Thiên 68 — Hội 15 Văn-thù-sư-lợi được thọ ký – phần 2

 Hội thứ mười lăm: Hội Văn-thù-sư-lợi được thọ ký (thọ ký: Phật báo trước cho một người tu rằng sau này người ấy sẽ thành Phật, với danh hiệu và cõi nước như thế nào), phần thứ hai.

 Lúc ấy, Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) bảo Bồ-tát ma-ha-tát Di-lặc (Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; ma-ha-tát: "bậc lớn", chỉ Bồ-tát đã tu hành cao; Di-lặc: vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp ở thế giới này) rằng: "Nay ông hãy sửa soạn, trang hoàng pháp tòa (chỗ ngồi cao để thuyết pháp) cho Phật. Ta lên tòa rồi sẽ giảng về các hạnh mà xưa kia ta đã tu bằng chí nguyện tha thiết, về cách khéo léo làm phát sinh công đức trang nghiêm của các cõi Phật (cõi Phật: thế giới do một vị Phật giáo hóa, hình thành nhờ công đức và nguyện lực của vị ấy), tức pháp môn (con đường, phương pháp tu học) hướng về chân thật."

 Khi ấy, Bồ-tát Di-lặc liền nghĩ: "Nay vì lý do gì mà Thế Tôn bảo ta sửa soạn tòa, mà không bảo A-nan (vị đệ tử thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi), Đại Mục-liên (vị đệ tử nổi tiếng thần thông bậc nhất) và các vị khác? Vì sao lại bỏ qua các vị Thanh văn (người tu theo lối nghe lời Phật dạy mà tự giải thoát cho riêng mình) ấy? Phải chăng Ngài chỉ nói riêng cho các Bồ-tát? Hay vì các Thanh văn và Bích-chi Phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy, nhưng không đi giáo hóa rộng) không phải là cái đồ chứa hợp với pháp môn này (tức chưa đủ khả năng tiếp nhận), nên Thế Tôn mới bảo ta trải tòa?"

 Lúc ấy, Bồ-tát Di-lặc liền dùng sức thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có) hóa ra cho Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) một tòa sư tử (chỗ ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là chúa muôn loài) làm bằng các thứ báu, cao bốn vạn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), chung quanh trang hoàng lộng lẫy, trên trải những tấm áo trời mềm mại. Từ tòa ấy phát ra đủ loại ánh sáng, chiếu khắp cõi tam thiên đại thiên thế giới này (tam thiên đại thiên thế giới: một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn lũy thừa ba, tức một tỷ thế giới nhỏ, thuộc phạm vi giáo hóa của một vị Phật). Khi Như Lai đã lên tòa, Ngài khiến thế giới này chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, như rung, nổi lên, vọt lên, vang tiếng…, là điềm lành báo có việc lớn).

 Lúc ấy, Thế Tôn bảo trưởng lão Xá-lợi-phất (vị đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì có thể khiến mọi điều mình nguyện đều được đầy đủ. Bốn pháp ấy là gì? Một là phát chí nguyện thù thắng (vượt trội). Hai là khởi lòng thương xót đối với mọi chúng sinh. Ba là phát khởi tinh tấn (siêng năng, bền bỉ trong việc làm điều lành). Bốn là phụng sự thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt mình trên đường tu)."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu một pháp thì khiến nguyện không thoái lui và làm cho cõi Phật được trang nghiêm, thanh tịnh. Thế nào là một pháp? Bồ-tát ấy nên vui lòng học theo Như Lai Bất Động (tức Phật A-súc, vị Phật ở phương Đông) khi Ngài còn làm Bồ-tát: xưa kia Ngài tu hành đã lập lời thệ nguyện rộng lớn rằng: 'Ở bất cứ nơi nào ta sinh ra, ngay trong đời sống ấy, nếu ta không xuất gia (rời bỏ đời sống gia đình để đi tu) thì tức là ta lừa dối chư Phật mười phương.' Như vậy, Xá-lợi-phất, các Bồ-tát nên thuận theo đó mà học: dù có Phật ra đời hay không có Phật ra đời, ở mọi nơi sinh ra đều quyết định bỏ nhà mà xuất gia. Vì sao vậy? Vì cái lợi ích tối thắng của các Bồ-tát chính là xuất gia."

 "Xá-lợi-phất, người ưa xuất gia thì có thể thu được mười thứ công đức. Mười thứ ấy là gì? Một là không đắm trước các dục lạc. Hai là ưa sống ở a-lan-nhã (chốn rừng vắng, nơi yên tĩnh xa làng xóm để tu hành). Ba là làm theo những gì Phật đã làm. Bốn là lìa bỏ lối sống của phàm phu. Năm là không đắm trước vợ con và của cải. Sáu là lìa xa nguyên nhân dẫn vào ác đạo (các cõi xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Bảy là tu các pháp đưa đến cõi lành. Tám là căn lành (gốc rễ điều thiện) đã gieo từ các đời trước đều không bị hao giảm. Chín là luôn được chư thiên (các vị trời, chúng sinh ở cõi trời) ca ngợi, ngưỡng mộ. Mười là được tất cả quỷ thần cung kính, che chở. Nếu Bồ-tát luôn ưa xuất gia thì được mười thứ công đức như thế. Vì vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát dốc chí cầu Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn của Phật), muốn độ chúng sinh, thì nên luôn luôn xuất gia. Đó gọi là Bồ-tát thành tựu một pháp."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu hai pháp thì khiến nguyện không thoái lui và làm cho cõi Phật trang nghiêm, thanh tịnh. Hai pháp ấy là gì? Ấy là Bồ-tát không ưa địa vị Thanh văn, không cầu Thanh văn thừa (thừa: cỗ xe, chỉ con đường tu đưa đến một quả vị; Thanh văn thừa là con đường tu chỉ nhằm tự giải thoát), không ưa thích những nơi giảng nói về Thanh văn thừa, không gần gũi người theo Thanh văn thừa, không học giới luật riêng của Thanh văn, không ưa giảng nói những pháp chỉ tương ứng với Thanh văn thừa, cũng không khuyên người khác đi theo Thanh văn thừa. Đối với Duyên giác thừa (con đường của Bích-chi Phật, tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên) cũng như vậy. Chỉ vì Phật pháp mà khuyên bảo, khích lệ chúng sinh thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng và trọn vẹn của Phật) tối thượng. Đó là hai pháp."

 "Xá-lợi-phất, nếu có ai khuyên người khác đi vào Phật thừa (con đường tu thành Phật) thì Bồ-tát ấy có thể thu được mười thứ công đức. Mười thứ ấy là gì? Một là được cõi nước thanh tịnh, không có Thanh văn và Bích-chi Phật. Hai là được hội chúng toàn là Bồ-tát thanh tịnh thuần nhất. Ba là được chư Phật Thế Tôn che chở, nhớ nghĩ đến. Bốn là luôn được chư Phật gọi tên khen ngợi và thuyết pháp cho nghe. Năm là những tâm nguyện phát ra đều rộng lớn. Sáu là nếu sinh lên cõi trời thì làm Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi) hoặc Phạm Thiên vương (vua cõi trời Phạm Thiên, cõi trời cao hơn ở cõi sắc). Bảy là nếu sinh trong loài người thì làm Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng, thống trị cả thiên hạ bằng chính pháp, không dùng binh đao). Tám là thường được thấy chư Phật. Chín là được trời và người yêu mến. Mười là thu được công đức vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (a-tăng-kỳ: con số lớn đến mức không đếm được)."

