# Kinh Phật Nói Về Việc Di-lặc Thành Phật
(Di-lặc: vị Bồ-tát sẽ thành Phật ở đời sau, nối tiếp Phật Thích-ca)
Kinh Phật Nói Về Việc Di-lặc Thành Phật, một quyển.
Đây là kinh được dịch lại, nằm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (Đại thừa: "cỗ xe lớn", dòng Phật giáo chủ trương tự giải thoát và cứu độ khắp mọi người).
Kinh Phật Nói Về Việc Di-lặc Thành Phật, một quyển.
Đời Diêu Tần (nhà Tần do họ Diêu lập ở Trung Hoa, khoảng cuối thế kỷ 4 đầu thế kỷ 5), Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập dịch.
Kinh Phật Nói Về Việc Di-lặc Thành Phật
Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật ở nước Ma-già-đà (một nước lớn ở miền trung Ấn Độ xưa), dạo đến núi Ba-sa (?), nơi các đức Phật đời quá khứ thường hàng phục ma. Trong kỳ hạ an cư (ba tháng mùa mưa, các vị tu sĩ ở yên một chỗ để chuyên tu), Phật cùng ngài Xá-lợi-phất (vị đệ tử có trí tuệ bậc nhất của Phật) kinh hành (đi tới đi lui thong thả để giữ tâm tỉnh lặng) trên đỉnh núi, rồi nói bài kệ (bài thơ có vần trong kinh Phật) rằng:
Hãy một lòng lắng nghe kỹ: bậc có ánh sáng của tam-muội lớn (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu xa),
Người có công đức không ai sánh bằng, chính lúc ấy sẽ ra đời.
Người ấy giảng giáo pháp nhiệm mầu, ai nghe cũng đều được đầy đủ,
Như người khát được uống cam lộ (nước ngọt của cõi trời, ví giáo pháp làm dứt khổ), mau đến con đường giải thoát.
Bấy giờ bốn chúng đệ tử (gồm tăng, ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) sửa sang đường sá cho bằng phẳng, quét tước, rảy nước, đốt hương, rồi cùng nhau kéo đến, mang các thứ đồ cúng để cúng dường đức Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) và chúng tỳ-kheo tăng (đoàn tu sĩ nam xuất gia). Họ chăm chú nhìn Như Lai, giống như người con hiếu thảo nhìn người cha hiền, như người khát mong được uống; lòng họ yêu mến người cha của giáo pháp cũng như thế. Ai nấy đều cùng một lòng, muốn thỉnh đấng Pháp vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật) chuyển bánh xe chánh pháp (tức là giảng dạy giáo pháp chân chính). Các giác quan đều lặng yên, tâm niệm nối nhau tuôn chảy hướng về Phật.
Lúc ấy các vị tỳ-kheo (tu sĩ nam), tỳ-kheo-ni (tu sĩ nữ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia), cùng trời, rồng, quỷ thần, càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần có sức mạnh nhưng hay nóng giận, hiếu chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca múa của cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và các loài chẳng phải người… ai nấy đều rời chỗ ngồi đứng dậy, đi vòng quanh đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ Phật) theo chiều bên phải, rồi gieo năm vóc sát đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất, cách lạy kính cẩn nhất), hướng về Phật mà rơi lệ.
Bấy giờ ngài Xá-lợi-phất có trí lớn sửa sang y phục cho ngay ngắn, để trần vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính). Ngài hiểu lòng đấng Pháp vương và khéo tùy thuận, học theo Pháp vương chuyển bánh xe chánh pháp; ngài là quan phụ tá của Phật, là vị đại tướng gìn giữ giáo pháp. Vì thương xót chúng sinh, muốn cho họ thoát khỏi trói buộc của khổ đau, ngài thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Vừa rồi Như Lai trên đỉnh núi nói bài kệ ca ngợi bậc người có trí tuệ bậc nhất, điều mà trong các kinh trước sau chưa từng nói đến. Đại chúng ở đây ai nấy đều khát khao ngưỡng mộ, nước mắt rơi như mưa lớn, muốn được nghe Như Lai nói về vị Phật đời sau mở ra con đường cam lộ, về danh hiệu, công đức, sức thần và cõi nước trang nghiêm của Di-lặc. Phải nhờ căn lành (gốc rễ điều thiện đã gieo trồng) nào, giữ giới (giữ những điều răn cấm) nào, bố thí gì, tu định (giữ tâm yên lặng chuyên nhất) gì, tu tuệ (trí tuệ thấy rõ sự thật) gì, có sức trí như thế nào thì mới được gặp Di-lặc? Phải ở trong tâm nào mà tu tám con đường chân chính (bát chánh đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng nghề, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng)?"
Khi Xá-lợi-phất nêu câu hỏi ấy, hàng trăm nghìn thiên tử (các vị con trời, người cõi trời) và vô số Phạm vương (các vị vua của cõi trời Phạm thiên, một tầng trời cao thanh tịnh) chắp tay cung kính, khác miệng mà cùng một lời, cùng hỏi như thế, thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Xin cho chúng con ở đời sau được gặp Di-lặc, bậc có quả báo lớn nhất trong loài người, là con mắt và ánh sáng của ba cõi (tam giới: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế giới còn trôi lăn trong sinh tử), Ngài sẽ vì khắp chúng sinh mà giảng về lòng đại từ bi." Tám bộ chúng (tám loài thần linh hộ pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) cũng đều như thế, cung kính chắp tay khuyên thỉnh Như Lai. Bấy giờ Phạm vương cùng các chúng Phạm thiên khác miệng cùng lời, chắp tay ca ngợi, nói bài tụng rằng:
Kính lạy (nam-mô: lời bày tỏ sự quy kính) bậc như trăng tròn, đầy đủ mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), vị tướng tinh tấn lớn,
Dũng mãnh không sợ hãi, bậc biết tất cả, vượt khỏi ba cõi hữu (ba cõi còn sinh tồn, còn luân hồi),
Thành tựu ba trí thông suốt (tam đạt trí: biết rõ đời trước, thấy rõ sự chết sinh của chúng sinh, dứt sạch mọi phiền não), hàng phục bốn ma (bốn thứ phá hoại người tu: ma phiền não, ma thân năm uẩn, ma chết, ma cõi trời), thân là pháp khí (đồ chứa đựng giáo pháp),
Tâm như hư không, lặng lẽ chẳng lay động; đối với "có" mà không chấp là có,
Đối với "không" mà không chấp là không, thấu suốt pháp "không" (lẽ mọi vật không có tự tính cố định), được thế gian ca ngợi.
Chúng con đồng lòng, cùng một lúc quy y (về nương tựa), xin Ngài chuyển bánh xe pháp.
Bấy giờ đức Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Ta sẽ vì các ông mà phân tích giảng giải rộng rãi. Hãy nghe kỹ, nghe kỹ, và khéo suy nghĩ ghi nhớ. Hôm nay các ông với tâm lành tốt đẹp, muốn hỏi Như Lai về sự nghiệp đạo cao nhất và ma-ha bát-nhã (trí tuệ lớn thấu suốt bản chất mọi sự). Như Lai thấy rõ điều đó như nhìn trái am-ma-lặc (một loại quả nhỏ tròn ở Ấn Độ, tựa quả chùm ruột) trong lòng bàn tay."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Nếu ai ở nơi bảy đức Phật đời quá khứ đã được nghe danh hiệu Phật, lễ lạy, cúng dường, thì nhờ nhân duyên ấy mà rửa sạch nghiệp chướng (những trở ngại do việc làm xấu đời trước gây ra); lại được nghe về cội gốc đại từ của Di-lặc, thì được tâm thanh tịnh. Nay các ông hãy một lòng chắp tay quy y bậc đại từ bi đời sau. Ta sẽ vì các ông phân tích giảng giải rộng rãi.
Cõi nước của Phật Di-lặc có được là nhờ sống bằng cách chân chính trong sạch, không có các điều nịnh bợ dối trá; nhờ đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn; ba-la-mật nghĩa là hạnh tu đưa người sang bờ giải thoát), thi-la ba-la-mật (hạnh giữ giới trọn vẹn), bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ trọn vẹn) mà được không nhận lấy, không bám chấp; lấy mười đại nguyện nhiệm mầu làm sự trang nghiêm lớn; khiến cho mọi chúng sinh khởi tâm hiền hòa mềm mỏng, được gặp và được lòng đại từ của Di-lặc thu nhận, sinh về cõi nước ấy, chế ngự được các giác quan, tùy thuận sự giáo hóa của Phật.
