Hội Xuất Hiện Quang Minh (hội "Ánh sáng hiện ra"), hội thứ mười một, phần ba.
Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân lý như thật) đã dứt hết bờ sinh tử, lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài) che chở khắp mọi thế gian.
Đấng Pháp vương (vua của Chánh pháp, chỉ Phật) tối thắng, bậc tôn quý nhất trong loài người, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Vô lượng vô biên vị đại Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài), cùng các chúng chư thiên (các vị trời) có uy đức khác,
đều ở giữa hư không cầm lọng quý, và cõi đất này đều rung chuyển.
Ai thuở xưa ở chỗ các đức Như Lai, suốt đêm dài (thời gian lâu xa) tu các pháp lành?
Bậc đại bi bình đẳng, khiến lòng người vui đẹp, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Ai thuở xưa đã cúng dường (dâng lễ vật để tôn kính) các đức Phật, nay được nghe pháp này mà sinh lòng hoan hỷ?
Bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật) tối thắng, bậc tôn quý nhất trong loài người, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Tiếng nói của Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) làm vui lòng mọi người, hay đẹp như tiếng của nhạn chúa.
Tự nhiên phát ra vô lượng âm thanh hòa nhã, xin nói vì cớ gì Ngài phóng ánh sáng này?
Vô lượng câu-chi (đơn vị số lớn, thường hiểu là mười triệu) lời ca tụng, lời khuyên răn, lời khen ngợi, lời làm vui lòng, lời hợp lẽ,
tiếng như tiếng chim câu-chỉ-la (loài chim cu Ấn Độ, tiếng hót rất hay) thù thắng hơn cả, xin nói vì cớ gì Ngài phóng ánh sáng này?
Tiếng thuyết pháp sâu xa như sấm như trống, vang khắp vô biên nghìn ức thế giới.
Với lòng từ, khi thì nói lời cứng rắn, khi thì nói lời êm dịu; vì cớ gì Ngài hiện ánh sáng sắc vàng này?
Ngài thấu rõ sinh và không sinh, tận và không tận; biết tính của mắt vốn lìa (rỗng không), không đến không đi.
Ngài làm ánh sáng soi cho đời, chỉ ra sự diệt tịch như cam lộ (nước trời bất tử, ví cho Niết-bàn); vì cớ gì Ngài hiện ánh sáng sắc vàng này?
Ngài biết sự khởi lên và tạo tác của mắt luôn rỗng lặng, không đi không đến, không có chỗ trụ,
như ánh nắng dợn (ảo ảnh giữa trưa) và bọt nước; Ngài hiện nụ cười vì nhân duyên gì?
Cũng như thế, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; sắc (hình sắc), thanh (âm thanh), hương (mùi), vị, xúc (cái chạm) và pháp (đối tượng của ý);
cho đến âm thanh và danh xưng, v.v., nên biết tất cả cũng đều như vậy.
Thân Ngài thường còn như kim cương, là thân không hoại, đầy đủ trăm nghìn tướng tốt thù thắng.
Thân không có máy móc khớp nối mà vẫn cử động, xin nói nụ cười ấy vì nhân duyên gì?
Đùi và bắp tay tròn đầy, gót chân dài, bụng không lộ ra như của sư tử,
rốn sâu đẹp đẽ, eo tròn đầy, xin nói nụ cười ấy vì nhân duyên gì?
Thân sắc vàng trong sạch lìa bụi nhơ, từng sợi lông đều màu xanh biếc sẫm,
xoáy về bên phải, mọc hướng lên, thơm ngát, xin nói nụ cười ấy vì nhân duyên gì?
Thân đẹp tròn đầy, luôn an trụ, như cây ni-câu-đà (cây đa Ấn Độ, tán rộng tròn đều) chúa,
được trang nghiêm bằng mọi công đức, tiếng nói làm mọi người vui thích.
Cánh tay dài tròn đầy, vai đẹp, cổ thon tròn đầy hiện vằn như vỏ ốc,
dạo bước khắp vô biên trăm nghìn cõi nước, chỉ cho chúng sinh đâu là đường tà, đâu là đường chánh.
Răng trắng không tì vết như ngọc kha (vỏ ốc trắng) và như tuyết, tướng lưỡi rộng dài che khắp mặt,
má như sư tử, mũi dài thẳng; tất cả đều từ phương tiện (cách khéo léo để cứu độ) và tâm thanh tịnh mà sinh ra.
Hương hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh) tỏa ra từ miệng, hương chiên-đàn (gỗ đàn hương) tỏa khắp thân,
vì thuở xưa Ngài đã tu rộng lòng từ, ý nguyện trong sạch luôn nối tiếp không dứt.
Dưới chân Như Lai bằng phẳng vững vàng, đất nơi Ngài bước qua không có chỗ trũng hay cong,
như bước đi của sư tử, của voi chúa, vượt hơn hết thảy thế gian.
Tướng bánh xe nghìn nan hoa (dưới lòng bàn chân) đẹp đẽ đoan nghiêm, vằn sáng thù thắng luôn rực rỡ,
mọi việc Ngài làm đều đem lợi ích tốt lành cho muôn loài, ai thấy cũng sinh lòng tin trong sạch.
Một ngón tay phóng ra trăm nghìn tia sáng, chiếu khắp vô biên cõi Phật,
vì thuở xưa siêng tu mọi hạnh lành, nên được các tướng trang nghiêm như thế.
Thành tựu sắc thân không ai sánh bằng, tướng mặt đoan nghiêm thù thắng nhất,
dùng thần biến (phép biến hóa thần thông) làm lợi ích thế gian, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Bắp tay tròn đầy, bằng phẳng như của nai chúa, thân không cúi khom, như sư tử,
Ngài xuất hiện làm ngọn đèn sáng cho đời, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Tướng mã âm tàng (chỗ kín ẩn vào trong như của ngựa chúa) không nhiễm bụi nhơ, lòng bàn tay bằng phẳng đầy đặn, tay dài quá gối,
bậc sư tử trong loài người, hiếm có, tối thắng, xin nói nụ cười ấy vì nhân duyên gì?
Từ thân hiện ra ánh sáng vô biên, sắc đẹp vắng lặng mà luôn chiếu soi,
tâm Ngài trong sạch luôn nối tiếp, diễn nói vô biên khế kinh (kinh điển hợp với chân lý và hợp với người nghe).
Không phải những người bám vào đoạn kiến và thường kiến (cho rằng chết là mất hẳn, hoặc cho rằng có cái ta tồn tại mãi mãi) mà có thể tu sạch được pháp như thế.
Nếu bỏ được các kiến chấp cực đoan, sẽ mau thành thân thanh tịnh của Như Lai.
