Thiên 31 — Chương 29: Binh đao chiến đấu

 Chương Binh đấu (chiến tranh, giao chiến), thứ hai mươi chín

 Ví dụ ứng nghiệm thứ nhất: tháng tư năm Giáp Thân, ngày Canh Thân, giờ Canh Thìn. Tiên sinh Lý Đại Sinh, quan bộ Thuyên (tức bộ Lại, coi việc tuyển bổ quan lại), người Như Cao, xem việc an nguy của Yên Kinh (Bắc Kinh).

 Quẻ được khóa Bát chuyên (ngày mà can và chi cùng ở một cung, như ngày Canh Thân, nên tứ khóa chỉ có hai khóa thật). Tý và Sửu không vong (rơi vào tuần trống, tức hai chi không có can đi kèm trong tuần, chủ rỗng, không thành). Tỵ và Ngọ lạc không (chi của thiên bàn đặt trên cung không vong).

 Chu Xà (Sơ đồ quẻ Lục Nhâm. Khung ở giữa gồm mười hai địa chi là thiên bàn, tức vòng địa chi xoay theo trời đặt trên các cung đất. Chữ đứng ngoài khung là mười hai thiên tướng, tức các vị thần đi kèm mỗi cung: Quý là Quý Nhân, Xà là Đằng Xà, Chu là Chu Tước, Lục là Lục Hợp, Câu là Câu Trần, Long hay Thanh là Thanh Long, Không là Thiên Không, Hổ hay Bạch là Bạch Hổ, Thường là Thái Thường, Huyền là Huyền Vũ, Âm là Thái Âm, Hậu là Thiên Hậu. Nhóm bốn cột kế tiếp là tứ khóa, tức bốn cặp trên dưới lập từ can và chi của ngày; hàng trên ghi thiên tướng. Nhóm cuối là tam truyền, tức ba bước diễn biến của việc: sơ truyền là lúc đầu, trung truyền là giữa chừng, mạt truyền là kết cục. Tam truyền ghi lục thân, tức quan hệ với người hỏi: Tài là của cải; Quan hay Quỷ là quan chức hoặc tai họa; Phụ hay Ấn là cha mẹ, văn thư; Tử là con cháu; Huynh hay Tỷ là anh em. Sau đó là can chi và thiên tướng đi kèm.)

 Lục | Tuất Hợi Tý Sửu | Quý    Bạch Quý Bạch Quý    Tài Ất Mão Âm

 Câu | Dậu    Dần | Hậu    Ngọ Sửu Ngọ Sửu    Phụ Ất Sửu Quý

 Thanh | Thân    Mão | Âm    Sửu Thân Sửu Canh    Phụ Ất Sửu Quý

 Không | Mùi Ngọ Tỵ Thìn | Huyền

 Hổ Thường

 Lời đoán: Giặc từ Tây Sơn ra đánh bất ngờ, dùng xe la có che chắn bằng gỗ (?), trước đánh phía tây nam, sau đánh phía đông bắc, lại có nguy cơ biến loạn dữ.

 Bởi vì Tặc phù (thần sát chủ giặc cướp) từ Tuất phát dụng (được chọn làm sơ truyền), khắc Quý Nhân (thiên tướng chủ sang quý) ở trung truyền, mạt truyền và trên can ngày, chi ngày. Thiên Không (thiên tướng chủ hư không) đặt trên Dần, nơi đó lơ là phòng bị, nên giặc ắt thừa chỗ trống mà vào. Hai âm thần (chi ở tầng thứ hai, nằm trên thượng thần) là Bạch Hổ (thiên tướng chủ máu me, chết chóc) làm Quỷ khắc can, chi và Thái Tuế (địa chi của năm, tượng nhà vua). Đó là tượng người hai bên mở thành dâng cho giặc.

 Sau nghe tin giặc Lý (Lý Tự Thành) công khai đánh Trương Dịch (?), ngầm vượt cửa Đông Trực. Trong thành sôi sục như vạc nước, quân giữ mở cửa ra hàng, tiên đế (vua Sùng Trinh) tự thắt cổ.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ hai: tháng giêng năm Ất Dậu, ngày Bính Ngọ, giờ Bính Thân. Thầy Điền Bách Nguyên, Tổng đốc vận lương đường thủy (Tổng tào bộ viện), ở Thanh Giang đất Hoài, nghe tin trấn tướng họ Cao (Cao Kiệt) ở Tuy Châu bị Hứa Định Quốc vây hãm, xem tốt xấu.

 Quẻ được khóa Trùng thẩm (chỉ có một khóa mà bên dưới khắc bên trên, lấy khóa ấy làm sơ truyền). Quẻ còn được cách Tòng cách (tam truyền Tỵ, Dậu, Sửu hợp thành kim cục, chủ đổi thay, sát phạt). Dần và Mão không vong, Ngọ và Mùi lạc không.

 Xà Quý

 Chu | Dậu Tuất Hợi Tý | Hậu    Huyền Xà Âm Chu    Tài Kỷ Dậu Chu

 Lục | Thân    Sửu | Âm    Dần Tuất Sửu Dậu    Tử Quý Sửu Âm

 Câu | Mùi    Dần | Huyền    Tuất Ngọ Dậu Bính    Tỷ Ất Tỵ Không

 Thanh | Ngọ Tỵ Thìn Mão | Thường

 Không Hổ

 Lời đoán: Hưng Bình công (Cao Kiệt, được phong tước Hưng Bình) ắt bị giết. Khóa và truyền là Tòng cách, trong hợp mà lại hình (một kiểu xung đột giữa các địa chi) can ngày, hại (một kiểu tổn hại nhau giữa các địa chi) chi ngày. Xem vào mùa xuân, kim cục là khí sát phạt dội ngược lại. Mệnh Tuất (năm sinh của người ấy) ở chỗ trường sinh (nơi bắt đầu sinh ra) bị nó khắc hết, không có chút gì hóa giải.

