Thiên 1 — Kinh Cô gái Đắc Vô Cấu (trọn kinh)

 # Kinh Cô Gái Đắc Vô Cấu

 Kinh Cô Gái Đắc Vô Cấu

 Đời Nguyên Ngụy, ngài Cù-đàm Bát-nhã-lưu-chi dịch.

 Kinh Cô Gái Đắc Vô Cấu (còn có tên là Pháp môn Luận nghĩa Biện tài; "pháp môn" là cửa vào giáo pháp, tức một phần giáo lý của Phật; "luận nghĩa" là bàn luận nghĩa lý; "biện tài" là tài ăn nói, lý luận lưu loát, không bị bế tắc).

 Đời Nguyên Ngụy, ngài Cù-đàm Bát-nhã-lưu-chi, người dòng Bà-la-môn, dịch.

 Tôi nghe như vầy:

 Một thời Đức Bà-già-bà (một danh hiệu của Đức Phật, nghĩa là Thế Tôn, bậc được cả thế gian tôn kính) ở tại vườn Cấp Cô Độc trong rừng cây Kỳ-đà, thuộc thành Xá-bà-đề (tức thành Xá-vệ, kinh đô nước Kiêu-tát-la ở Ấn Độ xưa). Ngài ở cùng đại chúng tỳ-kheo (người xuất gia theo Phật, sống bằng khất thực và giữ giới luật) gồm một nghìn hai trăm năm mươi vị. Các vị ấy đều là A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử): các lậu (những ô nhiễm làm tâm rỉ chảy ra ngoài, tức các phiền não) đã hết, không còn phiền não (những trạng thái tâm làm khổ như tham, giận, si mê), tâm được tự tại; khéo đạt tâm giải thoát (tâm thoát khỏi trói buộc của tham ái) và tuệ giải thoát (trí tuệ thoát khỏi trói buộc của vô minh); là bậc rồng lớn trong loài người (ví bậc có uy lực lớn). Việc cần làm đã làm, việc phải làm đã xong, đã trút bỏ mọi gánh nặng, đã đạt được lợi ích cho chính mình, đã dứt hết các trói buộc của sự tồn tại. Các vị khéo được tâm trí chân chính, giải thoát tất cả, tâm được tự tại, đã đến bờ bên kia bậc nhất (bờ giác ngộ, đối với bờ bên này là sinh tử). Chỉ trừ một người là tôn giả A-nan, còn những vị khác đều là đại A-la-hán. Lại có mười nghìn vị đại Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh), thảy đều ở bậc bất thoái chuyển (không còn thoái lui trên đường tu), chỉ còn bị ràng buộc một đời nữa (tức chỉ còn một lần sinh nữa là thành Phật). Tên các vị ấy là:

 Bồ-tát Bảo Minh, Bồ-tát Tuệ Tụ, Bồ-tát Thắng Tạng, Bồ-tát Danh Xưng Ý, Bồ-tát Biện Tụ, Bồ-tát Quán Thế Tự Tại, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Đắc Vô Ưu, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Đồng tử, Bồ-tát Bất Mê Hạnh, Bồ-tát Bất Mê Kiến, Bồ-tát Trừ Ác, Bồ-tát Hoại Nhất Thiết Bi Ám (?), Bồ-tát Công Đức Bảo Hoa Trang Nghiêm, Bồ-tát Kim Anh Quang Đức, Bồ-tát Chướng Nhất Thiết Tội, Bồ-tát Bất Hoại Tư Duy. Những vị như thế đứng đầu, cùng với mười nghìn Bồ-tát.

 Bấy giờ, tôn giả Xá-lợi-phất, tôn giả Đại Mục-kiền-liên, tôn giả Ma-ha Ca-diếp, tôn giả Tu-bồ-đề, tôn giả Phú-lâu-na Di-đa-la-ni-tử, tôn giả Ly-ba-đa, tôn giả A-nê-lâu-đại (tức A-na-luật), tôn giả A-nan-đà — tám vị đại Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật giảng mà tu chứng quả) như thế; cùng với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Đồng tử, Bồ-tát Trừ Ác, Bồ-tát Bảo Tràng, Bồ-tát Bất Mê Kiến, Bồ-tát Chướng Nhất Thiết Tội, Bồ-tát Quán Thế Tự Tại, Bồ-tát Biện Tụ, Bồ-tát Bất Mê Hạnh — tám vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có công hạnh cao) ấy, cùng với các vị đại Thanh văn, vào buổi sáng sớm mặc áo, cầm bát, khoác áo ca-sa (áo của người xuất gia), cùng nhau muốn vào thành Xá-bà-đề để khất thực (đi xin ăn). Chưa đến thành, giữa đường, các vị bàn với nhau rằng: "Chúng ta hãy để tâm an trú trong tam-muội như sắc (tam-muội là trạng thái tâm định, tập trung sâu lặng; "như sắc" có lẽ là quán thấy sắc — tức hình tướng vật chất — đúng như thật tướng của nó) (?) mà vào đại thành Xá-bà-đề khất thực. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng đều được nghe Thánh đế (những chân lý cao quý, tức Bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, và con đường diệt khổ)."

 Tôn giả Xá-lợi-phất nói: "Tôi để tâm an trú trong tam-muội như sắc mà vào đại thành Xá-bà-đề khất thực. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng đối với Thánh đế sẽ được trí tuệ không ngăn ngại, trí tuệ không bị phá hoại, trí tuệ ấy không mờ tối."

 Tôn giả Đại Mục-kiền-liên nói: "Tôi để tâm an trú trong tam-muội như sắc mà vào đại thành Xá-bà-đề khất thực. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng sẽ không còn ma nghiệp (những việc do ma gây ra, tức những gì ngăn trở việc tu hành và làm điều lành)."

 Tôn giả Đại Ca-diếp nói: "Tôi để tâm an trú trong tam-muội như sắc mà vào đại thành Xá-bà-đề khất thực. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả đàn bà, tất cả đàn ông, dù con trai hay con gái, ai cho tôi đồ ăn uống thì tất cả đều được phúc báo không cùng tận, cho đến khi đạt Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử, hoàn toàn an lạc)."

 Tôn giả Tu-bồ-đề nói: "Tôi để tâm an trú trong tam-muội như sắc mà vào đại thành Xá-bà-đề khất thực. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng đều được A-lan-nhã (vốn nghĩa là chốn vắng lặng để tu; ở đây chỉ hạnh sống vắng lặng, không tranh cãi)."

 Tôn giả Phú-lâu-na Di-đa-la-ni-tử nói: "Tôi để tâm an trú trong tam-muội như sắc mà vào đại thành Xá-bà-đề khất thực. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng đều được tam-muội."

 Tôn giả Ly-ba-đa nói: "Tôi để tâm an trú trong tam-muội như sắc mà vào đại thành Xá-bà-đề khất thực. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả người ngoại đạo (người theo các đạo ngoài Phật giáo) như phái Già-la-ca (người tu khổ hạnh lang thang), phái Ba-ly-bà-la-xà-ca (người xuất gia du hành), phái Ni-kiền-đà (phái tu lõa thể), phái A-chỉ-tỳ-ca (phái Tà mạng), cùng các Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế của đạo Bà-la-môn) và cư sĩ (người tại gia), đều không còn cái thấy sai lầm xấu ác."

 Tôn giả A-nê-lâu-đại nói: "Tôi để tâm an trú trong tam-muội như sắc mà vào đại thành Xá-bà-đề khất thực. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng đều không còn ganh ghét niềm vui của người khác."

 Tôn giả A-nan-đà nói: "Tôi để tâm an trú trong tam-muội như sắc mà vào đại thành Xá-bà-đề khất thực. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng nghe pháp liền hiểu."

 Văn-thù-sư-lợi Đồng tử nói: "Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, thì từ cửa ngõ, song cửa, vách tường, đồ dùng, đồ trang sức, lá cây, hoa quả, áo ca-sa… đều phát ra tiếng 'không' (mọi vật không có tự tính cố định, riêng biệt), tiếng 'vô tướng' (không chấp vào hình tướng), tiếng 'vô nguyện' (không mong cầu, không tạo tác), phát ra tiếng 'bất sinh' (vốn không thật có sinh ra), lại cũng phát ra tiếng 'sinh', phát ra tiếng 'vô ngã' (không có một cái ta thật sự)."

 Bồ-tát Trừ Ác nói: "Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, nếu chúng sinh nào có hành vi nghiệp ác, đáng phải chịu quả báo, thì nhờ thấy pháp nên ngay đời hiện tại chịu báo nhẹ."

 Bồ-tát Bảo Tràng nói: "Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả kho chứa đầy của báu lành đều mở ra."

 Bồ-tát Bất Mê Kiến nói: "Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, chúng sinh nào kham nhận được bồ-đề (sự giác ngộ)? Đàn bà, đàn ông, con trai, con gái, ai mắt thấy tôi đều thấy thân tôi có sắc như thân Phật, chắc chắn sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn — tức quả vị Phật)."

 Bồ-tát Chướng Nhất Thiết Tội nói: "Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng đều không bị ngũ cái (năm thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, uể oải buồn ngủ, xao động hối hận, hoài nghi) ngăn che."

 Bồ-tát Quán Thế Tự Tại nói: "Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, chúng sinh nào bị trói buộc, bị gông cùm, sắp bị giết, đều được thoát, không còn sợ hãi."

 Bồ-tát Biện Tụ nói: "Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng, những chúng sinh có tâm ác, đều đối với nhau bằng lòng từ, thay nhau ca ngợi, tiếng nói lời bàn đều được biện tài."

 Bồ-tát Bất Mê Hạnh nói: "Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, bất cứ chúng sinh nào mắt thấy tôi đều không còn thoái lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Bấy giờ các vị đại Thanh văn và các vị Bồ-tát ấy, theo pháp như vậy, vừa đi vừa nói như vậy, cùng nhau tiến về thành Xá-bà-đề.

 Lúc ấy, vua Ba-tư-nặc nước Kiêu-tát-la (một nước lớn ở miền bắc Ấn Độ xưa) có người con gái tên là Đắc Vô Cấu (nghĩa là "được không nhơ"). Cô đã từng gần gũi vô lượng chư Phật, từ lâu đã gieo trồng căn lành (gốc rễ của điều thiện), cúng dường nhiều đức Phật, hiểu pháp sâu xa, đã được ngũ thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa khắp, nghe xa khắp, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự tại) — với thiên nhãn (mắt như mắt trời, thấy được xa) trong sạch hơn người — nên những lời các vị Bồ-tát và đại Thanh văn nói trên đường, cô đều nghe được từ xa.

 Cô gái ấy đoan trang, duyên dáng ít ai sánh, rất đáng yêu mến. Sắc đẹp đầy đủ, được cha mẹ thương nhớ, tất cả thể nữ trong cung và tất cả dân chúng đều thích được nhìn thấy cô. Năm ấy cô vừa mười hai tuổi.

