# Kinh Phật nói về Đại thừa Đồng tính (Đại thừa: "cỗ xe lớn", dòng Phật giáo nhằm đưa tất cả chúng sinh đến giác ngộ; Đồng tính: "cùng một bản tính", chỉ chỗ chứng ngộ được bản tính giống như chư Phật)
Kinh Phật nói về Đại thừa Đồng tính, hai quyển.
Kinh dịch lại, không thuộc năm bộ lớn của Đại thừa.
Kinh Phật nói về Đại thừa Đồng tính, hai quyển.
Đời nhà Chu họ Vũ Văn (tức nhà Bắc Chu), Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh là lời Phật dạy, Luật là giới luật, Luận là các bài giảng giải) Xà-na-da-xá cùng Tăng An dịch.
Kinh Phật nói về Đại thừa Đồng tính, quyển thượng.
Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Bà-già-bà (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc có đầy đủ phúc đức, được cả thế gian tôn kính) ở trên đỉnh núi Đại Ma-la-da tinh diệu, bên ao hoa trong khu vườn rừng lớn. Đó là nơi cư ngụ của các vị Đại trì chú thần (các vị thần nắm giữ và sử dụng thần chú), là chỗ người thường không thể đi đến, là nơi ở của những bậc đắc đạo cao nhất. Cùng ở với Ngài có đông đủ một nghìn hai trăm năm mươi vị đại tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận đủ giới luật). Tất cả đều là đại Thanh văn (những người nghe lời Phật dạy mà tu hành, giác ngộ, hướng tới quả vị A-la-hán), việc cần làm đã làm xong, đã vượt qua mọi địa vị của người phàm. Tên của các vị là: Tôn giả (bậc đáng tôn kính) A-nhã Kiều-trần-như, Tôn giả A-thuyết-thị, Tôn giả Ma-ha Ca-diếp, Tôn giả Xá-lợi-phất, Tôn giả Ma-ha Mục-kiền-liên. Có các vị đại Thanh văn như thế.
Lại có chúng Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn). Các vị đều là đại Bồ-tát, đều đã đạt được mọi pháp tu tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một chỗ không tán loạn) và đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ giáo pháp không quên mất; cũng chỉ những câu thần chú) của Bồ-tát. Tất cả đều đã an trụ trong các địa (các tầng bậc tu chứng) của Bồ-tát. Tên của các vị là: Thánh giả Di-lặc Bồ-tát Ma-ha-tát, Đại Ý Bồ-tát Ma-ha-tát, Ích Ý Bồ-tát Ma-ha-tát, Kiên Ý Bồ-tát Ma-ha-tát, Định Ý Bồ-tát Ma-ha-tát, Vô Tận Ý Bồ-tát Ma-ha-tát, Vô Biên Ý Bồ-tát Ma-ha-tát, Hải Ý Bồ-tát Ma-ha-tát, Chính Định Ý Bồ-tát Ma-ha-tát, Tịnh Ý Bồ-tát Ma-ha-tát, Trí Ý Bồ-tát Ma-ha-tát. Tất cả các vị như thế đều đã được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) về cõi Phật riêng của mình, để sau này chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi khắp nơi nghiền nát phiền não) khi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật).
Lại có các bậc tối thượng, tối thắng trong hàng trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có sức mạnh), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời, sống bằng hương thơm), a-tu-la (loài thần có sức mạnh nhưng hay nóng giận, thường giao chiến với chư thiên), ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (loài thần ca múa, hình dạng gần giống người), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), cùng các vị trì chú thần và phi nhân (các loài không phải người). Họ mang đủ mọi hình dạng, đội mũ trời, mặc y phục, cầm khí giới cùng các cờ phướn, lọng che. Lại có các chúng quỷ thần, tiên nhân... tất cả đều đến họp ngồi, mong được nghe pháp.
Bấy giờ, đức Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính — danh hiệu của Phật) được đại chúng đông như biển vây quanh trước sau. Pháp Ngài giảng, đoạn đầu, đoạn giữa, đoạn cuối đều hay; nghĩa sâu xa, lời khéo léo, giảng rộng đầy đủ về phạm hạnh (đời sống tu hành trong sạch, xa lìa dâm dục) thanh tịnh. Lúc ấy, trong thành lớn Lăng-già có một vị vua La-sát (loài quỷ dữ, thường ăn thịt người) tên là Tỳ-tỳ-sa-na cai trị nơi ấy.
