Giải thích về cách dùng thức bàn, thiên thứ ba mươi mốt
Sách Kim quỹ kinh nói: Phép dùng thức (thức bàn: dụng cụ bói của phép Lục Nhâm, gồm thiên bàn tròn xoay được đặt trên địa bàn vuông) là buổi sáng quay mặt về hướng nam, buổi tối quay mặt về hướng bắc. Tay trái giữ ở Quỷ môn (góc đông bắc của địa bàn), tay phải xoay nguyệt tướng (vị thần ứng với vị trí mặt trời trong tháng) đặt lên giờ chính (giờ lúc đang xem quẻ). Xem trên dưới, âm dương của can ngày và chi ngày để lập tứ khóa (bốn khóa: bốn cặp thần trên – cung dưới làm nền tảng của quẻ).
Thần nằm trên can ngày là dương thần của can ngày. Thần nằm trên cung gốc của vị thần ấy là âm thần của can ngày. Thần nằm trên chi ngày là dương thần của chi ngày. Thần nằm trên cung gốc của vị thần ấy là âm thần của chi ngày.
Trong bốn khóa, xét ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) của chúng, trước hết lấy khóa có tương khắc làm dụng (khóa được chọn làm điểm khởi đầu của quẻ, tức sơ truyền). Trước hết lấy khóa dưới khắc trên làm dụng; nếu không có khóa dưới khắc trên thì lấy khóa trên khắc dưới làm dụng. Nếu có ba khóa trên khắc dưới và một khóa dưới khắc trên thì lấy khóa dưới khắc trên ấy làm dụng.
Nếu cả bốn khóa đều trên khắc dưới, hoặc đều dưới khắc trên, thì lấy khóa tỉ với ngày hôm nay (cùng tính âm dương với can ngày) làm dụng. Nếu đều tỉ cả hoặc đều không tỉ, thì lấy khóa thiệp hại sâu (đi từ cung đang đứng về cung gốc mà gặp nhiều sự khắc nhất) làm dụng. Nếu mức thiệp hại lại bằng nhau thì xét can ngày trước, chi ngày sau: ngày cương (ngày có can dương) thì lấy thần trên can ngày làm dụng, ngày nhu (ngày có can âm) thì lấy thần trên chi ngày làm dụng.
Nếu âm dương trong bốn khóa không khắc nhau thì lấy dao khắc (khắc từ xa, tức khắc giữa thần trên khóa với can ngày) làm dụng. Nếu có can ngày khắc xa thần và thần khắc xa can ngày, thì trước hết lấy thần khắc xa can ngày làm dụng. Nếu không có thần khắc xa can ngày thì dùng can ngày khắc xa thần. Nếu có can ngày khắc hai thần, hoặc hai thần khắc can ngày, thì đều lấy thần tỉ với ngày hôm nay làm dụng.
Nếu âm dương trên dưới trong bốn khóa đều không khắc nhau, lại không có dao khắc, thì dùng phép Mão tinh (phép lấy cung Dậu – nơi tú Mão ứng – làm mốc để chọn dụng). Ngày cương thì ngẩng nhìn, lấy thần nằm trên cung Dậu làm dụng. Ngày nhu thì cúi nhìn, lấy cung mà Tòng Khôi (tên vị thần ứng với cung Dậu) đang nằm trên làm dụng. Lấy thần nằm trên can ngày và chi ngày nối tiếp làm trung truyền và mạt truyền, mạt truyền không được trùng với trung truyền (?) (tam truyền: ba bước diễn tiến của quẻ gồm sơ truyền, trung truyền, mạt truyền). Ngày cương thì truyền chi ngày trước, can ngày sau. Ngày nhu thì truyền can ngày trước, chi ngày sau.
Nếu bốn khóa không có dao khắc, ấy là lúc âm dương không đủ (bốn khóa có khóa trùng nhau, thực ra không đủ bốn), thì dùng phép biệt trách (phép chọn dụng theo lối riêng khi khóa không đủ) để lấy dụng. Khóa biệt trách có chín trường hợp. Ngày cương có ba, là các ngày Mậu Thìn, Mậu Ngọ, Bính Thìn, mỗi ngày có một khóa. Ngày nhu có sáu, là các ngày Tân Mùi, Tân Sửu mỗi ngày có hai khóa, các ngày Đinh Dậu, Tân Dậu mỗi ngày có hai khóa, ngày Tân Dậu có một khóa (?).