 "Vì sao vậy? Xá-lợi-phất, giả sử có người làm cho tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới đều chứng được quả A-la-hán (quả vị cao nhất của Thanh văn, đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh), hoặc đặt họ vào địa vị Duyên giác; lại có người đặt được một chúng sinh vào Bồ-đề của Phật, thì công đức của người sau nhiều hơn người trước rất nhiều. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất, giống Phật không dứt chẳng phải nhờ Thanh văn, Duyên giác xuất hiện. Đời nếu không có Phật thì cũng không có Thanh văn và Bích-chi Phật. Xá-lợi-phất, vì có Phật xuất hiện nên giống Phật không dứt, và cũng từ đó sinh ra Thanh văn, Duyên giác. Vì thế, Xá-lợi-phất, Bồ-tát khiến người khác an trú trong Phật thừa thì được mười thứ công đức như vậy, được cõi nước thanh tịnh."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu ba pháp thì khiến nguyện không thoái lui, thu nhận được công đức trang nghiêm của cõi Phật. Ba pháp ấy là gì? Một là tôn trọng, ưa thích sống ở a-lan-nhã. Hai là bố thí pháp (pháp thí: đem lời dạy của Phật giảng cho người khác) mà không mong cầu, vướng mắc điều gì. Ba là vững vàng an trú trong giới luật nghi thanh tịnh (luật nghi: các giới điều và khuôn phép hành xử của người tu)."

 "Xá-lợi-phất, Bồ-tát vững vàng giữ giới luật thì được mười điều không sợ hãi. Mười điều ấy là gì? Một là vào làng xóm không sợ hãi. Hai là thuyết pháp giữa đại chúng không sợ hãi. Ba là ăn uống không sợ hãi. Bốn là ra khỏi làng xóm không sợ hãi. Năm là vào chùa không sợ hãi. Sáu là ăn giữa đại chúng không sợ hãi. Bảy là dạy bảo người khác không sợ hãi. Tám là gần gũi Hòa thượng (vị thầy truyền giới, thầy chính của người xuất gia) và A-xà-lê (vị thầy dạy dỗ, uốn nắn khuôn phép) không sợ hãi. Chín là dùng lòng từ dạy bảo quyến thuộc của mình không sợ hãi. Mười là thọ dụng áo mặc, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men không sợ hãi. Người giữ giới luật nói điều gì cũng khiến người khác tin nhận. Xá-lợi-phất, đó là mười điều không sợ hãi của Bồ-tát."

 "Xá-lợi-phất, Bồ-tát thuyết pháp mà lòng không vướng mắc thì có thể thu được mười thứ công đức. Mười thứ ấy là gì? Một là không khởi ham muốn xấu. Hai là không mong người khác biết đến mình. Ba là không khởi lòng ham danh tiếng. Bốn là lòng không ràng buộc vào nhà đàn việt (người thí chủ cúng dường cho người tu). Năm là không giành giữ nhà thí chủ làm của riêng. Sáu là với tứ sự cúng dường (bốn thứ cúng cho người tu: áo mặc, đồ ăn, chỗ nằm, thuốc men) dù hết sức sơ sài cũng vui lòng thấy đủ. Bảy là thuyết pháp khiến người khác tin nhận. Tám là được các vị thần lành che chở. Chín là không khởi những suy nghĩ tà vạy. Mười là khởi tâm niệm Phật (luôn nhớ nghĩ đến Phật). Đó là mười điều."

 "Xá-lợi-phất, Bồ-tát tôn kính, ưa thích sống ở a-lan-nhã thì thành tựu mười thứ lợi ích công đức. Mười thứ ấy là gì? Một là xa lìa chuyện trò thế tục. Hai là chuyên tập sống thanh vắng yên tĩnh. Ba là tâm hướng vào cảnh thiền định. Bốn là bỏ được mọi việc bận rộn mưu sinh. Năm là yêu kính chư Phật. Sáu là luôn được niềm vui sướng của thiền định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú vào một đối tượng). Bảy là khi tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, dứt dâm dục) không gặp trở ngại. Tám là dùng ít công sức mà đạt được tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh sâu xa, chuyên nhất). Chín là giáo pháp đã nhận được chưa từng quên mất. Mười là nghĩa lý của pháp đã nghe đều hiểu rõ. Đó là mười điều."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì khiến nguyện không thoái lui và làm cho cõi Phật trang nghiêm, thanh tịnh. Bốn pháp ấy là gì? Một là nói được thì làm được, làm thế nào thì nói thế ấy. Hai là luôn tự khiêm hạ. Ba là xa lìa keo kiệt và ganh ghét. Bốn là thấy người khác được lợi thì trong lòng vui mừng. Đó là bốn pháp."

 "Xá-lợi-phất, Bồ-tát ấy làm thế nào thì nói thế ấy, có bốn điều lợi ích. Bốn điều ấy là gì? Một là trong miệng thường tỏa ra hương hoa sen xanh. Hai là lời nói trong sạch, không sai lầm. Ba là được mọi người trong thế gian cùng tin nhận. Bốn là đạt được âm thanh tròn đầy của chư Phật. Đó là bốn điều."

 "Xá-lợi-phất, Bồ-tát khiêm hạ có bốn điều lợi ích. Bốn điều ấy là gì? Một là xa lìa thân trong các cõi ác như thân súc sinh. Hai là được hưởng niềm vui tốt đẹp. Ba là kẻ ngầm mưu hại và giặc cướp hung bạo đều không thể làm hại. Bốn là xứng đáng được trời và người cung kính lễ lạy. Đó là bốn điều."

 "Xá-lợi-phất, Bồ-tát xa lìa keo kiệt và ganh ghét có bốn điều lợi ích. Bốn điều ấy là gì? Một là không quên tâm bố thí. Hai là trong lúc đói kém làm vị thí chủ lớn. Ba là thấy người giữ giới đến thì ra đón tiếp, mời vào. Bốn là dù nhận của người khác bố thí hay bố thí cho người khác, đều không có một ai sinh lòng ganh ghét. Đó là bốn điều."

 "Xá-lợi-phất, Bồ-tát thấy người khác được lợi mà sinh lòng vui mừng có bốn điều lợi ích. Bốn điều ấy là gì? Một là luôn nghĩ rằng: 'Ta nhận lấy chúng sinh thì phải đem lợi ích và an vui cho họ; nay họ tự được lợi nên ta vui mừng.' Hai là của cải mình có, dù gặp tai họa từ vua quan, nước, lửa, giặc cướp, kẻ thù hay người thân, cũng không ai xâm đoạt được. Ba là sinh ra ở đâu cũng đầy đủ của báu và con cái, vua còn không ganh ghét, huống gì người khác. Bốn là của cải tích trữ và tiêu dùng đều không bao giờ cạn. Đó là bốn điều. Xá-lợi-phất, ấy là Bồ-tát thành tựu bốn pháp."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu năm pháp thì khiến nguyện không thoái lui và làm cho cõi Phật trang nghiêm, thanh tịnh. Năm pháp ấy là gì? Một là Bồ-tát ấy đến chỗ người thuyết pháp mà hỏi rằng: 'Tu những hạnh gì thì có thể được cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh?' Nghe xong thì làm đúng như lời đã nói mà tu hành."

