Thiên 1 — Kinh Phật dạy về bốn hàng đệ tử (trọn kinh)

 Kinh Phật nói về Bốn hàng đệ tử

 Kinh Phật nói về Bốn hàng đệ tử

 Đời Tây Tấn, Trúc Pháp Hộ dịch

 Kinh Phật nói về Bốn hàng đệ tử

 Tam tạng (vị pháp sư thông thạo cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh là lời Phật dạy, Luật là giới luật, Luận là sách giảng giải) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi, dịch vào đời Tây Tấn.

 Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật ở vườn Kỳ Thụ Cấp Cô Độc (khu vườn do thái tử Kỳ-đà và ông trưởng giả Cấp Cô Độc cùng dâng cúng Phật) tại nước Xá-vệ. Lúc ấy, các đệ tử thuộc bốn hàng (tứ bối: bốn hạng đệ tử của Phật, gồm nam tu sĩ xuất gia, nữ tu sĩ xuất gia, nam tín đồ tu tại gia và nữ tín đồ tu tại gia), cùng Thiên đế (vua cõi trời), các loài rồng, quỷ thần và thần Chất Lượng (?), đều đến vườn Kỳ Thụ, cúi đầu lạy sát chân Phật, rồi lui về ngồi ở chỗ ngồi quen thuộc của mình.

 Phật bảo các đệ tử: "Những kinh pháp ta nói ra hôm nay, những điều có thể dùng để dạy bảo răn đe, mỗi người hãy tự giữ gìn trong tâm ý của mình. Đến thời mạt thế (thời kỳ cuối cùng, khi giáo pháp của Phật suy tàn), lúc điều ác độc bùng lên dữ dội, bốn hàng đệ tử, dù là người xuất gia hay người tu đạo tại nhà, đều say mê cuồng loạn trước mọi thứ sắc dục, không còn vâng theo kinh pháp của Phật nữa, chỉ ngu muội làm theo ý riêng, khiến cho đạo của ta trở nên mỏng nhạt, khiến người đời chê bai đạo của ta. Thật đó là do sự kiêu ngạo của đệ tử gây ra."

 Thu Lộ Tử (tức Xá-lợi-phất, một đại đệ tử của Phật) sửa lại áo quần, chắp tay, một lòng lắng nghe Phật giảng kinh Bốn hàng đệ tử như sau.

 Phật nói: "Nếu ở đời sau có người nam có thể xuất gia (rời bỏ gia đình đi tu), cạo bỏ râu tóc để theo đạo, thì điều thứ nhất là phải rời bỏ ái dục (lòng tham đắm yêu thương và ham muốn), để chí vào Đại thừa (giáo pháp lớn, nhằm cứu độ khắp mọi chúng sinh chứ không chỉ cứu riêng mình, hướng tới thành Phật). Phải luôn lấy từ, bi, hỷ, hộ làm điều chính yếu (từ: thương yêu, mang niềm vui cho người; bi: xót thương, cứu người khỏi khổ; hỷ: vui mừng theo điều tốt của người; hộ: che chở mọi người một cách bình đẳng, không thiên vị). Phải bỏ tưởng và hành (tưởng: sự nắm bắt, phân biệt hình tướng sự vật; hành: những tác ý, toan tính trong tâm dẫn tới việc làm). Phải nghĩ thương khắp mọi loài biết bay, biết bò, xem chúng như chính thân mình, không khác gì. Không được tùy tiện nổi giận. Phải đi sâu vào minh độ (trí tuệ sáng suốt đưa người vượt qua bờ khổ, sang bờ giải thoát). Phải luôn dùng minh độ và những cách khéo léo tùy hoàn cảnh để dẫn dắt những người mờ mịt tối tăm, khiến họ đi vào cảnh giới vô cực (cảnh giới không bờ bến, tức đạo giải thoát rốt ráo). Phải dùng giới đức (đức hạnh có được nhờ giữ giới luật) để trừ sạch bệnh nhơ bẩn trong lòng. Không được làm các nghề nghiệp của người thế tục. Ai làm được như vậy thì có thể xuất gia, gọi là đạo sĩ (người tu đạo; trong các bản dịch kinh Phật đời xưa, chữ này chỉ vị tăng xuất gia).