Ngày cương thì theo phép biệt trách lấy thần nằm trên cung của can hợp (can phối hợp với can ngày, như Giáp với Kỷ, Ất với Canh, Bính với Tân, Đinh với Nhâm, Mậu với Quý) làm đầu quẻ; trung truyền là thần trên can ngày, mạt truyền cũng giống như vậy. Ngày nhu thì theo phép biệt trách lấy thần ở cung gốc của thần nằm trên cung chi hợp (?) làm đầu quẻ; trung truyền là thần trên can ngày, mạt truyền cũng giống như vậy. Rồi mỗi trường hợp đều dựa vào thần và tướng mà nói lành dữ.
Trong các khóa thiên địa phục ngâm (thiên bàn nằm trùng khớp với địa bàn, mọi thần ở yên cung gốc) và phản ngâm (thiên bàn xoay đối ngược, mỗi thần nằm ở cung đối diện với cung gốc), khóa nào có tương khắc thì cũng lấy khóa tỉ và khóa thiệp hại sâu làm dụng.
Về khóa phục ngâm: hai ngày nhu Kỷ (?), Quý… (?) có khóa tương khắc. Riêng ngày Quý Sửu vẫn thuộc loại bát chuyên phục ngâm (bát chuyên: ngày mà can và chi cùng gửi ở một cung nên chỉ có hai khóa). Sáu ngày Ất có khắc mà gặp tự hình (chi tự hình phạt chính nó, như Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi), thì lấy chỗ có khắc làm đầu khóa, kế đó truyền sang chi ngày, rồi lấy chỗ xung động (hai chi đối diện nhau là xung) với chỗ bị hình làm trung truyền và mạt truyền; đó là nói sáu ngày Ất.
Trong khóa phục ngâm, sáu ngày Quý có khắc thì lấy chỗ khắc làm đầu khóa, đi hết các hình (quan hệ hình phạt giữa các chi) mà làm ba truyền. Khóa phục ngâm không có khắc thì ngày cương lấy thần trên can ngày làm dụng, ngày nhu lấy thần trên chi ngày làm dụng, làm đầu khóa, đều đi hết tam hình (ba nhóm chi hình phạt nhau: Dần–Tị–Thân, Sửu–Tuất–Mùi, Tý–Mão) mà làm trung truyền và mạt truyền.
Nếu gặp tự hình thì ngày cương truyền can ngày trước, kế đó truyền chi ngày, lấy chi bị chi ngày hình làm mạt truyền. Ngày nhu thì truyền chi ngày trước, kế đó truyền can ngày, lấy chi bị can ngày hình làm mạt truyền. Nếu trung truyền lại là tự hình thì lấy chi xung với nó làm mạt truyền.
Khóa phản ngâm phần nhiều có tương khắc, chỉ có các ngày Đinh Sửu, Kỷ Sửu, Tân Sửu, Đinh Mùi, Kỷ Mùi, Tân Mùi là không có khắc; trong đó Đinh Mùi, Kỷ Mùi vẫn là bát chuyên. Bốn ngày nhu còn lại thì lấy chỗ xung với chi ngày làm dụng. Chỗ xung với chi ngày là: Sửu xung Tị, Tị xung Sửu, Mùi xung Hợi, Hợi xung Mùi. Ngày Sửu xung Tị, trên cung Tị thấy Trưng Minh (tên vị thần ứng với cung Hợi) thì lấy làm sơ truyền, đều lấy thần trên chi ngày làm trung truyền, thần trên can ngày làm mạt truyền. Mùi xung Hợi, trên cung Hợi thấy Thái Ất (tên vị thần ứng với cung Tị) thì lấy làm sơ truyền, đều lấy thần trên chi ngày làm trung truyền, thần trên can ngày làm mạt truyền.
Ngày bát chuyên chỉ có hai khóa; nếu thấy có khắc thì cũng lấy khóa tỉ và khóa thiệp hại sâu làm dụng. Nếu không có khắc thì ngày cương từ dương thần trên can ngày đếm thuận ba cung lấy làm dụng, ngày nhu từ âm thần trên chi ngày đếm ngược ba thần lấy làm dụng; trung truyền và mạt truyền thì lấy thần trên can ngày, chi ngày nối tiếp. Lại có thuyết nói mạt truyền giống sơ truyền, vì ngày bát chuyên chỉ có hai khóa.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video