 Huống chi can ngày mang tử khí (khí chết, suy kiệt nhất), chi ngày mang mộ (nơi bị chôn vùi, đóng kín) của cả can lẫn chi. Như thế chẳng những chủ nhà rơi vào kế của khách, mà chủ nhà cũng tự bị mê muội. Lại thêm thượng thần (chi thiên bàn nằm trên) của can, chi, bản mệnh và hành niên (năm tuổi đang đi tới) đều bị hình, khắc, mộ, hại; còn nghi gì mà không chết? Ba ngày sau quả ứng nghiệm.

 Cao Kiệt và Hứa Định Quốc trước đây có thù oán, hai người vốn ghét nhau. Lúc này cả hai đều tỏ ra thân thiện và rộng lượng. Nhưng đêm ngày 8 tháng 2 năm 1645, Hứa Định Quốc mở tiệc thết Cao Kiệt tại nơi đóng quân ở Tuy Châu rồi giết ông. Sau đó hắn vượt sông Hoàng Hà sang đầu quân Thanh; trong mắt quân Thanh, việc hắn giết Cao Kiệt làm thân giá của hắn tăng lên rất nhiều.

 Đồng thời việc này khiến đại quân của Cao Kiệt rơi vào phẫn nộ và hỗn loạn. Sự oán ghét của các tướng trấn khác đối với Cao Kiệt và những âm mưu chính trị ở Nam Kinh đã làm thất bại ý đồ của Sử Khả Pháp muốn dựng lại người chỉ huy cho quân của Cao Kiệt. Khi quân ấy không còn ai kiểm soát mà tràn vào Nam Trực Lệ, tháo chạy về Dương Châu, thì hy vọng giữ phòng tuyến sông Hoàng Hà cũng tan vỡ.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ ba: tháng tư năm Ất Dậu, ngày Đinh Sửu, giờ Thìn. Đại quân dùng súng đánh Dương Châu, tướng sĩ giữ cửa tây nhờ xem tốt xấu.

 Quẻ được khóa Trùng thẩm. Quẻ còn được cách Chú ấn (Tỵ đi qua Tuất đến Mão như đúc ấn; trong việc binh, đó là tượng cửa thành đóng chặt). Thân và Dậu không vong, Sửu và Dần lạc không.

 Quý Hậu

 Xà | Tuất Hợi Tý Sửu | Âm    Quý Thanh Không Hậu    Huynh Tân Tỵ Không

 Chu | Dậu    Dần | Huyền    Hợi Ngọ Tỵ Tý    Tử Giáp Tuất Xà

 Lục | Thân    Mão | Thường    Ngọ Sửu Tý Đinh    Phụ Kỷ Mão Thường

 Câu | Mùi Ngọ Tỵ Thìn | Hổ

 Long Không

 Lời đoán: Du Đô (thần sát chủ quân địch) đang kiến vượng (được thời, mạnh nhất) mà phát dụng, nhưng lại kỵ ở chỗ đặt trên đất đáng sợ (cung khắc nó), chủ quân địch vì bất đắc dĩ mà liều chết đánh. Hôm nay can chi ngày tuy vượng tướng (đang mạnh), nhưng khí vượng tướng ở bên ngoài, còn đất hưu tù (suy yếu) ở bên trong, thành sao giữ được?

 Ngại trung truyền bị chi ngày hình, giờ Thìn lại đến xung phá Chú ấn; gặp hình, xung thì ấn bị phá. Vả lại Tuất là thành châu, là ngục tù, mà Câu Trần (thiên tướng chủ tướng lĩnh, tranh đấu) lại khắc thượng thần trên can ngày, nên việc tàn sát thành, phá ngục sẽ ứng ngay trước mắt. Ăn cơm xong, đi bộ vào thành cũ thì thành đã bị phá.

 Phép xem việc binh: lấy chi ngày làm thành, làm bên giữ; lấy can ngày làm quân địch, làm bên đánh.

 Can chi vượng tướng thì vượng khí ở ngoài, nên giữ khó, đánh dễ. Can chi hưu tù thì vượng khí ở trong, nên giữ dễ, đánh khó.

 Sơ truyền là bên đánh, mạt truyền là bên giữ, trung truyền là trận địa phòng ngự.

 Trong quẻ này, ngày Đinh, Nhâm thì Du Đô ở Tỵ. Tỵ làm phát dụng, đặt trên đất Tý là nơi bị khắc, nên gọi là đặt trên đất đáng sợ; chủ thú cùng đường còn cố cắn, không có đường lui nên người người liều chết. Vì phát dụng là quân địch, là bên đánh, nên chủ quân địch bất đắc dĩ mà liều chết đánh.

 Trung truyền Tuất là tường thành, bị chi ngày Sửu hình, bị giờ Thìn xung, chủ thành vỡ.

 Mạt truyền Mão sinh cho sơ truyền Tỵ, nên trong thành có nội gián. Mão khắc Tuất, chủ có người lén đầu hàng, phá hỏng việc giữ thành.

 Quẻ được cách giao xa hợp (can ngày và chi ngày hợp chéo với nhau) và Chú ấn, đều mang ý cửa thành đóng chặt. Nhưng trong giao xa hợp, can chi trên dưới lại xung nhau; Chú ấn lại bị xung phá; vượng khí lại ở bên ngoài; nên thành không giữ được.