 Không được ỷ vào giáo pháp của ta, tự cho việc mình đã xuất gia là đủ bằng chứng của lòng tin, mà không chuyên tâm nghĩ đến đạo. Hoặc có kẻ hèn kém, dựa vào đạo để kiếm sống, không đem lại lợi ích gì cho ai mà chỉ nói ra theo ý riêng; làm thầy, làm người đứng đầu kẻ khác mà lại khinh bạc, đùa cợt, không tự xét mình, khiến cho giáo pháp cao quý trở nên mỏng nhạt, người đời không tin. Đó không phải là phép tắc của đệ tử xuất gia của ta."

 Phật nói: "Nếu có người nữ xuất gia, cạo bỏ tóc theo đạo để rời bỏ ái dục, thì phải chuyên cần tinh tấn ở nơi yên tĩnh. Không được ở chung một chùa với người nam xuất gia. Nếu đi đến thầy để thọ học thì phải có bạn đồng tu cùng đi, không được đi một mình đến thưa hỏi, nhận lời dạy. Phải luôn đi muộn và về sớm. Không được tùy tiện ra khỏi chùa ngủ lại nơi khác. Chỉ được dạy bảo phụ nữ, không được dạy bảo đàn ông. Áo quần mặc không được thêu chạm, vẽ hoa văn, không dùng lụa màu sặc sỡ hay ướp hương thơm. Không được nói năng khinh suất, đùa cợt. Không được tham tiền của, vật báu. Người giữ giới hạnh trong sạch thì gọi là đạo nhân xuất gia (người tu đạo đã rời bỏ gia đình).

 Nếu nói năng khinh suất, đùa cợt, chưa nói đã cười, tâm chí không lặng yên, ý nghĩ và việc làm nhơ đục, miệng độc ác chửi mắng, nói năng khinh suất không chừng mực, không chịu ở nơi yên tĩnh, kiêu căng tự cao, không tự xét mình răn mình, thì dù có xuất gia, vẫn là kẻ hèn kém, không phải là đệ tử xuất gia."

 Phật nói: "Nếu có người nam, lòng gắn bó với đạo nhưng không thể xuất gia, vẫn sống giữa ái dục, thì phải thọ trì ngũ giới (năm điều răn của người tu tại gia: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu) và giữ sáu ngày trai mỗi tháng (sáu ngày nhất định trong tháng âm lịch là mùng 8, 14, 15, 23, 29, 30, người tại gia giữ giới nghiêm hơn ngày thường và không ăn sau giữa trưa). Điều thứ nhất là hiếu thuận với cha mẹ, lo việc nhà, nuôi con cái. Sáng chiều đốt hương, thắp đèn, cúi đầu lạy Tam tôn (ba ngôi tôn quý: Phật, Pháp là giáo lý của Phật, và Tăng là đoàn thể người tu), sám hối lỗi lầm trước chư Phật khắp mười phương (bốn hướng chính, bốn hướng phụ, phương trên và phương dưới), cung kính bốn hàng đệ tử. Không được khinh người, tự cao. Phải rời bỏ lòng keo kiệt tham lam, luôn lấy lòng chí thành mà đối xử, không được lừa dối người đời.

 Không được ngồi đứng chung một chiếu với vợ của người đời, không được ở hay đi theo nhau, không được ở chung phòng dù khác giường. Phải trừ bỏ bốn việc ấy (?), dùng tứ đẳng tâm (bốn tấm lòng rộng lớn, bình đẳng với mọi người: từ, bi, hỷ, hộ) mà nhìn khắp mọi người: người già thì xem như cha như mẹ, người nhỏ thì xem như em như con. Luôn dùng thuốc pháp minh độ để gột rửa mọi bệnh. Không được tùy tiện giận dữ, chửi mắng. Phải luôn dùng những cách khéo léo vô cùng để dẫn dắt, giảng giải cho người đời, khiến họ đi vào Đại thừa. Không được giảng nghĩa sâu xa mầu nhiệm của kinh cho người mới học; phải giảng cho người đã trừ bỏ được tưởng và thức (sự nhận biết, phân biệt của tâm), không còn vướng mắc gì. Không được trang sức áo quần lòe loẹt. Không được trò chuyện đùa cợt với vợ con gái nhà người đời, qua lại đáp lễ để tạo ra mối dây liên hệ. Người làm được như vậy là đạo nhân thanh tịnh (người tu đạo trong sạch).