Này Xá-lợi-phất! (Khi ấy) mặt nước bốn biển lớn đều giảm bớt ba nghìn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng một ngày đường hành quân, chừng mười mấy cây số). Bấy giờ đất Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sinh sống) bề dài bề rộng đều đúng mười nghìn do-tuần. Đất ở đó bằng phẳng sạch sẽ như tấm gương lưu ly (một loại ngọc quý trong xanh). Có các loài hoa: hoa Rất Vừa Ý, hoa Đẹp Lòng, hoa Rất Thơm, hoa ưu-đàm-bát (loài hoa hiếm quý, tương truyền rất lâu mới nở một lần), hoa Lá Vàng Lớn, hoa Lá Bảy Báu, hoa Lá Bạc Trắng; nhụy hoa mềm mại giống như lụa cõi trời. Cây sinh ra những trái lành, đủ cả hương lẫn vị, mềm như bông cõi trời. Rừng cây, hoa trái ngọt ngon tốt đẹp, vô cùng sum suê, hơn cả vườn Hoan Hỷ của Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi). Cây cao lớn, cao đến ba mươi dặm. Thành ấp nối nhau san sát, gà bay từ chỗ này sang chỗ kia được. Tất cả đều do người ta đã gieo căn lành lớn nơi đức Phật hiện nay, thực hành lòng từ, được quả báo nên cùng nhau sinh về nước ấy.
Ở đó người ta có trí tuệ, uy đức, đủ các thứ thỏa mãn năm dục (năm điều ham muốn của giác quan: sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, cảm giác êm ái), vui sướng yên ổn; không có các bệnh do lạnh, nóng, gió, lửa; không có chín thứ khổ não. Tuổi thọ đầy đủ tám vạn bốn nghìn năm, không ai chết yểu. Thân người đều cao mười sáu trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài, mỗi trượng khoảng ba mét). Ngày ngày thường hưởng niềm an vui nhiệm mầu bậc nhất, lấy việc an trú trong thiền định (trạng thái tâm lắng sâu, yên tĩnh) sâu xa làm thú vui. Chỉ có ba thứ bệnh: một là ăn uống, hai là đại tiểu tiện, ba là già yếu. Người nữ đến năm trăm tuổi mới lấy chồng.
Có một thành lớn tên là Sí-đầu-mạt, bề dài bề rộng một nghìn hai trăm do-tuần, cao bảy do-tuần, được trang hoàng bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, ngọc đỏ, mã não). Tự nhiên hóa hiện ra những lầu gác bảy báu, ngay ngắn trang nghiêm đẹp lạ, được tô điểm trong sạch. Ở khoảng cửa sổ có các thiếu nữ báu đứng hàng, tay đều cầm lưới ngọc trai, trang trí bằng các thứ báu, phủ lên trên. Chuông báu treo dày đặc, tiếng như nhạc trời. Hàng cây bảy báu, kênh rạch suối nước giữa các hàng cây đều bằng bảy báu, chảy dòng nước màu sắc khác lạ, chiếu rọi lẫn nhau, chảy ngang dọc thong thả mà không cản trở nhau. Hai bên bờ toàn trải cát vàng. Đường sá ngõ phố rộng mười hai dặm, thảy đều sạch sẽ như vườn cõi trời được quét tước sạch sẽ.
Có vị đại long vương (vua loài rồng) tên là Đa-la-thi-khí, phúc đức và uy lực đều đầy đủ. Ao của ngài ở gần thành; cung điện của long vương như lầu bảy báu hiện rõ ra bên ngoài. Ngài thường vào lúc nửa đêm hóa thành hình người, dùng bình cát tường (bình đem lại điều lành) đựng nước thơm sắc đẹp, rưới lên đất để dập bụi; đất được thấm ướt như được thoa dầu, người đi lại không bị bụi bặm. Do phúc đức của người đời lúc ấy mà khắp nơi trong ngõ phố đều có cột ngọc sáng, ánh sáng sánh như mặt trời, mỗi bề chiếu xa tám mươi do-tuần, toàn một màu vàng ròng. Ánh sáng ấy chiếu rực, ngày và đêm không khác gì nhau; ánh đèn nến so ra chỉ như một đống mực đen. Gió thơm thỉnh thoảng thổi đến cột ngọc sáng, mưa xuống những chuỗi ngọc báu; ai đem dùng đeo thì tự nhiên được vui sướng như niềm vui của tầng thiền thứ ba (một tầng thiền định rất an lạc). Khắp nơi đều có vàng bạc, châu báu, ngọc ma-ni (một loại ngọc quý trong sáng) chất thành núi. Núi báu tỏa sáng chiếu khắp trong thành; người dân gặp ánh sáng ấy đều vui mừng, phát tâm bồ-đề (phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật).
Có vị đại thần dạ-xoa (một loài quỷ thần có sức mạnh) tên là Bạt-đà-bà-la-xa-tắc-ca (tiếng Tần gọi là Thiện Giáo), ngày đêm che chở thành Sí-đầu-mạt và người dân, quét dọn sạch sẽ. Nếu có ai đại tiểu tiện, đất nứt ra nhận lấy, nhận xong lại khép liền, mọc lên hoa sen đỏ để che mùi hôi. Người dân thời ấy, khi già yếu, tự nhiên đi đến dưới gốc cây trong núi rừng, an vui thanh thản, niệm Phật mà qua đời; sau khi chết phần nhiều sinh lên cõi trời Đại Phạm (tầng trời thanh tịnh cao của cõi sắc) và sinh đến trước các đức Phật.
Đất ấy yên ổn, không có nạn giặc thù trộm cướp; thành ấp làng xóm không ai phải đóng cửa. Cũng không có suy hao phiền não, nạn nước, lửa, binh đao, đói kém, độc hại. Người ta thường có lòng từ, cung kính hòa thuận, chế ngự được các giác quan, như con yêu cha, như mẹ yêu con, lời nói khiêm nhường; tất cả đều do lòng từ của Di-lặc dạy dỗ dẫn dắt. Do giữ giới không giết hại và không ăn thịt, nhờ nhân duyên ấy mà người sinh về nước ấy các giác quan đều điềm tĩnh, mặt mũi đoan chính, oai nghi tướng mạo đầy đủ như đồng tử cõi trời.
Lại có tám vạn bốn nghìn thành nhỏ bằng các thứ báu làm thành phụ thuộc, thành Sí-đầu-mạt ở chính giữa. Nam nữ lớn nhỏ dù xa hay gần, nhờ sức thần của Phật nên đôi bên đều thấy được nhau, không gì ngăn cách. Ngọc dạ quang (ngọc sáng trong đêm), ngọc ma-ni, ngọc như ý (ngọc báu đáp ứng mọi điều mong muốn) và hoa trải đầy thế giới. Trời mưa xuống hoa bảy báu, hoa bát-đầu-ma (sen hồng), hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa câu-vật-đầu (sen vàng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa mạn-đà-la (một loài hoa trời màu trắng), hoa ma-ha mạn-đà-la (hoa mạn-đà-la lớn), hoa mạn-thù-sa (một loài hoa trời màu đỏ), hoa ma-ha mạn-thù-sa (hoa mạn-thù-sa lớn), phủ khắp mặt đất, hoặc lại bị gió thổi bay lượn xoay vòng trong không trung.
Bấy giờ trong cõi nước ấy, ở thành ấp làng xóm, vườn rừng ao tắm, suối sông đầm hồ đều tự nhiên có nước tám công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, mềm, nhuận, êm dịu, trừ đói khát, nuôi lớn thân thể). Có chim mạng mạng (loài chim hai đầu chung một thân), ngỗng, vịt, uyên ương, công, vẹt, chim trả, chim xá-lợi (một loài chim giống sáo), chim cưu tiếng hay, chim điêu (?), chim la-kỳ-bà, chim xà-bà, chim khoái kiến (?)… cất tiếng hót hay; lại có vô số loài chim lạ tiếng hay khác không đếm xuể, bay đến tụ họp ở rừng và ao. Có hoa sắc vàng ánh sáng trong sạch không nhơ, hoa ánh mặt trời của trí tuệ thanh tịnh không lo âu, hoa trắng tươi thơm suốt bảy ngày, hoa chiêm-bặc (một loài hoa thơm màu vàng, giống hoa ngọc lan) sáu màu thơm ngát, cùng hàng trăm nghìn muôn loài hoa mọc dưới nước, trên cạn; hoa sắc xanh ánh xanh, sắc vàng ánh vàng, sắc đỏ ánh đỏ, sắc trắng ánh trắng, thơm sạch không gì sánh, ngày đêm thường nở, không bao giờ héo tàn.