 Ngày mồng tám tháng hai, là ngày sao Phất-sa (tên một chòm sao trong lịch Ấn Độ; ngày gặp sao này được xem là ngày tốt), cô muốn đi dạo chơi để cầu điềm lành. Cha mẹ liền cho phép; có năm trăm người Bà-la-môn đi theo. Họ mang theo bơ sữa, hoa cỏ, bùa chú và đồ sứ (?) theo cô ra ngoài, để các Bà-la-môn ấy làm lễ cầu khấn giải trừ (?). Thấy các vị Bồ-tát và đại Thanh văn rồi, cô liền dừng lại, nghĩ rằng: "Nay ta được thấy những người tốt mang điềm lành này."

 Khi ấy, trong số các Bà-la-môn theo hầu, có một vị đại Bà-la-môn lớn tuổi tên là Phạm Thiên, nói với Đắc Vô Cấu rằng: "Cô nên biết, điều tôi thấy đây là điềm không lành. Phía trước có những tỳ-kheo như thế đang đứng, có thể quay về vào thành. Thấy cảnh tượng như vậy thì việc làm sẽ không tốt. Vì lý do ấy, lễ giải hạn hay lễ cầu khấn đều không lành, không thành."

 Ngay lúc ấy, cô gái Đắc Vô Cấu dùng kệ (bài thơ có vần trong kinh Phật) đáp lại Bà-la-môn Phạm Thiên rằng:

 "Thấy bậc thù thắng không chướng ngại này, có thể dẹp điều ác của nhiều người,

 thấy vị này thì Bốn chân lý được sáng tỏ, chánh niệm (nhớ nghĩ đúng đắn), tin vào giải thoát.

 Đây là ruộng phúc (người đáng được cúng dường, cúng dường thì sinh phúc như gieo hạt vào ruộng tốt) cao nhất trong loài hai chân (loài người); bố thí cho vị ấy thì được sinh lên cõi trời,

 được quả báo cam lộ (nước uống của cõi trời giúp bất tử, ví cho giáo pháp đưa đến Niết-bàn), người bố thí không gặp điều xấu.

 Đây là người giữ giới bậc nhất, lìa ô trọc, không nghĩ điều ác,

 làm việc chữa bệnh cho thế gian, cứu chữa chúng sinh khổ đau.

 Phật là bậc thù thắng nhất thế gian, là chủ của giáo pháp bậc nhất,

 đây là các người con của Phật ấy, không bị bụi nhơ làm nhiễm.

 Các vị đại Bồ-tát này xa lìa những pháp gì?

 Các pháp ác đều xa lìa, luôn thận trọng không vượt phạm.

 Là người giữ giới hơn hết trong đời, người tốt — ai thấy được là điều thù thắng,

 dâng cúng dù chỉ bằng hạt bụi, người ấy cũng được của cải đúng như pháp.

 Đây là điềm lành đầy đủ, đây là ruộng phúc của tâm lành trong sạch,

 Bà-la-môn hãy tin, người gặp được sẽ hưởng nhiều phúc."

 Bấy giờ Bà-la-môn Phạm Thiên vì cô gái Đắc Vô Cấu mà nói kệ rằng:

 "Chớ theo tâm si mê mà nói; vào ngày trai (ngày giữ giới, làm lễ) mà nhìn tỳ-kheo,

 những kẻ mặc áo như thế, cạo tóc như thế — cầu điềm lành thì không nên thấy.

 Sáng nay bề trên sẽ không vui với cô, tôi ắt sẽ bị chê cười,

 lễ trai giới sẽ không giữ được, mong cô chớ nhìn tỳ-kheo.

 Nếu cô không nhìn tỳ-kheo, như thế mới thật là rất tốt."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu vì Bà-la-môn Phạm Thiên mà nói kệ rằng:

 "Sáng hôm nay, thứ có thể cứu cha mẹ tôi,

 chẳng phải bà con, chẳng phải tiền của, cũng chẳng phải đồ trang sức.

 Những bậc công đức này đi vào giữa cõi hữu vi (thế giới các sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt),

 những vị này cứu được tôi, cũng cứu được cha mẹ tôi.

 Sáng hôm nay, dù tôi phải bỏ thân, bỏ cả mạng,

 tôi rất yêu thích Phật pháp, không muốn giàu sang khoái lạc thế gian.

 Không có chỗ nương tựa nào khác cứu giúp được chúng sinh,

 chỉ có Phật, Pháp, Tăng — Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, giáo pháp của Phật, và đoàn thể người tu theo Phật) mới cứu giúp được."

 Bấy giờ Bà-la-môn Phạm Thiên nói với cô gái Đắc Vô Cấu: "Cô sai lắm. Từ trước đến nay cô chưa từng thấy Phật, chưa từng nghe pháp, chưa cúng dường Tăng. Cô nghe ở đâu? Vì sao mà tin Phật?"

 Cô gái Đắc Vô Cấu nói: "Khi tôi sinh được bảy ngày, lúc ấy các Bà-la-môn đặt tôi trên chiếc giường bằng vàng báu trong cung điện gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương). Có năm trăm thiên tử (các vị trời nam) đi ngang qua trên không trung phía trên tôi, lúc ấy tôi thấy được. Trong năm trăm thiên tử ấy, có một thiên tử đã từng thấy Như Lai, khen ngợi đủ điều, nói về công đức của Phật, khen ngợi Pháp và Tăng. Lúc ấy tôi nghe năm trăm thiên tử cùng hỏi vị ấy rằng: 'Ngài đã thấy Phật, dung mạo Phật ra sao? Làm sao biết được?' Lúc ấy vị thiên tử kia biết lòng tôi tin, và để năm trăm thiên tử sinh lòng tin, liền nói kệ rằng:

 "'Tóc không nhơ nhiễm dục, trong sạch, mềm mại, xoắn thuận một chiều,

 mặt như hoa trăm cánh, như trăng tròn trên trời đêm,

 sợi lông trắng giữa hai chân mày màu như tuyết, như pha lê, thật đáng mến,

 là bậc hơn hết trong mọi quyến thuộc, lời Phật rất vi diệu.

 Bậc chủ loài người có má như sư tử, đôi mắt cực kỳ đẹp lạ,

 bốn mươi chiếc răng bằng đều, tâm hơn hết trong chúng sinh.

 Ngài lại có lưỡi rộng và dài, khuôn mặt trong sạch, tròn đầy, tốt đẹp,

 lời nói lành đem lại lợi ích, lìa lời độc ác và lời đâm thọc hai chiều.

 Không có lời vô nghĩa, Phật không nói lời chê bai hay tâng bốc,

 làm lợi ích cho các chúng sinh, vô số chúng sinh tin theo.

 Cổ có ngấn như vỏ ốc, cánh tay và ngón tay dài,

 ví như vòi voi chúa, sạch đẹp hiếm có, thu duỗi đều đặn (?).

 Bộ phận kín ẩn sâu như của voi chúa, lại sáng như ánh mặt trời,

 lông trên thân đều xoay hướng lên, bắp chân như nai chúa, lòng bàn chân bằng phẳng.

 Lìa nhơ ác, nói lời chân thật, là vua của tất cả các bậc Mâu-ni (bậc thánh tịch lặng),

 đã phá tan những cái thấy sai lầm, cái thấy sai lầm đều đã diệt.

 Chúng sinh hỏi vặn đến ức câu, Ngài đáp đúng khiến đều vui mừng,

 xa lìa hai cực đoan kia, giảng pháp Trung đạo (con đường ở giữa, không rơi vào hai cực đoan).

 Bất cứ ai được nghe, đều được niềm vui tịch diệt (lặng yên, dứt hết phiền não) bậc nhất,

 lời thù thắng ngay thẳng không quanh co, ai cũng vui mừng yêu mến.

 Mây pháp che phủ khắp nơi, đổ mưa pháp đồng đều cho tất cả,

 Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) đã tự vượt qua bờ, cũng đưa chúng sinh vượt qua.

 Ngài là chỗ nương tựa cứu giúp bậc nhất, quán xét thế gian mà ứng hợp,

 còn vô lượng công đức khác nữa, tôi không thể nói cho hết.'

 Các thiên tử ấy nghe xong, lòng mở ra, tin Phật trong sạch."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu nói kệ ấy xong, liền nói với Bà-la-môn Phạm Thiên rằng: "Thưa đại Bà-la-môn! Tôi sinh được bảy ngày đã được nghe công đức Phật pháp này. Từ đó đến nay, chưa từng có lúc nào tâm bị si mê che lấp; không đắm các dục, không đắm ganh ghét, không đắm tham lam, không khởi ý trộm cắp; trong tâm không suy tính, không nhớ tưởng, không biết đến yêu luyến. Đối với cha, mẹ, anh, em, chị em, bà con, tôi không biết đến yêu luyến; với việc trang sức, tôi không biết đến yêu luyến; đối với kinh đô, thành ấp, xóm làng, thân mạng, tôi không sinh lòng yêu luyến. Thưa đại Bà-la-môn! Tôi chỉ nhớ một tướng khác, đó là tướng Phật. Thưa đại Bà-la-môn! Tâm tôi luôn nhớ nghĩ ba điều. Ba điều ấy là gì? Như Lai đi đến phương hướng nào, tôi đến hỏi Như Lai; nếu Phật thuyết pháp, tất cả những điều như thế tôi đều thu nhận, không sót một chữ, không sót một nghĩa, không sót một lời, không bỏ sót một đêm hay một ngày nào; dù ở đâu, tôi luôn thấy Phật, không phải là không thấy; tôi luôn nghe pháp, luôn cúng dường Tăng. Thưa đại Bà-la-môn! Thấy Phật như vậy, nghe pháp như vậy, cúng dường chúng Tăng, tôi không biết chán."

 Bấy giờ đại Bà-la-môn Phạm Thiên sai một người bạn đồng hành là một Bà-la-môn trẻ, nói rằng: "Này Ma-na-bà (chàng thanh niên Bà-la-môn)! Nay ngươi hãy mau trở về, đem những điều Đắc Vô Cấu vừa nói mà thuật lại đầy đủ cho đại vương và phu nhân nghe."