 Giờ xem quẻ xung phá Chú ấn, nên thành vỡ ngay trước mắt, ý nói cực nhanh.

 Lại Tuất là thành châu, là ngục tù; bị xung khắc thì thành mất, ngục mở.

 Câu Trần lại khắc thượng thần trên can ngày: Câu Trần là tướng, mang Mùi khắc Tý vậy. Nhưng thượng thần trên can là quân địch; quân địch bị khắc thì vì sao lại nói là tàn sát thành, phá ngục? Tôi không biết lý do, xin bậc cao minh chỉ dạy.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ tư: tháng hai năm Mậu Tý, ngày Ất Hợi, giờ Quý Mùi. Tiên sinh Lý Thiếu Văn ở Đài trung (Ngự sử đài), người Hưng Hóa, mời đến vườn Ngưu Loan ở Uông Ninh (?). Ông lo quân Kim (?) kéo xuống phía đông, nên xem quẻ.

 Quẻ được khóa Trùng thẩm. Quẻ còn được cách Khúc trực (tam truyền Hợi, Mão, Mùi hợp thành mộc cục). Thân và Dậu không vong, Tý và Sửu lạc không.

 Chu Xà

 Lục | Dậu Tuất Hợi Tý | Quý    Long Huyền Quý Câu    Tài Quý Mùi Quý

 Câu | Thân    Sửu | Hậu    Mùi Mão Tý Thân    Phụ Ất Hợi Xà

 Thanh | Mùi    Dần | Âm    Mão Hợi Thân Ất    Huynh Kỷ Mão Không

 Không | Ngọ Tỵ Thìn Mão | Huyền

 Hổ Thường

 Lời đoán: Quân Kim chẳng những không thể kéo xuống phía đông, mà cũng không thể đợi lâu. Du Đô ở tây nam, quyến luyến nơi sinh, lại cách xa can chi ngày. Tặc phù đặt trên can chi, nên đường thủy đường bộ có bố trí phục binh. Nhưng chúng mang khí tử, tuyệt (khí chết và khí dứt tuyệt). Lại thêm sơ truyền hưu tù bị kẹp khắc, mạt truyền mạnh mẽ chế được kiếp sát (thần sát chủ cướp bóc). Ấy là bên giữ vững chắc, quân địch yếu; nên biết chúng ắt không thể xuống phía đông, cũng không thể cầm cự lâu.

 Nhưng Thái Tuế hợp mộc cục, sinh cho Mộc của mùa xuân hạ, nên hiện nay chúng còn giữ được khá vững. Hễ sang năm Sửu, kim cục Tỵ, Dậu, Sửu phá hoại Mộc trong truyền thì chúng khó mà chống đỡ. Tháng giêng năm sau quả ứng nghiệm.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ năm: tháng giêng năm Kỷ Sửu, ngày Tân Tỵ, giờ Tân Mão. Tổng binh Vương Phác ở Du Lâm có con trai làm quan Kim ngô (quan cấm vệ) ở Dương Châu. Ông nghe tin Tổng binh họ Khương (Khương Tương) ở Đại Đồng làm loạn, nên xem tốt xấu.

 Quẻ được khóa Nguyên thủ (chỉ có một khóa mà bên trên khắc bên dưới, lấy làm sơ truyền). Quẻ còn được cách Viêm thượng (tam truyền Dần, Ngọ, Tuất hợp thành hỏa cục, như lửa bốc lên).

 Câu Lục

 Thanh | Sửu Dần Mão Thìn | Chu    Huyền Thanh Câu Quý    Quan Nhâm Ngọ Quý (Thân Dậu không vong, Thìn Tỵ lạc không)

 Không | Tý    Tỵ | Xà    Dậu Sửu Dần Ngọ    Tài Mậu Dần Câu

 Hổ | Hợi    Ngọ | Quý    Sửu Tỵ Ngọ Tân    Ấn Giáp Tuất Thường

 Thường | Tuất Dậu Thân Mùi | Hậu

 Huyền Âm

 Lời đoán: Du Đô ở phía trước chi ngày, Tặc phù xâm phạm đất Dậu, lại thêm Quý Nhân khắc can ngày mà phát dụng, và trong hợp có phạm sát. Vậy quân ở tây bắc nổi dậy, chiếm thành là điều không nghi ngờ. Sơ truyền vượng tướng sinh hợp mạt truyền, nên ắt chủ kẻ gian trong ngoài câu kết. Trung truyền là nguyệt kiến (địa chi của tháng) khắc mạt truyền, nên ắt phá thành giết tướng.

 Lại thêm Đinh thần (thần độn theo tuần, chủ biến động) đặt trên dương của chi ngày, vào âm của chi ngày, nên còn có giặc cướp nổi lên như ong ở vùng biên giới địa phương. Về sau cuối cùng chúng quy hàng, bởi vì Du Đô đặt ở chỗ hợp vậy.

 Nhưng hỏa cục vượng tướng vào xuân hạ, chết vào thu đông. Lại thêm Đại Cát (tên riêng của chi Sửu) là mộ của can ngày, đặt trên chi ngày; đó là chủ nhà bị khách làm mê muội mà rơi vào kế của khách. Sang mùa thu, việc thất bại mà quy hàng.

 Can và chi mang mộ chéo nhau thì cùng làm nhau mê muội. Trên chi chỉ mang mộ của can thì người kia làm mê muội ta. Trên can chỉ mang mộ của chi thì ta làm mê muội người kia.