Tiếng trống trời, tiếng sấm mây vang xa, tiếng chim ca-lan-đà (một loài chim tiếng trong) và chim hồng trong trẻo,
âm nhạc cõi trời nghìn vạn loại, xin nói vì cớ gì Ngài hiện ánh sáng này?
Bậc Đạo sư dùng một âm thanh mà diễn nói pháp, khiến những kẻ hủy giới (phạm giới luật) cắt đứt dòng tội lỗi nối tiếp.
Lời nói vi diệu của Như Lai đều là pháp rất sâu, hiếm có.
Tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày của Phật) giữa mày như của trâu chúa, ánh sáng tỏa đến khắp trăm nghìn cõi Phật.
Mắt đẹp màu xanh biếc sẫm, tướng đỉnh đầu thì cả trời và hư không cũng không ai thấy được tới đỉnh.
Răng trắng, đều, khít, đủ bốn mươi chiếc, như ngọc pha-chi (pha lê) trong sạch,
tất cả đều từ vô lượng nghiệp lành mà sinh ra, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Như Lai có thân công đức tròn đầy, thành tựu vô biên sắc tướng vi diệu,
hiện ra ánh sáng trong sạch hiếm có, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Bậc đại bi, Lưỡng túc tôn (bậc tôn quý nhất trong loài có hai chân, tức loài người và trời) tối thắng, thấu suốt tâm chí và ý thích của chúng sinh,
đã được biện tài (tài thuyết giảng) vi diệu không chướng ngại, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Như Lai đã đến bờ bên kia (bỉ ngạn: cõi giải thoát, Niết-bàn), đầy đủ tam minh (ba trí sáng: biết các đời trước, thấy chúng sinh chết đây sinh kia, dứt sạch phiền não) và lục thông (sáu năng lực thần thông),
hiện ra ánh sáng trong sạch vô biên, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Phật thuở xưa trải vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài), cúng dường trăm nghìn đức Thế Tôn,
nhân quả như thế không hề mất, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Phật thuở xưa trải vô lượng kiếp, an trụ trong các đẳng trì (trạng thái tâm định chuyên nhất, còn gọi tam-muội) vi diệu,
biết bờ sinh và bờ tận của mắt (giới hạn nơi mắt khởi sinh và nơi mắt diệt hết), xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Đời quá khứ, vị lai và hiện tại, bậc Đạo sư đều biết rõ cả,
trí trong sạch không chướng ngại, không thể nghĩ bàn, xin nói vì duyên cớ gì mà Ngài hé nụ cười?
Bấy giờ Thế Tôn ở giữa đại chúng, dùng bàn tay sắc vàng xoa đỉnh đầu đồng tử Nguyệt Quang mà nói kệ (bài thơ tụng) rằng:
Đồng tử, hãy lắng nghe! Ta nay trao cho con pháp Bồ-đề (giác ngộ) này,
là Kinh Xuất Hiện Quang. Về sau trong đời xấu ác, khi Chánh pháp sắp diệt,
con hãy vì chúng sinh mà chỉ bày, giảng nói. Ta dùng Phật nhãn (con mắt thấy biết trọn vẹn của Phật)
thấy đời vị lai: đối với kinh điển vi diệu rất sâu này,
ai thích, ai không thích, Ta đều biết rõ. Nếu có chúng sinh nào
chí cầu Phật đạo, thường nghĩ nhớ chư Phật, thì nên trao kinh này cho họ.
Nếu ai làm hỏng lòng tin trong sạch, thích chốn ồn ào, suốt đêm dài mê ngủ,
không thích kinh này; trong pháp của Ta tuy được xuất gia (rời nhà đi tu),
nhưng đối với pháp Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử) không sinh lòng ưa thích, kẻ ngu như thế
ăn uổng của tín thí (đồ cúng dường do người có lòng tin dâng cho). Nghe nói pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) có nhiều lỗi lầm tai hại,
mà vẫn còn bám vào thế gian, không sinh lòng sợ hãi; kẻ ngu như thế
bị người trí quở trách. Tuy mặc pháp y (áo của người tu) mà không có trí tuệ;
những lời Mâu-ni (bậc Thánh lặng lẽ, chỉ Phật) nói đều là lời chân thật, kẻ không có trí dù nghe
cũng không thể tin nhận; người ngu như thế, chớ cùng ở chung.
Nếu có ai được nghe pháp thù thắng này mà không sinh lòng hoan hỷ
yêu thích, thì những người như thế là kẻ Ta quở trách;
tuy được thân người mà sống uổng một đời. Nếu có ai được nghe
pháp rất sâu này mà sinh được lòng hoan hỷ yêu thích,
thì người ấy đã từng gặp chư Phật, chắc chắn sẽ được
Vô thượng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, tức thành Phật). Nếu người ngu si bị tà kiến làm hại,
sẽ cắt đứt tuệ mạng (mạng sống của trí tuệ), xa lìa Bồ-đề; vì thế nên
bỏ ác tri thức (bạn xấu dẫn vào đường sai), gần gũi cung kính người sáng trí.
Tất cả thế gian có vô lượng lỗi hại, chúng sinh thường chìm
trong ba ác thú (ba đường dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), đều do nhân duyên si mê và điều ác mà khởi lên,
theo mê lầm mà trôi lăn, không được tự tại; bỏ Chánh pháp,
làm điều trái pháp; vì thế nên xa lìa kẻ ngu kém.
Như người đánh xe tự bẻ gãy trục xe mình; đã làm nghiệp ác thì
sinh vào địa ngục; miệng nói lời ác, luôn tự làm hại mình,
như cầm búa sắc tự chặt thân mình. Không biết các pháp
đều do nhân duyên tạo thành, theo nghiệp mà chịu quả báo, không ai cứu được.
Họ gần gũi các vị tiên thế gian (người tu theo đạo ngoài), coi là bạn lành, rồi tự cho rằng
mình tu về "không", đã chứng vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh diệt), sinh ra đoạn diệt kiến (cho rằng chết là mất hết),
cho rằng thân như đồ vật vỡ đi thì tâm cũng theo đó mà diệt. Họ thích nói nhiều
những lời văn hoa trau chuốt, đắm vào cái vị ấy, rốt cuộc chẳng có ích lợi gì về nghĩa lý.