Có cây như ý cho trái thơm ngon không gì sánh, mọc đầy khắp cõi nước. Cây hương tỏa ánh vàng mọc giữa các núi báu, đầy khắp cõi nước, tỏa ra mùi hương dễ chịu xông ướp khắp nơi. Bấy giờ trong Diêm-phù-đề lúc nào cũng có hương thơm, giống như núi hương. Nước chảy trong lành, vị ngọt, trừ được bệnh tật. Mưa thuận theo mùa. Vườn trời chín ra giống lúa thơm ngon; nhờ sức thần của trời nên gieo một lần mà gặt bảy lần, bỏ công rất ít mà thu hoạch rất nhiều. Lúa má tốt tươi, không có cỏ dại. Đó là quả báo từ việc làm phúc đức trước kia của chúng sinh. Thức ăn vào miệng tiêu hóa ngay, đủ trăm vị, thơm ngon không gì sánh, sức lực dồi dào.
Nước ấy bấy giờ có vị Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng có bánh xe báu, cai trị cả thiên hạ bằng đạo đức chứ không bằng vũ lực) tên là Nhương-khư, có bốn loại quân (quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ) mà không dùng uy vũ để cai trị bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn thế giới). Vua có đủ ba mươi hai tướng của bậc đại nhân (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân của bậc vĩ nhân). Vua có nghìn người con, dũng mãnh đoan chính, kẻ thù tự khuất phục.
Vua có bảy báu: một là bánh xe vàng báu, đầy đủ nghìn nan hoa, trục và vành; hai là voi trắng báu, trắng như núi tuyết, bảy chi chạm đất, oai nghiêm đẹp đẽ như vua của núi; ba là ngựa xanh biếc báu, bờm và đuôi màu đỏ, dưới chân mọc hoa, móng làm bằng bảy báu; bốn là ngọc thần báu, sáng rực đáng ngắm, dài hơn hai khuỷu tay (khuỷu: đơn vị đo bằng chiều dài từ khuỷu tay đến đầu ngón tay), ánh sáng của nó mưa ra châu báu, đáp ứng mong cầu của chúng sinh; năm là ngọc nữ báu, dung sắc đẹp đẽ, thân mềm mại như không có xương; sáu là quan giữ kho báu, miệng nhả ra của báu, dưới chân mưa ra của báu, hai tay tuôn ra của báu; bảy là quan cầm quân báu, lúc cần động binh thì bốn loại quân như mây từ không trung hiện ra. Nghìn người con, bảy báu và người dân trong nước đều nhìn nhau không có ác ý, như mẹ thương con.
Bấy giờ nghìn người con của vua đều lấy châu báu, dựng trước chính điện một đài bảy báu, có ba mươi tầng, cao mười ba do-tuần, có nghìn đầu, nghìn bánh xe, di chuyển tự tại (?).
Có bốn kho báu lớn, mỗi kho lớn đều có bốn ức (ức: một trăm triệu) kho nhỏ vây quanh. Kho lớn Y-bát-đa ở nước Càn-đà-la; kho lớn Bàn-trục-ca ở nước Di-đề-la; kho lớn Tân-già-la ở nước Tu-la-tra; kho lớn Nhương-khư ở nước Ba-la-nại, chỗ núi các vị tiên xưa. Bốn kho lớn này tự nhiên mở ra, tỏa ánh sáng lớn, bề dài bề rộng đều đúng một nghìn do-tuần, chứa đầy châu báu, mỗi kho lại có bốn ức kho nhỏ đi kèm. Có bốn con rồng lớn, mỗi con giữ gìn một kho lớn cùng các kho nhỏ. Các kho tự nhiên vọt lên, hình như hoa sen. Vô số người cùng kéo nhau đến xem.
Lúc ấy các thứ báu không có ai canh giữ, mọi người thấy mà lòng không tham luyến, vứt bỏ xuống đất như gạch đá, cỏ cây, cục đất. Người đời thấy thế thì sinh lòng chán lìa, cùng bảo nhau rằng: "Như Phật đã dạy, chúng sinh thuở xưa vì những thứ báu này mà tàn hại lẫn nhau, trộm cướp của nhau, lừa dối, nói dối, khiến nhân duyên khổ sinh tử cứ thế tăng thêm mãi, rồi rơi vào địa ngục lớn."
Thành Sí-đầu-mạt có lưới các thứ báu phủ kín bên trên, chuông báu trang hoàng, gió nhẹ thổi lay, tiếng vang hòa nhã như gõ chuông gõ khánh, vang lên lời: "Quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng."
Bấy giờ trong thành có một vị đại bà-la-môn (người thuộc giai cấp tu sĩ, tư tế cao nhất trong xã hội Ấn Độ xưa) làm chủ, tên là Tu-phạm-ma, và người nữ bà-la-môn tên là Phạm-ma-bạt-đề, tâm tính hiền hòa mềm mỏng. Di-lặc gá sinh, lấy hai người làm cha mẹ. Tuy ở trong bào thai mà như dạo chơi cung trời. Ngài tỏa ánh sáng lớn, bụi nhơ không che lấp được. Thân màu vàng tía, đủ ba mươi hai tướng của bậc đại trượng phu, ngồi trên hoa sen báu. Chúng sinh nhìn ngài không biết chán; ánh sáng rực rỡ không nhìn thẳng nổi, là điều trời và người chưa từng thấy. Sức thân vô lượng, sức của mỗi một khớp xương đều hơn hẳn mọi loài rồng voi có sức lớn. Ánh sáng từ lỗ chân lông không thể nghĩ bàn, chiếu khắp vô lượng nơi không gì ngăn ngại; ánh sáng của mặt trời, mặt trăng, tinh tú, nước, lửa, ngọc châu đều không hiện được, chỉ như bụi bặm.
Thân cao bằng tám mươi khuỷu tay của Phật Thích-ca Mâu-ni (ba mươi hai trượng), ngực rộng hai mươi lăm khuỷu (mười trượng), mặt dài mười hai khuỷu rưỡi (năm trượng), mũi cao, dài và thẳng ngay giữa mặt. Tướng thân đầy đủ, đoan chính không ai sánh, thành tựu tướng tốt và vẻ đẹp (tướng hảo: những đặc điểm lớn và vẻ đẹp phụ trên thân Phật); mỗi tướng có tám vạn bốn nghìn vẻ đẹp để tự trang nghiêm, như tượng đúc bằng vàng. Trong mỗi vẻ đẹp đều tuôn ra ánh sáng chiếu xa nghìn do-tuần. Mắt thịt trong suốt, tròng xanh lòng trắng phân minh. Hào quang thường vây quanh thân, mỗi bề trăm do-tuần. Mặt trời, mặt trăng, tinh tú, ngọc trai, ngọc ma-ni, hàng cây bảy báu đều sáng rực hiện trong ánh sáng của Phật; các thứ ánh sáng khác không còn dùng đến nữa. Thân Phật cao lớn rực rỡ như núi vàng ròng; ai thấy cũng tự nhiên thoát khỏi ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, súc sinh tức loài vật).
Bấy giờ Di-lặc quán xét kỹ lỗi hại của năm dục ở thế gian, thấy chúng sinh chịu khổ, chìm đắm trôi lăn mãi trong dòng sinh tử lớn, thật đáng thương xót. Ngài tự dùng chánh niệm (sự tỉnh thức đúng đắn) như thế mà quán xét lẽ khổ, không, vô thường (mọi sự đều khổ, không có thực thể bền chắc, luôn đổi thay), không ưa ở nhà, chán cảnh nhà chật hẹp bức bách như ngục tù.
Bấy giờ vua Nghĩ-khư (?) (tức vua Nhương-khư) cùng các đại thần và người dân trong nước mang đài bảy báu, cùng nghìn màn báu, nghìn xe báu, nghìn ức chuông báu, nghìn ức phướn báu, nghìn cái đồ đựng báu, nghìn cái vò báu, dâng lên Di-lặc. Di-lặc nhận rồi đem bố thí cho các bà-la-môn. Các bà-la-môn nhận rồi liền phá ra chia nhau. Các bà-la-môn thấy Di-lặc làm được việc bố thí lớn như vậy thì sinh lòng vô cùng kinh ngạc. Bồ-tát Di-lặc thấy đài báu này chỉ trong chốc lát đã tan biến, biết rằng mọi pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên hợp thành) đều sẽ tiêu diệt, bèn tu quán tưởng về vô thường, và ca ngợi bài kệ vô thường mát mẻ như cam lộ của các đức Phật quá khứ:
Mọi sự tạo tác đều vô thường, đó là pháp có sinh có diệt; khi sinh và diệt đã diệt hết,
Thì sự tịch diệt (lặng tắt hoàn toàn mọi phiền não, sinh tử) là niềm vui.