 Khi ấy chàng Ma-na-bà nhận lời dặn rồi đi, đem những điều mình đã thấy nghe, thuật lại đầy đủ cho đại vương và phu nhân nghe.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu đem công đức của Phật nói cho mọi người, đem công đức của Pháp nói cho mọi người, đem công đức của Tăng nói cho mọi người. Lúc ấy năm trăm Bà-la-môn nghe xong đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu từ trên kiệu bước xuống, cùng các Bà-la-môn theo hầu đi đến chỗ các vị Bồ-tát và đại Thanh văn. Đến nơi, cô lễ lạy, cung kính tôn trọng, đứng trước tôn giả Xá-lợi-phất, chắp tay hỏi tôn giả Xá-lợi-phất rằng: "Thưa đại đức (tiếng tôn xưng người tu hành có đức lớn) Xá-lợi-phất! Tất cả phụ nữ trí tuệ rất ít, tham dục rất nhiều, chuyên buông lung, tâm ý hẹp hòi kém cỏi, không nghĩ đến điều lành, nghĩ nhiều điều ác. Lành thay, thưa đại đức! Cúi mong ngài rủ lòng thương xót nghĩ đến con, tùy chỗ thích hợp mà thuyết pháp, khiến con trong đêm dài (sinh tử) được lợi ích lớn, yên ổn vui sướng."

 Lời này chưa dứt thì vua Ba-tư-nặc nước Kiêu-tát-la, nghe lời chàng Bà-la-môn Ma-na-bà, đã vội vàng đến ngay chỗ các vị đại Thanh văn và các Bồ-tát. Vua thấy con gái đang ngồi đó, thấy con gái mình như một bậc đại Thanh văn, như một bậc đại Bồ-tát, bèn nói rằng: "Ở nhà vui sướng lắm. Cớ sao con lại ngồi đây mà nói những lời như: 'Từ đó đến nay con không bị si mê che lấp, không ham vui chơi, chưa từng khởi tâm (yêu luyến)'?"

 Khi ấy vua Ba-tư-nặc nước Kiêu-tát-la liền vì con gái mà nói kệ rằng:

 "Con đoan trang như tiên trời, duyên dáng như được trang điểm (?),

 cớ sao lại khởi cái thấy sai lầm, nói rằng chẳng ham thích gì?

 Đất nước của vua giàu có vui vẻ, mẹ con chiều theo ý con,

 con nhớ nghĩ điều gì mà nói chẳng ham vui sướng cho thân?

 Mọi người đều quý trọng con, ai thấy con cũng đều yêu,

 trăm thứ công đức trang nghiêm, sao con chẳng ham niềm vui?

 Con đã thấy nghe điều gì mà với niềm vui lại sinh lo sợ?

 Hãy thật lòng nói với cha, con có mong ước điều gì?"

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu liền vì vua cha mà nói kệ rằng:

 "Vua chẳng nhận ra cái xấu của đời sống gia đình, giữa các ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm thọ, tri giác, ý muốn tạo tác, nhận thức) mong manh dễ vỡ,

 là chỗ trú của pháp hữu vi, như sân khấu của bọn diễn trò,

 là nơi rắn độc trú ngụ, mạng sống ngắn ngủi chẳng dừng,

 không có lòng an vui, làm sao ngủ yên được?

 Tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành thân) như rắn độc, tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) có chỗ nào vui?

 Nhiều oán thù, ác độc, tranh đấu, như đi đến chốn đồng hoang hiểm trở,

 bị giặc phiền não vây quanh, làm sao được an vui?

 Cái gì là vui chơi? Làm sao mà ham vui?

 Uống thuốc độc làm sao ngủ được? Bị lệnh xử chém làm sao vui được?

 Bên bờ vực hiểm làm sao yên được? Mạng người cũng như thế.

 Như Lai từng nói thí dụ: (xương thân qua các đời) chất thành đống như núi Tu-di (núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) (?),

 tâm điên đảo đến thế, ai lại tin vào kiếp sống vô thường?

 Cha mẹ, anh em…, tất cả đều là cảnh giới của giặc,

 bạn bè, con cái, thân hữu đều vây quanh,

 giống như bóng trong gương, tất cả đều vô thường.

 Có hạng người nào tin được rằng những thứ này không thật,

 vừa thấy trí tự nhiên, liền phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh).

 Từ khi phát tâm đến nay, con chưa mất hạnh Bồ-tát,

 hạnh Bồ-tát nào lại tham đắm niềm vui thế gian?

 Con đã thấy Như Lai, với công đức không thể nghĩ bàn,

 nghe đấng Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc đã khéo đi đến nơi giác ngộ) thuyết pháp, thấy những người con Phật này,

 vì thế con không nhớ nghĩ, ham thích năm dục lạc của đời (năm thú vui của sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm)."

 Bấy giờ vua Ba-tư-nặc nước Kiêu-tát-la nghe con gái nói xong, lặng thinh không nói.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu biết cha đã lặng thinh, liền nói với tôn giả Xá-lợi-phất rằng: "Thưa đại đức Xá-lợi-phất! Con muốn hỏi vặn, mong ngài thương con. Phật nói đại đức là bậc nhất về trí tuệ trong loài người. Thưa đại đức! Thế nào là trí tuệ? Trí tuệ ấy là thường còn hay vô thường? Nếu là thường còn, thì như Phật đã nói tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều vô thường; Phật nói như vậy thì hóa ra là nói sai, nói pháp mê lầm. Nếu là vô thường, thì pháp ấy không sinh ra (?). Nếu pháp không sinh ra, thì pháp ấy là không có. Vậy là nói về cái gì? Thì không thể nhớ nghĩ mà nói về pháp trí tuệ được. Vì nghĩa gì mà Phật nói đại đức là bậc nhất về trí tuệ trong loài người?"

 Tôn giả Xá-lợi-phất lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ tôn giả Đại Mục-kiền-liên hỏi tôn giả Xá-lợi-phất: "Vì sao ngài lặng thinh, không đáp câu hỏi vặn của cô gái?"

 Tôn giả Xá-lợi-phất nói: "Cô gái không hỏi tôi về pháp vô thường, mà hỏi về pháp không sinh, cho nên tôi không đáp."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi tôn giả Đại Mục-liên rằng: "Thưa đại đức Mục-liên! Phật nói đại đức là bậc nhất về thần thông trong loài người. Đại đức trụ vào ý tưởng có chúng sinh mà thị hiện thần thông, hay trụ vào ý tưởng có pháp mà thị hiện thần thông? Nếu trụ vào ý tưởng có chúng sinh mà thị hiện thần thông, thì chúng sinh vốn không có, sao đại đức lại thị hiện thần thông? Nếu trụ vào ý tưởng có pháp mà thị hiện thần thông, thì pháp không có phân biệt, đại đức cũng vậy, không có gì phân biệt. Đã không phân biệt, sao đại đức lại thị hiện thần thông?"

 Tôn giả Mục-liên lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ tôn giả Phú-lâu-na Di-đa-la-ni-tử hỏi tôn giả Đại Mục-liên: "Vì sao ngài lặng thinh không đáp câu hỏi vặn của cô gái?"

 Tôn giả Mục-liên nói: "Cô gái không hỏi tôi về sự phân biệt. Tôi không phân biệt, không chấp lấy, không phân biệt con đường bồ-đề của Như Lai, vì thế tôi không đáp."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi tôn giả Phú-lâu-na Di-đa-la-ni-tử rằng: "Thưa đại đức Phú-lâu-na! Phật nói đại đức là bậc nhất về thuyết pháp trong loài người. Đại đức thuyết pháp với sự chấp giữ, hay thuyết pháp không chấp giữ? Nếu thuyết pháp với sự chấp giữ, thì chẳng khác gì tất cả phàm phu ngu si. Vì sao? Vì tất cả phàm phu ngu si đều chấp giữ. Thưa đại đức! Như vậy là chưa lìa pháp của tất cả phàm phu ngu si. Nếu thuyết pháp không chấp giữ, thì pháp vốn không phải là vật gì, sao đại đức lại là bậc nhất về thuyết pháp trong loài người?"

 Tôn giả Phú-lâu-na Di-đa-la-ni-tử lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ tôn giả Ma-ha Ca-diếp hỏi tôn giả Phú-lâu-na Di-đa-la-ni-tử: "Vì sao ngài lặng thinh, không đáp câu hỏi vặn của cô gái?"

 Tôn giả Phú-lâu-na Di-đa-la-ni-tử nói: "Cô gái không hỏi tôi nghĩa của thế đế (chân lý theo quy ước, cách nói thông thường của thế gian), mà hỏi tôi về chân đế (chân lý tuyệt đối, vượt ngoài lời nói), cho nên tôi không đáp."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi tôn giả Đại Ca-diếp rằng: "Thưa đại đức Ma-ha Ca-diếp! Đại đức nhập bát giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi sự ràng buộc), nhập rồi lại xuất ra, thuyết pháp cho người. Đại đức nhận dù chỉ một gáo thức ăn nhỏ nơi người nào, thì những người bố thí ấy đều được sinh lên cõi trời. Họ bố thí cho đại đức như thế nào? Bố thí bằng thân trong sạch? Bố thí bằng tâm trong sạch? Hay bố thí bằng thân và tâm trong sạch? Nếu bố thí bằng thân trong sạch, thì thân vốn không biết, không hay, không động, như cỏ như cây, như vách như đất; thân như thế không thể bố thí trong sạch. Nếu bố thí bằng tâm trong sạch, thì tâm như huyễn, không dừng lại dù chốc lát, không thể bố thí trong sạch. Nếu thân và tâm ấy trong ngoài đều trong sạch, thì thân tâm như thế cũng không thể bố thí trong sạch. Thân tâm không phải là vật gì, làm sao bố thí trong sạch?"

 Tôn giả Đại Ca-diếp lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ tôn giả Tu-bồ-đề hỏi tôn giả Đại Ca-diếp: "Vì sao ngài lặng thinh, không đáp câu hỏi vặn của cô gái?"

 Tôn giả Đại Ca-diếp nói: "Cô gái không hỏi tôi về pháp có chấp lấy, mà hỏi tôi về pháp không chấp lấy, vì thế tôi không đáp; cô gái hỏi tôi về thật tế (bản chất chân thật rốt ráo của mọi vật), vì thế tôi không đáp."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi tôn giả Tu-bồ-đề rằng: "Thưa đại đức Tu-bồ-đề! Phật nói đại đức là bậc nhất về hạnh A-lan-nhã. Thưa đại đức! Hạnh A-lan-nhã ấy là tu khi có vật, hay tu khi có pháp? Nếu tu khi có vật thì là vô thường. Nếu tu khi có pháp, thì pháp không có tướng sinh, pháp không có tướng diệt; pháp nếu có tướng không sinh không diệt thì nó bình đẳng — mà nếu nó bình đẳng thì lại chẳng phải bình đẳng, nếu nó là chân như (cái chân thật như vốn có, không đổi khác) thì lại chẳng phải chân như — không động không chuyển. Nếu không động chuyển thì không thể nói được. Nếu không thể nói được thì nó không thể nghĩ bàn. Nếu không thể nghĩ bàn thì nó không thể diễn tả. Nếu không thể diễn tả thì nó không phải là vật gì. Nếu không phải là vật gì thì nó không có thật. Nếu không có thật thì bậc thánh không nói đến."

