu Tý Hợi Âm
Quý Hậu
Đoán rằng: người làm quan xem được khóa này phải đề phòng bị sớ của quan đài gián hặc, ắt rời chức mà đi. Những người xung quanh kinh hãi; ông Khấu liền mời vào hậu nha gặp riêng, hỏi: là việc cũ hay việc sắp tới? Tôi đáp: tuế quân ở sau ngày, Đẩu Cương lại ở trước chi, ngày khác ắt có người hặc. Bởi truyền và khóa hình khắc lẫn nhau, lại Đằng Xà, Chu Tước, quan quỷ vào nhà, lâm cửa, Thanh Long lại khắc tuế kiến; mùa thu năm nay lời tôi ắt ứng. Sau quả bị Đại tư nông họ Hầu hặc, mất chức.
Chỗ hung của khóa này, lớn nhất ở hai điểm: một là Phục ngâm thấy Mã, rất bất lợi cho việc làm quan; hai là sách Tất pháp nói "ba truyền khắc nối tiếp thì bị mọi người lấn ép", là mọi miệng cùng một lời, ra sức công kích; người làm quan gặp thế này ắt bị hặc. Có hai điểm này thì có thể luận là rất hung.
Lại nữa, chi là nhà, nay Dần cưỡi Đằng Xà gia lên đó; Đằng Xà là hung thần thứ hai trong phép xem Nhâm, nên chủ kinh sợ, quái lạ, lo nghi, là tai họa lớn sắp xảy ra ngay trong nhà; thực ra hung thần ác sát gia lên chi cũng đoán như gia lên can, không thể xem nhẹ. Mão là cửa nhà, Chu Tước cưỡi Mão gia lên đó; sách Đại Lục Nhâm đại toàn tâm ấn phú nói "Mão cưỡi thần đứng trước thứ hai (Chu Tước) thì chuốc lời đàm tiếu", nghìn người chỉ trỏ, đó là điểm hung thứ ba. Thanh Long là thần vui mừng, cưỡi Ngọ khắc Thái tuế, là vua không vui.
"Tuế quân ở sau ngày, Đẩu Cương lại ở trước chi": trước sau ở đây tính theo thiên tướng. Tuế quân Dậu cưỡi Thái Thường là vị thứ tư phía sau (Quý Nhân); can ngày gửi ở cung Tỵ, cưỡi Câu Trần là vị thứ tư phía trước, nên nói tuế quân ở sau ngày. Đẩu Cương là Thìn, cưỡi Lục Hợp là vị thứ ba phía trước; mà chi ngày là Dần mộc cưỡi Đằng Xà là vị thứ hai phía trước; vị thứ ba ở trước vị thứ hai, nên nói Đẩu Cương ở trước chi.
Mùa đông năm Canh Dần, có lẽ quan Tổng tào họ Ngô cũng được khóa này; mùa xuân năm Tân Mão bị Đài tỉnh hặc, lui chức.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video