Nói bài kệ này xong, ngài xuất gia học đạo, ngồi dưới cây bồ-đề Long Hoa (cây bồ-đề: cây mà dưới gốc Phật thành đạo; Long Hoa nghĩa là "hoa rồng") tại đạo tràng (nơi tu đạo, thành đạo) trang nghiêm bằng kim cương. Cành cây như rồng báu nhả ra trăm thứ hoa báu, mỗi cánh hoa, mỗi lá có màu của bảy báu, mỗi màu có trái khác nhau, vừa ý chúng sinh, trên trời dưới đất không đâu sánh bằng. Cây cao năm mươi do-tuần, cành lá tỏa khắp bốn phía, phát ra ánh sáng lớn. Bấy giờ Di-lặc cùng tám vạn bốn nghìn bà-la-môn đến đạo tràng. Di-lặc tự cạo tóc xuất gia học đạo. Buổi sáng sớm xuất gia, thì ngay đầu hôm ngày ấy hàng phục bốn loại ma, thành tựu a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), liền nói kệ rằng:
Từ lâu nghĩ đến nỗi khổ chúng sinh, muốn cứu vớt mà không cách nào thoát được;
Nay chứng được bồ-đề (giác ngộ), bỗng nhiên không còn gì ngăn ngại.
Cũng thấu suốt chúng sinh vốn là không, bản tính và hình tướng đúng như thật;
Mãi mãi không còn lo âu khổ não, lòng từ bi cũng chẳng cần duyên cớ (thương xót bình đẳng, không vì đối tượng riêng nào).
Vốn vì cứu các ngươi mà ta đem nước, thành, cả đầu và mắt,
Vợ con cùng tay chân bố thí cho người không biết bao nhiêu mà kể.
Nay mới được giải thoát, đạt sự tịch diệt lớn cao nhất.
Ta sẽ vì các ngươi giảng nói, mở rộng con đường cam lộ.
Quả báo lớn như thế này đều từ bố thí, giữ giới, trí tuệ,
Từ sáu thứ nhẫn nhục lớn mà sinh ra (?), cũng từ lòng đại từ bi,
Và từ công đức không nhiễm ô mà có được.
Nói bài kệ xong, ngài lặng yên. Bấy giờ các vua trời, rồng, quỷ thần không hiện thân mà mưa hoa trời cúng dường Phật. Ba nghìn đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) chấn động theo sáu cách. Thân Phật phát ra ánh sáng chiếu khắp vô lượng nơi; những ai có thể được cứu độ đều được thấy Phật.
Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), các vị Hộ thế thiên vương (các vua trời giữ gìn thế gian ở bốn phương), Đại Phạm thiên vương và vô số thiên tử ở vườn rừng hoa cúi đầu lạy sát chân Phật, chắp tay khuyên thỉnh Phật chuyển bánh xe pháp. Lúc ấy Phật Di-lặc lặng yên nhận lời thỉnh, bảo Phạm vương rằng: "Ta trong đêm dài sinh tử đã chịu khổ não lớn để tu sáu độ (sáu hạnh ba-la-mật: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Bắt đầu từ hôm nay biển pháp đã đầy; ta dựng cờ pháp, đánh trống pháp, thổi ốc pháp, mưa mưa pháp (những hình ảnh ví việc truyền bá giáo pháp rộng khắp). Ngay bây giờ ta sẽ vì các ông mà nói pháp. Bánh xe tám thánh đạo (tám con đường chân chính của bậc thánh) mà các đức Phật đã chuyển, chư thiên và người đời không ai chuyển được. Nghĩa lý của nó bình đẳng, đi thẳng đến chỗ vô thượng, vô vi (không còn tạo tác, không sinh không diệt), tịch diệt, vì các chúng sinh mà dứt nỗi khổ trong đêm dài. Pháp này rất sâu xa, khó được, khó vào, khó tin, khó hiểu; tất cả thế gian không ai biết được, không ai thấy được; nó gột sạch cấu nhơ trong tâm, đạt được muôn hạnh thanh tịnh (?)."
Khi nói lời ấy, lại có vô số trăm nghìn muôn ức thiên tử, thiên nữ ở phương khác, cùng Đại Phạm thiên vương cưỡi cung điện cõi trời, mang hoa trời, hương trời dâng lên Như Lai, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, gieo năm vóc sát đất, chắp tay khuyên thỉnh. Các nhạc khí cõi trời không ai đánh mà tự vang. Bấy giờ các Phạm vương khác miệng cùng lời nói kệ rằng:
Vô lượng vô số năm trôi qua uổng phí, không có Phật ra đời;
Chúng sinh rơi vào đường ác, con mắt của thế gian tắt mất.
Ba đường ác ngày càng thêm rộng, đường lên cõi trời mãi bị dứt.
Hôm nay Phật ra đời, ba đường ác bị dẹp tan,
Chúng trời và người tăng thêm; xin mở cửa cam lộ,
Khiến tâm chúng sinh không còn bám chấp, mau mau được niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não và sinh tử, an vui tuyệt đối).
Chúng con các Phạm vương nghe Phật ra đời,
Nay được gặp Phật, bậc đại Pháp vương cao tột,
Cung điện trời Phạm thịnh vượng, ánh sáng thân cũng rực rỡ,
Vì chúng sinh khắp mười phương mà khuyên thỉnh bậc đại đạo sư (người thầy lớn dẫn đường).
Chỉ mong Ngài mở cửa cam lộ, chuyển bánh xe pháp cao tột.
Nói bài kệ xong, họ cúi đầu làm lễ, lại chắp tay ân cần thỉnh ba lần: "Chỉ mong Thế Tôn chuyển bánh xe pháp rất sâu xa nhiệm mầu, để nhổ bật gốc rễ khổ não của chúng sinh, xa lìa ba độc (tham lam, giận dữ, si mê), phá bỏ nghiệp bất thiện dẫn vào bốn đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, a-tu-la)."
Bấy giờ đức Thế Tôn vì các Phạm vương mà mỉm cười, phát ra ánh sáng năm màu, lặng yên nhận lời. Lúc ấy các thiên tử cùng vô số đại chúng nghe Phật nhận lời thì vui mừng vô lượng, khắp thân hớn hở, giống như người con hiếu thảo vừa mất cha hiền mà bỗng nhiên cha sống lại; đại chúng vui mừng cũng như thế. Bấy giờ các chúng trời đi vòng quanh bên phải Thế Tôn vô số vòng, kính yêu không chán, rồi lui về đứng một bên.
Bấy giờ đại chúng đều nghĩ rằng: "Dù có hưởng niềm vui năm dục suốt nghìn ức năm, cũng không thể thoát khỏi khổ của ba đường ác; vợ con, của cải đều không cứu được. Thế gian vô thường, mạng sống khó giữ lâu. Nay chúng ta nên ở trong Phật pháp mà tu hạnh thanh tịnh." Nghĩ thế rồi lại nghĩ tiếp: "Giả sử hưởng năm dục trải qua vô số kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), sống lâu như tuổi thọ của cõi trời Vô tưởng (tầng trời mà chúng sinh không còn ý nghĩ, sống rất lâu) đến vô lượng ức năm, cùng các thể nữ (cung nữ, mỹ nữ hầu hạ) vui đùa, hưởng cảm giác êm ái mịn màng, rốt cuộc cũng tiêu diệt, rơi vào ba đường ác, chịu vô lượng khổ. Niềm vui chẳng được bao nhiêu, như ảo ảo biến hóa, thật không đáng nói. Khi vào địa ngục, lửa lớn bốc rực, trăm ức muôn kiếp chịu vô lượng khổ, cầu thoát cũng không được. Nỗi khổ nạn trong đêm dài như thế khó mà gỡ ra; hôm nay gặp Phật, nên siêng năng tinh tấn." Bấy giờ vua Nhương-khư cất tiếng to nói:
Dù được sinh lên trời hưởng vui, rốt cuộc cũng sẽ tiêu tan,
Không lâu sẽ rơi vào địa ngục, như vào đống lửa dữ.
Chúng ta nên kịp thời, mau mau xuất gia học đạo Phật.