 Tôn giả Tu-bồ-đề lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ tôn giả Ly-ba-đa hỏi tôn giả Tu-bồ-đề: "Vì sao ngài lặng thinh, không đáp câu hỏi vặn của cô gái?"

 Tôn giả Tu-bồ-đề nói: "Cho đến không có chút pháp nào có thể nói được, nên lặng thinh là vui. Cô gái hỏi về pháp không hý luận (không bàn luận suông, không phân biệt vô ích) như thế, thì mọi lời nói đều không hay; cảnh giới không lời nói mới là hạnh A-lan-nhã."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi tôn giả Ly-ba-đa rằng: "Thưa đại đức Ly-ba-đa! Phật nói đại đức là bậc nhất về tọa thiền (ngồi thiền định) trong loài người. Thưa đại đức! Tâm nương vào thiền, hay tâm không nương vào thiền? Nếu tâm nương vào thiền, thì tâm như huyễn, là sự phân biệt không thật; nếu đã không thật như vậy thì sự phân biệt là không thật, và tam-muội thiền mà nó nương vào cũng không thật. Nếu không có tâm mà nhập thiền, thì tất cả người chết cũng được hoan hỷ (trong thiền). Các thứ cỏ, cây, vách tường, cây ba-la-xa (một loại cây ở Ấn Độ) đều phải ở trong tam-muội. Vì sao? Vì các vật ấy đều không có tâm."

 Tôn giả Ly-ba-đa lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ tôn giả A-nê-lâu-đại hỏi tôn giả Ly-ba-đa: "Vì sao ngài lặng thinh, không đáp câu hỏi vặn của cô gái?"

 Tôn giả Ly-ba-đa nói: "Cô gái Đắc Vô Cấu hỏi về cảnh giới của Phật, đó không phải điều hàng Thanh văn có thể trả lời."

 Đắc Vô Cấu nói: "Ý ngài nghĩ sao? Pháp giới (bản thể chung của mọi pháp, toàn thể thực tại) của Như Lai và pháp giới của Thanh văn có khác nhau chăng? Nếu pháp giới khác nhau thì phá hoại pháp giới; nếu pháp giới bị phá hoại thì pháp giới thành hai. Pháp giới không hai, mới được gọi là chân như. Chân như như thế mới được gọi là không hai. Chân như như thế, không hai như thế, thì không thể nói là hơn. Vì sao đại đức lại nói như vậy?"

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi tôn giả A-nê-lâu-đại rằng: "Thưa đại đức A-nê-lâu-đại! Phật nói đại đức là bậc nhất về thiên nhãn trong loài người. Thưa đại đức! Thiên nhãn thấy cái có vật, hay thấy cái không có vật? Nếu thấy cái có vật thì rơi vào thường kiến (cái thấy sai lầm cho rằng mọi vật tồn tại mãi mãi). Nếu thấy cái không có vật thì rơi vào đoạn kiến (cái thấy sai lầm cho rằng mọi vật đứt mất hoàn toàn, chết là hết)."

 Tôn giả A-nê-lâu-đại lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ tôn giả A-nan-đà hỏi tôn giả A-nê-lâu-đại: "Vì sao ngài lặng thinh, không đáp câu hỏi vặn của cô gái?"

 Tôn giả A-nê-lâu-đại nói: "Cô gái đem trí tuệ mà hỏi, vì thế tôi không đáp."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi tôn giả A-nan-đà rằng: "Thưa đại đức A-nan-đà! Phật nói đại đức là bậc nhất về đa văn (nghe nhiều, nhớ nhiều, học rộng). Thưa đại đức! Cái gì mới được gọi là đa văn? Là biết có nghĩa, hay là biết đến rốt ráo? Nếu là biết có nghĩa, thì nghĩa không có lời nói, không thể diễn tả, không phải cái nhĩ thức (sự nhận biết qua tai) biết được, cũng không thể thấy được. Nếu là biết đến rốt ráo, thì Thế Tôn lại dạy nên nghe theo nghĩa, chớ nghe theo chữ, như vậy là không nghe. Thưa đại đức A-nan! Thế nào là đa văn?"

 Tôn giả A-nan lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi Đồng tử hỏi tôn giả A-nan-đà: "Vì sao ngài lặng thinh, không đáp câu hỏi vặn của cô gái?" Tôn giả A-nan-đà nói: "Tất cả chữ nghĩa, bản tính đều rỗng lìa như tiếng vang; cô gái hỏi tôi về chữ, cho nên tôi không đáp. Cô gái hỏi về sự bình đẳng, không tâm, lìa tâm; nghĩa ấy không phải cảnh giới của học nhân (người còn đang tu học, chưa chứng quả A-la-hán), làm sao nói được? Thưa nhân giả (tiếng gọi tôn trọng người đối diện)! Nên hỏi Như Lai, bậc Pháp vương (vua của giáo pháp)."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi Văn-thù-sư-lợi Đồng tử rằng: "Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi! Phật nói nhân giả khéo hiểu sự giải thoát rất sâu của Như Lai, là bậc nhất trong hàng Bồ-tát Ma-ha-tát như thế. Pháp nhân duyên (mọi vật sinh ra do nguyên nhân chính và các điều kiện phụ hợp lại) ấy sâu xa ra sao? Sâu xa vì nó sâu, hay sâu xa ở tự thể của nó? Nếu nhân duyên ấy sâu xa vì nó sâu, thì nhân duyên ấy không có ai hòa hợp. Vì sao? Vì nhân duyên như thế không đi không đến, không phải cái nhãn thức (sự nhận biết qua mắt) thấy được, cho đến không phải cái ý thức (sự nhận biết của tâm ý) biết được. Nó sinh ra từ nhân duyên hòa hợp không hai. Nếu sâu xa ở tự thể, thì cái thể sâu xa ấy không thể chỉ ra được."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Nghĩa của thật tế rất sâu, rất sâu!"

 Đắc Vô Cấu nói: "Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi! Vì thật tế ấy không phải là thật tế, nên trí ấy cũng chẳng phải là trí."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Không có lời nói nào đạt được thật tế."

 Đắc Vô Cấu nói: "Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi! Nếu không có gì để đạt được thì không có lời nói; vì vượt ngoài lời nói nên không có gì để đạt được."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Nếu vậy, làm sao nói cho người khác được?"

 Đắc Vô Cấu nói: "Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi! Bồ-đề của Như Lai vượt ngoài lời nói, nó không thể nói ra được."

 Văn-thù-sư-lợi lặng thinh không nói.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi Bồ-tát Bất Mê Kiến rằng: "Thưa thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng gọi người tu tại gia hay Bồ-tát)! Như ngài Bất Mê Kiến đã nói: 'Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, chúng sinh nào kham nhận được bồ-đề? Đàn bà, đàn ông, con trai, con gái, ai mắt thấy tôi đều thấy thân tôi có sắc như thân Phật.' Việc ấy thế nào? Nhân giả chỉ bày sắc thân (thân thể vật chất có hình tướng) của Như Lai, hay chỉ bày pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý, không có hình tướng)? Nếu chỉ bày sắc thân, thì các chúng sinh ấy không thấy thân Phật. Nếu cho là thấy thân Phật, thì trái lời Phật. Phật đã nói kệ rằng:

 "'Nếu lấy sắc mà thấy ta, nếu lấy âm thanh mà cầu ta,

 người ấy đi đường tà, thì không thể thấy được ta.'

 "Nếu chỉ bày pháp thân, mà pháp thân của Phật thì không thể chỉ bày được. Vì sao? Vì pháp thân của Như Lai vượt ngoài nhãn thức, nhãn thức không thể thấy được."

 Bồ-tát Bất Mê Kiến lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ Bồ-tát Bảo Tràng hỏi Bồ-tát Bất Mê Kiến: "Vì sao ngài lặng thinh, không đáp câu hỏi vặn của cô gái?"

 Bồ-tát Bất Mê Kiến nói: "Cô gái hỏi tôi về cái không có vật, vì thế tôi không đáp."

 Đắc Vô Cấu nói: "Tôi không hỏi về cái không có vật; cái không có vật thì không thể hỏi được. Tôi nói là người học pháp nên hiểu như thế."

 Bồ-tát Bất Mê Kiến lặng thinh không nói.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi Bồ-tát Bảo Tràng rằng: "Thưa thiện nam tử! Ngài nói như thế này: 'Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả kho chứa đầy của báu lành đều mở ra.' Việc ấy thế nào? Nhân giả như thế là nhớ nghĩ điều gì? Là có tâm mong cầu phúc đức, hay không có tâm mong cầu phúc đức? Nếu có tâm mong cầu phúc đức, thì nhân giả chẳng khác gì phàm phu ngu si. Vì sao? Vì phàm phu ngu si đều có tâm mong cầu, yêu luyến. Nếu không có tâm mong cầu phúc đức, thì đó là không có tâm mong cầu tích chứa."

 Bồ-tát Bảo Tràng lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi Bồ-tát Trừ Ác rằng: "Thưa thiện nam tử! Ngài nói như thế này: 'Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, nếu chúng sinh nào có hành vi nghiệp ác, đáng phải chịu quả báo, thì nhờ thấy pháp nên ngay đời hiện tại chịu báo nhẹ.' Việc ấy thế nào? Như Phật đã dạy: nghiệp (hành động tạo tác và sức mạnh dẫn đến quả báo của nó) là không thể nghĩ bàn; nhân giả nói thì không thể trái lời Phật. Nếu nhân giả không thể nghĩ bàn được nghiệp, thì làm sao biết được nghiệp nặng đời sau mà khiến đời này chịu nhẹ? Tất cả các pháp đều không, không có chủ, sao nay nhân giả lại nói như đã được làm Pháp vương? Nếu nhân giả có thể khiến nghiệp nặng thành nhẹ, thì trái lời Phật."

 Bồ-tát Trừ Ác nói: "Tôi dùng nguyện lực (sức mạnh của lời nguyện), có thể khiến nghiệp phải chịu nặng như thế thành nghiệp chịu nhẹ."

 Đắc Vô Cấu nói: "Không có ai dùng nguyện lực mà xoay chuyển được bánh xe (nghiệp). Nếu xoay chuyển được, thì mỗi một vị Như Lai xưa kia đều có nguyện: 'Tất cả chúng sinh, ta đều khiến được đại Niết-bàn.' Việc này không phải nhờ nguyện lực mà thành; nên biết nguyện lực như thế không thể xoay chuyển được."

 Bồ-tát Trừ Ác lặng thinh không nói.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi Bồ-tát Chướng Nhất Thiết Tội rằng: "Thưa thiện nam tử! Ngài nói như thế này: 'Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, tất cả dân chúng đều không bị ngũ cái ngăn che.' Việc ấy thế nào? Giả sử thiền định của nhân giả có thể khiến chúng sinh không bị các thứ ngăn che, nhưng tất cả các pháp đều không, không có chủ; như thế thì nhân giả chẳng phải nhân giả, tôi chẳng phải tôi, làm sao ban ơn cho người khác được?"