 Theo Thanh sử cảo: "(Thuận Trị) năm thứ năm, tháng mười hai, ngày mồng một là Tân Mão... Ngày Quý Tỵ, Khương Tương lấy Đại Đồng làm phản... Năm thứ sáu, mùa xuân tháng giêng... Ngày Tân Mùi, đồng đảng của Khương Tương là Diêu Cử cùng bọn giết quan Đạo Ký Ninh là Vương Xương Linh, chiếm Hãn Châu... Ngày Quý Mùi, đồng đảng giặc Sơn Tây là Lưu Thiên cướp Đại Châu, A Tế Lạc (?) sai quân đánh tan... Tháng ba... Ngày Đinh Mão, thổ phỉ Vương Vĩnh Cường chiếm mười chín châu huyện như Diên An, Du Lâm; Tuần phủ Diên Tuy Vương Chính Chí cùng những người khác chết...

 Mùa hạ tháng tư, ngày Ất Mão, đồng đảng giặc chiếm Phần Châu. Triều đình lệnh cho Hòa thạc Đoan Trọng thân vương Bác Lạc làm Định Tây đại tướng quân, đem quân đi đánh. Hòa thạc Kính Cẩn thân vương Ni Kham dời quân đến Đại Đồng. Mùa thu tháng bảy, ngày mồng một là Mậu Ngọ, Nhiếp chính vương Đa Nhĩ Cổn lại đi đánh Đại Đồng. Ngày Ất Sửu, Mãn Đạt Hải và Ngõa Khắc Đạt đánh Sóc Châu, Ninh Vũ. Ngày Bính Tuất, Ngô Tam Quế và Lý Quốc Hàn lấy lại thành trấn Diên Tuy.

 Tháng tám, ngày Quý Tỵ, Nhiếp chính vương Đa Nhĩ Cổn về kinh. Đồng đảng giặc Sơn Tây chiếm Bồ Châu và Lâm Tấn, Hà Tân; Mạnh Kiều Phương đánh dẹp được. Mãn Đạt Hải lấy lại Sóc Châu, Mã Ấp. Ngày Đinh Dậu, Đoan Trọng thân vương Bác Lạc hạ Hiếu Nghĩa. Ngày Nhâm Tý, triều đình sai Anh thân vương A Tế Cách, Bối tử Củng A Đại cùng những người khác đánh Đại Đồng. Ngày Quý Sửu, Mai lặc chương kinh (một chức quan võ nhà Thanh) Căn Đặc cùng những người khác hạ Y Thị. Ngày Ất Mão, giặc ở Đại Đồng bị vây lâu, chết đói gần hết; ngụy Tổng binh Dương Chấn Uy chém Khương Tương và em là Lâm đem dâng. Ngày Bính Thìn, ngụy Tổng binh ải Ninh Vũ là Lưu Vĩ cùng những người khác dẫn quân ra hàng; các trại núi ở Tĩnh Lạc, Ninh Hóa đều được dẹp yên."

 Ví dụ ứng nghiệm thứ sáu: tháng ba năm Kỷ Sửu, tôi tình cờ gặp mấy người bạn học Lục Nhâm. Họ đưa quẻ ngày Đinh Hợi, nguyệt tướng Dần (cung mặt trời đang đi qua trong tháng, dùng để xoay thiên bàn), giờ Tý cho tôi đoán, và nói: "Có giặc đánh Vũ Xương, xem thành trì an nguy thế nào."

 Quẻ được khóa Trùng thẩm. Quẻ còn được cách Cực âm (cách quẻ toàn âm, chủ việc mờ ám, ẩn phục). Ngọ và Mùi không vong, Thân và Dậu lạc không.

 Xà Quý

 Chu | Mùi Thân Dậu Tuất | Hậu    Không Thường Âm Quý    Tài Ất Dậu Quý

 Lục | Ngọ    Hợi | Âm    Mão Sửu Hợi Dậu    Quỷ Đinh Hợi Âm

 Câu | Tỵ    Tý | Huyền    Sửu Hợi Dậu Đinh    Tử Kỷ Sửu Thường

 Thanh | Thìn Mão Dần Sửu | Thường

 Không Hổ

 Lời đoán: Giặc từ tây nam đến, thành ắt không sao. Họ hỏi: "Du Đô cách can chi ngày rất xa, làm sao biết giặc ắt đến?" Tôi đáp: Dậu mang Quý Nhân đặt trên can ngày mà phát dụng, nên biết giặc đến, và đến từ tây nam.

 Họ hỏi: "Quân đông bao nhiêu?" Tôi đáp: Du Đô cách can chi xa, Quý Nhân trên can lại không vong, nên chỉ lấy giờ chính, trên dưới hợp lại mà đoán, ước có bảy chín (?) sáu nghìn ba trăm. Họ hỏi: "Thành không sao là vì sao?" Tôi đáp: Bởi vì Quý Nhân đặt trên can ngày bị khắc, nên biết giặc không đánh thành mà rút lui.

 Quẻ này là quẻ đời vua Tấn Nguyên Đế: khi binh lính của Mao Bảo phản loạn đóng ở thành Chu, vua sai tể tướng (?) Đái Dương xem, về sau được chép vào sử. Ban đầu tôi không biết, chẳng ngờ phép đoán lại hợp với việc xưa.