 "Hai là nhờ giữ giới thanh tịnh và nhờ sức nguyện, Bồ-tát sinh vào cõi nước của Phật. Sinh vào cõi ấy rồi, quán sát mọi vẻ trang nghiêm của cõi ấy, các vật dụng bằng đủ thứ báu, cùng các tướng mạo vi diệu của đại chúng Thanh văn và Bồ-tát; ở chỗ Như Lai, cung kính tôn trọng mà thưa: 'Bạch Thế Tôn, Bồ-tát tu những hạnh gì để được cõi Phật rộng lớn, trang nghiêm thanh tịnh?' Đức Như Lai ấy biết chí nguyện của Bồ-tát này thù thắng, liền giảng nói cho nghe những công đức như vậy để thành tựu cõi Phật. Bồ-tát nghe xong thì đúng như pháp mà tu hành."

 "Ba là Bồ-tát có trí và có hạnh, thì nên làm cho trí được trong sạch và làm cho hạnh được tiến lên. Thế nào là làm cho trí trong sạch? Tức là đối với cái nhận biết và cái được nhận biết, đều xa lìa trí của Thanh văn và Duyên giác. Thế nào là làm cho hạnh tiến lên? Tức là nghe thế nào thì nhất định tu hành thế ấy, lìa bỏ việc không thực hành."

 "Bốn là Bồ-tát khéo biết cái 'có nhân' và biết sự 'ra khỏi'. Nói 'có nhân' tức là suy nghĩ không chân chính; đó là chỗ nương tựa của bốn điên đảo (bốn cách thấy sai lầm: cho cái vô thường là thường, cái khổ là vui, cái không có ngã là có ngã, cái bất tịnh là tịnh), vì nó là nguyên nhân của sinh tử. Nói 'ra khỏi' tức là tu hành chân chính, đối với tất cả các pháp đều không khởi phân biệt, vì đó là sự ra khỏi sinh tử."

 "Năm là Bồ-tát hiểu rõ thể tính của chư Phật và tính chất của cõi nước đều chỉ có tên gọi, mà tên gọi ấy cũng lặng mất. Hiểu rõ như vậy mà không khởi ý tưởng 'ta hiểu biết'. Đó là năm pháp."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu sáu pháp thì mau được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, và cũng có thể thu được cõi Phật tối thượng trong tất cả các thế giới. Sáu pháp ấy là gì?"

 "Một là Bồ-tát ấy làm vị thí chủ lớn, những vật quý giá, những đồ đáng yêu thích mà mình có đều vui vẻ đem bố thí, không chút tiếc nuối vướng mắc. Lại nghĩ rằng: 'Ta làm việc bố thí lớn để viên mãn Đại thừa (con đường tu lớn, nhằm cứu độ tất cả chúng sinh và thành Phật). Nghĩa là khi cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ta buông bỏ tất cả mà lòng không vướng mắc, thành tựu đầy đủ tư lương Bồ-đề (những vốn liếng phúc đức và trí tuệ cần có để đi đến giác ngộ, như lương thực cho người đi xa). Bỏ cả thân mạng mình còn không hối tiếc, huống gì của cải, vợ con.' Xá-lợi-phất, vì sao Như Lai được gọi là Nhất thiết trí (bậc biết hết thảy mọi sự)? Ấy là vì khi thực hành hạnh Bồ-tát, đối với tất cả những gì mình có đều buông bỏ hết. Vì nghĩa ấy nên khi đã được Bồ-đề thì gọi là Nhất thiết trí."

 "Hai là Bồ-tát dù ở nhà hay xuất gia, thà bỏ thân mạng chứ quyết không phạm giới. Đem công đức giữ giới này cùng với mọi chúng sinh hồi hướng (đem công đức của mình hướng về một mục đích, ở đây là hướng về giác ngộ) về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Giữ giới như vậy thì tự thấy vui mừng, ưa tu phạm hạnh, ngày đêm an vui, càng thêm cầu pháp, an trú trong sự tu hành chân chính, chán sợ tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) mà mong cầu ra khỏi. Dù đã thấy con đường thoát ra, vẫn ngoái nhìn thương nghĩ chúng sinh: 'Như ta chịu khổ thế nào, họ cũng đều như thế. Ta phải gánh lấy gánh nặng này, nhận lấy chúng sinh, đặt họ vào chốn an vui của niết-bàn (trạng thái đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử, an lạc tuyệt đối).' Giữ giới như vậy, khi tự thấy vui mừng thì được tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả). Cho đến khi chưa được nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi sự vật trong mọi chi tiết), vẫn không bỏ sự tinh tấn, gấp rút như người đang cứu lửa cháy trên đầu mình."

 "Ba là Bồ-tát mặc áo giáp nhẫn nhục (chịu đựng mọi điều trái ý mà không nổi giận), lìa thói kiêu mạn, được sức nhẫn lớn. Nếu gặp bị mắng nhiếc, sỉ nhục, đánh đập thì tâm nhẫn đã thành tựu, không sinh giận hờn. Giả sử có cây gậy lớn như núi Tu-di (ngọn núi khổng lồ ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), có người cầm lấy mà suốt ức kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) cứ đánh mắng mình, cũng không sinh lòng oán hận. Vì sao vậy? 'Những chúng sinh ấy chưa theo Phật mà học, còn ta thì đang theo Phật tu học. Vì thế, những sự đánh mắng phải chịu từ họ lại có thể làm tăng thêm lòng đại bi lớn bấy nhiêu. Ta phải vì các chúng sinh mà mặc áo giáp thệ nguyện rộng lớn, nhận lấy chúng sinh, khiến họ được giải thoát mà vào niết-bàn. Vì thế nay ta không nên giận hờn.' Khi Bồ-tát an trú đúng đắn trong sự nhẫn nhục như vậy thì được thành tựu mười điều đầy đủ. Mười điều ấy là gì? Một là dòng dõi. Hai là của cải. Ba là quyến thuộc. Bốn là dung mạo. Năm là khéo bố thí. Sáu là bạn lành. Bảy là được nghe chính pháp. Tám là đúng như lời dạy mà tu hành. Chín là lúc sắp mất được thấy chư Phật. Mười là thấy Phật rồi thì sinh lòng tin trong sạch. Đó là mười thứ công đức đầy đủ."

 "Bốn là Bồ-tát vì muốn thành tựu các pháp lành mà tự đốc thúc mình một cách kiên cố, phát khởi tinh tấn. Lại vì từng chúng sinh một, cho đến tận cùng thời vị lai, ở trong sinh tử mà lần lượt tu các hạnh tinh tấn không mỏi mệt. Nhờ sự tự đốc thúc và lòng đại bi này, vì tất cả chúng sinh mà trong suốt thời gian lâu dài như thế trôi lăn trong sinh tử, không bỏ chúng sinh. Xá-lợi-phất, giả sử có Bồ-tát đem bảy báu chứa đầy các thế giới nhiều như cát sông Hằng ở mỗi phương trong mười phương, trong từng niệm từng niệm dâng lên Như Lai, cứ liên tục như vậy cho đến tận cùng thời vị lai; lại có Bồ-tát phát tâm đại bi, mặc áo giáp tinh tấn, thì công đức của người sau còn nhiều hơn người trước. Xá-lợi-phất, Bồ-tát có đủ sự tinh tấn này thì được mười pháp chí nguyện thù thắng. Mười pháp ấy là gì? Một là lìa lối sống của kẻ phàm phu ngu muội. Hai là thâu nhận hạnh của Phật. Ba là thấy rõ lỗi lầm của sinh tử. Bốn là an trú trong tâm đại bi. Năm là không thoái lui bản nguyện (lời nguyện ban đầu). Sáu là ít bệnh tật. Bảy là thuận theo lời Phật dạy. Tám là dâm dục, giận dữ, si mê đều mỏng nhẹ. Chín là theo văn mà hiểu rõ nghĩa. Mười là tu hành thành tựu. Đó là mười pháp."