 Bồ-tát Chướng Nhất Thiết Tội nói: "Trước đã tu tâm từ."

 Đắc Vô Cấu nói: "Tất cả chư Phật đều thực hành tâm đại từ, vậy mà trong cõi Phật vẫn có những chúng sinh bị các thứ ngăn che trói buộc làm khổ não."

 Bồ-tát Chướng Nhất Thiết Tội lặng thinh không nói.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi bậc thánh là Bồ-tát Quán Thế Tự Tại rằng: "Thưa thiện nam tử! Ngài nói như thế này: 'Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, bất cứ chúng sinh nào bị trói buộc, bị gông cùm, sắp bị giết, liền được thoát, không còn sợ hãi, được vô úy (không còn gì sợ hãi).' Việc ấy thế nào? Nhân giả tu có chấp lấy, hay tu không chấp lấy? Nếu tu có chấp lấy, thì đó là cái chấp lấy của người ngu si, vậy thì không được. Nếu tu không chấp lấy, thì chẳng phải vô thường; nếu chẳng phải vô thường, thì không thể chấp lấy."

 Bồ-tát Quán Thế Tự Tại lặng thinh không đáp.

 Bấy giờ Bồ-tát Biện Tụ hỏi Bồ-tát Quán Thế Tự Tại: "Vì sao ngài lặng thinh, không đáp câu hỏi vặn của cô gái?"

 Bồ-tát Quán Thế Tự Tại nói: "Cô gái không hỏi tôi về pháp sinh, không hỏi tôi về pháp diệt, mà hỏi tôi về pháp không sinh không diệt, vì thế tôi không đáp."

 Đắc Vô Cấu nói: "Thưa ngài Quán Thế Tự Tại! Sao nhân giả không hỏi xem chỗ nào là không sinh không diệt?"

 Bồ-tát Quán Thế Tự Tại nói: "Này cô gái Đắc Vô Cấu, chỗ nào là không sinh không diệt? Ở đó không có một chữ nào vận hành."

 Đắc Vô Cấu nói: "Nếu không vận hành, thì tất cả các pháp không có một chữ nào; người có trí tuệ không dùng chữ vận hành mà nói, không chấp vào danh tự; pháp giới không chướng ngại, cho nên tâm người ấy không vướng mắc."

 Bồ-tát Quán Thế Tự Tại lặng thinh không nói.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi Bồ-tát Biện Tụ rằng: "Thưa thiện nam tử! Ngài nói như thế này: 'Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, những chúng sinh có tâm ác đều đối với nhau bằng lòng từ, thay nhau ca ngợi, tiếng nói lời bàn đều được biện tài.' Việc ấy thế nào? Biện tài này của nhân giả khởi lên là có nhân duyên mà khởi, hay không có nhân duyên mà khởi? Nếu có nhân duyên mà khởi, thì tất cả cái vô thường đều do nhân duyên mà khởi; nếu như vậy thì không được tịch tĩnh. Nếu không có nhân duyên mà khởi, thì như vậy là không thật, không thể nói là có biện tài khởi lên."

 Bồ-tát Biện Tụ nói: "Từ khi tôi mới phát tâm bồ-đề đến nay, thường phát nguyện như thế này: 'Nếu các chúng sinh được thấy tôi, đều được biện tài.'"

 Đắc Vô Cấu nói: "Thưa thiện nam tử! Nhân giả là biện tài có tâm, hay biện tài không có tâm? Nếu là biện tài có tâm, thì rơi vào lỗi chấp thường còn. Nếu là biện tài không có tâm, thì những lời nói ấy, sao nhân giả lại tự nói rằng lời mình không thật?"

 Bồ-tát Biện Tụ lặng thinh không nói.

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu hỏi Bồ-tát Bất Mê Hạnh rằng: "Thưa thiện nam tử! Ngài nói như thế này: 'Tôi để tâm an trú, quán sát như sắc. Như vậy, nếu vào thành Xá-bà-đề, bất cứ chúng sinh nào mắt thấy tôi đều không thoái lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Việc ấy thế nào? Bồ-đề là gì? Bồ-đề ấy là có hay là không? Nếu nói là có, thì nhân giả chấp vào thường còn."

 Bồ-tát Bất Mê Hạnh nói: "Gọi là bồ-đề, đó là lời người trí nói ra, gọi là bồ-đề."

 Đắc Vô Cấu nói: "Trí ấy thế nào? Là cái thể có sinh, hay là cái thể tịch tĩnh? Nếu là cái thể có sinh, thì cái gì sinh đều vô thường. Nếu đều vô thường, thì không phải chánh niệm. Nếu cái gì vô thường cũng là chánh niệm, thì tất cả người si đều phải có chánh niệm. Nếu là cái thể tịch tĩnh, thì nó không có gì để đạt được. Nếu không có gì để đạt được, thì nó không phân biệt. Điều này hoặc Phật nói, hoặc Bồ-tát nói, hoặc A-la-hán nói, hoặc phàm phu nói (cũng vậy). Vì sao? Con đường bồ-đề thì không phân biệt, phàm phu ngu si thì có phân biệt, mà người có phân biệt thì chẳng phải người có trí tuệ."

 Bồ-tát Bất Mê Hạnh lặng thinh không nói.

 Bấy giờ các vị đại Thanh văn như tôn giả Tu-bồ-đề và các vị Bồ-tát kia nói như thế này: "Nay chúng tôi quay về, không cần vào thành Xá-bà-đề khất thực nữa. Vì sao? Vì sáng nay đã được món ăn giáo pháp tốt đẹp vi diệu, liền đã no đủ. Chúng tôi đã được nghe pháp thù thắng vi diệu từ cô gái Đắc Vô Cấu, nên sáng nay đã được ăn no món ăn giáo pháp."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu nói với tôn giả Tu-bồ-đề: "Thưa đại đức Tu-bồ-đề! Không chấp lấy, không buông bỏ, đó là pháp của Thanh văn. Nay các nhân giả cầu điều gì? Nhớ nghĩ điều gì? Thưa đại đức Tu-bồ-đề! Không hý luận là pháp của Thanh văn; nếu vướng vào hý luận thì không phải pháp của Thanh văn. Thưa đại đức Tu-bồ-đề! Không nương tựa là pháp của Thanh văn; cảnh giới của bậc thánh không phải là chỗ nương tựa; không nương tựa, không vướng mắc thì không dao động."

 Bấy giờ các vị đại Thanh văn, các vị Bồ-tát, năm trăm Bà-la-môn, cô gái Đắc Vô Cấu, vua Ba-tư-nặc nước Kiêu-tát-la cùng vô số người theo hầu, đều cùng đi đến vườn Cấp Cô Độc trong rừng cây Kỳ-đà. Đến chỗ Thế Tôn, họ cúi đầu sát đất lễ dưới chân Phật, đi nhiễu quanh Ngài ba vòng (theo chiều bên phải, để tỏ lòng tôn kính) rồi ngồi sang một bên. Cô gái Đắc Vô Cấu đi nhiễu quanh Phật một nghìn vòng; nhiễu xong, cô quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật, dùng giọng hay nói kệ hỏi Như Lai rằng:

 "Nay con hỏi đấng Thiện Thệ, bậc trí vô thượng không ai sánh bằng,

 danh tiếng vô lượng không nhơ, bậc chủ tôn quý của ba cõi,

 có thể dùng pháp cam lộ, đem lòng từ ái giúp người đạt được.

 Bồ-tát tu hạnh gì mà ngồi được dưới cây vua (tức cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo),

 phá tan quân của ma vương, thành tựu bồ-đề vô thượng?

 Làm sao rung động mặt đất, cho đến rung động cả cung rồng?

 Làm sao phóng ánh sáng soi khắp vô lượng nơi,

 giảng hạnh pháp bồ-đề? Làm sao được tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn giáo pháp không quên)?

 Bồ-tát tu hạnh gì mà được của báu của Phật?

 Làm sao tu sự tịch tĩnh, tam-ma-đề (tức tam-muội, trạng thái tâm định) bậc nhất?

 Làm sao có sức thần thông? Bậc đại trượng phu (người có chí lớn, ở đây chỉ Bồ-tát) nói như thế nào?

 Hạnh thù thắng giữa chúng sinh, đạt được những ý hạnh gì?

 Làm sao được biện tài trong sạch, cùng lời nói đẹp đẽ trong sạch?

 Làm sao các Bồ-tát có được quyến thuộc tốt lành?

 Làm sao bậc đại trượng phu được trí túc mạng (biết các đời trước của mình và người),

 được thiên nhãn không nhơ, thiên nhĩ (tai như tai trời, nghe xa khắp), trí tha tâm (biết tâm ý người khác),

 ánh sáng đại thần thông, đi khắp vô lượng thế giới?

 Làm sao nhớ việc bố thí, giới trong sạch, thường tu nhẫn nhục?

 Làm sao tinh tấn, thiền định? Làm sao tu bát-nhã (trí tuệ thấu suốt thật tướng của mọi vật)?

 Làm sao thường xa lìa chỗ ở trong bào thai,

 không còn chịu sinh từ thai, vượt đến bờ bên kia bằng hóa sinh (sinh ra tự nhiên, như hóa hiện, không nhờ cha mẹ)?

 Làm sao ở trước Phật, miệng nói vô ngã và không?

 Làm sao đối với điều yêu và điều không yêu, hai tâm ấy bình đẳng,

 diệt hết mọi nhiễm ô xấu ác, tâm vững chắc không cao không thấp?

 Không lay động trước các pháp thế gian, như núi Tu-di,

 tức là được mất, chê khen, ca ngợi chê bai, khổ vui.

 Các pháp thế gian ấy, làm sao vượt qua như mặt trăng (đi qua không vướng)?

 Không chủ, không dua nịnh dối trá, không nhiễm thì sao lại kiêu mạn?

 Lìa bỏ tâm tự cao, không có ý như thế,

 tịch tĩnh hơn cả tịch tĩnh, không rời xa-ma-tha (pháp tu dừng tâm, lắng định)?

 Bậc trí tuệ bậc nhất, làm sao lại có ràng buộc?

 Không yêu vợ con, của cải, làm sao mà có được?

 Tâm định đối với yêu thương như chim (bay không để dấu) (?), luôn như mặt trăng không đổi khác,

 tâm đã như thế, làm sao có lòng yêu pháp?

 Làm sao có người trí như đất, nước, lửa, gió?

 Không lay động thì làm sao thường còn? Tình thương bình đẳng như hư không.

 Làm sao không bỏ pháp? Luôn không bỏ Phật pháp,

 thà tự bỏ thân mạng, không bỏ pháp bậc nhất.