 Tuy vậy, quẻ thuần âm, âm thần của Tý là Lỗ Đô (thần sát chủ quân địch, giặc giã) khắc can ngày, chủ giặc có mai phục. Lại thêm chi ngày là thành, thượng thần khắc nó, mà thượng thần lại bị âm thần khắc, chủ bên giữ thành bất nhân và muốn tự đánh lẫn nhau. Lại thêm mạt truyền sinh hợp Quý Nhân ở sơ truyền, chủ bên trong có người ngầm đầu hàng. Mấy điều này đều là chỗ bí mật người trước chưa nói hết; tôi không tiếc mà viết vào sách để truyền cho người học đời sau.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ bảy: tháng năm năm Giáp Thân, ngày Canh Tý, giờ Tân Tỵ. Quân của họ Cao (Cao Kiệt) từ phía bắc Hoàng Hà kéo đến, vây thành Dương Châu gần nửa tháng. Thầy Lý Nhật Thành (?), huyện lệnh Giang Đô, xem thành trì an nguy.

 Quẻ được khóa Hao thỉ (mũi tên cỏ bồng: tứ khóa không có khắc trực tiếp, mà một khóa ở xa khắc can ngày; chủ việc từ xa tới, uy lực nhẹ). Quẻ còn được cách Tam giao (cách quẻ ba lần giao nhau, chủ việc rối rắm, ẩn giấu). Thìn và Tỵ không vong, Mùi và Thân lạc không.

 Câu Lục

 Thanh | Thân Dậu Tuất Hợi | Chu    Bạch Âm Hậu Chu    Quỷ Giáp Ngọ Bạch

 Không | Mùi    Tý | Xà    Ngọ Mão Dần Hợi    Huynh Đinh Dậu Câu

 Hổ | Ngọ    Sửu | Quý    Mão Tý Hợi Canh    Tử Canh Tý Xà

 Thường | Tỵ Thìn Mão Dần | Hậu

 Huyền Âm

 Lời đoán: Việc dữ (?) ắt không đáng lo, chẳng mấy ngày vòng vây sẽ được giải. Bởi vì can chi ngày hưu tù, vượng khí ở bên trong. Cách quẻ hợp với La võng (lưới bủa của trời và đất, chủ bị vây bọc). Sơ truyền là Lỗ Đô, là Bạch Hổ làm Quỷ, lại là nguyệt kiến, nên quân kia tuy dữ. Nhưng mạt truyền là Du Đô (?) và tướng tinh (thần sát chủ tướng soái), lại là Đằng Xà xung khắc sơ truyền. Đây là lấy dữ chế dữ, chẳng qua đầu hổ đuôi rắn (đầu thì hung hăng, cuối thì xẹp xuống), nên chẳng mấy ngày vòng vây được giải.

 Minh sử chép: Kinh sư thất thủ, (Cao) Kiệt chạy xuống nam. Phúc vương phong Kiệt làm Hưng Bình bá, xếp vào hàng bốn trấn, coi Dương Châu, đóng quân ngoài thành. Kiệt nhất quyết muốn vào thành, dân Dương Châu sợ Kiệt nên không cho vào. Kiệt đánh thành gấp, ngày ngày cướp đàn bà con gái ở các xóm ven thành, dân càng ghét.

 Tri phủ Mã Minh Lục và Thôi quan Thang Lai Hạ cố giữ hơn một tháng. Kiệt biết không thể đánh được, ý hơi chùng. Các bộ Sử Khả Pháp (Đại học sĩ kiêm Thượng thư) bàn đem Qua Châu cho Kiệt, Kiệt mới thôi. Tháng chín, triều đình lệnh Kiệt dời đến đóng ở Từ Châu, lấy Tả trung doãn Vệ Dận Văn kiêm Binh khoa cấp sự trung, giám quân của Kiệt đi đánh phía tây.

 Quẻ La võng rất hợp để bắt trộm, tìm đồ mất; về binh chiến cũng là tượng tốt.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ tám: tháng ba năm Giáp Thân, ngày Bính Ngọ, giờ Giáp Ngọ. Biện Mạnh Tỉnh nghe tin Chân Định bị vây, xem thành có yên không.

 Quẻ được khóa Tri nhất (khi có nhiều khóa cùng khắc, chọn khóa cùng âm dương với can ngày làm sơ truyền). Quẻ còn được cách Huyền thai (tam truyền đều là các chi Dần, Thân, Tỵ, Hợi, như bào thai ẩn kín, chủ việc mới manh nha). Dần và Mão không vong, Tỵ và Ngọ lạc không.

 Chu Xà

 Lục | Thân Dậu Tuất Hợi | Quý    Hậu Chu Quý Lục    Tài Mậu Thân Lục

 Câu | Mùi    Tý | Hậu    Tý Dậu Hợi Thân    Quan Tân Hợi Quý

 Thanh | Ngọ    Sửu | Âm    Dậu Ngọ Thân Bính    Phụ Giáp Dần Huyền

 Không | Tỵ Thìn Mão Dần | Huyền

 Hổ Thường

 Lời đoán: Chẳng những Chân Định có biến bên trong mà thành vỡ, ngay cả Yên Kinh cũng có điều lo khác. Bởi vì sơ truyền là hào Tài nội chiến, lại mang khí tướng (khí đang sung sức) xung khắc mạt truyền đang tuần không. Can chi lại bị hai âm thần khắc, chi lại khắc thượng thần trên chi, chủ dân chúng lòng tan rã, binh mã vì tiền lương mà sinh biến bên trong; đó là tượng người hai bên dâng thành, giết chủ.