Nói lời ấy xong, vua Nhương-khư được tám vạn bốn nghìn đại thần cung kính vây quanh, cùng bốn vị Thiên vương tiễn vị vua Chuyển luân đến dưới cây Long Hoa trong vườn rừng hoa, đến chỗ Phật Di-lặc xin xuất gia. Vua làm lễ Phật, chưa kịp ngẩng đầu lên thì râu tóc tự rụng, áo ca-sa (áo của người tu sĩ Phật giáo) tự khoác lên mình, liền thành sa-môn (người xuất gia tu hành).
Bấy giờ Phật Di-lặc cùng vua Nhương-khư, được tám vạn bốn nghìn đại thần cùng các tỳ-kheo cung kính vây quanh, lại cùng vô số trời, rồng, tám bộ chúng, đi vào thành Sí-đầu-mạt. Chân Phật vừa bước lên ngưỡng cửa thì thế giới Ta-bà (cõi thế giới loài người đang sống, nghĩa là cõi phải chịu đựng nhiều khổ) chấn động theo sáu cách, đất Diêm-phù-đề hóa thành màu vàng. Chính giữa thành lớn Sí-đầu-mạt, đất bằng kim cương; tòa báu kim cương mà các đức Phật quá khứ đã ngồi tự nhiên vọt lên, cùng hàng cây bằng các thứ báu. Trời từ trên không mưa xuống hoa báu lớn; các long vương tấu các thứ nhạc, miệng nhả ra hoa, lỗ chân lông mưa ra hoa để cúng dường Phật.
Phật ngồi trên tòa ấy chuyển bánh xe chánh pháp, nói rằng: "Đây là khổ, đó là Khổ thánh đế; đây là tập, đó là Tập thánh đế; đây là diệt, đó là Diệt thánh đế; đây là đạo, đó là Đạo thánh đế" (bốn thánh đế: bốn chân lý cao quý — đời là khổ; nguyên nhân gây khổ là sự tích tụ phiền não, ham muốn; khổ có thể chấm dứt hoàn toàn; và con đường tu tập để dứt khổ). Phật lại giảng ba mươi bảy phẩm trợ bồ-đề (ba mươi bảy phương pháp tu tập giúp đạt giác ngộ), và cũng giảng mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử): vô minh (sự mê mờ không thấy rõ sự thật) làm duyên sinh ra hành (những tạo tác của thân, miệng, ý); hành làm duyên sinh ra thức (tâm nhận biết); thức làm duyên sinh ra danh sắc (tâm và thân); danh sắc làm duyên sinh ra lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); lục nhập làm duyên sinh ra xúc (sự tiếp xúc với cảnh); xúc làm duyên sinh ra thọ (cảm giác); thọ làm duyên sinh ra ái (sự ham muốn, yêu thích); ái làm duyên sinh ra thủ (sự nắm giữ, bám chấp); thủ làm duyên sinh ra hữu (sự tồn tại, nghiệp dẫn đến đời sau); hữu làm duyên sinh ra sinh (sự ra đời); sinh làm duyên sinh ra già chết, lo buồn, khổ não…
Bấy giờ đại địa chấn động theo sáu cách, âm thanh ấy vang khắp ba nghìn đại thiên thế giới, lại vượt quá con số ấy đến vô lượng vô biên, dưới đến địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, sâu nhất), trên đến cõi trời A-ca-nị-tra (tầng trời cao nhất của cõi sắc). Bấy giờ bốn vị Thiên vương mỗi vị dẫn vô số quỷ thần, cất tiếng to nói: "Mặt trời Phật đã mọc, rưới xuống mưa móc pháp; con mắt của thế gian nay mới mở." Nhờ thế khắp cõi đất, mọi loài trong tám bộ chúng có duyên với Phật đều được nghe biết. Cõi trời Ba mươi ba (cõi trời Đao-lợi, do Đế Thích làm chủ), cõi trời Dạ-ma, cõi trời Đâu-suất-đà, cõi trời Hóa lạc, cõi trời Tha hóa tự tại (các tầng trời của cõi dục), cho đến cõi trời Đại Phạm, mỗi vị ở nơi mình cai quản đều cất tiếng to nói: "Mặt trời Phật ra đời, rưới xuống cam lộ; con mắt của thế gian nay mới mở; những ai có duyên đều được nghe biết." Bấy giờ các long vương, tám bộ chúng, thần núi, thần cây, thần cỏ thuốc, thần nước, thần gió, thần lửa, thần đất, thần thành hào, thần nhà cửa… đều hớn hở vui mừng, cất tiếng to nói (như vậy).
Lại có tám vạn bốn nghìn bà-la-môn thông minh, có trí lớn, cũng theo đại vương xuất gia học đạo trong Phật pháp. Lại có vị trưởng giả (người giàu có, đức độ trong xã hội) tên là Tu-đạt-na, chính là trưởng giả Tu-đạt bây giờ (người đã cúng dường tinh xá cho Phật Thích-ca), cũng cùng tám vạn bốn nghìn người xuất gia. Lại có anh em Lê-sư-đạt-đa và Phú-lan-na cũng cùng tám vạn bốn nghìn người xuất gia. Lại có hai vị đại thần, một tên là Phạm-đàn-mạt-lợi, hai tên là Tu-mạn-na, được vua yêu quý trọng dụng, cũng cùng tám vạn bốn nghìn người xuất gia học đạo trong Phật pháp. Ngọc nữ báu của vua Chuyển luân tên là Xá-di-bà-đế, chính là bà mẹ của Tỳ-xá-khư bây giờ, cũng cùng tám vạn bốn nghìn thể nữ xuất gia. Thái tử của vua Nhương-khư tên là Thiên Kim Sắc, chính là con của trưởng giả Đề-bà-bà-na bây giờ, cũng cùng tám vạn bốn nghìn người xuất gia. Người con bà-la-môn trong họ hàng của Phật Di-lặc tên là Tu-ma-đề, căn tính lanh lợi, có trí tuệ, chính là con của tỳ-kheo-ni Uất-đa-la Thiện Hiền bây giờ, cũng cùng sáu vạn người xuất gia trong Phật pháp. Nghìn người con của vua Nhương-khư chỉ để lại một người nối ngôi vua, còn chín trăm chín mươi chín người cũng cùng tám vạn bốn nghìn người xuất gia trong Phật pháp. Vô lượng ức chúng như thế, thấy đời khổ não, năm ấm (năm thành phần tạo nên con người: thân xác, cảm giác, tưởng tượng, tâm hành, nhận thức) bừng cháy như lửa, đều cùng nhau xuất gia trong giáo pháp của Phật Di-lặc.
Bấy giờ Phật Di-lặc với lòng đại từ bảo đại chúng rằng: "Hôm nay các ông đến chỗ ta không phải vì niềm vui sinh lên cõi trời, cũng không phải vì niềm vui ở đời này, mà chỉ vì nhân duyên của niết-bàn thường còn an vui. Những người này đều đã gieo các căn lành trong Phật pháp. Phật Thích-ca Mâu-ni ra đời trong thời năm trược (năm thứ vẩn đục của đời ác: thời đại suy đồi, tà kiến, phiền não, chúng sinh xấu ác, tuổi thọ ngắn), bằng đủ cách quở trách mà nói pháp cho các ông; không làm sao được với các ông, nên dạy các ông gieo trồng nhân duyên cho đời sau, nay mới được gặp ta. Nay ta thu nhận tất cả những người này.
Hoặc có người đọc tụng, phân tích, quyết định hiểu rõ tu-đa-la (kinh: lời Phật dạy), tỳ-ni (luật: giới luật), a-tỳ-đàm (luận: các bài bàn giải giáo lý), giảng nói cho người khác, ca ngợi nghĩa lý thâm vị, không sinh lòng ganh ghét, dạy người khác để họ thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), tu các công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người đem áo mặc, thức ăn bố thí cho người, giữ giới, tu trí tuệ, tu công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người dùng âm nhạc, phướn lọng, hoa, hương, đèn sáng cúng dường Phật, tu công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người cúng thức ăn thường xuyên cho chư tăng, dựng phòng ốc cho tăng, cúng dường bốn thứ (thức ăn uống, y phục, giường chiếu, thuốc men), giữ bát quan trai giới (tám điều giới người tại gia giữ trong một ngày một đêm), tu tập lòng từ, làm công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người đối với chúng sinh khổ não mà khởi lòng từ bi sâu xa, lấy thân mình chịu thay để họ được vui, tu công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người giữ giới, nhẫn nhục, tu lòng từ trong sạch, nhờ công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người lập tăng-kỳ (cộng đồng chư tăng) bốn phương không ngăn ngại, tổ chức trai đàn, giảng kinh, mở hội cúng dường cơm ăn, tu công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người giữ giới, nghe nhiều, tu thiền định và trí tuệ vô lậu (trí tuệ không còn dính mắc phiền não), nhờ công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người dựng tháp, cúng dường xá-lợi (di cốt còn lại của Phật sau khi hỏa táng), niệm pháp thân (thân chân lý của Phật) của Phật, nhờ công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người thấy kẻ khốn đốn, nghèo khổ, côi cút, lệ thuộc người khác, bị phép vua trị tội sắp bị hành hình, làm nghiệp tám nạn (?) (tám hoàn cảnh khó được gặp Phật nghe pháp), chịu khổ não lớn, bèn cứu giúp họ được thoát, tu công đức ấy mà sinh đến chỗ ta. Hoặc có người thấy kẻ ân ái phải chia lìa, bè đảng tranh chấp kiện tụng, khổ não cực lớn, bèn dùng sức phương tiện (cách khéo léo) khiến họ hòa hợp, tu công đức ấy mà sinh đến chỗ ta."