 Nếu việc làm không trong sạch, tham lợi lộc, tiền của, sắc đẹp; hoặc theo thói tục trang sức áo quần lòe loẹt, cùng nhau khoe khoang; chỉ kết giao điều xấu, liếc mắt đưa tình theo điều mình ham muốn; nói năng đùa cợt khinh suất, chưa nói đã cười; mượn danh mình cùng theo một đạo pháp, miệng nói lời hay ho, bề ngoài có vẻ trong sạch, lặng lẽ mà trong lòng ôm tham lam mê muội; lòng chỉ nghĩ đến tiền bạc lụa là để tự nuôi mình, nuôi vợ con; coi thường Phật, khinh nhờn kinh, không còn tu học nữa, trái lại đi học thuật của ngoại đạo (các đạo ngoài Phật pháp): thuốc thang của thế gian, dâng sớ cúng giải hạn, bùa chú, ếm đối (?), để chữa các bệnh; nhân theo thuật cúng giải của ngoại đạo, hoặc vì tiền bạc lụa là mà móc nối trên dưới, có ý gian muốn chiếm lấy của người nhờ thuật cúng giải; không giữ theo giáo pháp của ta. Những người đời sau bỏ đạo lui bước (?) đều là do bọn người này. Vì thế, đó không phải là đệ tử học theo giáo pháp của ta."

 Phật nói: "Nếu có người nữ không thể xuất gia, vẫn sống giữa ái dục mà lòng ưa thích đạo, thì phải giữ ngũ giới và sáu ngày trai mỗi tháng; hiếu thuận với cha mẹ, cha mẹ chồng, các em trai em gái bên chồng và chồng. Không được đánh mắng con cái, tôi tớ. Không được tùy tiện qua lại, ngủ lại nhà người khác. Không được trò chuyện, trêu ghẹo, cười cợt với đàn ông ngoài đời. Không được tùy tiện giận dữ, chửi mắng, nói lời độc ác. Không được làm chứng, nói ra điều xấu của người khác. Không được vu cho con cái, vợ thiếp, tôi tớ của người khác có lỗi lầm. Phải luôn chuyên cần tinh tấn, lấy việc nghĩ đến đạo làm đầu.

 Không được cùng người phàm ngoài đời bàn nói chuyện nhan sắc, dung mạo (?). Không được cãi cọ với đàn ông nhà người khác (?). Không được dạy bảo đàn ông nhà người khác. Không được nói chuyện tốt xấu, lành dữ, thiện ác, tai họa biến cố của thế gian. Không được kiêu căng tự cao. Ngày đêm ba thời đốt hương, cúi đầu lạy Tam tôn, sám hối lỗi lầm trước chư Phật mười phương, thọ nhận kinh và làm theo, thường dùng lời lẽ tự khuyên mình. Không được mong người cúng dường (dâng cúng vật dụng, thức ăn), tham lợi lộc, tiền bạc lụa là. Không được ghen tuông với chồng. Phải tự thấy thân phận người nữ là thấp kém, nguyện được chuyển thân làm người nam để hưởng phúc, nhờ đó có thể được sinh lên cung điện cõi trời, hưởng phúc một cách tự nhiên. Đó là phép học đạo của người thanh tín nữ (người phụ nữ tu tại gia, giữ giới, có lòng tin Phật trong sạch).

 Nếu không hiếu thuận, kiêu căng với cha mẹ chồng, ghen tuông với chồng, đánh mắng tôi tớ, làm điều ác, tự mình ôm oán hận, giận dữ, mang ý độc hướng vào người khác — ai làm như vậy thì là đệ tử nữ học sai phép."

 Phật bảo các đệ tử: "Hãy giữ lòng các con trong sạch và thận trọng, gìn giữ thân và miệng. Luôn dùng tứ đẳng tâm cứu giúp chúng sinh, rồi đem trí tuệ quý báu của đạo ban ơn cho tất cả. Làm đúng như lời Phật dạy răn thì ắt sẽ được vượt khỏi cõi đời (thoát ra khỏi vòng sinh tử khổ đau)." Các đệ tử đến dự hội nghe Phật giảng kinh xong, đều vui mừng vâng theo thực hành, làm lễ rồi lui ra.

 Kinh Phật nói về Bốn hàng đệ tử

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video