Dù bị rắn độc cắn, rốt cuộc cũng không làm cho người ta
rơi vào đường ác; còn kẻ ngu nói pháp thì phá hoại căn lành (gốc rễ việc thiện) của người,
khiến vô lượng người rơi vào địa ngục. Các ông, đại chúng,
hãy quán xét: đồng tử như thế nay đang ở trước Ta,
thuở xưa đã từng cúng dường vô lượng, số nhiều như cát sông Hằng,
chư Phật Thế Tôn, tu hành kiên cố, cầu trí vô thượng,
tâm không nương tựa vào bất cứ cõi hữu (cõi tồn tại trong vòng sinh tử) nào; biết bờ sinh của mắt
rốt ráo thanh tịnh, lìa mọi hí luận (lời bàn suông, phân biệt vô ích), không nhiễm đắm gì;
vì muốn lợi ích vô lượng chúng sinh mà diễn nói Kinh Hiện Quang
vô thượng. Kẻ ngu không thể tu học pháp này,
lại đối với người tu hành mà bới tìm lỗi lầm; vì thế nên bỏ
kẻ ngu si, không nên gần gũi. Về việc tu học pháp này,
kẻ ngu si thích tranh cãi, không thể siêng tu
hạnh không tranh cãi; những người ấy không có tâm hợp lẽ phải,
vì thế không nên cung kính khen ngợi họ. Kẻ ngu si
lười biếng, biếng nhác, thường làm nghiệp bất thiện nơi thân, lời nói và ý,
không có giới trong sạch, trí tuệ và sự nghe nhiều; thường nghĩ đến cảnh ham muốn,
thích chốn ồn ào. Các ông hãy xem kẻ ngu như thế:
dòng họ và thân thể đều hèn kém xấu xa, nóng giận, ngang ngược,
hình dáng xấu xí; dù có sinh vào chỗ tốt thì thân cũng luôn thấp kém,
chấp chặt tướng "ta", mê lầm chân lý, không có trí tuệ,
chỉ biết phân biệt lời nói; nghe pháp "tính không" thì không ưa thích.
Như Lai Thế Tôn từ lâu đã xa lìa mọi
lời nói hí luận của thế gian; còn phàm phu thì lại đắm sâu vào đó,
hết cả đời cũng không thể hiểu rõ. Tuy khen việc trì giới
mà không tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, dứt dâm dục); miệng nói pháp mà thân làm điều trái pháp,
tự nói đây là luật mà thường làm trái luật. Đệ tử Phật
mặc áo hoại sắc (áo nhuộm màu sẫm của người xuất gia); kẻ phá giới khoác áo ấy
thì tăng thêm lòng kiêu mạn buông lung; thức ăn tín thí họ ăn
như nuốt lửa dữ. Đã bỏ nhà thì không có cái vui của năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm),
mà trong Phật pháp lại không có niềm vui thù thắng; họ thích những hạnh lẫn lộn,
không lìa hai bên cực đoan, mọi ý muốn đều không trong sạch.
Kẻ ngu như thế ở giữa đại chúng, như con dã can (chó rừng)
lẫn vào bầy sư tử. Tuy nói pháp vắng lặng như thế,
mà không hiểu được nghĩa "không" chân thật; được mọi người khen ngợi thì
sinh lòng tự cao, không nghĩ đến bậc Đại sư (Phật) mà hổ thẹn, khiêm hạ;
nhận vật không trong sạch mà như được ngọc ma-ni (ngọc quý như ý), vui mừng giữ lấy,
lòng không rời bỏ giây lát. Bọn hèn kém này tuy đã xuất gia,
giữ gìn oai nghi (dáng vẻ cử chỉ đúng phép của người tu), cầm y cầm bát, nhưng chỉ có hình tướng bên ngoài
chứ không có trí tuệ thật; tuy cạo tóc mà không bỏ tâm ác,
rơi vào thấy biết điên đảo, không phải pháp của sa-môn (người xuất gia tu hành), đánh mất con đường
Niết-bàn vắng lặng, cũng không có quả vị mà sa-môn chứng được.
Vô minh và phiền não không diệt được mảy may, họ dạo đi trong xóm làng,
tự xưng là người vắng lặng; kẻ ngu không trí, không biết hướng đi đúng,
những điều lòng ưa muốn đều là bất thiện; vì lợi dưỡng (lợi lộc và sự cung phụng)
mà ở A-lan-nhã (chỗ vắng vẻ xa xóm làng để tu), chứ không phải để tu nhân Niết-bàn;
hôn trầm (tâm mê mờ nặng nề) ham ngủ, chỉ nghĩ đến an thân, thường thích làm
những việc như thế; tuy ở nơi vắng vẻ trải qua nhiều năm,
nhưng vì thấy biết điên đảo nên mất đường Niết-bàn, rốt cuộc không được
đạo quả của sa-môn; họ phá hủy chánh kiến, vi phạm giới cấm,
ưa thích áo quần để trang sức thân mình, đối với các thú vui dục lạc
luôn sinh lòng đắm nhiễm. Nếu vào thành ấp thì hiện vẻ kiêu mạn,
buông thả hành vi nơi thân, không giữ oai nghi. Hoặc vào thành ấp
dạo đi, tự nói: "Trong hang núi ở chốn A-lan-nhã kia,
các người nên biết, là chỗ ta ở." Họ đi chậm rãi, mắt nhìn xuống,
tới lui khoan thai, nói năng kỳ lạ, giả làm ra tướng A-la-hán (bậc Thánh đã dứt hết phiền não),
khiến chúng bạch y (người tại gia, mặc áo trắng) đều bảo nhau: "Vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) ở nơi vắng vẻ kia
là bậc Thánh thật." Hoặc lại ở chốn A-lan-nhã kia,
thấy có người đến liền chỉ bảo: "Ta ở chỗ này
ngày đêm kinh hành (đi qua đi lại chậm rãi để tu tập)", hoặc trải cỏ mềm làm chỗ ngồi thiền yên lặng.
Hoặc vào xóm làng, đến nhà người tại gia, giả làm ra vẻ ân cần,
hỏi thăm an ổn, nói chuyện thế tục về vua chúa, giặc cướp;
hoặc với lòng nhiễm dục, trước mặt phụ nữ, dùng đủ mọi cách
tự khen đức của mình: "Ta có thể làm phúc điền (ruộng phước, nơi cúng dường được nhiều phước) lớn cho đời;
ta bỏ ngôi vua, xuất gia tu đạo, các cung nhân, thể nữ
đều được sinh lên trời." Người kia nghe rồi càng thêm cung kính,
dùng áo quần, đồ ăn uống, đủ mọi thứ để cúng dường: "Xin Đại đức thương xót,
năng đến chỗ con." Họ tham đắm vị ngon, không biết lỗi hại,
bị ma (kẻ phá hoại sự tu hành) thừa cơ, như rùa mắc lưới. Đối với chúng tu ở nơi vắng vẻ,
họ khoe khoang lợi dưỡng, khinh chê phỉ báng các tỳ-kheo tinh tấn,
tâm mê danh lợi, càng sinh tham đắm; vì để kiếm sống
mà thường lừa dối, làm tăng thêm nghiệp bất thiện nơi thân và lời nói.