Nói lời ấy xong, Phật Di-lặc khen ngợi Phật Thích-ca Mâu-ni: "Lành thay, lành thay! Ngài đã có thể ở trong đời ác năm trược mà giáo hóa trăm nghìn muôn ức chúng sinh xấu ác như thế, khiến họ tu cội gốc điều lành mà sinh đến chỗ ta." Bấy giờ Phật Di-lặc ba lần khen ngợi Phật Thích-ca Mâu-ni như vậy, rồi nói kệ rằng:
Bậc đại đạo sư nhẫn nhục dũng mãnh, có thể ở trong đời năm trược bất thiện
Giáo hóa khiến chúng sinh xấu ác thuần thục, khiến họ tu hành được thấy Phật.
Gánh vác chúng sinh, chịu khổ lớn, nay đã vào chốn thường an vui vô vi;
Dạy các đệ tử ấy đến chỗ ta, nay ta vì các ngươi nói bốn thánh đế,
Cũng nói ba mươi bảy phẩm bồ-đề, cùng mười hai nhân duyên làm trang nghiêm niết-bàn.
Các ngươi nên quán xét pháp vô vi, vào chốn không tịch, vốn không có xứ sở.
Nói kệ xong, Phật lại khen ngợi chúng sinh thời ấy ở trong đời khổ ác mà làm được việc khó: ở giữa loài người tham dục, giận dữ, ngu si, mê lầm, mạng ngắn, mà tu giữ giới, làm các công đức, thật là hiếm có. Bấy giờ chúng sinh không biết kính cha mẹ, sa-môn, bà-la-môn, không biết đạo pháp, làm hại lẫn nhau, gần đến kiếp đao binh (thời kỳ chiến tranh chém giết lan tràn), đắm sâu năm dục, ganh ghét, nịnh hót, cong vạy vẩn đục, tà ngụy, không có lòng thương xót; giết hại lẫn nhau, ăn thịt uống máu; không kính thầy và bậc trên, không biết bạn lành, không biết báo ân; sinh trong đời năm trược mà không biết hổ thẹn; ngày đêm sáu thời (sáu khoảng thời gian trong một ngày đêm, tức suốt cả ngày đêm) liên tục làm ác không biết chán đủ, chỉ chuyên gây tạo các điều bất thiện, chất chồng tội ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của chúng tăng), nối nhau như vảy cá, cầu mãi không biết chán; họ hàng chín đời cũng không thể giúp đỡ lẫn nhau.
"Lành thay, lành thay, Phật Thích-ca Mâu-ni! Ngài dùng phương tiện lớn và lòng từ bi sâu dày, ở giữa chúng sinh khổ não mà nét mặt hiền hòa tươi đẹp, khéo léo trí tuệ, nói lời chân thật, chỉ cho biết rằng ta sẽ đến đời sau để cứu độ các ngươi. Bậc đạo sư có trí tuệ sáng suốt sắc bén như thế, ở thế gian thật hiếm có, rất khó gặp. Ngài thương xót sâu xa chúng sinh đời ác, vì nhổ bỏ khổ não cho họ để họ được yên ổn, vào được pháp tính sâu xa của đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng). Phật Thích-ca Mâu-ni trong ba a-tăng-kỳ kiếp (khoảng thời gian dài đến mức không đếm được) vì các ngươi mà tu những hạnh khó làm, những khổ hạnh, đem đầu bố thí, bị cắt tai mũi tay chân, thân thể, chịu các khổ não, chỉ vì để tám thánh đạo, sự giải thoát bình đẳng đem lợi ích cho các ngươi."
Bấy giờ Phật Di-lặc mở bày, an ủi vô lượng chúng sinh như thế, khiến họ vui mừng. Chúng sinh thời ấy thân thuần là pháp, tâm thuần là pháp, miệng thường nói pháp; người có phúc đức, trí tuệ đầy khắp trong đó; trời người cung kính, tin nhận, khát khao ngưỡng mộ. Bấy giờ bậc đại đạo sư muốn cho họ nghe về những việc khổ não thuở xưa, lại nghĩ rằng: "Năm dục là bất tịnh, là gốc của mọi khổ; lại có thể trừ bỏ lo buồn sầu hận, biết các pháp khổ và vui đều là vô thường." Phật bèn vì họ giảng rằng sắc (thân xác, vật chất), thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, hình dung), hành (các tâm tư tạo tác), thức (nhận thức) đều là khổ, không, vô thường, vô ngã (không có cái tôi thật sự).
Khi nói lời ấy, chín mươi sáu ức người không còn chấp giữ các pháp, dứt sạch lậu hoặc (phiền não khiến tâm rò rỉ, trôi lăn sinh tử), tâm ý được giải thoát, chứng quả A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh), đầy đủ ba minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy sinh tử chúng sinh, dứt sạch phiền não), sáu thông (sáu năng lực thần thông) và tám giải thoát (tám tầng thiền định giải thoát). Ba mươi sáu vạn thiên tử và hai mươi vạn thiên nữ phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong trời, rồng, tám bộ chúng, có người chứng quả Tu-đà-hoàn (quả vị thánh đầu tiên, người đã nhập vào dòng thánh), có người gieo nhân duyên đạo Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không cần thầy dạy), có người phát tâm cầu đạo vô thượng, số ấy rất nhiều không thể đếm kể.
Bấy giờ Phật Di-lặc cùng chín mươi sáu ức chúng đại tỳ-kheo, và vua Nhương-khư cùng tám vạn bốn nghìn đại thần nay là tỳ-kheo, quyến thuộc vây quanh, như mặt trăng có các vì sao theo hầu, ra khỏi thành Sí-đầu-mạt, trở về giảng đường nhiều tầng gác ở vườn rừng hoa. Bấy giờ các tiểu vương, trưởng giả ở thành ấp làng xóm khắp Diêm-phù-đề, cùng người thuộc bốn giai cấp (bà-la-môn, vua chúa quan quân, thương nhân, người lao động) đều kéo đến tụ họp dưới cây Long Hoa trong vườn rừng hoa. Bấy giờ Thế Tôn lại giảng bốn thánh đế và mười hai nhân duyên; chín mươi bốn ức người chứng quả A-la-hán; chư thiên phương khác cùng tám bộ chúng, số người nhiều như cát của sáu mươi bốn ức sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ, cát sông Hằng ví số nhiều không đếm được), phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, an trú ở bậc bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui trên đường tu). Ở pháp hội lớn lần thứ ba, chín mươi hai ức người chứng quả A-la-hán, ba mươi bốn ức trời, rồng, tám bộ chúng phát tâm tam-bồ-đề.
Bấy giờ Phật Di-lặc giảng bánh xe pháp sâu xa nhiệm mầu của bốn thánh đế, cứu độ trời người xong, dẫn các đệ tử thanh văn (những người nghe tiếng Phật dạy mà tu chứng), trời, rồng, tám bộ chúng và tất cả đại chúng vào thành khất thực (đi xin thức ăn, nếp sống của tu sĩ). Vô lượng chúng trời Tịnh cư (các tầng trời thanh tịnh, nơi ở của các bậc thánh) cung kính theo Phật vào thành Sí-đầu-mạt. Khi sắp vào thành, Phật hiện mười tám phép thần túc (mười tám phép thần thông biến hóa): dưới thân phun nước như ngọc ma-ni, hóa thành đài ánh sáng chiếu khắp các cõi mười phương; trên thân phun lửa như núi Tu-di (núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) tuôn ánh vàng tía; hiện thân lớn đầy khắp hư không, hóa thành lưu ly; lớn rồi lại hiện nhỏ chỉ bằng hạt cải; rồi biến mất không còn thấy; vọt lên ở mười phương, lặn mất ở mười phương; khiến mọi người đều như thân Phật. Đủ các sức thần, biến hiện vô lượng, khiến những ai có duyên đều được giải thoát.