 Làm sao trụ nơi bồ-đề, chứng pháp không bụi nhơ?

 Đối với chúng sinh có ý tưởng mình là thầy thuốc, trang nghiêm cõi Phật.

 Làm sao trụ trong Tăng thanh tịnh? Làm sao có được Tăng thanh tịnh?

 Pháp ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) ra sao? Nghe nói có niềm vui của chúng sinh,

 làm sao diệt được ái? Thấy Bốn chân lý, thành A-la-hán,

 làm sao giới được đầy đủ? Làm sao khiến trăm chúng sinh

 an trụ nơi bồ-đề? Hạnh có ái trước luôn còn (?),

 ai được đoan chính? Ai được hóa sinh?

 Làm sao được giàu sang vui sướng lớn? Làm sao được trí tuệ lớn?

 Hạnh của con đường Nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí của Phật), ai có thể đầy đủ,

 được ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật)?

 Tất cả phúc đức lành, biện tài không gì sánh nảy sinh,

 làm sao có Tăng thanh tịnh, tỳ-kheo thọ giới cụ túc (nhận đủ giới luật của tỳ-kheo)?

 Ở đâu có nguyện ấy? Làm sao trăm lần thọ sinh (?)?

 Trí túc mạng làm sao có? Luôn được ở cùng Phật,

 trong nghìn ức kiếp, không làm ác, chỉ làm lành.

 Tâm không đắm vào vẻ đoan chính, làm sao có được bậc thầy thuốc?

 Sức mạnh, tinh tấn, nhẫn nhục, làm sao mà được thù thắng?

 Làm sao quy y (nương tựa, trở về) Phật, quy y Pháp và Tăng?

 Dù tự bỏ thân mạng mình, cũng không bỏ Phật pháp.

 Làm sao các chúng sinh tu hạnh thanh tịnh, hạnh bồ-đề?

 Sám hối, buông bỏ tất cả, vì chúng sinh mà thuyết pháp.

 Không có chút si mê nào, biết tất cả sự đại tịch tĩnh,

 nếu chúng sinh tu theo pháp, lần lượt được thụ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật)?"

 Cô gái Đắc Vô Cấu nói như vậy xong, Thế Tôn liền bảo Đắc Vô Cấu: "Lành thay, lành thay! Cô gái Đắc Vô Cấu! Con thật là lành thay. Nay con khéo hỏi Như Lai những nghĩa như thế. Nay con hãy lắng nghe kỹ, khéo suy nghĩ! Ta sẽ nói cho con."

 Đắc Vô Cấu thưa: "Lành thay, Thế Tôn! Con xin vui lòng được nghe."

 Phật liền bảo: "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì có thể phá ma vương. Bốn pháp ấy là gì? Một là, khi người khác được cúng dường thì tâm không ganh ghét. Hai là, lìa bỏ lời ác. Ba là, thường làm nảy sinh căn lành cho nhiều người. Bốn là, tu tâm từ không cùng tận. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì có thể phá ma vương."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Tâm chớ ôm ganh ghét, miệng chớ nói lời ác,

 dạy nhiều người làm lành, tu tâm từ không cùng.

 Bồ-tát nào tu hành được bốn pháp như thế,

 thì phá ma vương mười phương, chứng bồ-đề vô thượng.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì có thể làm rung động vô lượng thế giới của chư Phật. Bốn pháp ấy là gì? Một là, nói thế nào làm thế ấy. Hai là, tin pháp rất sâu xa. Ba là, giáo hóa bền vững. Bốn là, có thể dạy nhiều người về bồ-đề. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì có thể làm rung động vô lượng thế giới của chư Phật."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Có thể nói sao làm vậy, biết pháp nhẫn (sự chấp nhận, thấu hiểu chân lý) rất sâu xa,

 muốn được pháp trắng trong, giáo hóa người bền vững,

 thường vì nhiều người mà nói con đường bồ-đề vô thượng.

 Người trí tu pháp như thế, có thể làm rung động ức thế giới.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì có thể phóng ánh sáng chiếu khắp vô lượng thế giới của chư Phật. Bốn pháp ấy là gì? Một là, dâng đèn sáng cúng Phật. Hai là, giữ gìn chánh pháp. Ba là, có thể vào giữa những chúng sinh xấu ác ở nơi bát nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe pháp, như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, v.v.) mà thuyết pháp cho họ. Bốn là, dùng lưới báu phủ lên tháp (công trình thờ xá-lợi, tức di cốt của Phật) của Như Lai. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì có thể phóng ánh sáng chiếu khắp vô lượng thế giới của chư Phật."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Dâng đèn sáng cúng Phật, thì được ánh sáng trong sạch.

 Có thể giữ gìn chánh pháp, thọ trì đúng như chánh pháp.

 Vì những người buông lung, nói pháp không buông lung.

 Dùng lưới báu đẹp đẽ phủ lên tháp Như Lai.

 Những Bồ-tát như thế phóng ánh sáng soi thế giới,

 khắp nơi không thể nghĩ bàn, đi khắp trong ức thế giới.

 Ánh sáng này chạm đến chúng sinh, ai gặp cũng được vui,

 phát tâm cầu bồ-đề, trí tuệ lớn vô thượng.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi giáo pháp không quên). Bốn pháp ấy là gì? Một là, bố thí đủ mọi thứ. Hai là, trang điểm cho người nữ rồi đem cho người đến xin. Ba là, khen ngợi công đức của Như Lai. Bốn là, tu nhiều bát-nhã. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được đà-la-ni."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Tu hành bố thí đủ thứ, thì được đà-la-ni.

 Trang điểm người nữ đủ cách, đem cho người đến xin,

 thường khen công đức Phật, tu hành bát-nhã của Phật;

 thực hành bốn pháp như thế, người ấy được đà-la-ni.

 Có thể trong trăm nghìn kiếp, nghe rồi nhớ giữ không mất,

 pháp do Phật mười phương nói ra, nhờ sức ghi nhớ mà thu nhận được.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được tam-muội. Bốn pháp ấy là gì? Một là, thường nói rằng pháp hữu vi nhiều khổ. Hai là, ưa sống một mình không bạn bè. Ba là, phát tâm siêng năng tinh tấn. Bốn là, làm điều lành đến rốt ráo. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được tam-muội."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Nói rằng hữu vi nhiều khổ, ưa đi một mình như tê giác (một sừng, sống đơn độc),

 siêng năng tinh tấn, thường có trí, làm việc lành đến rốt ráo.

 Thực hành bốn pháp như thế, cầu hạnh bồ-đề,

 được tam-muội tịch tĩnh, mau chứng bồ-đề của Phật.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được sức thần thông. Bốn pháp ấy là gì? Một là, thân nhẹ nhàng. Hai là, tâm nhẹ nhàng. Ba là, thọ trì tất cả Phật pháp. Bốn là, thọ trì sự bình đẳng của tứ đại và không giới (yếu tố hư không). Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được sức thần thông."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Thân nhẹ cũng như tâm nhẹ, đối với pháp không nương tựa,

 cõi hư không, cái ta vô lượng, thọ trì tứ đại bình đẳng;

 suy xét bốn pháp này, được vô lượng thần thông.

 Nhờ sức tam-muội này, đi khắp mọi thế giới,

 trong một niệm đi khắp nơi, thấy nhiều nghìn ức Phật.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được đoan chính đặc biệt. Bốn pháp ấy là gì? Một là, không giận dữ. Hai là, quét dọn tháp Như Lai, che chắn mưa gió xấu cho tháp, làm xong thì vui mừng. Ba là, giữ gìn giới trong sạch đầy đủ. Bốn là, luôn luôn chủ động thăm hỏi người khác trước; thấy những người là pháp khí (người có căn cơ, có khả năng tiếp nhận giáo pháp) thì không muốn làm hại, tâm vững như kim cương. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được đoan chính đặc biệt."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Đối với người không có cáu giận, che mưa gió cho tháp Phật,

 quét dọn sạch sẽ, trang hoàng, thường cung kính cúng dường,

 luôn giữ gìn giới trong sạch, thường chủ động thăm hỏi trước,

 hết lòng với các pháp khí, (tâm vững) như kim cương, như núi Tu-di.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp, cho nên được hóa sinh, thường ở nơi có Phật. Bốn pháp ấy là gì? Một là, tạo tượng Như Lai ngồi trên tòa sen. Hai là, dùng đầy vốc tay hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa câu-vật-đầu (một loại sen, hoa súng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoặc rải lên thân Phật, hoặc rải lên phù-đồ (tháp thờ Phật). Ba là, sống an vui, có nhiều lòng tin và tài năng (?); đối với người giữ giới, tâm không phá hoại mọi căn lành. Bốn là, nguyện đem an vui cho tất cả chúng sinh, khiến họ thành Phật đạo. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế, cho nên được hóa sinh, thường ở nơi có Phật."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Tạo tòa sen thù thắng, cùng hình tượng Như Lai,

 dâng đầy vốc tay hoa nước (hoa sen), để làm lợi ích người khác,

 không nói xấu người khác, không nghe theo lời nói xấu của người,

 nghĩ đến chúng sinh mười phương, nguyện cho họ an ổn vui sướng.

 Tu hành những điều như thế, bốn thứ công đức thù thắng,

 cho nên được hóa sinh, thường ở nơi có Phật.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được giàu sang vui sướng lớn. Bốn pháp ấy là gì? Một là, bố thí với tâm bình đẳng. Hai là, bố thí không mong báo đáp. Ba là, tâm rộng mở, nhiều lòng tin. Bốn là, có thể biết tâm tính, hành vi của chúng sinh. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được giàu sang vui sướng lớn."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Bố thí với tâm bình đẳng, mọi thứ mình có đều không tiếc,

 tin sâu trí tuệ của Phật, nhiều lần được giàu sang vui sướng lớn.

 Có lòng tin, không dua nịnh dối trá, không bới chỗ xấu của người khác,

 tin pháp, có cái thấy ngay thẳng, người ấy được giàu sang vui sướng tốt lành.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được trí tuệ lớn. Bốn pháp ấy là gì? Một là, đối với pháp không sinh lòng ganh ghét (không giấu pháp, không ghen người hiểu pháp). Hai là, có thể trừ bỏ nỗi nghi ngờ, hối tiếc của người khác. Ba là, nghe thế nào nói thế ấy. Bốn là, tu nhiều hạnh quán về không. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được trí tuệ lớn."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Người trí không ôm lòng ganh ghét, có thể trừ nghi ngờ hối tiếc của người,

 nghe thế nào nói thế ấy, nói hạnh về không của Như Lai.