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na nghe tin đức Phật đang ở trên đỉnh núi Đại Ma-la-da tinh diệu, bên ao hoa trong khu vườn rừng lớn, nơi cư ngụ của các Đại trì chú thần, chỗ người thường không thể đến, nơi bậc đắc đạo cao nhất ở, đang cùng một nghìn hai trăm năm mươi tỳ-kheo giảng nói về phạm hạnh. Vua liền nghĩ: "Danh hiệu Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) hiếm có ở đời như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền rất lâu mới nở một lần), trải qua vô số thời gian mới được nghe một lần, huống chi là được gặp Phật. Ta ở trong cõi này vô lượng vô số thời gian không được nghe pháp, giống như con rùa mù gặp lỗ của khúc gỗ nổi (ví với việc cực kỳ khó gặp: con rùa mù giữa biển lớn trăm năm mới ngoi lên một lần, mà lại tình cờ chui đầu đúng vào lỗ của một khúc gỗ đang trôi). Ở trong cõi này, gặp được chư Phật và Phật pháp, vào được cảnh giới của Phật, chứng được đạo Phật — những việc như thế lại càng khó gấp bội.
Nay ta hãy mang theo thật nhiều châu báu, cùng những chuỗi ngọc trai, vô lượng hương hoa, hương bột, hương xoa, vòng hoa, y phục, cờ báu, phướn, lọng, cùng những dải lụa, âm nhạc và lời ca tán, dẫn quyến thuộc của ta đến chỗ Phật. Đến nơi rồi, ta sẽ dùng các thứ cúng dường ấy dâng lên Như Lai, và muốn thưa hỏi chính pháp để đền đáp (?) cho trọn một đời ta."
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na tuyên báo khắp với các chúng La-sát: "Các ngươi hãy cùng đồng lòng hòa hợp, mang theo thật nhiều vàng bạc quý đẹp, ngọc ma-ni (ngọc báu như ý), ngọc kha (loại ngọc trắng như vỏ ốc), lưu ly, san hô, mã não, chuỗi ngọc trai, ngọc trai đỏ, cùng vô lượng hương hoa tinh diệu đủ loại; hãy tấu các thứ âm nhạc và ca tán, để cùng đến chỗ Phật. Như Lai là Vua của chánh pháp, cao quý nhất trong ba cõi (tam giới: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới luân hồi), là khối phúc đức vô thượng, đầy đủ các tướng tốt, là bậc biết và thấy tất cả, là ruộng phúc vô thượng (người đáng được cúng dường, ai cúng dường thì được phúc như gieo hạt vào ruộng tốt). Chúng ta hãy đến chỗ Ngài, mang các đồ cúng này để dâng cúng. Vì sao vậy? Vì trải qua vô số thời gian mới gặp Phật ra đời, được thấy Phật là khó; lìa được tám nạn (tám hoàn cảnh khiến không thể gặp Phật nghe pháp: sinh vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, cõi trời Trường thọ, vùng biên địa xa xôi, bị mù điếc câm ngọng, kẻ khôn lanh thế gian mà tà kiến, sinh vào thời trước hoặc sau khi Phật ra đời) là khó; được nghe đến Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) là khó." Nghĩ như vậy xong, vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) giữa đại chúng rằng:
Vô lượng vô số thời gian, Phật mới hiện ra ở thế gian;
Muốn lìa khỏi tám nạn, lại phải trải qua vô lượng đời.
Trong trăm nghìn ức kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), hiếm khi gặp được Thế Tôn,
Ví như hoa ưu-đàm, vô số thời gian mới nở.
Địa ngục và súc sinh, khổ nhất là đường ngạ quỷ (loài quỷ đói),
Chúng sinh qua lại trong sáu nẻo (sáu cõi luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), xoay vần như bánh xe.
Để cho loài chúng sinh này lìa khỏi các tai ách của tám nạn,
Vì làm lợi ích cho chúng sinh, nên ngọn đèn của thế gian ra đời.
Ánh sáng mặt trời trí tuệ chiếu soi, phá tan sự mù lòa của vô minh (sự si mê, không thấy rõ chân lý).
Chúng ta cùng nhau đến nơi ấy, cúng dường đấng tôn quý vô thượng,
Để dạy cho trời và người ở đời rằng: cúng dường thì được quả báo lớn.
Vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na nói bài kệ ấy xong, nhờ sức thần của Phật, giữa hư không phóng ra trăm nghìn ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn, khoảng trăm triệu hoặc hơn nữa) lưới ánh sáng lớn, chiếu khắp thành lớn Lăng-già. Chiếu xong, vua Tỳ-tỳ-sa-na và tất cả chúng La-sát đều vui mừng nhảy nhót. Bấy giờ, từ trong ngọn lửa ánh sáng lớn ấy vang ra bài kệ về pháp tướng (tướng trạng chân thật của mọi sự vật) rất sâu xa:
Các pháp vốn vắng lặng, rỗng không, vô ngã (không có cái "tôi" thật sự tồn tại); chúng sinh ở thuở đầu, giữa, cuối đều không thể nắm bắt được.
Ví như huyễn ảo, giấc mộng, bọt nước, bóng nắng dợn, sương mù, tia chớp, bọt sóng, vòng lửa quay.
Thế đế (chân lý theo quy ước của thế gian) và những pháp do duyên sinh ra đều không thật; gốc rễ vô minh và ái (lòng tham luyến) làm cho thế gian hiện ra.
Quán xét chân thật thì không có ái, cũng không có vô minh; các pháp như hư không, trong sạch, không thể nói được.
Vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na nghe trong lưới ánh sáng vang ra bài kệ về pháp tướng như thế, liền đạt được vô ngã pháp nhẫn rất sâu (sự hiểu biết vững chắc, an trụ không lay chuyển vào lẽ mọi pháp đều không có tự ngã). Trong chúng La-sát, có người được nhẫn, có người phát tâm bồ-đề (bồ-đề: giác ngộ; tâm bồ-đề: tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh), có người phát thuận nhẫn (sự nhẫn thuận theo chân lý, giai đoạn tiến gần đến chứng ngộ), có người được thấy chân thật. Lúc ấy vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na đối với Phật pháp hiểu rõ không còn nghi ngờ, đã khoác lên mình áo giáp vững chắc của bồ-đề, lại phát nguyện này mà nói kệ rằng:
Trời, người và a-tu-la, tất cả Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) và chúng trời cõi trên,
Pháp tối diệu vô thượng như thế này, họ chưa từng được hiểu được thấy.
Tôi nguyện ở tương lai được pháp này, đầy đủ mọi trí tuệ không chướng ngại,
Ở trong thế giới này thành Phật đạo, độ thoát vô lượng ức chúng sinh.
Diễn nói pháp vi diệu của chư Phật, là Bát thánh đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, thiền định đúng) vô lậu (không còn phiền não rò rỉ) tối thắng,
Khiến việc tôi làm thành trí tuệ vô biên, có ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nơi thân Phật) trang nghiêm thân.
Nếu siêng năng làm các việc lành, và hạnh công đức của Phật được đầy đủ,
Làm lợi ích chúng sinh, giúp họ thoát khỏi sợ hãi, giữ gìn các công đức, diệt sạch bụi nhơ của các cõi hữu (sự hiện hữu trong vòng luân hồi),
Mặt như mặt trời mặt trăng, sáng trong thanh tịnh, ở trong ba cõi được làm Phật.
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề được bất thoái chuyển (không còn lùi bước). Liền theo ý muốn, vừa nghĩ đến thì hiện ra đủ loại hoa hương tinh diệu, hương xoa, hương bột, vòng hoa, y phục, cờ báu, phướn, lọng, ngọc ma-ni, dải lụa, chuỗi ngọc trai; tấu các kỹ nhạc, vỗ tay ca tán, tiếng hay vang khắp, khen ngợi công đức và tướng tốt của Như Lai. Vua mang các đồ cúng dường như thế, cùng quyến thuộc bay trên hư không như ngỗng chúa bay, tiến đến chỗ Phật. Đến nơi, từ trên không hạ xuống. Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na cùng quyến thuộc chắp tay hướng về Phật, nâng chân Thế Tôn cúi đầu lễ trăm lần. Lễ xong, đi vòng quanh Phật ba vòng, cho đến nghìn vòng. Rồi vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na ngay trước Phật năm vóc gieo xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán sát đất — lối lễ kính cao nhất) như cây bị chặt đổ xuống, lại nói rằng: "Nam-mô (xin quy kính) đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni, bậc Chí chân Đẳng chính giác (bậc giác ngộ chân thật tuyệt đối, ngang bằng chư Phật, chân chính), Pháp thân (thân chân lý của Phật) tối thượng được trang nghiêm bằng vô lượng công đức, bậc trượng phu như sư tử, cao quý nhất trong ba cõi." Nói xong, vua liền đứng dậy chắp tay, trước Thế Tôn nói kệ khen ngợi:
Đời xưa trải qua ức kiếp sinh ra, chuyên tâm tinh tấn (?), làm hạnh khó làm, tu khổ hạnh để cầu bồ-đề.