Nếu có thí chủ lấy tâm trong sạch cúng dường, thì do sự lười biếng của họ
mà làm giảm phước của thí chủ. Kẻ ngu như thế thường sinh ý muốn xấu,
đối với pháp "không" này không có thuận nhẫn (lòng chấp nhận, thuận theo chân lý một cách an ổn).
Nếu trong pháp của Ta, ai lìa được những lỗi như thế,
siêng tu không buông lung, thì được pháp này không khó.
Đối với được lợi và mất lợi, khen và chê, khổ và vui, v.v.,
các pháp thế gian ấy không lay động được, thì được pháp này không khó.
Quán thân là không sạch, quán các uẩn (các nhóm yếu tố hợp thành con người: sắc thân, cảm thọ, tri giác, hành ý, nhận thức) như mụn nhọt,
quán việc ăn uống như bôi thuốc lên vết thương, thì được pháp này không khó.
Tuy nhận áo quần tốt cũng không sinh kiêu mạn,
chỉ để che thân cho khỏi hổ thẹn, thì được pháp này không khó.
Không khoe khoang sắc đẹp, sức mạnh, đối với việc ăn không tham đắm,
ăn chỉ để giữ mạng sống, thì được pháp này không khó.
Biết rõ các cõi tồn tại đều là không, đối với dục không lấy cũng không bỏ,
thường tu hạnh rỗng lặng, thì được pháp này không khó.
Đến ngọn núi cách xa một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), ngồi một mình tu thiền định,
quán các pháp hữu vi là vô ngã (không có cái ta thật), thì được pháp này không khó.
Quán bờ tận, bờ sinh của mắt và tướng trôi lăn của mắt,
siêng tu con đường làm trong sạch mắt, thì được pháp này không khó.
Tai, mũi, lưỡi, thân, tâm; sắc, thanh, hương, vị, xúc;
cho đến âm thanh và danh xưng, tất cả đều như thế.
Như thế, trong đời vị lai, vô lượng tỳ-kheo,
ai tinh cần, ai lười biếng, tất cả đều nên biết rõ.
Họ gặp bạn lành hay bạn ác, tu tập hay không tu tập,
sinh lòng tin hay không tin, tất cả đều nên biết rõ.
Họ gặp bạn lành hay bạn ác, đối với con đường dứt tận các căn (các giác quan),
tu tập hay không tu tập, tất cả đều nên biết rõ.
Nếu có người yêu thích Bồ-đề được một, hai, ba tháng,
về sau lại thoái lui đánh mất, tất cả đều nên biết rõ.
Nếu người nghe pháp này mà sinh được lòng yêu thích,
thì dù có lúc thoái mất, vẫn lại được lòng tin trong sạch.
Nếu người nghe pháp này mà không lìa được sự buông lung,
liền nghĩ rằng: "Kinh này không phải do Phật nói."
Nếu người nghe pháp này mà bị ma nắm giữ,
thì ban đầu tuy khởi lòng tin, về sau lại vứt bỏ;
đối với pháp không ưa thích, uổng công cầu danh lợi,
dạo đi trong xóm làng, khen nói đà-la-ni (thần chú, pháp ghi nhớ và giữ gìn giáo pháp),
khen ánh sáng của tam-muội (định) và tổng trì (năng lực nắm giữ trọn vẹn giáo pháp), mà thật ra họ chẳng hiểu gì.
Họ bị năm dục trói buộc, tham cầu các nghề nghiệp thế gian,
dùng lời lẽ phân biệt mà phỉ báng người tu về "không",
không có tâm chánh niệm và trí tuệ, suốt đời sống uổng.
Kẻ ngu bỏ pháp "không", như thế là phá giới,
sẽ rơi vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, đau đớn không lúc nào ngừng), rốt cuộc không được sinh lên trời.
Nếu trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) dựng nên nghìn ngôi tháp,
cũng không bằng nghe kinh này mà thọ trì (nhận lấy, giữ gìn và thực hành) một bài kệ bốn câu.
Dùng trăm nghìn tràng hoa cúng dường tháp Phật,
cũng không bằng nghe kinh này mà suy ngẫm một bài kệ bốn câu.
Nếu người dựng tháp báu, số nhiều như cát sông Hằng,
cũng không bằng trong khoảnh khắc suy ngẫm kinh này.
Ở trăm ức cõi Phật rải hoa để cúng dường,
cũng không bằng trong khoảnh khắc suy ngẫm kinh này.
Đem trăm vạn ức tấm ca-sa (áo của người xuất gia) dâng lên chư Phật,
cũng không bằng trong khoảnh khắc suy ngẫm kinh này.
Mắt Phật thù thắng thanh tịnh, không gì là không biết không thấy;
nếu yêu thích kinh này, sẽ được mắt của Như Lai.
Vô số kiếp về trước, có đức Phật hiệu là Nhiên Đăng,
Ta khi ấy là tiên Ma-nạp (chàng trai trẻ tu học, tiền thân của Phật Thích-ca), cầm hoa đến cúng dường,
Ngài liền thọ ký (báo trước việc thành Phật) cho Ta sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni,
sẽ ngồi nơi đạo tràng (chỗ thành đạo) mà diễn nói kinh điển này.
Con khi ấy là đồng tử, nghe Ta được thọ ký,
vui mừng sinh lòng trong sạch, chắp tay phát nguyện:
"Nếu Ma-nạp thành Phật, con sẽ giúp tuyên bày, giáo hóa,
cho đến sau khi Ngài diệt độ (nhập Niết-bàn), con sẽ gìn giữ kho tàng Chánh pháp."
Như Kinh Hiện Quang do Phật Nhiên Đăng kia đã nói,
Ma-nạp và đồng tử khi ấy đều cùng nghe và nhận lãnh.
Ta thuở xưa từng dùng hoa ưu-bát-la
cúng dường đức Phật kia; con khi ấy có mặt trong hội,
liền phát nguyện như thế này: "Trong thời mạt pháp (thời kỳ cuối khi Chánh pháp suy tàn) của Ngài,
con sẽ thọ trì kinh điển này, rộng tuyên nói, lưu truyền khắp nơi."
Nếu có ai nghe pháp này mà lòng không sinh sân giận,
thọ trì, đọc tụng được, người ấy gọi là bậc trượng phu lành.
Con nên ở đời sau gìn giữ pháp khó được nghe này,
rộng vì chúng sinh mà phân tích ý nghĩa.