 Thực hành bốn pháp như thế, được Như Lai tùy hỷ (vui mừng tán thành),

 học đúng như lời Phật dạy, thành Phật, bậc tôn quý nhất trong loài hai chân.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được trí túc mạng. Bốn pháp ấy là gì? Một là, có thể vì người đã quên pháp từ lâu mà nói pháp họ nên nghe, khiến họ nhớ lại, không quên câu chữ và nghĩa lý. Hai là, nói những lời khiến người khác tin và ưa thích, khiến người khác vui mừng, rồi vì họ mà thuyết pháp. Ba là, muốn khiến người khác ra khỏi các khổ của hữu vi mà vào Niết-bàn. Bốn là, biết tam-muội như huyễn, và tương ứng với lời nguyện. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được trí túc mạng."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Người học tụng lâu ngày mà quên, thì chỉ dạy cho họ nhớ lại,

 thường nói lời người ưa nghe, không mỏi mệt vì người mà nói,

 khiến họ ra khỏi khổ hữu vi, lìa tướng mà tu tam-muội.

 Thực hành bốn pháp như thế, thành bậc đại nhân có trí túc mạng,

 trải vô lượng ức nghìn kiếp, mau thành bậc thầy thuốc bậc nhất (tức thành Phật).

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì thường được gần gũi Phật. Bốn pháp ấy là gì? Một là, dù đến mức mất mạng cũng không bỏ Phật pháp. Hai là, dù đến mức mất mạng cũng không bao giờ nói ra lỗi lầm của pháp sư (người giảng dạy giáo pháp). Ba là, dù đến mức mất mạng cũng không bao giờ gần gũi bạn xấu (người dẫn dắt vào đường sai). Bốn là, thường tu niệm Phật tam-muội (pháp định tâm bằng cách nhớ nghĩ về Phật). Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì thường được gần gũi Phật."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Luôn không bỏ đạo Phật, không chê bai pháp sư,

 không gần bạn xấu, thường siêng năng tâm niệm Phật.

 Thực hành bốn pháp như thế, được gần gũi Như Lai,

 bất cứ sinh ra ở đâu, nơi ấy thường có Phật.

 Cho đến khi chưa chứng được con đường bồ-đề vô thượng,

 thì ở mọi nơi sinh ra, đều thường được gần gũi Phật.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được ba mươi hai tướng đại trượng phu. Bốn pháp ấy là gì? Một là, nắm vàng rải lên Phật, hoặc rải lên phù-đồ. Hai là, thường dùng dầu thơm xoa lên tháp Như Lai. Ba là, bố thí đủ thứ hoa, hương, âm nhạc. Bốn là, cùng quyến thuộc đi theo cúng dường hòa thượng (thầy truyền giới, thầy chính của người xuất gia), a-xà-lê (thầy dạy dỗ khuôn phép, nghi lễ) và các bậc thầy. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được ba mươi hai tướng đại trượng phu."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Nắm vàng rải lên phù-đồ, xoa dầu thơm lên tháp Phật,

 bố thí hương, hoa, âm nhạc, đem lòng kính cúng dường thầy.

 Thực hành bốn pháp như thế, được ba mươi hai tướng,

 đoan chính rất kỳ diệu, đầy đủ mọi công đức.

 Pháp này có tướng tốt đẹp, (đưa đến) trí tuệ bậc nhất của Phật.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được tám mươi vẻ đẹp. Bốn pháp ấy là gì? Một là, dùng đủ thứ áo đẹp trang hoàng pháp tòa (chỗ ngồi để giảng pháp). Hai là, cúng dường người khác mà tâm không mỏi mệt. Ba là, ở chỗ pháp sư không gây tranh cãi rối loạn. Bốn là, dạy các chúng sinh hạnh bồ-đề của Phật. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được tám mươi vẻ đẹp."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Dùng áo đẹp trang hoàng pháp tòa, cúng dường người khác không mỏi,

 dạy chúng sinh về bồ-đề, dễ được tám mươi vẻ đẹp.

 Bồ-tát vì tu hành bốn thứ công đức này,

 nên luôn luôn mọi lúc đều có tướng tốt thù thắng trang nghiêm.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được biện tài trong sạch. Bốn pháp ấy là gì? Một là, giữ gìn Bồ-tát tạng (kho giáo pháp dành cho Bồ-tát, tức kinh điển Đại thừa). Hai là, ngày đêm đọc tụng pháp môn Tam tụ (?) (có lẽ là ba nhóm giới thanh tịnh của Bồ-tát). Ba là, vì người khác mà nói pháp lìa nhân duyên, vì bồ-đề của Phật không sinh không diệt, lìa nhân duyên. Bốn là, vui mừng thọ trì, không tiếc thân mạng và của báu. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được biện tài trong sạch."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Ngày đêm thường đọc tụng, giữ vững Bồ-tát tạng,

 dù trái nghịch với các thế gian, vẫn thọ trì Phật pháp này,

 không tiếc thân mạng, của cải, chỉ quý trọng con đường bồ-đề.

 Thực hành bốn pháp như thế, được biện tài tăng trưởng,

 như người đeo đủ thứ vòng hoa, người khác thấy ai cũng vui.

 Tất cả các thế gian, chúng sinh như người và trời,

 thấy vị Bồ-tát ấy, cũng vui mừng như thế.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được cõi Phật thanh tịnh. Bốn pháp ấy là gì? Một là, đối với người khác không ganh ghét. Hai là, xem mình và người bình đẳng như nhau. Ba là, thấy các chúng sinh thì tâm thường vui mừng. Bốn là, không gần gũi quyến thuộc xấu. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được cõi Phật thanh tịnh."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Tâm không ôm lòng ganh ghét, không giành lợi của người khác,

 thấy chúng sinh thì vui mừng, giữ tâm bình đẳng với tất cả,

 không kết bạn với quyến thuộc xấu. Bốn pháp như thế,

 người tu hành đầy đủ, được cõi Phật thanh tịnh.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được Tăng chúng đầy đủ. Bốn pháp ấy là gì? Một là, không nhòm ngó quyến thuộc của người khác. Hai là, hòa giải những quyến thuộc bị chia rẽ. Ba là, ở nơi thuyết pháp thì thọ trì, đọc tụng, giảng nói cho người khác. Bốn là, lìa bỏ lời ác. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được Tăng chúng đầy đủ."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Không nhòm ngó quyến thuộc người khác, hòa giải những người bị chia rẽ,

 ở nơi thuyết pháp thì dạy người, không nói lời gây chia rẽ.

 Thực hành bốn pháp như thế, được Tăng thanh tịnh bậc nhất;

 ai muốn được Tăng thanh tịnh, người trí hãy tu pháp này.

 "Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì được sinh vào cõi Phật theo lòng mong muốn. Bốn pháp ấy là gì? Một là, đối với thân hữu của người khác, tâm không sinh ganh ghét. Hai là, thường cầu lục ba-la-mật (sáu pháp tu đưa đến bờ giác: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), muốn khiến được đầy đủ. Ba là, lòng tin trong sạch, vững chắc. Bốn là, đối với các Bồ-tát thường khởi ý tưởng xem như thầy, cho đến người mới phát tâm bồ-đề cũng đều xem như thầy mà cúng dường, không thiên vị vì là thân hữu. Cô gái Đắc Vô Cấu! Các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì được sinh vào cõi Phật theo lòng mong muốn."

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Không ganh ghét lợi lộc và sự cung phụng người khác được, cầu điều lành của ba-la-mật,

 tâm luôn trong sạch vững chắc, đối với Bồ-tát xem như thầy,

 không dua nịnh để cầu duyên vui, muốn khiến người thân được vui (?).

 Thường tu công đức này, mau được gần Như Lai,

 theo lòng mình mong muốn, được sinh vào thế giới của Phật.

 Khi đã sinh vào thế giới ấy, nhớ nghĩ điều gì đều được."

 Bấy giờ cô gái Đắc Vô Cấu bạch Phật (thưa với Phật): "Thưa Thế Tôn! Pháp môn mà Phật đã nói cho con, nếu con không tin, không nhận lấy pháp này, không tu, không làm theo, thì như vậy là phá hoại tất cả chư Phật Thế Tôn ở mười phương hiện đang còn sống, hiện đang trụ ở đời."

 Bấy giờ tôn giả Đại Mục-kiền-liên nói với Đắc Vô Cấu rằng: "Cô thật hiếm có! Như đã nói, bồ-đề khó đạt được, hạnh bồ-đề ấy khó tu hành, vậy mà cô gái lại có thể tu hành, thật là hiếm có."

 Cô gái Đắc Vô Cấu liền phát lời thề: "Thưa đại đức Mục-liên! Đời vị lai con sẽ thành Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri (Ứng: bậc đáng được cúng dường; Chánh Biến Tri: bậc hiểu biết chân chính, trọn khắp mọi sự), y như đức Thế Tôn hiện nay không khác. Nếu điều này là thật không dối, xin cho tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại, theo quan niệm vũ trụ Phật giáo) này chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất: rung, nổi lên, vọt lên, vang dội, gầm thét, chấn động mạnh), mà không một chúng sinh nào sợ hãi. Nay con nói lời chân thật: nếu con có thể tu hành đầy đủ như Phật đã dạy, thì ngay bây giờ hãy mưa hoa, các nhạc cụ cõi trời tự nhiên phát ra tiếng, và thân phụ nữ của con chuyển thành thân nam giới."

 Cô gái Đắc Vô Cấu nói như vậy xong, ngay lúc ấy tam thiên đại thiên thế giới chấn động theo sáu cách, các nhạc cụ cõi trời tự nhiên phát ra tiếng, mưa xuống các thứ hoa trời. Cô gái Đắc Vô Cấu chuyển thân phụ nữ, liền thành nam giới, như một đồng tử đoan chính mười sáu tuổi; mọi người đều trông thấy.

 Bấy giờ tôn giả Đại Mục-kiền-liên bạch Như Lai: "Thật hiếm có, thưa Thế Tôn! Theo chỗ con hiểu, các Bồ-tát từ lúc mới phát tâm cho đến khi ngồi ở đạo tràng (nơi thành đạo), thì thần thông như thế của Đắc Vô Cấu là bậc nhất; sức lớn như thế, thể lớn như thế, giữ vững đúng như thật; những nhân duyên được thấy như thế này, mỗi mỗi đều đầy đủ."

 Nói như vậy xong, Phật dạy: "Đúng thế, đúng thế! Này Mục-liên! Như lời ông nói, các Bồ-tát từ lúc mới phát tâm cho đến khi ngồi ở đạo tràng, đều là ruộng phúc của trời và người trong thế gian, vượt hơn tất cả Thanh văn và Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy)."