Thích-đề-hoàn-nhân cùng ba mươi hai vị quan phụ tá và các trời cõi dục (cõi của những chúng sinh còn ham muốn dục lạc), Phạm thiên vương cùng các trời cõi sắc (cõi của những chúng sinh đã lìa dục lạc nhưng còn thân hình), cùng các thiên tử, thiên nữ, cởi chuỗi ngọc trời và áo trời rải lên Phật. Bấy giờ các áo trời hóa thành lọng hoa; nhạc trời không đánh mà tự vang, ca tụng đức Phật; hoa trời mưa xuống dày đặc; dùng chiên-đàn (gỗ đàn hương) và các thứ hương cúng dường Phật. Đường sá ngõ phố dựng các cờ phướn, đốt các thứ hương quý, khói như mây. Khi Thế Tôn vào thành, Đại Phạm thiên vương và Thích-đề-hoàn-nhân chắp tay cung kính, dùng kệ ca ngợi Phật:
Bậc Chánh biến tri (bậc biết đúng đắn và khắp tất cả), đấng Lưỡng túc tôn (bậc đáng tôn quý nhất trong loài hai chân, tức loài người và trời), trong trời người thế gian không ai sánh bằng.
Thế Tôn có mười lực thật hiếm có, là ruộng phúc (ví nơi gieo trồng phúc đức, cúng dường thì được phúc báo) tốt lành tối thắng, cao tột.
Người cúng dường Ngài được sinh lên trời, đời sau được giải thoát, an trú niết-bàn.
Cúi đầu lạy bậc đại tinh tấn cao tột, cúi đầu lạy bậc đại đạo sư có lòng từ.
Thiên vương phương đông Đề-đầu-lại-tra, Thiên vương phương nam Tỳ-lâu-lặc-xoa, Thiên vương phương tây Tỳ-lưu-bác-xoa, Thiên vương phương bắc Tỳ-sa-môn (bốn vị vua trời giữ bốn phương), cùng quyến thuộc cung kính chắp tay, dùng tâm thanh tịnh ca ngợi Thế Tôn:
Trong ba cõi không ai sánh bằng, lấy lòng đại bi tự trang nghiêm,
Thấu hiểu đệ nhất nghĩa, không thấy có tính chúng sinh,
Cùng tướng của các pháp, thảy đều vào chung tính không tịch.
Khéo an trú nơi không có gì cả; tuy thực hành đại tinh tấn,
Mà vô vi, không để lại dấu vết; nay con cúi đầu lễ
Bậc đại đạo sư có lòng từ. Chúng sinh không thấy Phật,
Trong đêm dài chịu sinh tử, rơi vào ba đường ác,
Và phải mang thân nữ. Hôm nay Phật ra đời,
Nhổ khổ, ban vui; ba đường ác đã ít đi,
Nữ nhân không còn quanh co dối trá, tất cả đều sẽ được dứt lặng,
Đầy đủ đại niết-bàn. Bậc đại bi cứu người khổ,
Vì ban vui mà ra đời. Thuở xưa khi còn làm Bồ-tát (người tu hạnh cứu độ chúng sinh để thành Phật),
Thường ban mọi niềm vui, không giết hại, không làm phiền não người,
Lòng nhẫn nhục như đất lớn. Nay con cúi đầu lễ
Bậc đại đạo sư nhẫn nhục. Nay con cúi đầu lễ
Bậc đại trượng phu từ bi, tự thoát khổ sinh tử,
Lại cứu được ách nạn của chúng sinh, như trong lửa mọc hoa sen,
Thế gian không gì sánh bằng.
Bấy giờ Thế Tôn lần lượt khất thực, rồi dẫn các tỳ-kheo trở về chỗ cũ, nhập thiền định sâu, bảy ngày bảy đêm lặng yên không lay động. Đệ tử của Phật Di-lặc có sắc thân như sắc cõi trời, thảy đều đoan chính, chán ghét sinh, già, bệnh, chết, nghe nhiều học rộng, giữ gìn kho tàng giáo pháp, thực hành thiền định, lìa được mọi dục vọng như chim ra khỏi vỏ trứng.
Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân cùng các thiên tử cõi dục vui mừng hớn hở, lại nói kệ rằng:
Bậc đại đạo sư mà thế gian nương về, mắt tuệ sáng trong thấy khắp mười phương,
Sức trí và công đức hơn các trời, danh và nghĩa đầy đủ, ban phúc cho chúng sinh.
Xin vì chúng con, những chúng sinh mê muội, dẫn các đệ tử đến núi kia,
Cúng dường vị đại đệ tử tu hạnh đầu-đà (hạnh tu khổ hạnh, sống đơn sơ, ít muốn, biết đủ) bậc nhất của thầy Thích-ca, bậc không còn phiền não.
Chúng con được thấy áo ca-sa mà Phật quá khứ đã mặc, được nghe giáo pháp Ngài còn để lại,
Sám hối thân đời trước trong kiếp vẩn đục ác, để nghiệp ác bất thiện được trong sạch.
Bấy giờ Phật Di-lặc cùng các chúng sinh đời trước ở thế giới Ta-bà vốn cứng cỏi khó dạy, và các đại đệ tử, cùng đến núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu, nơi Phật Thích-ca thường thuyết pháp). Đến chân núi rồi, Phật thong thả chậm rãi bước lên núi Lang Tích (núi Dấu Chó Sói). Đến đỉnh núi, Phật nhấc ngón chân cái đạp lên chân núi; khi ấy đại địa chuyển động theo mười tám cách. Lên đến đỉnh núi rồi, Di-lặc dùng hai tay tách núi ra hai bên, như vua Chuyển luân mở cổng thành lớn. Bấy giờ Phạm vương cầm dầu thơm cõi trời rưới lên đỉnh đầu ngài Ma-ha Ca-diếp (vị đại đệ tử tu hạnh đầu-đà bậc nhất của Phật Thích-ca). Dầu rưới khắp thân rồi, Phạm vương đánh kiền-chùy lớn (dụng cụ gõ để báo hiệu tập họp chúng tăng), thổi ốc pháp lớn. Ma-ha Ca-diếp liền tỉnh dậy từ diệt tận định (tầng định sâu nhất, mọi hoạt động tâm ý đều ngưng lặng), sửa sang y phục ngay ngắn, để trần vai phải, gối phải chạm đất, quỳ thẳng chắp tay, cầm áo tăng-già-lê (áo đại y, áo lớn nhất của tu sĩ) của Phật Thích-ca Mâu-ni trao cho Di-lặc mà nói rằng: "Đại sư Thích-ca Mâu-ni, đấng Đa-đà-a-già-độ (Như Lai), A-la-ha (bậc đáng được cúng dường), Tam-miệu-tam-phật-đà (bậc Chánh biến tri), khi sắp nhập niết-bàn đã trao chiếc áo pháp này cho con, dặn con dâng lên Thế Tôn."
Bấy giờ đại chúng đều thưa với Phật: "Vì sao hôm nay trên đỉnh núi này lại có loài sâu đầu người (?) thấp bé xấu xí, mặc áo sa-môn, mà lại biết lễ lạy cung kính Thế Tôn?" Lúc ấy Phật Di-lặc quở các đại đệ tử chớ khinh người này, rồi nói kệ rằng:
Chim công có màu lông đẹp, mà bị chim ưng, chim cắt, chim diều ăn thịt;
Voi trắng có sức vô lượng, sư tử con tuy nhỏ,
Vồ ăn voi như bụi đất; rồng lớn thân to vô lượng,
Bị chim cánh vàng chộp bắt; thân người tuy cao lớn,
Béo trắng, đoan chính, đẹp đẽ, (mà như) bình bảy báu đựng phân,
Dơ bẩn không chịu nổi. Người này tuy thấp nhỏ,
Trí tuệ như vàng đã luyện, phiền não và tập khí (thói quen nhiễm từ lâu đời) đã dứt hết từ lâu,
Khổ sinh tử không còn sót; vì giữ gìn chánh pháp nên ở lại đây,
Thường tu hạnh đầu-đà, hơn hết trong trời người,
Khổ hạnh không ai bằng. Đấng Mâu-ni (bậc thánh tịch tĩnh, chỉ Phật Thích-ca), bậc Lưỡng túc tôn,
Đã sai đến chỗ ta. Các ngươi hãy một lòng
Chắp tay cung kính lễ.