 Vả lại mạt truyền Dần là đất U Yên (vùng Bắc Kinh theo phép phân dã), bị Thân là Mã (dịch mã) ở sơ truyền xung khắc, thì Yên Kinh sao có thể không lo? Ngay ngày hôm ấy kinh thành cũng bị giặc phá. Hơn một tháng sau nghe tin báo, lời tôi đều ứng nghiệm.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ chín: tháng tư năm Ất Dậu, ngày Tân Dậu, giờ Bính Thân. Phiên trấn họ Tả (Tả Lương Ngọc) đánh xuống phía nam. Thầy Điền Bách Nguyên, Tổng tào (Tổng đốc vận lương), vâng mệnh đem quân cứu vua và đã xuất phát. Các tướng sĩ nhờ xem tốt xấu.

 Quẻ được khóa Trùng thẩm. Quẻ còn được cách Tiến như (tam truyền là ba chi liền nhau đi tới, như rễ cỏ nối nhau, chủ tiến lên). Tý và Sửu không vong, Sửu và Dần lạc không.

 Hậu Âm

 Quý | Ngọ Mùi Thân Dậu | Huyền    Hổ Thường Không Hổ    Tử Quý Hợi Hổ

 Xà | Tỵ    Tuất | Thường    Hợi Tuất Tý Hợi    Tử Giáp Tý Không

 Chu | Thìn    Hợi | Hổ    Tuất Dậu Hợi Tân    Phụ Ất Sửu Long

 Lục | Mão Dần Sửu Tý | Không

 Câu Thanh

 Lời đoán: Chuyến đi này không tốt, chủ đến nửa đường thì quay về. Bởi vì Bạch Hổ cùng dịch mã đặt trên can ngày; tuy có thế cáo mượn oai hùm, nhưng nhờ Tuất thổ thực sự khắc chế được, nên nếu kẻ kia ngông cuồng làm liều thì ắt bị ngăn trở. Nhưng quân ta chuyến này, trung truyền và mạt truyền đều không vong, sao có thể tiến lên?

 Huống chi ngày Tân mà đi đánh phía nam là đi vào phương vượng của chỗ diệt một (?) (phương Hỏa khắc Kim, nơi bị tiêu diệt), bất lợi cho quân. Thần trên can lại đặt trên chi, e có quân tinh nhuệ quấy nhiễu phía trước, rồi kéo đến phía sau. Sau đến Dương Châu, quân họ Cao ra khỏi thành cướp thuyền; thầy bèn cùng các bộ (Sử Khả Pháp) bàn bạc, rút quân lui về.

 Tả Lương Ngọc (1598–1645).

 Phàm sơ truyền thực mà trung truyền, mạt truyền không vong, thì bất kể suy hay vượng, tiến hay lùi, đều coi là chân không (trống thật sự), chủ việc nửa đường dừng lại, cố tiến ắt có họa. Đó là câu "Tiến như mà gặp không vong thì nên lùi bước" trong Tất Pháp (Tất Pháp Phú, bài phú tổng kết các phép đoán Lục Nhâm).

 Ví dụ ứng nghiệm thứ mười: tháng mười một năm Kỷ Sửu, ngày Mậu Thìn, giờ Giáp Tuất. Đồng (?) Hóa Nam ở Sơn Tây xem được quẻ giờ này, mang đến hỏi tôi xem địa phương có việc gì không.

 Quẻ được khóa Đạn xạ (tứ khóa không có khắc trực tiếp, can ngày khắc một khóa ở xa, như bắn viên đạn, sức nhẹ). Quẻ còn được cách Nhuận hạ (tam truyền Thân, Tý, Thìn hợp thành thủy cục). Tuất và Hợi không vong, Dần và Mão lạc không.

 Lục Câu

 Chu | Dậu Tuất Hợi Tý | Thanh    Long Xà Không Chu    Tài Giáp Tý Long

 Xà | Thân    Sửu | Không    Tý Thân Sửu Dậu    Tỷ Mậu Thìn Huyền

 Quý | Mùi    Dần | Hổ    Thân Thìn Dậu Mậu    Tử Nhâm Thân Xà

 Hậu | Ngọ Tỵ Thìn Mão | Thường

 Âm Huyền

 Lời đoán: Đất này sao có thể không có việc? Bởi vì Du Đô mang Đằng Xà đặt trên chi ngày, ắt có quân quấy nhiễu. Nhưng dân trong thành vẫn đoàn kết cố giữ, lương thảo khí giới không thiếu thứ gì. Vì chi ngày sinh thượng thần trên chi, can độn là Nhâm làm Tài (?). Lại thêm sơ truyền Tý là quân phương bắc nhẹ nhàng nhanh nhẹn, nên ắt từ phía bắc đến.

 May có trung truyền là Thìn thổ, là núi gò ngăn cách. Trên can ngày là Mão tinh (chi Dậu, nơi sao Mão) làm bại khí của ngày (?), nên quân đến ắt nhát mà lui, dân trong thành cuối cùng quy thuận. Bởi vì rồng hóa thành rắn, không thể thành việc lớn. Thiên tướng trong truyền là tam hợp, lục hợp, mạt truyền lại sinh hợp sơ truyền, nên bên giữ thành ắt quy thuận. Ông nói: "Đây là quê tôi, Trạch Châu." Quả nhiên từng việc đều đúng như quẻ.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ mười một: tháng năm năm Ất Dậu, ngày Ất Dậu, giờ Canh Thìn. Tôi lánh nạn ở am Phúc Chung. Phó sư (?) đồng minh là Dương Cửu Bao đốc thủy quân đi theo chinh phạt, viết thư sai quan đến mời tôi cùng làm việc. Tôi vì có con nhỏ theo bên mình nên một mực từ chối, bèn xem một quẻ gửi cho ông.