Bố thí đồ ăn uống, y phục và xe cộ, ức số bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não) cho người đến xin.
Trải những kiếp không thể nghĩ bàn mà không hối tiếc, bỏ cả đất nước, làng xóm, bề tôi và dân chúng.
Cung vua trang hoàng đầy châu báu, ức kiếp khó bỏ mà đều bỏ được.
Xưa có tên là thái tử Tu-đại-noa, ở trong núi rừng đem vợ con bố thí.
Trước kia bỏ thân mình cứu con cọp mẹ vừa sinh, cắt thịt thân mình cứu con chim bồ câu khốn cùng.
Móc mắt cho người bà-la-môn (người thuộc giai cấp tư tế ở Ấn Độ) bị mù, trong đời đó không chút oán hận.
Bố thí cả đầu mình để làm nhân cầu bồ-đề, lòng đối với người đến xin luôn vui vẻ.
Vì giữ gìn giới luật luôn thanh tịnh, không phạm thánh hạnh, thuận theo vô vi (cảnh giới không do tạo tác, không sinh không diệt, tức Niết-bàn).
Không giết hại sinh mạng, không trộm của người, luôn thuận theo phạm hạnh, ở đời không ganh tị.
Lìa bỏ uống rượu, không nói dối, che chở chúng sinh như thân mình.
Xưa không nói lời hai lưỡi (lời đâm thọc chia rẽ), không nói các lời độc ác, cũng không giận dữ, không nói lời thêu dệt.
Thế Tôn lìa điều tà, luôn hiền hòa nhu thuận, đối với chúng sinh trước mặt không hề làm phiền não xúc phạm.
Công đức như ý, lìa tà kiến (cái thấy sai lệch), cúng dường Tam bảo lòng không lay chuyển.
Xuất gia không nhơ, trừ bỏ năm dục (năm thứ ham muốn do sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, sự xúc chạm), nương theo giới Phật, tu hạnh giải thoát.
Trước kia tu nhẫn nhục, chịu đựng mọi khổ, bị phỉ báng, chê bai, làm khốn đốn và trách mắng.
Những khổ đau đã chịu ngày xưa, vì chúng sinh nên lòng không oán hận.
Nếu ở bên Phật có kẻ khởi lòng giết hại quấy phá, Ngài đối với họ lòng từ xem như con.
Phật sinh ra ở đời thường tu nhẫn nhục, giải thoát ức số chúng sinh khổ đau.
Như Lai thuở xưa khi cầu đạo, làm vị đại tiên tên là Nhẫn Nhục.
Trong đời ấy bị cắt xẻo thân thể, nhịn đau mà đối với nhà vua không có lòng hại.
Vì vua ấy và phu nhân diễn nói bạch pháp (pháp lành trong sạch), khiến họ vui mừng.
Trải ức kiếp không thể nghĩ bàn luôn tinh tấn, trừ bỏ lười biếng, ý tà, sự hẹp hòi kém cỏi.
Các khổ hạnh xưa kia đều nhẫn chịu được, tinh tấn rộng lớn mà giác ngộ bồ-đề.
Kinh hành (đi tới đi lui chậm rãi để tu tập) không ngủ cũng không mệt mỏi, tôn trọng cúng dường vô lượng Phật.
Chúng sinh cần gì luôn tùy thuận đáp ứng, huân tu (tu tập thấm dần lâu ngày) thành pháp vô thượng của Phật.
Xưa tu thiền định để hàng phục tâm, đã khéo thành tựu bốn bậc thiền (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc) và định Vô sắc (các tầng thiền định cao hơn, vượt khỏi hình sắc).
Tam-muội, chính niệm, sức năm thần thông, thuở xưa tu tròn đầy thiền vô lậu.