 Khi ấy Phật mỉm cười — theo lệ thường của chư Phật, khi mỉm cười thì có vô lượng sắc màu, đủ các màu khác nhau, ánh sáng xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tím, pha lê, vàng báu từ miệng phát ra, chiếu khắp vô lượng vô số thế giới, cho đến cõi Phạm thiên (cõi trời của vị thần Phạm thiên, thuộc cõi sắc), chiếu xong lại thu về, đi vào đỉnh đầu Như Lai. Bấy giờ tôn giả A-nan từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa áo trên vai trái, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật, nói kệ ca ngợi mà hỏi rằng:

 "Các vua trời, khẩn-na-la (loài thần ca nhạc của cõi trời), chủ thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang ở),

 tiếng của Đại Phạm thiên vương, tiếng chim mạng mạng (chim cộng mạng, loài chim hai đầu chung một thân, tiếng hót rất hay),

 tiếng chư thiên tấu nhạc; tham, giận, si đều lặng yên,

 thế giới đều sinh lòng yêu mến; bậc không nhơ, vầng trăng giữa loài người,

 sức mạnh và công đức như biển cả. Vì sao Ngài phóng ánh sáng,

 lại khiến mặt đất rung chuyển sáu cách? Đại địa không nghiêng đổ,

 trên không mưa hoa trời, ai thấy cũng lòng yêu thích.

 Như sư tử chúa đánh tan những con dã can (chó rừng) nhỏ,

 Như Lai có thể dẹp tan tất cả ngoại đạo.

 Cúi mong đấng Mâu-ni tôn quý, hôm nay nói cho con:

 Phật nghĩ đến nhân duyên gì? Người nào được lợi lớn?

 Ánh sáng mặt trời, mặt trăng, ngọc châu nhiều đến ức na-do-tha (một số cực lớn),

 ánh sáng của Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), của chủ cõi Ta-bà, cho đến ánh sáng của Phạm thiên,

 khi từ khuôn mặt Thế Tôn phát ra ánh sáng trong sạch không nhơ,

 thì mọi ánh sáng ấy khắp mười phương đều không hiện ra nữa.

 Trán đầy đặn như trăng tròn, giữa hai mày trong sạch không nhơ,

 sáng như mặt trời, mặt trăng mùa thu, chẳng khác hoa phân-đà (sen trắng),

 giống như khi tia chớp lóe lên, ánh đom đóm và sao đều không hiện.

 Đấng Thích-ca Mâu-ni tôn quý, che lấp hết các ngoại đạo,

 nay Như Lai phóng quang, người nào được lợi ích?"

 Tôn giả A-nan nói như vậy xong, Phật dạy: "Này A-nan! Đắc Vô Cấu này giữ vững đúng như thật, chuyển thân nữ thành thân nam, ông có thấy không?"

 A-nan đáp: "Con đã thấy, thưa Thế Tôn!"

 Phật dạy: "Này A-nan! Bồ-tát Đắc Vô Cấu này, trong tám mươi nghìn a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ là số nhiều không đếm được; kiếp là một khoảng thời gian cực dài) đã tu hạnh bồ-đề, cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đã tu hạnh bồ-đề ở chỗ sáu mươi nghìn a-tăng-kỳ vị Phật; còn Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Đồng tử mãi về sau mới phát tâm bồ-đề. Công đức trang nghiêm cõi Phật của tám mươi nghìn vị Bồ-tát như Văn-thù-sư-lợi cộng lại, chỉ bằng công đức trang nghiêm một cõi Phật của Bồ-tát Đắc Vô Cấu."

 Bấy giờ tôn giả Đại Mục-kiền-liên nói với Bồ-tát Đắc Vô Cấu: "Thưa thiện nam tử! Nếu nhân giả đã tu hạnh bồ-đề từ lâu xa như vậy, cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì vì sao thân nữ như thế lại không chuyển đổi (từ trước)?"

 Đắc Vô Cấu nói: "Thưa đại đức Mục-liên! Sự giác ngộ bồ-đề chẳng phải thân nữ, chẳng phải thân nam. Vì sao? Vì bồ-đề không sinh, chẳng phải do thân hay tâm mà giác ngộ."

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi Đồng tử nói rằng: "Thật hiếm có, thưa Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát Đắc Vô Cấu này lại có thể hiểu được sự giải thoát rất sâu xa này."

 Phật dạy: "Này Văn-thù-sư-lợi! Như Bồ-tát Đắc Vô Cấu, ở chỗ sáu mươi ức vị Phật đã tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới), tu không tam-muội (pháp định quán về tính không), suốt tám mươi nghìn a-tăng-kỳ kiếp tu vô sinh nhẫn (sự thấu suốt và an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt); ở chỗ ba mươi ức vị Phật đã hỏi vặn các đức Phật ấy, và các đức Phật nói rằng sự giải thoát rất sâu xa của Bồ-tát Đắc Vô Cấu là bậc nhất trong các Bồ-tát; đã dâng áo mặc, đồ ăn cúng dường tám mươi ức vị Phật, và hỏi về pháp môn Luận nghĩa Biện tài này. Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào nghe pháp môn này, thọ trì, đọc tụng, giảng rộng cho người khác, thì người ấy được phúc rất nhiều. Vì sao? Vì pháp môn này là nhân duyên đầy đủ để đi vào bồ-đề."

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Nên lấy tên gì để gọi pháp môn này? Chúng con nên vâng giữ nó như thế nào?"

 Phật dạy: "Này Văn-thù-sư-lợi! Pháp môn này tên là 'Luận nghĩa Biện tài', hãy thọ trì như thế; cũng tên là 'Pháp môn Đắc Vô Cấu', hãy thọ trì như thế."

 Khi Phật nói pháp này, có tám mươi ức na-do-tha chúng sinh, gồm các trời, người…, tất cả đều không thoái lui, chắc chắn sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Biện Tụ bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Thưa Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát Đắc Vô Cấu bao giờ sẽ được giác ngộ A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"

 Phật dạy: "Này thiện nam tử! Bồ-tát Ma-ha-tát Đắc Vô Cấu này, qua không thể đếm trăm nghìn a-tăng-kỳ kiếp, sẽ được thành Phật, hiệu là Vô Cấu Tiếu Ức Niệm Tràng Vương Như Lai, Ứng, Chánh Biến Tri; thế giới tên là Vô Lượng Tịnh Diệu Công Đức Trang Nghiêm. Nước ấy không có Thanh văn, Duyên giác, sự giàu vui vượt hơn cả cõi trời."

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Đắc Vô Cấu, ở trước Thế Tôn nghe được thụ ký rồi, vui mừng hớn hở, bay lên hư không, cao bằng tám mươi ức cây đa-la (một loại cây cọ rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao), đứng giữa hư không, phóng ánh sáng lớn, ánh sáng ấy chiếu khắp nghìn thế giới của Phật; rồi ở trong đóa hoa báu rộng tám mươi bốn nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số) trên đỉnh đầu Thế Tôn để cúng dường Phật; sau đó bay xuống như chim, đi nhiễu quanh Phật nghìn vòng, chắp tay hướng về Phật, ngồi sang một bên.

 Bấy giờ năm trăm Bà-la-môn kia cùng với Bà-la-môn Phạm Thiên, thấy thần thông thù thắng vừa rồi của Bồ-tát Đắc Vô Cấu, lông trên thân dựng đứng, được lòng tin trong sạch, sinh lòng yêu kính sâu xa, chắp tay hướng về Phật mà nói kệ rằng:

 "Nếu cung kính Như Lai, lợi ấy là lợi lớn,

 khiến bất kỳ ai cũng chắc chắn tạo được nhân duyên thành Phật pháp.

 Chúng con thuộc dòng Bà-la-môn, trước kia đã làm điều ác,

 thấy các bậc thầy đại Thanh văn, miệng lại nói lời không lành.

 Nay xin sám hối tội này, mong về sau không chịu tai ương;

 thấy con Phật mà nói xấu, chẳng phải lời của người hiền,

 chẳng phải khéo được thân người, uổng phí đồ ăn của người khác.

 Nếu con không được thấy Phật, vị vua công đức thù thắng vi diệu,

 thì đã cùng Đắc Vô Cấu đi làm lễ cầu khấn giải hạn (?).

 Nhờ thấy người con Phật ấy, cung kính trong chốc lát,

 con hỏi cô ấy rằng: 'Cô thấy Phật khi nào, ở đâu?'

 Cô ấy nói: 'Lúc sinh được bảy ngày, khi ấy được nghe danh Phật.'

 Cô ấy nói công đức Phật, thể thật không khác điều đã nghe.

 Con nghe danh hiệu Phật ấy, sinh lòng tin trong sạch sâu xa,

 tất cả đều muốn đi, hướng về bồ-đề vô thượng.

 Nhờ nhân duyên phúc đời trước, được nghe danh hiệu Phật,

 đến với đấng Thích Sư Tử (Phật Thích-ca, ví như sư tử giữa loài người), cúi đầu lễ dưới chân Phật.

 Cầu được thấy Phật để lễ lạy, được nghe pháp vô thượng,

 thấy đấng tôn quý nhất loài hai chân này, được thoát mọi khổ đau.

 Nếu Phật Thích Sư Tử là bậc nói lời chân thật mà thuyết pháp,

 con học Phật pháp ấy, được nhân duyên của Phật pháp.

 Cô gái nhờ nghe Phật pháp mà được bồ-đề vô thượng,

 nay con vào pháp chân thật, vào cửa đạo hạnh Bồ-tát,

 con tin và đi vào Phật pháp, sẽ được hơn hết trong đời."

 Biết tâm kiên cố của họ, nhớ nghĩ đấng Mâu-ni tôn quý,

 bậc Thánh biết A-nan hỏi, bèn thụ ký cho tất cả mọi người (?).

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 "Năm trăm người này, cùng Bà-la-môn Phạm Thiên,

 tất cả họ cùng một lúc, sẽ được thành Phật đạo.

 Trong tám mươi ức kiếp, không làm các hạnh ác,

 trong mỗi một kiếp, được thấy ức vị Như Lai.

 Trong quá khứ đã cúng dường đủ năm trăm vị Phật,

 từ nay về sau lại được thấy ức vị Phật ngồi dưới cội bồ-đề.

 Cúng dường ruộng phúc là Tăng, gồm tám mươi ức tỳ-kheo,

 rộng vì các chúng sinh nói pháp môn như thế này.

 Lần lượt tất cả đều được niềm vui Niết-bàn tịch tĩnh."

 Phật nói kinh này xong, Bồ-tát Ma-ha-tát Biện Tụ, Bồ-tát Ma-ha-tát Đắc Vô Cấu cùng tất cả các Bồ-tát, các vị Thanh văn, các Bà-la-môn, vua Ba-tư-nặc chủ nước Kiêu-tát-la, cùng các trời, người, A-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, hay ganh đua chiến đấu), Càn-thát-bà (loài thần âm nhạc của cõi trời)…, nghe Thế Tôn nói, đều vui mừng vâng làm theo.

 Kinh Cô Gái Đắc Vô Cấu

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video