 Quẻ được khóa Nguyên thủ (chỉ có một khóa mà bên trên khắc bên dưới, lấy làm sơ truyền). Quẻ còn gặp cách Cửu xú (một cách quẻ xấu, gặp vào những ngày giờ nhất định). Quẻ cũng được cách Nhuận hạ. Ngọ và Mùi không vong, Tuất và Hợi lạc không.

 Chu Xà

 Lục | Dậu Tuất Hợi Tý | Quý    Bạch Hậu Quý Câu    Quan Giáp Thân Câu

 Câu | Thân    Sửu | Hậu    Tỵ Sửu Tý Thân    Phụ Mậu Tý Quý

 Thanh | Mùi    Dần | Âm    Sửu Dậu Thân Ất    Tài Nhâm Thìn Thường

 Không | Ngọ Tỵ Thìn Mão | Huyền

 Hổ Thường

 Lời đoán: Nam Đô ắt quy thuận, cứ yên tâm mà đi, nhưng phải phòng phía đông nam có nguy cơ binh biến. Bởi vì mạt truyền vượng tướng, hào Tài sinh hợp Quan và Quý Nhân ở sơ truyền, lại kết thành thủy cục sinh cho can ngày, lại trong hợp không có sát. Ấy là bên làm chủ ắt quy thuận mà dâng hàng.

 Vả lại can chi hưu tù thì vượng khí ở trong, nên thành không thể bị hạ, cũng không có thảm cảnh tàn sát. Âm thần của chi ngày thấy Thái Ất (tên riêng của chi Tỵ) mang Bạch Hổ kiến vượng, hợp mà khắc chi Dậu, nên phải đề phòng binh biến ở đông nam. Về sau quả đúng như quẻ.

 Quẻ này xem việc hành quân xuất phát tốt xấu: tam truyền hợp cục sinh cho can ngày, không có không vong, trong hợp không có sát, là điềm đại cát. Nếu không như thế thì dù sinh cho can ngày cũng có điều sai trái khác.

 Tất Pháp Phú có "cách Quý Đức lâm thân tiêu vạn họa" (Quý Nhân và Đức thần đặt trên can ngày thì tiêu được muôn họa), nghĩa là nhật đức (thần sát chủ ân đức của ngày) đặt trên can ngày thì không sợ quỷ sát trong tam truyền. Nhưng cách này phải các chỗ khác đều tốt thì mới luận như vậy, nếu không thì vẫn luận là Quỷ.

 Quẻ này nhật đức là Thân đặt trên can ngày, lại là nguyệt tướng (cung mặt trời đang đi qua trong tháng), có lợi cho người (?). Âm thần là Quý Nhân ban ngày (?) sinh cho can ngày, tam truyền là sinh khí, nên đoán là hoàn toàn tốt.

 Phàm xem tốt xấu chung chung, gặp âm thần của can chi xung khắc can chi thì thường đoán là nội loạn; thử nhiều lần đều nghiệm.

 Về Nam Đô: nhà Minh lấy Bắc Kinh làm kinh đô, lấy Kim Lăng làm bồi đô (kinh đô phụ), gọi là Nam Kinh. Nam Kinh cũng có sáu bộ, chín khanh (các cơ quan đầu não của triều đình), gọi là sáu bộ chín khanh Nam Kinh. Năm Giáp Thân, vua Sùng Trinh tự thắt cổ, các quan ở Nam Kinh tôn tiểu Phúc vương lên ngôi, đó là Nam Minh.

 Lúc này xem quẻ là vì quân Thanh xuống phía nam; Dương Cửu Bao vâng mệnh đem quân cứu vua, vì thắng bại sống chết quan hệ lớn nên mới xem một quẻ. Nam Đô tức là Nam Kinh, kinh đô của tiểu triều đình Nam Minh. Về sau quả nhiên Nam Minh đầu hàng; quân Thanh ngoài trận lớn với Sử Khả Pháp ở Dương Châu ra thì không còn trận nào khác.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ mười hai: tháng tư năm Tân Mùi, ngày Bính Tý, giờ Đinh Dậu. Thầy Trì ở Lai Dương cùng anh em họ Tống cùng quê mời tôi đến, xem địa phương Đông tỉnh (Sơn Đông) có yên không.

 Quẻ được khóa Phục ngâm (thiên bàn trùng khớp hoàn toàn với địa bàn, chủ trì trệ, ẩn phục). Quẻ còn được cách Huyền thai. Thân và Dậu không vong, Thân và Dậu lạc không.

 Lục Chu

 Câu | Tỵ Ngọ Mùi Thân | Xà    Huyền Huyền Câu Câu    Tỷ Tân Tỵ Câu

 Thanh | Thìn    Dậu | Quý    Tý Tý Tỵ Tỵ    Tài Giáp Thân Xà

 Không | Mão    Tuất | Hậu    Tý Tý Tỵ Bính    Phụ Mậu Dần Hổ

 Hổ | Dần Sửu Tý Hợi | Âm

 Thường Huyền

 Lời đoán: Vùng Tề (đất Sơn Đông theo phép phân dã) ở đông nam chủ có binh tướng ẩn phục tại chỗ làm loạn, hai quân đánh nhau đều bị tổn thương. Câu Trần trên can ngày là nguyệt kiến, bị Huyền Vũ (thiên tướng chủ trộm cướp, mờ ám) là tướng tinh trên chi ngày khắc chế, lại mang thiên quỷ (thần sát hung dữ). Vì vậy có nguy cơ binh tướng ẩn phục tại chỗ tàn sát, phá thành.