 "Năm là Bồ-tát suy nghĩ thế này: 'Chư Phật Như Lai tâm luôn ở trong định, chưa từng thất niệm (mất sự tỉnh giác, quên lãng). Ta nên theo chỗ Phật đã làm. Nếu tâm tán loạn thì rốt cuộc không thể chứng được cảnh giới Phật đã đi qua. Vì thế nên buông bỏ mọi sự nắm giữ, vướng mắc của tâm, cũng buông bỏ mọi lợi lộc cúng dường, sự cung kính, làng xóm thành ấp, đồ ăn uống, vật dụng nuôi sống và bạn bè người thân.' Vì muốn làm lợi ích cho chúng sinh nên không bỏ chúng sinh, mà ưa ở a-lan-nhã, sống nơi vắng lặng, đi một mình không bạn như con tê giác một sừng (ví người tu sống độc cư). Ở nơi vắng lặng rồi thì khởi tâm đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem niềm vui cho chúng sinh), trước trải khắp một phương rồi dần đến mười phương, khắp tất cả chúng sinh. Tâm từ đã trải khắp rồi thì được vào thiền định. Xá-lợi-phất, giả sử có Bồ-tát tại gia đem mọi vật dụng an vui, trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng, cúng dường tất cả chư Phật nhiều như cát sông Hằng cùng chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới); lại có Bồ-tát xuất gia bước bảy bước hướng về chốn a-lan-nhã vắng lặng, thì phúc đức của người sau nhiều hơn người trước rất nhiều, vì có thể mau được đại Bồ-đề. Xá-lợi-phất, Bồ-tát ưa ở nơi vắng lặng, vào thiền định thì được mười thứ lợi ích công đức. Mười thứ ấy là gì? Một là được chánh niệm (sự nhớ biết tỉnh giác). Hai là được trí tuệ. Ba là tu hành. Bốn là biện tài nhanh nhạy. Năm là được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ không quên mọi điều đã học; cũng chỉ các câu chú). Sáu là khéo biết các pháp sinh ra thế nào. Bảy là khéo biết các pháp diệt đi thế nào. Tám là không phạm vào giới nào. Chín là được chư thiên cúng dường. Mười là không tham cái tốt của người khác. Đó là mười điều."