Trí tuệ Như Lai tròn đầy, vô lậu, biết các pháp như huyễn, thảy đều giả dối.
Không có ngã, chúng sinh, thọ mạng và con người; lưới phiền não trói buộc, theo nghiệp (hành động có tạo quả báo) mà xoay chuyển.
Cõi Dục bất tịnh có bốn thứ mê lầm (?); chúng sinh có phiền não nhưng cảnh giới gốc vốn thanh tịnh.
Đã biết gốc của chúng sinh thật là thanh tịnh, được đầy đủ sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ).
Ai có thể nói được trí tuệ phương tiện này, siêng năng cầu khối phúc vô tận của Phật?
Con phát ba nghiệp (thân, lời nói, ý nghĩ) thù thắng hướng về Như Lai, đời sau được thành Phật, con xin đảnh lễ.
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na nói kệ ấy xong, lại dùng vô lượng thứ tối diệu, cùng hương hoa, hương bột, hương xoa, vòng hoa, y phục, cờ báu, phướn, lọng, âm nhạc, ca vịnh, khen ngợi Như Lai; tôn trọng, cung kính, phụng sự đầy đủ, cúng dường Phật cùng các chúng Thanh văn và đại Bồ-tát. Chúng La-sát kia cũng làm như vậy, đúng pháp phát khởi cúng dường Như Lai, hợp với ý Phật.
Cúng dường xong, vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, nay con có điều nghi, muốn hỏi Như Lai, bậc Chí chân Đẳng chính giác. Cúi xin Thế Tôn vì con mà giảng giải." Vua nói xong, Phật bảo vua Lăng-già: "Này vua Lăng-già, ta vẫn luôn cho phép ông hỏi những điều nghi về Phật. Tùy ý ông muốn, ta sẽ giải nói cho ông vui lòng."
Vua Lăng-già được cho phép rồi, bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, nói chúng sinh, chúng sinh — thưa Thế Tôn, vì nghĩa gì mà gọi là chúng sinh?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, nói chúng sinh, chúng sinh là: các duyên hòa hợp lại thì gọi là chúng sinh. Tức là đất, nước, lửa, gió, không gian, thức; danh sắc (danh: phần tinh thần; sắc: phần thể xác), lục nhập (sáu cửa tiếp xúc: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) do nhân duyên mà sinh ra. Lại nữa, chúng sinh giống như một bó tre (nhiều cây tre buộc lại, nương nhau mà đứng, không có cây nào là cái bó), do duyên nghiệp nên chịu báo, do duyên nghiệp nên được quả. Cái gọi là ngã, nhân, chúng sinh, thọ mạng, kẻ được nuôi dưỡng, chúng số (cái được kể là một chúng sinh); người biết, người thấy, người làm, người xúc chạm, người cảm thọ — đó gọi là chúng sinh."
Vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na thưa: "Thưa Thế Tôn, chúng sinh ấy lấy gì làm gốc, nương vào đâu mà tồn tại, lấy gì làm nhân?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, chúng sinh này lấy vô minh làm gốc, nương vào ái mà tồn tại, lấy nghiệp làm nhân." Vua thưa: "Thưa Thế Tôn, nghiệp có mấy loại?" Phật dạy: "Nghiệp có ba loại. Ba loại là gì? Là nghiệp thân, nghiệp lời nói, nghiệp ý. Lại có ba tướng: tịnh (lành), bất tịnh (dữ), và chẳng phải tịnh chẳng phải bất tịnh."
Vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na lại bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, làm sao chúng sinh bỏ thọ mạng này mà nhận thọ mạng kia, bỏ thân cũ này mà nhận thân mới kia?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, chúng sinh bỏ thân này rồi, sức gió nghiệp thổi, dời thức (thần thức: phần tâm thức đi tái sinh) mang đi; nghiệp tự mình đã tạo thì tự mình nhận quả, hoặc lành, hoặc chẳng lành, hoặc chẳng phải lành chẳng phải chẳng lành. Chúng sinh tạo nghiệp như thế, liền ở nơi kia nhận thân mới: hoặc noãn sinh (sinh ra từ trứng), hoặc thấp sinh (sinh ra từ chỗ ẩm ướt), hoặc thai sinh (sinh ra từ bào thai), hoặc hóa sinh (tự nhiên hiện ra, không cần cha mẹ). Tất cả đều do gió nghiệp tạo ra, mà nghiệp cũng không tự biết mình đã tạo gì; mỗi người tự nhận quả báo của mình. Này vua Lăng-già, chúng sinh bỏ thân mạng này mà nhận thân mới kia là như thế."