Ta cũng vậy, trong quá khứ, khi Chánh pháp sắp diệt,
đã giữ Kinh Hiện Quang này, rộng vì chúng sinh mà nói;
kẻ ngu không siêng tu, lại phỉ báng kinh này;
Ta tuy nghe lời ấy cũng không sinh sân giận.
Ta thường tu sức nhẫn nhục, làm lợi ích các thế gian;
nhờ sức nhẫn thành tựu mà thân được trang nghiêm bằng các tướng tốt.
Đồng tử, con hãy xem thân Phật đẹp đẽ tròn đầy,
sắc vàng trong sạch nhất, đều từ sức nhẫn mà sinh ra.
Ngón chân Ta ấn xuống đất, làm chấn động vô biên cõi,
mà chúng sinh không bị nghiêng ngã rơi rớt, đều từ sức nhẫn mà sinh ra.
Từ một lỗ chân lông, Ta phóng ra trăm nghìn ánh sáng,
trong sạch chiếu khắp tất cả, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Loài La-sát (quỷ dữ ăn thịt người) rất đáng sợ, loài hút tinh khí người,
luôn lấy lòng từ mà kính Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Quyến thuộc của Ta đều khéo điều phục tâm,
tôn trọng Như Lai, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Trăm nghìn thứ âm nhạc vang khắp trong đại chúng,
khen ngợi công đức của Phật, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Trăm nghìn Long vương (vua loài rồng), nọc độc sân giận rất đáng sợ,
thấy Phật mà sinh vui mừng, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Các loài La-xoa (tức La-sát), Dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loài dữ, có loài hộ pháp) cầm trăm nghìn tràng hoa,
đều đến cúng dường Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Chư Như Lai hiện đang ở vô lượng trăm nghìn cõi
khen ngợi công đức của Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Tám nghìn Cưu-bàn-trà (loài quỷ thần hình thù quái dị) cùng A-tra-bà-câu (tên một vị đại tướng quỷ thần)
rải hoa cúng dường Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Sáu mươi trăm câu-chi vua Dạ-xoa
đều đến cúng dường Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Lại có nghìn Long vương như Ma-na-tư, Ta-già (tên các vị Long vương) (?)...
dâng Ta ngọc trai đỏ, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Trăm nghìn vị Đâu-mâu-lô cùng Thi-khí-tỳ (có lẽ là tên các vị thần âm nhạc) (?)
dùng âm nhạc cúng dường Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Trăm nghìn Cưu-bàn-trà như Tỳ-lô-thích-ca (có lẽ là vua loài Cưu-bàn-trà) (?)...
dùng hương hoa cúng dường Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Long vương Trì Địa (vua rồng giữ gìn mặt đất) hiện ra nửa thân,
chắp tay cung kính Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Có trăm nghìn câu-chi vị như La-hầu không thân (vua A-tu-la La-hầu, chỉ có đầu không có thân)...
lấy tâm trong sạch cúng dường Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Đồng tử, con hãy xem những ai được ánh sáng Như Lai chiếu tới
đều lìa khổ được an vui, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Trăm nghìn Tam-mộ-đa (?) cùng các thần gió khắp hư không
mưa hương cúng dường Ta, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Trăm nghìn chúng trời rải hoa trời cúng dường,
đều bỏ mọi ái luyến, đến gần gũi Như Lai.
Con hãy xem thần thông của Phật: tiếng giảng về bố thí và trì giới
vang khắp tất cả, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Tiếng diễn nói về uẩn và giới (các phạm trù gồm giác quan, đối tượng và nhận thức), cùng tiếng nói về tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ)
vang khắp tất cả, đều nhờ sức nhẫn thù thắng.
Nhờ sức thần thông của Ta, nghe giữa hư không diễn nói:
"Bờ tận của mắt là vắng lặng, bờ sinh cũng lại như vậy."
Nhờ sức thần thông của Ta, nghe giữa hư không diễn nói:
"Mắt do nhân duyên sinh ra, không đến cũng không đi."
Nhờ sức thần thông của Ta, nghe giữa hư không diễn nói:
"Quán sát mắt là vắng lặng, chư Phật từ đó mà sinh ra."
Nhờ sức thần thông của Ta, nghe giữa hư không diễn nói:
"Bờ tận của mắt là vắng lặng, chư Phật từ đó mà sinh ra."
Nhờ sức thần thông của Ta, nghe giữa hư không diễn nói:
"Biên tế (giới hạn rốt cùng) của mắt là vắng lặng, chư Phật từ đó mà sinh ra."
Nhờ sức thần thông của Ta, nghe giữa hư không diễn nói:
"Bờ sinh của mắt là vắng lặng, chư Phật từ đó mà sinh ra."
Nhờ sức thần thông của Ta, nghe giữa hư không diễn nói:
"Sự trôi lăn của mắt là vắng lặng, chư Phật từ đó mà sinh ra."
Nhờ sức thần thông của Ta, nghe giữa hư không diễn nói:
"Sự không sinh của mắt là vắng lặng, chư Phật từ đó mà sinh ra."
Nhờ sức thần thông của Ta, nghe giữa hư không diễn nói:
"Sự tịch diệt của mắt là vắng lặng, chư Phật từ đó mà sinh ra."
Tai, mũi, lưỡi, thân, tâm; sắc, thanh, hương, vị, xúc;
cho đến âm thanh và danh xưng, tất cả đều như thế.
Tham, sân, si, phẫn (cơn giận bộc phát), phú (che giấu lỗi mình), ghen ghét cùng nịnh hót, dối trá,
tự cao, kiêu mạn, v.v., nói rộng ra cũng đều như vậy.
Bấy giờ đồng tử Nguyệt Quang nghe nói pháp tối thắng như thế, vui mừng chắp tay bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, ngày mai con muốn thỉnh Như Lai cùng đại chúng, cúi xin Ngài thương xót nhận bữa cơm của con." Bấy giờ Thế Tôn biết ý muốn của đồng tử trong sạch, cũng biết việc này làm lợi ích vô lượng chúng sinh, nên khởi lòng đại từ, im lặng nhận lời thỉnh.
Lúc ấy đồng tử liền rời chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lạy chân Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng (cách tỏ lòng tôn kính), vui mừng trở về nhà. Đồng tử cùng quyến thuộc và các trời, rồng, Dạ-xoa, La-sát, Cưu-bàn-trà, v.v., cùng nhau trang hoàng thành lớn Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà). Ở các ngã tư đường giăng màn ngũ sắc, màn ấy cao rộng che khắp tất cả; dây vàng đan chéo, chuỗi ngọc rủ xuống; phướn sư tử, dải đai, tràng móc vàng (?), trăm nghìn vạn thứ dùng để trang trí.