 "Sáu là Bồ-tát khéo biết dòng tuôn chảy của trí tuệ (tức trí tuệ từ đâu sinh ra và dẫn tới đâu) (?), nghĩa là nghĩ thế này: 'Trí tuệ lấy giới làm đầu; các pháp trong sạch tăng trưởng lấy tuệ làm đầu. Vì thế Bồ-tát nên học trí tuệ.' Những việc khó làm, khó thành trong thế gian, mọi nghề khéo, mọi phương thuốc, đều học khắp. Nhưng trí tuệ ấy không thể đưa vào cảnh lìa dục, lặng yên; cũng không thể hướng đến Bồ-đề, không hướng đến hạnh sa-môn (người xuất gia tu hành), không hướng đến hạnh Bà-la-môn (ở đây chỉ người tu hạnh trong sạch), không hướng đến niết-bàn. 'Vì thế nay ta nên tìm cầu khắp thuốc pháp và những nghề khéo của pháp (?), dùng trí như vậy để khiến ta đạt được sự vắng lặng rốt ráo kia.' Bồ-tát ấy tìm cầu cội gốc của các pháp, không thấy có chút pháp nào có thể sinh ra pháp. Vì không thấy nên an trú trong vắng lặng. Vì an trú trong vắng lặng nên không có phiền não nóng bức. Vì không có phiền não nóng bức nên hiểu rõ sinh tử. Vì chúng sinh mà nhận lấy sự sinh ở đó, để khiến các chúng sinh trừ diệt được khổ. Đó là pháp thứ sáu."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu bảy pháp thì khiến nguyện không thoái lui và làm cho cõi Phật trang nghiêm, thanh tịnh. Bảy pháp ấy là gì? Một là tự buông bỏ tất cả để bố thí, vì việc bố thí vốn không thể nắm bắt (không thấy có người cho, vật cho, người nhận). Hai là giữ giới không sứt mẻ, không phạm, vì không chấp trước vào giới. Ba là nhẫn nhục hiền hòa, vì chúng sinh không thể nắm bắt. Bốn là phát khởi tinh tấn, vì thân và tâm không thể nắm bắt. Năm là thành tựu thiền định, vì không bám trụ vào thiền. Sáu là trí tuệ viên mãn, vì không phân biệt. Bảy là luôn nhớ nghĩ chư Phật, vì đã lìa hình tướng. Đó là bảy pháp."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu tám pháp thì khiến nguyện không thoái lui và làm cho cõi Phật trang nghiêm, thanh tịnh. Tám pháp ấy là gì? Một là không ưa niết-bàn (cho riêng mình). Hai là bố thí đồ trang nghiêm. Ba là tâm rộng lớn. Bốn là tôn kính pháp sư (người giảng giải giáo pháp). Năm là không làm điều gian tà để cầu danh tiếng (?). Sáu là bố thí bình đẳng. Bảy là không tự kiêu căng. Tám là không khinh miệt người khác. Đó là tám pháp."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu chín pháp thì khiến nguyện không thoái lui và làm cho cõi Phật trang nghiêm, thanh tịnh. Chín pháp ấy là gì? Một là thân giữ đủ luật nghi. Hai là lời nói giữ đủ luật nghi. Ba là ý giữ đủ luật nghi. Bốn là diệt hết tham dục. Năm là diệt hết giận dữ. Sáu là diệt hết ngu si. Bảy là không lừa dối. Tám là làm người bạn bền chắc. Chín là không khinh thường thiện tri thức. Đó là chín pháp."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu mười pháp thì khiến nguyện không thoái lui và làm cho cõi Phật trang nghiêm, thanh tịnh. Mười pháp ấy là gì? Một là nghe nỗi khổ địa ngục, chỉ khởi lòng đại bi chứ không sinh sợ hãi. Hai là nghe nỗi khổ súc sinh, chỉ khởi lòng đại bi chứ không sinh sợ hãi. Ba là nghe nỗi khổ ngạ quỷ (quỷ đói), chỉ khởi lòng đại bi chứ không sinh sợ hãi. Bốn là nghe sự suy tàn, khổ não của chư thiên, chỉ khởi lòng đại bi chứ không sinh sợ hãi. Năm là nghe trong loài người có đói kém, trộm cướp, kẻ thù giết hại, chỉ khởi lòng đại bi chứ không sinh sợ hãi. Sáu là Bồ-tát nghĩ thế này: 'Ngay lúc này ta phải khởi tinh tấn, cho đến khi chưa được cõi Phật thanh tịnh thì quyết không lười biếng.' Bảy là: 'Khiến trong cõi của ta, đồ ăn uống, áo mặc vừa nghĩ đến là có ngay.' Tám là: 'Trong cõi Phật của ta, các chúng sinh đều thọ mạng vô lượng.' Chín là: 'Trong cõi Phật của ta, các chúng sinh đều không có lòng phân biệt ta với người.' Mười là: 'Trong cõi Phật của ta, mọi chúng sinh đều quyết định hướng về Bồ-đề vô thượng.' Đó là mười pháp."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, nếu Bồ-tát cầm hoa đẹp đến chỗ Như Lai hay chỗ tháp Phật để cúng dường, mà phát nguyện rằng: 'Hoa đẹp này màu sắc và hương thơm thù thắng, ai thấy cũng vui thích. Khi ta thành Phật, khiến trong cõi của ta đủ loại hoa đẹp như thế rải khắp, cùng các cây báu bao quanh trang nghiêm.' Cho đến khi dùng hương bột, hương thoa, áo mặc, đồ ăn uống, lọng báu, tràng phan (cờ phướn dùng trang hoàng nơi thờ Phật), vàng, bạc, lưu ly, chân châu và các thứ báu khác để cúng dường, cũng nên như vậy mà hồi hướng về công đức trang nghiêm của cõi Phật. Vì Bồ-tát ấy an trú trong giới luật, nên tùy lòng mong nguyện điều gì đều được thành tựu."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát không cầu sự an vui cho riêng mình mà vui khi người khác được an vui. Vì thế, khi Bồ-tát được Bồ-đề, mọi chúng sinh trong cõi Phật ấy đều được đầy đủ an vui trọn vẹn."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát luôn nên thu giữ trọn vẹn mười thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời thô ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến), đem tất cả hồi hướng về nhất thiết chủng trí. Vì thế, khi Bồ-tát được Bồ-đề, mọi chúng sinh trong cõi Phật ấy vừa sinh ra đã có đủ mười thiện nghiệp đạo và trí tuệ thoát ly sinh tử."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát đến phương nào cũng khuyên các chúng sinh đều hướng về Bồ-đề vô thượng, chỉ khen ngợi Phật thừa, không nói về hai thừa (Thanh văn thừa và Duyên giác thừa) và những pháp chung với hai thừa ấy. Vì thế, khi Bồ-tát được Bồ-đề, mọi chúng sinh trong cõi Phật ấy đều quyết định sẽ được Bồ-đề vô thượng, mãi mãi lìa xa Thanh văn và Bích-chi Phật, vô lượng Bồ-tát đầy khắp cõi nước ấy."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát không bao giờ ngăn cản lợi lộc của người khác, thấy người khác được lợi thì luôn sinh lòng vui mừng. Vì thế, khi Bồ-tát được Bồ-đề, mọi chúng sinh trong cõi Phật ấy có vật dụng để dùng mãi không dứt, và được đầy đủ ánh sáng lớn của Pháp."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, nếu Bồ-tát thấy tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới) có lỗi lầm, phạm giới, thì quyết không đem ra bêu rếu, chỉ tự mình an trú trong chính pháp. Vì thế, khi Bồ-tát được Bồ-đề, trong cõi Phật ấy hoàn toàn không có cả cái tên gọi 'lỗi lầm'. Vì sao vậy? Vì đại chúng ở đó đều được pháp thanh tịnh, không có lỗi lầm."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ưa pháp, cầu pháp mà không sinh phiền não nóng bức, nghe pháp thế nào thì an trú đúng đắn mà tu hành thế ấy. Vì thế, khi Bồ-tát được Bồ-đề, chúng sinh sinh ra trong cõi Phật ấy cầu pháp, ưa pháp đều không phiền não nóng bức, nghe pháp thế nào thì thuận theo mà tu hành thế ấy."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, Bồ-tát dùng đàn, ca, trống, kèn và đủ loại âm nhạc cúng dường tháp Phật, đem căn lành này hồi hướng về công đức trang nghiêm của cõi Phật. Vì thế, khi Bồ-tát được Bồ-đề, trong cõi Phật ấy trăm nghìn thứ âm nhạc không ai tấu mà tự vang lên."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, nếu Bồ-tát thấy chúng sinh mất chánh niệm thì giúp họ được chánh niệm. Vì thế, khi Bồ-tát được Bồ-đề, khiến các đệ tử được món ăn là niềm vui thiền định (tức lấy niềm hoan hỷ trong thiền định để nuôi thân tâm). Xá-lợi-phất, công đức cõi Phật như vậy, dù có đủ tài biện thuyết của Như Lai, nói trong một kiếp hay hơn một kiếp cũng không thể hết. Xá-lợi-phất, nhưng nay ta tùy theo chỗ ưa muốn của các Bồ-tát mà nói tóm lược như vậy. Người có chí nguyện thù thắng nghe rồi hướng theo, sẽ được công đức cõi Phật viên mãn."

 "Xá-lợi-phất, Bồ-tát thành tựu ba pháp thì mau được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cõi Phật mình mong cầu đều được thành tựu. Ba pháp ấy là gì? Một là đại nguyện thù thắng. Hai là an trú trong sự không buông lung (luôn chú tâm, cẩn trọng, không phóng túng). Ba là nghe pháp thế nào thì khởi tu hành đúng đắn thế ấy. Đó là ba pháp."

 Lúc ấy, Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, thật hiếm có, Như Lai đã khéo nói pháp này. Thế Tôn vì an trú trong sự không buông lung nên được các pháp trợ giúp Bồ-đề; vì an trú trong tu hành nên được đại Bồ-đề; vì an trú trong thắng nguyện (lời nguyện thù thắng) nên thành tựu công đức trang nghiêm của cõi Phật."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông đã nói. Như xưa kia ta nhờ sức đại nguyện mà thành tựu cõi Phật, nhờ không buông lung mà thành Bồ-đề. Xá-lợi-phất, nếu chỉ nói suông, sống buông lung mà không tu hành, thì người ấy còn không thể đến được địa vị Thanh văn, huống gì có thể được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì thế, Bồ-tát nếu muốn tự biết mình là Bồ-tát thật sự, thì Bồ-tát học thế nào, nên học như thế ấy."

 Lúc ấy, bốn vạn Bồ-tát trong hội đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay hướng về Phật, cùng đồng thanh thưa rằng: "Những điều Bồ-tát cần học như Phật đã dạy, chúng con sẽ theo đó mà học, an trú trong sự không buông lung, tu hành thành tựu, làm tròn đại nguyện, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh."

 Lúc ấy, Thế Tôn vui vẻ mỉm cười. Khi ấy Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà Ngài hiện nụ cười này?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ông có thấy các thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người tu tại gia hay xuất gia) này cất tiếng sư tử hống (lời tuyên bố mạnh mẽ, không sợ hãi, như tiếng gầm của sư tử) không?" Xá-lợi-phất thưa: "Dạ, con đã thấy." Phật nói: "Xá-lợi-phất, các thiện nam tử này qua trăm nghìn kiếp nữa, mỗi người ở một cõi khác nhau, sẽ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cùng một danh hiệu là Nguyện Trang Nghiêm, cũng như các vị Phật Sư Tử trong tương lai (?). Cõi nước của họ thanh tịnh như cõi nước của Phật Vô Lượng Thọ (vị Phật ở cõi Cực Lạc phương Tây, tức Phật A-di-đà), chỉ trừ tuổi thọ." Xá-lợi-phất thưa: "Các vị Như Lai ấy thọ bao lâu?" Phật nói: "Mỗi vị Phật ấy đều thọ mười kiếp."