Nói kệ xong, Phật bảo các tỳ-kheo: "Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni giáo hóa chúng sinh trong đời ác năm trược; trong một nghìn hai trăm năm mươi đệ tử, vị này tu hạnh đầu-đà bậc nhất, thân sắc vàng, đã bỏ người vợ thân sắc vàng mà xuất gia học đạo, ngày đêm tinh tấn như cứu lửa cháy trên đầu, thương xót chúng sinh nghèo khổ hèn kém, thường ban phúc cứu độ họ, vì giáo pháp mà ở lại thế gian. Ma-ha Ca-diếp chính là người này." Nói lời ấy xong, tất cả đại chúng đều làm lễ ngài.
Bấy giờ Di-lặc cầm áo tăng-già-lê của Phật Thích-ca Mâu-ni đắp lên tay phải, không phủ kín, chỉ vừa che được hai ngón tay; lại đắp lên tay trái, cũng chỉ che được hai ngón. Mọi người lấy làm lạ, than rằng thân đức Phật trước thấp bé như thế, đều là do chúng sinh tham lam vẩn đục, kiêu mạn mà ra.
Phật bảo Ma-ha Ca-diếp: "Ông hãy hiện thần túc (thần thông) và nói các kinh pháp của Phật quá khứ." Bấy giờ Ma-ha Ca-diếp vọt thân lên hư không, làm mười tám phép biến hóa: hoặc hiện thân lớn đầy khắp hư không; lớn rồi lại hiện nhỏ như hạt đình lịch (một loại hạt cây rất nhỏ); nhỏ rồi lại hiện lớn; trên thân phun nước, dưới thân phun lửa; đi trên đất như đi trên nước, đi trên nước như đi trên đất; ngồi nằm giữa hư không mà thân không rơi xuống; vọt lên ở phương đông lặn mất ở phương tây, vọt lên ở phương tây lặn mất ở phương đông; vọt lên ở phương nam lặn mất ở phương bắc, vọt lên ở phương bắc lặn mất ở phương nam; vọt lên ở rìa lặn mất ở giữa, vọt lên ở giữa lặn mất ở rìa; vọt lên ở trên lặn mất ở dưới, vọt lên ở dưới lặn mất ở trên. Ở giữa hư không, ngài hóa ra một hang động bằng lưu ly. Nhờ sức thần của Phật, ngài dùng tiếng nói thanh tịnh như Phạm thiên mà giảng mười hai bộ kinh (mười hai thể loại kinh điển) của Phật Thích-ca Mâu-ni.
Đại chúng nghe xong, lấy làm lạ chưa từng có; tám mươi ức người xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhơ (được con mắt thấy chân lý trong sạch), không còn chấp giữ các pháp, chứng quả A-la-hán; vô số trời người phát tâm bồ-đề. Ngài đi quanh Phật ba vòng rồi từ trên không hạ xuống, làm lễ Phật, nói rằng mọi pháp hữu vi đều là vô thường, rồi từ biệt Phật lui về chỗ ở cũ trên núi Kỳ-xà-quật, từ thân phát ra lửa mà nhập bát-niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, tức là qua đời hẳn, không còn tái sinh). Người ta thu xá-lợi của ngài, dựng tháp trên đỉnh núi.
Phật Di-lặc khen rằng: "Tỳ-kheo Đại Ca-diếp là người mà Phật Thích-ca Mâu-ni thường khen ngợi trong đại chúng: tu hạnh đầu-đà bậc nhất, thông đạt thiền định, giải thoát, tam-muội. Người này tuy có sức thần lớn mà không có tâm kiêu căng, có thể khiến chúng sinh được vui mừng lớn, thường thương xót chúng sinh hèn kém nghèo khổ." Phật Di-lặc khen thân xương cốt của Đại Ca-diếp rằng: "Lành thay! Đại Ca-diếp, vị đại đệ tử có thần đức lớn của Thích Sư tử (Phật Thích-ca, ví như sư tử trong loài người), đã có thể tu sửa tâm mình trong đời ác kia." Bấy giờ thân xương cốt của Ma-ha Ca-diếp liền nói kệ rằng:
Hạnh đầu-đà là kho báu, giữ giới là cam lộ,
Người thực hành được đầu-đà ắt đến chốn không còn chết.
Giữ giới thì được sinh lên trời và được niềm vui niết-bàn.
Nói kệ xong, thân ấy như nước lưu ly trở vào trong tháp.
Bấy giờ nơi thuyết pháp rộng tám mươi do-tuần, dài một trăm do-tuần; người trong đó dù ngồi hay đứng, dù gần hay xa, ai cũng thấy Phật ở trước mặt mình, riêng vì mình mà nói pháp. Phật Di-lặc ở đời sáu vạn ức năm, vì thương xót chúng sinh nên khiến họ được pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý). Sau khi Phật diệt độ (nhập niết-bàn, qua đời), chư thiên và người đời trà-tỳ (hỏa táng) thân Phật. Bấy giờ vua Chuyển luân thu lấy xá-lợi, ở bốn thiên hạ mỗi nơi dựng tám vạn bốn nghìn ngôi tháp. Thời chánh pháp (thời kỳ giáo pháp còn nguyên vẹn, có người tu chứng) tồn tại ở đời sáu vạn năm; thời tượng pháp (thời kỳ giáo pháp chỉ còn giống hình thức, ít người tu chứng) hai vạn năm.
"Các ông nên siêng năng tinh tấn hơn nữa, phát tâm thanh tịnh, làm các nghiệp lành, thì chắc chắn được thấy thân Phật Di-lặc, ngọn đèn sáng của thế gian, không còn nghi ngờ gì."
Phật nói lời ấy xong, tôn giả Xá-lợi-phất và tôn giả A-nan (vị thị giả, đệ tử nghe nhiều nhớ nhiều nhất của Phật) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, làm lễ Phật, quỳ theo kiểu người Hồ (quỳ gối phải chạm đất, gối trái dựng lên), chắp tay thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Kinh này nên gọi tên là gì, và phải vâng giữ như thế nào?"
Phật bảo A-nan: "Ông hãy khéo ghi nhớ giữ gìn, vì khắp trời người mà phân tích giảng nói, chớ làm người cuối cùng cắt đứt giáo pháp. Cốt yếu của pháp này gọi là kinh 'Tất cả chúng sinh dứt hạt giống ngũ nghịch, rửa sạch nghiệp chướng, báo chướng (trở ngại do quả báo), phiền não chướng (trở ngại do phiền não), tu tập lòng từ, cùng tu hành với Di-lặc'; hãy vâng giữ như thế. Cũng gọi là kinh 'Tất cả chúng sinh được nghe danh hiệu Phật Di-lặc ắt thoát khỏi đời năm trược, không rơi vào đường ác'; hãy vâng giữ như thế. Cũng gọi là kinh 'Phá nghiệp ác của miệng, tâm như hoa sen, chắc chắn được thấy Phật Di-lặc'; hãy vâng giữ như thế. Cũng gọi là kinh 'Lòng từ không giết hại, không ăn thịt'; hãy vâng giữ như thế. Cũng gọi là kinh 'Phật Thích-ca Mâu-ni lấy áo làm tín vật'; hãy vâng giữ như thế. Cũng gọi là kinh 'Nếu ai nghe danh hiệu Phật thì chắc chắn thoát khỏi tám nạn'; hãy vâng giữ như thế. Cũng gọi là kinh 'Di-lặc thành Phật'; hãy vâng giữ như thế."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Sau khi Phật diệt độ, các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, trời, rồng, tám bộ chúng, quỷ thần… nếu được nghe kinh này mà thọ trì, đọc tụng, lễ lạy, cúng dường, cung kính pháp sư (người giảng giải giáo pháp), thì phá được tất cả nghiệp chướng, báo chướng, phiền não chướng, được gặp Di-lặc và một nghìn đức Phật của Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời), ba loại bồ-đề (sự giác ngộ của bậc thanh văn, của bậc Bích-chi-phật và của Phật) đều thành tựu theo nguyện, không phải mang thân nữ, có chánh kiến (cái thấy đúng đắn), xuất gia và được đại giải thoát."
Nói lời ấy xong, đại chúng nghe Phật dạy đều rất vui mừng, làm lễ Phật rồi lui ra.
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video