Lại có hoa báu màu sắc đặc biệt, xen lẫn nhau kết thành tràng hoa: tràng hoa chiêm-bặc-ca (loài hoa sắc vàng, rất thơm), tràng hoa mục-chân-lân-đà (một loài hoa quý), vô lượng vô số loại như thế, rủ xuống quanh khắp giữa các trướng báu, trang nghiêm khắp đại hội. Lại ở bên dưới trải các giường tòa, đốt các thứ hương báu: hương tất-lực-ca, hương đô-ma-giá (tên các loại hương quý), chiên-đàn, uất kim (nghệ thơm), trong sạch, vui lòng; các thứ hương quý hòa hợp như thế dùng để cúng dường. Lại dùng nước thơm rưới khắp đường phố, hoa các loại phủ kín mặt đất, chỗ nào cũng đầy.
Bấy giờ các thiên nữ, con gái A-tu-la (loài thần có sức mạnh, hay tranh chiến với trời), con gái Ma-hầu-la (loài thần mình rắn lớn), số nhiều vô lượng, lòng vui mừng, vì muốn thành tựu nhân Bồ-đề, cùng đến trang hoàng thành lớn tối thắng ấy. Đồng tử Nguyệt Quang biết trong thành đã được trang hoàng sạch đẹp khắp nơi, giờ ăn đã đến, liền đến trước bạch Phật: "Xin Ngài vì lợi ích chúng sinh mà vào thành này."
Bấy giờ Như Lai cùng đại chúng đi trước vào cổng thành. Khi Ngài đặt chân xuống, mặt đất trong thành đều chấn động khắp nơi, cùng khắp mười phương trăm nghìn ức cõi cũng đều chấn động. Ngay lúc ấy, người mù thấy được, người khổ được vui, người điếc nghe được, người sắc xấu được sắc đẹp, người không có của được của, không con được con, không áo được áo, không vàng báu được vàng báu, không người thân được người thân; ai thiếu mọi đồ trang sức thân đều được đồ trang sức.
Lại có các loài chim: chim câu-chỉ-la, vẹt, công, chim xá-lợi-ca-la (một loài chim sáo biết nói). Các loài chim ấy thấy Như Lai rồi sinh lòng vui mừng, cất tiếng hót tuyệt diệu, ai nghe tiếng ấy cũng vui lòng. Như Lai lại dùng sức thần thông hóa ra vô lượng cây chiêm-bặc-ca; trăm nghìn chúng sinh cầm hoa sạch ấy cùng các hương quý khác rải cúng dường Phật. Lại có trăm nghìn con gái A-tu-la và Ma-hê-thủ-la (Đại Tự Tại Thiên, một vị trời chúa có thế lực lớn) cầm ngọc trai đỏ và bột chiên-đàn vui mừng rải lên trên Như Lai. Chúng A-tu-la và các trời khác cầm lọng báu đều trang trí bằng vàng, bạc, ở giữa hư không che trên Như Lai.
Thế Tôn lại dùng sức thần biến hóa ra vô lượng cây hương chiên-đàn, trăm nghìn cây kim cương, cây sinh ra đồ báu và áo quần; các cây như thế vô lượng vô biên, trang nghiêm bằng châu báu, hoa lá sum suê, như quả phước đức của tất cả chúng sinh cùng chín. Gió nhẹ thổi động hương thơm tối thắng vi diệu, lan tràn khắp vô lượng cõi Phật; trăm nghìn chúng sinh cùng cầm rải cúng dường Phật. Vô lượng loài có tình và không có tình (có tri giác và không có tri giác) như thế đều do sức đạo thần thông của Như Lai biến hóa ra. Nếu ai có mong cầu, nhờ thần biến mà theo ý muốn của họ đều làm cho đầy đủ.
Khi Phật vào thành, toàn thể đại chúng nghe giữa hư không có âm thanh vi diệu, tiếng ấy vang ra không thể nghĩ bàn, cũng không biết nó từ đâu phát ra, dùng trăm nghìn bài tụng tuyên nói các pháp.
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Thấu rõ bờ tận của tham là luôn rỗng lặng, chứng được tính chân thật ấy thì được Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Thấu rõ bờ sinh của tham là luôn rỗng lặng, chứng được tính chân thật ấy thì được Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Thấu rõ biên tế của tham là luôn rỗng lặng, chứng được tính chân thật ấy thì được Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Thấu rõ sự vắng lặng của tham là luôn rỗng lặng, chứng được tính chân thật ấy thì được Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Thấu rõ sự trôi lăn của tham là luôn rỗng lặng, chứng được tính chân thật ấy thì được Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Thấu rõ tham vốn không có là luôn rỗng lặng, chứng được tính chân thật ấy thì được Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Thấu rõ tham vốn không sinh là luôn rỗng lặng, chứng được tính chân thật ấy thì được Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Thấu rõ sự tịch diệt của tham là luôn rỗng lặng, chứng được tính chân thật ấy thì được Bồ-đề."
Sân, si, phẫn, phú, cùng ghen ghét, dối trá, nịnh hót quanh co, tự cao, kiêu mạn, ưu sầu;
khổ, tập, diệt, đạo (bốn chân lý) và chúng sinh, đồng nam, đồng nữ cùng phụ nữ,
trượng phu, người được nuôi dưỡng (?), cùng sáu căn (sáu giác quan), sáu trần (sáu đối tượng của giác quan), tính chất của tứ đại (bốn yếu tố: đất, nước, lửa, gió) và sự vật;
thế gian, khổ, uẩn, giới, đời, sự sinh, âm thanh, danh xưng, v.v., cũng đều như thế.
Đấng Pháp vương diễn nói âm thanh vi diệu, tất cả chúng sinh đều vui mừng;
trời và người đời cùng nghe rồi, đều muốn an trụ trong thừa Như Lai (con đường tu dẫn đến thành Phật).
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Phật rất yêu thích sức bố thí, nhờ sức bố thí mà chứng Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Phật rất yêu thích giới trong sạch, nhờ sức giới trong sạch mà chứng Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Phật rất yêu thích nhẫn nhục, nhờ sức nhẫn nhục mà chứng Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Phật rất yêu thích tinh tấn (siêng năng không lùi bước), nhờ sức tinh tấn mà chứng Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Phật rất yêu thích thiền định (giữ tâm lặng yên chuyên nhất), nhờ sức thiền định mà chứng Bồ-đề."
Bấy giờ Thế Tôn vừa vào thành, giữa hư không có tiếng nói như thế này:
"Phật rất yêu thích trí tuệ, nhờ sức trí tuệ mà chứng Bồ-đề."