 Lúc ấy, Bồ-tát Sư Tử Dũng Mãnh Lôi Âm liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải (cách mặc áo bày tỏ lòng cung kính), gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Phật mà thưa: "Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Đồng Chân này (Văn-thù-sư-lợi: vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ; Đồng Chân: tu hạnh trong sạch như đứa trẻ thơ, không vướng dục nhiễm) được chư Phật Thế Tôn luôn khen ngợi, bao lâu nữa ngài sẽ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề? Cõi Phật ngài có được sẽ như thế nào?" Phật nói: "Thiện nam tử, ông hãy tự hỏi Văn-thù-sư-lợi."

 Khi ấy, Sư Tử Dũng Mãnh hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Thưa ngài, bao giờ ngài sẽ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?" Văn-thù đáp: "Thiện nam tử, sao ông không hỏi tôi có hướng đến Bồ-đề hay không, mà lại hỏi tôi thành Bồ-đề? Vì sao vậy? Tôi đối với Bồ-đề còn không hướng đến, huống gì sẽ đạt được." Hỏi: "Văn-thù-sư-lợi, chẳng lẽ ngài không vì lợi ích chúng sinh mà hướng đến Bồ-đề sao?" Đáp: "Không. Vì sao vậy? Vì chúng sinh không thể nắm bắt. Nếu chúng sinh là có thật thì mới có thể vì lợi ích họ mà hướng đến Bồ-đề; nhưng chúng sinh, thọ mạng và phúc-già-la (phiên âm tiếng Phạn pudgala, chỉ cái 'người', cái chủ thể mà người đời cho là đi qua các đời luân hồi) đều không có thật. Vì thế nay tôi không hướng đến Bồ-đề, mà cũng không thoái lui."

 Sư Tử Dũng Mãnh nói: "Văn-thù-sư-lợi, ngài có hướng đến các Phật pháp không?" Đáp: "Không. Thiện nam tử, tất cả các pháp đều hướng đến Phật pháp. Vì sao vậy? Vì các pháp vốn vô lậu (không có phiền não rỉ chảy), không bị trói buộc, không hình, không tướng, nên là hướng đến Phật. Phật hướng đến thế nào thì các pháp cũng vậy. Thiện nam tử, về điều ông hỏi 'hướng đến Phật pháp', nay tôi hỏi ông, ông cứ theo ý mình mà đáp. Ý ông thế nào? Có phải sắc (hình chất vật lý, thân thể; là yếu tố đầu tiên trong năm uẩn) cầu Bồ-đề chăng? Hay bản tính của sắc cầu? Hay chân như (cái như thật vốn có) của sắc cầu? Hay tự thể của sắc cầu? Hay cái 'không' của sắc cầu? Hay cái 'lìa' của sắc cầu? Hay pháp tính (bản chất chân thật của các pháp) của sắc cầu Bồ-đề chăng? Thiện nam tử, ý ông thế nào? Có phải sắc được Bồ-đề chăng? Cho đến có phải pháp tính của sắc được Bồ-đề chăng?" Đáp: "Không phải, thưa Văn-thù-sư-lợi. Sắc không cầu Bồ-đề, cho đến pháp tính của sắc cũng không cầu Bồ-đề. Sắc không được Bồ-đề, cho đến pháp tính của sắc cũng không được Bồ-đề."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Ý ông thế nào? Thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, nhận biết hình ảnh), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết, phân biệt) có cầu Bồ-đề chăng? Cho đến pháp tính của thức có cầu Bồ-đề chăng? Thức có được Bồ-đề chăng? Cho đến pháp tính của thức có được Bồ-đề chăng?" Đáp: "Không phải, thưa Văn-thù-sư-lợi. Thọ, tưởng, hành, thức không cầu Bồ-đề, cho đến pháp tính của thức cũng không cầu Bồ-đề. Thức không được Bồ-đề, cho đến pháp tính của thức cũng không được Bồ-đề." Văn-thù-sư-lợi nói: "Ý ông thế nào? Ngoài năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) ra, có cái 'ta' và 'cái của ta' chăng?" Đáp: "Không." Văn-thù-sư-lợi nói: "Đúng vậy, đúng vậy. Thiện nam tử, vậy còn lấy pháp gì nữa để cầu Bồ-đề và được Bồ-đề?"

 Sư Tử Dũng Mãnh nói: "Văn-thù-sư-lợi, những lời ngài nói đại chúng đều thành thật tin theo, nhưng nay ngài lại nói không cầu Bồ-đề, không được Bồ-đề; các Bồ-tát mới phát tâm nghe lời này ắt sẽ kinh sợ." Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiện nam tử, tất cả các pháp đều không có kinh sợ; trong thực tế (cái chân thật tột cùng) cũng không có kinh sợ. Như Lai vì người không kinh sợ mà giảng nói pháp. Nếu kinh sợ thì người ấy liền sinh chán; nếu sinh chán thì người ấy liền lìa dục; nếu lìa dục thì người ấy liền giải thoát; nếu giải thoát thì không có Bồ-đề; nếu không có Bồ-đề thì không có chỗ trụ; nếu không có chỗ trụ thì không có đi; nếu không có đi thì không có đến, cũng không có mong cầu; nếu không mong cầu thì không thoái chuyển; nếu không thoái chuyển thì lại là thoái chuyển. Thoái chuyển pháp gì? Tức là sự chấp vào ta, chúng sinh, thọ mạng và phúc-già-la; những sự chấp đoạn (cho rằng chết là mất hẳn), chấp thường (cho rằng có cái tồn tại mãi), nắm lấy hình tướng mà phân biệt, đều thoái chuyển cả. Nếu những thứ ấy thoái chuyển thì là không thoái chuyển. Không thoái chuyển pháp gì? Tức là không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy các pháp không có tự tính, không có hình tướng cố định, không còn gì để mong cầu), thực tế, cùng các Phật pháp, đều không thoái chuyển."

 "Thế nào là Phật pháp? Ấy là không lìa, không đắm và không có đối tượng nương tựa; không vào, không ra, không có chỗ đi; cũng không có biểu hiện ra ngoài, chỉ có tên gọi; trống không, không có sinh; không đi, không đến; không nhiễm, không tịnh; không bụi bặm mà cũng không phải lìa bụi bặm; không có ta, không phân biệt; không hòa hợp, không nắm giữ; bình đẳng, không trái nghịch. Đó là Phật pháp. Thiện nam tử, các Phật pháp này không phải pháp, cũng không phải phi pháp. Vì sao vậy? Vì các Phật pháp không có chỗ sinh ra."