 Lại thêm thiên tướng trong truyền khắc nhau nối tiếp, Phục ngâm thấy Đinh mã (thần Đinh độn theo tuần cùng dịch mã, chủ động bất ngờ), nên quan phải phòng bị hặc tội, dân đông (?) lưu vong. Tháng mùa đông khi Thủy vượng, Huyền Vũ đắc lệnh, ba tướng Khổng, Cảnh, Lý dấy binh phá phủ Đăng Châu và bảy châu huyện, dân chúng chạy trốn. Tổng binh Trương Khả Đại tự thắt cổ, Tuần phủ họ Tôn bị bắt tra hỏi rồi xử tử.

 Việc tam truyền khắc nhau nối tiếp ứng vào việc quan bị dâng sớ hặc tội.

 Còn việc dân đông lưu vong ứng vào dấu hiệu nào? Phải đợi người sau.

 Minh sử chép: Năm thứ năm (1632), mùa xuân tháng giêng ngày Tân Sửu, Khổng Hữu Đức chiếm Đăng Châu; Du kích Trần Lương Mô tử trận, Tổng binh quan Trương Khả Đại chết. Tuần phủ Đô ngự sử Tôn Nguyên Hóa, Phó sứ Tống Quang Lan cùng những người khác bị bắt, ít lâu được thả về. Ngày Tân Hợi, Khổng Hữu Đức chiếm huyện Hoàng. Ngày Bính Dần, Tổng binh quan Dương Ngự Phiên, Vương Hồng đem quân đánh Khổng Hữu Đức, thua ở trấn Tân Thành.

 Tháng hai, ngày mồng một là Kỷ Tỵ, Khổng Hữu Đức vây Lai Châu, Tuần phủ Đô ngự sử Từ Tòng Trị cố giữ. Ngày Tân Tỵ, Khổng Hữu Đức chiếm Bình Độ. Tháng ba ngày Nhâm Dần, Thị lang bộ Binh Lưu Vũ Liệt đốc lý quân vụ Sơn Đông, đánh Khổng Hữu Đức. Mùa hạ tháng tư ngày Giáp Tuất, Lưu Vũ Liệt thua ở Sa Hà. Ngày Quý Mùi, Từ Tòng Trị trúng tên (?) mà chết.

 Ngày Quý Mão, Khổng Hữu Đức giả hàng, dụ bắt Tuần phủ Đăng Lai Đô ngự sử Tạ Liễn; Tri phủ Lai Châu Chu Vạn Niên chết. Ngày Kỷ Mùi, Tôn Nguyên Hóa bị chém bêu ở chợ. Triều đình bắt Lưu Vũ Liệt hạ ngục. Ngày Giáp Thân, Chu Đại Điển đốc quân cứu Lai Châu, Tham tướng tiên phong Tổ Khoan đánh bại giặc ở Sa Hà. Ngày Ất Dậu, vòng vây Lai Châu được giải. Ngày Quý Tỵ, quan quân đánh bại lớn Khổng Hữu Đức ở huyện Hoàng, tiến vây Đăng Châu. Năm thứ sáu, ngày Mậu Tý, Tổng binh quan Trần Hồng Phạm cùng những người khác hạ thủy thành Đăng Châu. Ngày Tân Mão, Khổng Hữu Đức trốn ra biển, Sơn Đông được dẹp yên.

 Ví dụ ứng nghiệm thứ mười ba: tháng giêng năm Giáp Thân, ngày Đinh Hợi, giờ Kỷ Dậu. Trình Tường Vân ở Quảng Lăng (Dương Châu), nghe tin báo động binh đao, xem tốt xấu trong năm.

 Quẻ được khóa Mão tinh (tứ khóa không có khắc, xem chỗ chi Dậu, nơi sao Mão, mà lấy sơ truyền). Quẻ còn được cách Viêm thượng (tam truyền Dần, Ngọ, Tuất hợp thành hỏa cục). Ngọ và Mùi không vong, Dậu và Tuất lạc không. Hậu Âm

 Quý | Thân Dậu Tuất Hợi | Huyền    Câu Hổ Thường Hậu    Huynh Giáp Ngọ Lục

 Xà | Mùi    Tý | Thường    Tỵ Dần Sửu Tuất    Tử Bính Tuất Hậu

 Chu | Ngọ    Sửu | Hổ    Dần Hợi Tuất Đinh    Ấn Canh Dần Hổ

 Lục | Tỵ Thìn Mão Dần | Không

 Câu Thanh

 Tường Vân đoán: Mộ thần (chi là mộ của can ngày, nơi bị chôn vùi) phủ lên can ngày, Hổ phù (?) chầu về chi ngày. Lại thêm Tang môn, Điếu khách (hai thần sát chủ tang tóc) vào truyền, mạt truyền thấy tuế hình (chi hình với Thái Tuế) và Bạch Hổ. Vậy ắt có việc binh đao, tang tóc bất ngờ. Câu Trần và Du Đô vào âm thần của chi ngày, là đất U Yên (vùng Bắc Kinh), lại thấy Tử thần, Âm sát (thần sát chủ chết chóc, mờ ám), vì thế binh đao khó tránh.

 Vả lại can chi đều mang thoát (bị tiêu hao khí), trong ngoài trống rỗng. Du Đô ở âm thần của chi hình khắc Thái Tuế, bất lợi cho vua. Âm thần của can khắc chi ngày, nên phía tây bắc có nguy cơ binh biến tiến gấp. Chi ngày lại khắc âm thần của chi, nên tướng binh và dân chúng phía đông thành ắt sinh ly tán. Về sau giặc quả phạm Yên Kinh, trong thành biến loạn, mà có việc ngày mười chín tháng ba (ngày Bắc Kinh thất thủ, vua Sùng Trinh tự vẫn).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video