Sức thần thông, phước đức, trí tuệ, an trụ; sức phương tiện, sức sắc thân, sức danh tiếng;
nghiệp, nhân duyên, bạn lành, lòng tin trong sạch, sự nghe học, sức tương ưng với bố thí, sức vắng lặng;
sức điều phục, thực tế (chân lý rốt ráo), chân đế, sức thiện, điều đáng sợ (?), hoan hỷ, lợi ích, yêu thích;
từ, bi, hỷ, xả (thương yêu, cứu khổ, vui theo, buông bỏ không thiên vị), nhẫn, không gây phiền não, không, vô tướng (không chấp vào hình tướng), v.v., cũng đều như thế.
Bậc Thập lực (Phật, có mười năng lực trí tuệ), Thánh chủ, bậc tôn quý giữa cõi trời, công đức và danh tiếng không gì sánh lường,
khi vào thành tối thắng, vừa đặt chân xuống, đã rộng làm lợi ích cho các chúng sinh.
Xưa ở trong tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) Ngài tu nghiệp trong sạch, làm tăng trưởng các hạnh lành của chúng trời;
tất cả thế gian đều tôn ngưỡng, nghe lời ta nói đây đều vui mừng.
Như Lai vào thành, khi đặt chân xuống, mặt đất thành ấp đều chấn động;
ai nấy đều thấy ánh sáng trong sạch của Thế Tôn, không ai không khát ngưỡng, vui mừng nhảy nhót.
Thế Tôn vào thành, rộng làm lợi ích, đại chúng trời người lòng đều vui mừng;
những loài đi trên đất và bay trong không, trong ba cõi, đều khen Như Lai an vui tốt lành.
Bánh xe dưới chân Thế Tôn vừa ấn xuống đất, ánh sáng trong sạch chiếu khắp, xưa nay chưa từng có;
ngựa quý trong thành cất tiếng hay (?), các loài chim trên không cũng vui mừng.
Lại có chúng phụ nữ trong sạch, vòng tay, vòng chân cùng chuỗi ngọc, tràng hoa,
đủ mọi đồ trang sức quý như thế, không ai gõ mà tự phát ra tiếng vi diệu.
Mọi người qua lại chúc mừng nhau, đồng thanh cùng khen điềm lành tối thắng;
người điếc, mù, tàn tật đều được lành các giác quan, ấy đều là quả thù thắng của Như Lai.
Thế Tôn vào thành, ai nấy đều mừng vui, trời người rải hoa để cúng dường;
khắp hư không phát ra tiếng vi diệu, vô lượng chư thiên rất vui mừng.
Lại có những chúng sinh mất trí, cơn điên loạn đã dứt, chúc mừng an ủi nhau;
phụ nữ mang thai đang lo sợ, nhờ ánh sáng mà lìa khổ được an vui.
Hoặc có những người nam nữ biết hổ thẹn, Ngài vì họ nói pháp lìa bỏ cấu nhiễm;
họ đều sinh tâm vui mừng trong sạch, cúi lạy chân bậc Mâu-ni tối thắng.
Có người cầu đạo vô thượng của Như Lai, có người cầu thừa Bồ-tát hay thừa Thanh văn (con đường của người nghe lời Phật dạy để tự giải thoát),
như vào thành chiên-đàn tối thắng, chiêm ngưỡng dung nhan tôn quý mà tự vui mừng.
Tuệ Phật khéo biết rõ hạnh của người khác, thuận theo thế gian mà làm lợi ích;
đem của báu Chánh pháp thù thắng cho Bồ-tát, đem châu báu thượng hạng ban cho chúng sinh.
Khi Thế Tôn vào thành, giữa hư không nói như thế này:
"Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì có thể tôn trọng Phật."
Khi Thế Tôn vào thành, giữa hư không nói như thế này:
"Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì sinh lòng tin trong sạch nơi Phật.
Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì được lòng tin không lay chuyển nơi Phật;
lòng tin trong sạch được nối tiếp mãi là do quán bờ tận của mắt.
Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì được lòng tin không lay chuyển nơi Pháp;
lòng tin trong sạch được nối tiếp mãi là do quán bờ tận của mắt.
Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì được lòng tin không lay chuyển nơi Tăng (đoàn thể người xuất gia tu hành);
lòng tin trong sạch được nối tiếp mãi là do quán bờ tận của mắt.
Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì giữ giới mà không chấp thủ;
giới trong sạch được nối tiếp mãi là do quán bờ tận của mắt.
Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì lìa được tham dục dẫn vào đường ác;
dòng tham bị dứt bỏ là do quán bờ tận của mắt.
Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì lìa được sân giận dẫn vào đường ác;
dòng sân bị dứt bỏ là do quán bờ tận của mắt.
Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì lìa được ngu si dẫn vào đường ác;
dòng si bị dứt bỏ là do quán bờ tận của mắt.
Nếu yêu thích bờ tận của mắt, thì an trụ trong trí Bồ-đề;
trí Bồ-đề được nối tiếp mãi là do quán bờ tận của mắt."
Cho đến bờ sinh của mắt, biên tế và sự trôi lăn,
sự vắng lặng và sự không có, sự không sinh và sự tịch diệt,
các pháp môn như thế đều nói giống như bờ tận của mắt.
Nếu yêu thích bờ tận của mắt, người ấy luôn không còn nghi ngờ;
vì không còn nghi ngờ, liền được thần thông của Phật.
Nếu yêu thích bờ sinh của mắt, người ấy luôn không còn nghi ngờ;
vì không còn nghi ngờ, liền được thần thông của Phật.
Nếu yêu thích biên tế của mắt, người ấy luôn không còn nghi ngờ;
vì không còn nghi ngờ, liền được thần thông của Phật.
Nếu yêu thích sự trôi lăn của mắt, người ấy luôn không còn nghi ngờ;
vì không còn nghi ngờ, liền được thần thông của Phật.
Nếu yêu thích sự vắng lặng của mắt, người ấy luôn không còn nghi ngờ;
vì không còn nghi ngờ, liền được thần thông của Phật.
Nếu yêu thích sự không sinh của mắt, người ấy luôn không còn nghi ngờ;
vì không còn nghi ngờ, liền được thần thông của Phật.
Nếu yêu thích sự không có của mắt, người ấy luôn không còn nghi ngờ;
vì không còn nghi ngờ, liền được thần thông của Phật.
Nếu yêu thích sự tịch diệt của mắt, người ấy luôn không còn nghi ngờ;
vì không còn nghi ngờ, liền được thần thông của Phật.
Tai, mũi, lưỡi, thân, tâm; sắc, thanh, hương, vị, xúc;
cho đến âm thanh và danh xưng, tất cả đều như thế.