 "Cho nên các Bồ-tát mới phát tâm kia nghe lời này rồi, nếu sinh kinh sợ thì mau được Bồ-đề (?). Nếu khởi phân biệt mà nghĩ thế này: 'Bồ-đề mà chúng ta thành tựu hôm nay là do có phát tâm, an trú trong sự chứng ngộ trực tiếp mới được Bồ-đề; nếu không phát tâm thì rốt cuộc không thể được' — thì vì những phân biệt như thế đều không sinh, nên Bồ-đề và tâm đều không thể nắm bắt. Vì không thể nắm bắt nên không có phân biệt. Nếu không có phân biệt thì không có chứng ngộ trực tiếp. Vì sao vậy? Vì cái làm nhân cho sự chứng ngộ trực tiếp không thể nắm bắt."

 "Thiện nam tử, ý ông thế nào? Hư không có thể được Bồ-đề chăng?" Đáp: "Không." Lại nói: "Thiện nam tử, chẳng phải Như Lai đã chứng biết tất cả các pháp đều giống như hư không sao?" Đáp: "Đúng vậy, đúng vậy." Lại nói: "Thiện nam tử, hư không thế nào thì Bồ-đề cũng thế ấy; Bồ-đề thế nào thì hư không cũng thế ấy. Hư không và Bồ-đề không hai, không khác. Nếu Bồ-tát biết sự bình đẳng này thì không có biết, cũng không có không biết, cũng không có không thấy."

 Khi nói pháp này, một vạn bốn nghìn tỳ-kheo dứt sạch các lậu (phiền não khiến rỉ chảy, trôi lăn trong sinh tử), tâm được giải thoát; mười hai na-do-tha (na-do-tha: con số rất lớn, khoảng một trăm nghìn ức hay hơn) tỳ-kheo xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm, được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt thấy rõ chân lý, tức bước đầu thấy đạo); chín vạn sáu nghìn chúng sinh phát tâm Bồ-đề; năm vạn hai nghìn Bồ-tát được vô sinh nhẫn (vô sinh pháp nhẫn: trí tuệ an trú vững vàng trong chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt).

 Lúc ấy, Bồ-tát Sư Tử Dũng Mãnh Lôi Âm thưa với Văn-thù-sư-lợi: "Thưa ngài, ngài phát tâm Bồ-đề đến nay đã bao lâu rồi?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Thôi, thiện nam tử, chớ sinh ý nghĩ sai lầm. Nếu ai ở trong pháp vô sinh mà nói rằng: 'Tôi phát tâm Bồ-đề, tôi tu hạnh Bồ-đề', thì đó là tà kiến lớn. Thiện nam tử, tôi hoàn toàn không thấy có tâm nào phát ra hướng về Bồ-đề. Vì không thấy tâm và Bồ-đề nên không có phát." Sư Tử Dũng Mãnh nói: "Văn-thù-sư-lợi, 'hoàn toàn không thấy tâm' là nghĩa thế nào?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiện nam tử, cái 'hoàn toàn không thấy' này gọi là bình đẳng." Lại hỏi: "Thế nào gọi là bình đẳng?" Đáp: "Thiện nam tử, sự bình đẳng như vậy là vì mọi tính chất khác nhau đều không có thật; vì các pháp kia đều chung một vị mà nói. Nói 'một vị' là vì đã lìa nên không nhiễm không tịnh, không đoạn không thường, không sinh không diệt, không có ta, không có người nhận (?), không lấy không bỏ. Nói pháp như vậy mà không nghĩ 'ta nói', cũng không phân biệt. Thiện nam tử, ở trong pháp bình đẳng này mà hiểu rõ và tu hành, đó gọi là bình đẳng. Lại nữa, thiện nam tử, nếu Bồ-tát vào được sự bình đẳng này thì hoàn toàn không thấy có các cõi khác nhau, hoặc một hoặc nhiều; ở trong bình đẳng không thấy bình đẳng, ở trong trái nghịch không thấy trái nghịch, vì các pháp ấy xưa nay tính vốn thanh tịnh."

 Lúc ấy, Bồ-tát Sư Tử Dũng Mãnh Lôi Âm bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, Văn-thù-sư-lợi này không chịu tự nói mình phát tâm đã bao lâu, mà đại chúng ở đây đều muốn được nghe." Phật nói: "Thiện nam tử, Văn-thù-sư-lợi là người đã được nhẫn rất sâu xa; trong nhẫn rất sâu xa ấy, Bồ-đề và tâm đều không thể nắm bắt; vì không thể nắm bắt nên không nói. Nhưng, thiện nam tử, nay ta sẽ nói Văn-thù-sư-lợi phát tâm đã bao lâu."

 "Thiện nam tử, thuở quá khứ xa xưa, cách đây hơn bảy mươi vạn a-tăng-kỳ kiếp nhiều như cát sông Hằng, có Phật hiệu là Lôi Âm Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác (Ứng Cúng: bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), xuất hiện ở đời. Ở phương Đông, cách đây hơn bảy mươi hai na-do-tha cõi Phật, có thế giới tên là Vô Sinh. Đức Lôi Âm Như Lai thuyết pháp ở đó. Chúng Thanh văn có tám mươi bốn ức na-do-tha vị; chúng Bồ-tát gấp đôi số ấy."

 "Thiện nam tử, thuở ấy có vị vua tên là Phổ Phú, có đủ bảy báu (bảy vật báu của Chuyển luân vương: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, tướng quân báu), làm vua cả bốn thiên hạ (bốn châu lục lớn ở bốn phía núi Tu-di, tức toàn cõi đời), dùng chính pháp mà cai trị giáo hóa, là vị Pháp luân vương (vua dùng chính pháp làm bánh xe để cai trị, tức Chuyển luân vương). Trong tám vạn bốn nghìn năm, vua dùng áo mặc, đồ ăn uống, cung điện, lầu đài, tôi tớ hầu hạ, mọi thứ đều hết sức tốt đẹp, cung kính cúng dường Lôi Âm Như Lai cùng đại chúng Bồ-tát và Thanh văn. Thân tộc của vua, các cung phi mỹ nữ trong cung, các vương tử, đại thần, chỉ chuyên lo cúng dường, không làm việc gì khác; dù trải qua nhiều năm vẫn không hề mỏi mệt."

 "Sau thời gian ấy, nhà vua một mình ở nơi yên tĩnh suy nghĩ: 'Nay ta đã tích tụ căn lành rộng lớn, nhưng vẫn chưa quyết định sẽ hồi hướng về đâu. Nên cầu làm Đế Thích, Đại Phạm Thiên vương, Chuyển luân vương chăng? Hay cầu làm Thanh văn, Bích-chi Phật chăng?' Vừa nghĩ như vậy thì chư thiên trên không trung bảo rằng: 'Đại vương chớ khởi tâm hẹp hòi thấp kém như vậy. Vì sao vậy? Phúc đức nhà vua tích tụ rất nhiều, hãy phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Thiện nam tử, khi ấy vua Phổ Phú nghe lời ấy, vui mừng nghĩ rằng: 'Nay ta quyết định không thoái lui khỏi điều này. Vì sao vậy? Vì chư thiên biết lòng ta mà đến bảo ta.'"

 "Thiện nam tử, lúc ấy nhà vua cùng đại chúng gồm tám mươi ức na-do-tha trăm nghìn chúng sinh, đến chỗ Phật Lôi Âm, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh bên phải bảy vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính), khom mình cung kính, chắp tay hướng về Phật mà nói kệ (thơ, bài tụng) rằng:"

 "Nay con hỏi bậc Tối Thắng (bậc cao quý nhất, chỉ Phật), xin Ngài vì con mà nói:

 Làm sao để được thành tựu bậc tôn quý tối thượng trong loài người?

 Đấng nương tựa của thế gian, con đã cúng dường rộng khắp,

 Nhưng vì lòng chưa quyết định, chưa biết hồi hướng về đâu.

 Đã tu phúc đức rộng lớn, nên hồi hướng về chốn nào?

 Cầu làm Phạm Thiên chăng, hay Đế Thích, Chuyển luân vương?

 Hay cầu làm Thanh văn, hoặc làm Bích-chi Phật?

 Khi con khởi ý nghĩ ấy, chư thiên trên không bảo con:

 'Đại vương, ngài chớ khởi tâm hồi hướng hẹp hòi thấp kém.

 Vì tất cả chúng sinh, hãy phát lời nguyện rộng lớn;

 Vì lợi ích thế gian, nên phát tâm Bồ-đề.'

 Nay con thỉnh Thế Tôn, bậc tự tại đối với mọi pháp,

 Xin nói về phương tiện (cách thức khéo léo) để phát khởi tâm Bồ-đề.

 Phát tâm Bồ-đề rồi, sẽ được như đấng Mâu-ni (bậc thánh lặng lẽ, chỉ Phật).

 Cúi xin đấng Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức loài người; cũng hiểu là bậc đầy đủ cả phúc đức lẫn trí tuệ), vì con mà nói đầy đủ."

 Lúc ấy, Lôi Âm Như Lai vì vua Phổ Phú mà nói kệ rằng:

 "Đại vương, ông hãy lắng nghe kỹ, ta sẽ theo thứ lớp mà nói.

 Mọi pháp nhân duyên đều tùy theo căn tính và mong muốn của mỗi người mà vận hành.

 Tùy theo lời nguyện mình có, sẽ được quả báo như vậy.

 Ta cũng vào thuở xa xưa đã phát khởi tâm Bồ-đề,

 Vì các chúng sinh, nguyện đem lại lợi ích cho họ.

 Như lời nguyện ta đã lập, như tâm ta đã phát thuở xưa,

 Được Bồ-đề không thoái chuyển, ý nguyện mau viên mãn.

 Đại vương nên kiên cố tu tập các hạnh,

 Ông sẽ được Bồ-đề vô thượng, rộng lớn của Phật."

 Khi ấy, vua Phổ Phú nghe Phật nói, vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có, trước hội chúng cất tiếng sư tử hống lớn mà nói kệ rằng:

 "Nay trước toàn thể đại chúng, tôi phát tâm Bồ-đề lớn.

 Vì từng chúng sinh một, thề cho đến tận cùng thời vị lai,

 Chịu vô lượng lần sinh tử để làm lợi ích lớn lao,

 Tu đủ các hạnh Bồ-tát, cứu khổ cho chúng sinh.

 Từ nay nếu trái lời thề mà khởi lòng tham dục,

 Cùng keo kiệt, ganh ghét, oán hận, thì là lừa dối chư Phật mười phương.

 Lại từ hôm nay cho đến khi thành Bồ-đề,

 Tôi luôn học theo chư Phật, tu hành phạm hạnh,

 Thuận theo giới luật thanh tịnh, xa lìa mọi lỗi lầm.

 Lại nữa, đối với Bồ-đề, tôi cũng không nguyện mau chứng,

 Mà sẽ cho đến tận cùng thời vị lai làm lợi ích rộng cho muôn loài,

 Trang nghiêm thanh tịnh các cõi Phật, nhiều vô lượng, không thể nghĩ bàn,

 Sẽ khiến danh hiệu của tôi vang khắp các cõi mười phương.

 Nay tôi tự thọ ký cho mình: quyết định sẽ thành Phật.

 Chí nguyện thù thắng thanh tịnh, điều này vững chắc không chút ngờ.

 Tôi sẽ làm trong sạch ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói của miệng, ý nghĩ của tâm), không để khởi các điều ác.

 Nhờ sự chân thật này, tôi sẽ thành Phật, bậc tôn quý trong loài người.

 Nếu tâm này chân thật, mặt đất sẽ chấn động sáu cách.

 Nếu lời tôi thành thật, không có gì hư dối,

 Thì sẽ khiến trên hư không âm nhạc tự nhiên trỗi lên.

 Nếu tôi không có lòng dối trá quanh co và lòng oán hận,

 Thì nhờ sự chân thật ấy, trời sẽ mưa hoa mạn-đà (hoa mạn-đà-la, một loài hoa cõi trời, ai thấy cũng vui lòng)."

 Khi ấy, vua Phổ Phú nói kệ này xong, vì tâm thành thật nên ức cõi trong mười phương chấn động sáu cách, trên hư không trỗi lên các thứ âm nhạc, mưa hoa mạn-đà-la. Lúc ấy hai mươi ức chúng sinh đi theo nhà vua đều rất vui mừng, tự chúc mừng rằng: "Chúng ta sẽ được Bồ-đề tối thượng", liền học theo vua mà phát tâm Bồ-đề.

 Phật bảo đại chúng: "Vua Phổ Phú thuở ấy há phải người nào khác đâu, chính là Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi ngày nay. Thuở xưa, cách đây hơn bảy mươi vạn a-tăng-kỳ kiếp nhiều như cát sông Hằng, ngài mới phát tâm Bồ-đề lần đầu. Tiếp đó qua sáu mươi bốn kiếp nhiều như cát sông Hằng, ngài được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an trú vững vàng trong chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt), có thể đầy đủ mười địa của Bồ-tát (mười giai đoạn tu chứng cao dần của Bồ-tát) và mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), các pháp thuộc địa vị Phật đều viên mãn, vậy mà chưa từng khởi lên một niệm 'ta sẽ thành Phật'."

 "Thiện nam tử, hai mươi ức chúng sinh thuở ấy đi theo vua, phát tâm Bồ-đề ở chỗ Phật Lôi Âm, đều là do Văn-thù-sư-lợi khuyên bảo khích lệ, khiến họ đi vào các hạnh bố thí, trì giới (giữ giới), nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ (sáu hạnh lớn của Bồ-tát để đến bờ giác ngộ). Nay họ đều đã chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, chuyển bánh xe Pháp lớn (tức thuyết pháp giáo hóa chúng sinh), làm xong việc của Phật rồi vào bát niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, chỉ sự qua đời của Phật). Văn-thù-sư-lợi đều đã cúng dường các đức Như Lai ấy, và cũng đều giữ gìn Phật pháp của các ngài. Chỉ còn một vị Phật hiệu là Địa Trì Sơn, ở phương dưới, cách đây hơn bốn mươi cõi nước nhiều như cát sông Hằng; thế giới của vị Phật ấy tên là Địa Trì, cũng có vô số chúng Thanh văn; Phật ấy thọ mạng vô lượng, hiện nay vẫn đang ở đời."

 Khi nói về nhân duyên đời trước này của Văn-thù-sư-lợi, trong chúng hội có bảy nghìn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ năm mươi chín.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ sáu mươi.

 Đời Đại Đường, ngài Tam tạng Thật-xoa-nan-đà người nước Vu Điền dịch (Tam tạng: danh hiệu vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật, luận; Vu Điền: một vương quốc cổ ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video