Biết bờ sinh của mắt là vô biên, thì khởi lên trí vô biên;
vì trí vô biên, nên nói pháp này cũng vô biên như vậy.
Biết bờ tận của mắt là vô biên, thì đối với mắt không còn chướng ngại;
vì không còn chướng ngại, nên được trí vô ngại của Phật.
Tai, mũi, lưỡi, thân, tâm; sắc, thanh, hương, vị, xúc;
cho đến âm thanh và danh xưng, tất cả đều như thế.
Khi Thế Tôn vào thành, trăm nghìn loài chúng sinh
nghe tiếng trên không nói pháp, đối với công đức của Phật không còn nghi ngờ.
Có người tuy khởi tham dục, nhưng lòng tin nơi trí Phật không bị phá hoại;
có người khởi tham dục, liền thoái mất công đức Phật;
có người tuy khởi tham dục, mà vẫn cầu trí vô thượng,
siêng tu các bất cộng pháp (những phẩm chất riêng của Phật, không ai khác có), không thích thừa Thanh văn.
Kẻ ngu tu tập thiền, đắm vào niềm vui của thiền định,
liền khởi tăng thượng mạn (kiêu mạn tự cho mình đã chứng điều chưa chứng), cho rằng đã được quả sa-môn (quả vị chứng đắc của người tu).
Kẻ ngu tu tập thiền, không có trí về bờ tận của mắt,
dù trải trăm nghìn kiếp, rốt cuộc cũng không giải thoát.
Mọi kẻ thọ sinh đều đắm nhiễm vào sự sinh;
nếu thấu rõ tính của sự sinh là không, thì cái thấy luôn trong sạch.
Nếu lại tu tứ thiền (bốn bậc thiền định từ cạn đến sâu) mà không có trí về bờ tận của mắt,
thì dù trải trăm nghìn kiếp, thiền ấy cũng không trong sạch.
Nếu chứng đẳng dẫn (trạng thái định sâu, tâm quân bình) mà không có trí về bờ tận của sự chứng,
vì không biết sự chứng cũng tận, nên luôn đi trong lậu (phiền não rỉ chảy khiến trôi lăn sinh tử) của sự chứng.
Nếu chấp vào tưởng (tri giác, hình dung) mà không có trí về bờ tận của tưởng,
vì không biết tưởng cũng tận, nên luôn đi trong lậu của tưởng.
Nếu đắm thích thế gian mà không có trí về bờ tận của thế gian,
vì không biết thế gian cũng tận, nên luôn đi trong lậu của thế gian.
Nếu trụ trong tâm hữu lậu (tâm còn phiền não) mà không có trí về bờ tận của tâm,
vì không biết tâm cũng tận, nên luôn đi trong lậu của tâm.
Nếu trụ trong pháp hữu lậu mà không có trí về bờ tận của pháp,
vì không biết pháp cũng tận, nên luôn đi trong lậu của pháp.
Dù đủ các hạnh đầu-đà (hạnh tu khổ hạnh: ăn xin, ở rừng, ít muốn biết đủ...), mà không có trí về bờ tận của mắt,
vì không biết mắt cũng tận, nên không phải là người tu đầu-đà thật.
Dù mặc áo hoại sắc, mà không có trí về bờ tận của mắt,
vì không biết mắt cũng tận, nên không thật là mặc áo đúng pháp.
Dù sinh vào nhà dòng dõi cao quý, mà không có trí về bờ tận của mắt,
vì không biết mắt cũng tận, nên người ấy không phải dòng dõi trong sạch.
Dù có nhiều quyến thuộc, mà không có trí về bờ tận của mắt,
thì sẽ mau rơi vào đường ác, quyến thuộc không ai cứu được.
Dù giỏi thanh minh luận (môn học về ngôn ngữ, ngữ pháp, âm vận của Ấn Độ xưa), mà không có trí về bờ tận của mắt,
vì không biết bờ tận của mắt, nên không phải người thông đạt thanh minh.
Dù giỏi các nghề khéo, mà không có trí về bờ tận của mắt,
vì không biết mắt cũng tận, nên người ấy không phải người thợ khéo.
Dù đối với nhiều câu hỏi vặn, một chữ mà phân tích rộng rãi,
nhưng không có trí về bờ tận của mắt, thì người ấy không phải là nói theo đúng nghĩa.
Dù học lời của người trí, mà không biết đâu là ý ẩn sâu, đâu là ý rõ ràng,
không có trí về bờ tận của mắt, thì đối với pháp chẳng được gì.
Dù hiểu các thứ ngôn ngữ, các luận thuyết thế gian và các pháp,
mà không có trí về bờ tận của mắt, thì như người rơi xuống vực chỉ níu được dây leo.
Dù giỏi về thanh minh, tính toán xem điềm tốt xấu,
cùng văn tự, âm vận, đọc tụng đều thông suốt cả,
mà không biết bờ tận của mắt, thì những người ấy rốt cuộc không có trí.
Dù rành xem tướng phụ nữ, dùng lời tà làm người mê hoặc,
phép xoa bóp trừ mệt mỏi, các ảo thuật bí mật,
mà không biết bờ tận của mắt, thì những người ấy rốt cuộc không có trí.
Dù diễn nói trăm tông phái, không sót một chữ,
mà không biết bờ tận của mắt, thì điều họ nói rốt cuộc chẳng có nghĩa lý gì.
Như thế, bờ sinh của mắt, biên tế và sự trôi lăn,
cho đến sự tịch diệt, nên biết cũng đều như vậy.
Tai, mũi, lưỡi, thân, tâm; sắc, thanh, hương, vị, xúc;
cho đến âm thanh và danh xưng, tất cả đều như thế.
Dù đọc tụng thanh luận và hiểu hết ý nghĩa,
mà không biết bờ tận của mắt, thì người ấy rốt cuộc vẫn là kẻ thấp kém.
Dù tụng bốn bộ Vi-đà (bốn bộ kinh Vệ-đà, kinh điển cổ của đạo Bà-la-môn) và thông thạo các câu chú,
mà không biết bờ tận của mắt, thì người ấy rốt cuộc vẫn là kẻ thấp kém.
Như thế, bờ sinh của mắt, biên tế và sự trôi lăn,
cho đến sự vắng lặng, nên biết cũng đều như vậy.
Tai, mũi, lưỡi, thân, tâm; sắc, thanh, hương, vị, xúc;
cho đến âm thanh và danh xưng, tất cả đều như thế.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ ba mươi hai.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ ba mươi ba.
Đời Đường, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Bồ-đề Lưu Chí dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video