Vua Lăng-già thưa: "Thưa Thế Tôn, chúng sinh khi đã bỏ thân mạng này mà chưa nhận thân kia, thì trong khoảng giữa, thức dừng ở đâu?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, ý ông nghĩ sao? Hạt giống trong ruộng đến lúc nảy mầm, là hạt mất trước rồi mầm mới sinh, hay mầm sinh trước rồi hạt mới mất, hay chính lúc hạt mất thì mầm liền sinh?" Vua Tỳ-tỳ-sa-na thưa: "Không phải vậy, thưa Thế Tôn." Phật hỏi: "Này vua Lăng-già, nghĩa ấy thế nào?" Vua Lăng-già thưa: "Thưa Thế Tôn, hạt vừa mất thì mầm liền sinh; không phải hạt mất trước rồi mầm mới sinh, cũng không phải mầm sinh trước rồi hạt mới mất."
Phật dạy: "Đúng vậy, này vua Lăng-già. Không phải thức (trước) mất đi trước rồi thức sau mới sinh. Này vua Lăng-già, cũng không phải sinh ra thức trước rồi sức của thức sau mới mất (?). Này vua Lăng-già, chỉ là thức sau vừa diệt thì thức trước liền sinh. Này vua Lăng-già, như con sâu đo, trước đặt đầu và chân trước xuống, sau đó chân sau theo đến, thân nó co duỗi không hề đứt quãng. Cũng như thế, cũng như thế, này vua Lăng-già, thần thức này thấy rõ chỗ sinh trong cõi hữu phía trước rồi, thức liền dời sang gửi vào nơi ấy, khoảng giữa không đứt quãng."
Vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na thưa: "Thưa Thế Tôn, nếu như vậy thì không có trung ấm (thân trung gian giữa lúc chết và lúc tái sinh) sao?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, có một loại chúng sinh, đó là loài noãn sinh. Bỏ thân này rồi thì vào trong trứng, mà thần thức ấy bị gió nghiệp nắm giữ, dừng ở trong trứng mê muội không hay biết. Đến khi được ấp thành hình thì thức mới hay biết rõ ràng; nên biết lúc ấy trứng đã chín rồi. Vì sao vậy? Vì quy luật của loài noãn sinh là như thế; khi chưa chín thì không hay không biết. Vì sao vậy? Vì sức của nghiệp. Này vua Lăng-già, lại có chúng sinh có phúc lực thuần hậu, được làm con trong nhà Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp). Đứa trẻ ấy ở trong thai không bị thai làm nhơ, cũng không ở chung với những thứ nhơ nhớp của thai, cũng không bị ô nhiễm. Này vua Lăng-già, con của Chuyển luân vương phần nhiều là hóa sinh; nếu có nhận thai sinh, thì vừa vào thai đã kết thành hình hài, đến khi sinh ra thì phá màng mà ra. Này vua Lăng-già, vì nhân duyên ấy nên nói là có trung ấm."
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na thưa: "Thưa Thế Tôn, thần thức của chúng sinh lớn chừng nào, có màu sắc gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, thần thức của chúng sinh lớn không bờ bến, không màu sắc, không hình tướng, không thể thấy, không bị ngăn ngại, không hình dạng, không có chỗ nhất định, không thể nói được." Tỳ-tỳ-sa-na thưa: "Thưa Thế Tôn, tướng của thức như thế, lớn không bờ bến, không màu sắc, không hình tướng, không thể thấy, không ngăn ngại, không hình dạng, không chỗ nhất định, không thể nói — như vậy há chẳng phải là đứt mất rồi sao?"
Phật dạy: "Này vua Lăng-già, nay ta hỏi ông, ông cứ theo ý mình mà đáp, rồi ta sẽ giảng cho ông. Này vua Lăng-già, ví như đại vương ở trong cung điện hoặc trên lầu cao, thể nữ vây quanh, đang ngồi an vui, mặc đủ thứ y phục và đeo các chuỗi ngọc. Lúc ấy trong khu vườn rừng lớn có cây a-du-ca (cây vô ưu), đủ loại hoa trang điểm đẹp đẽ tinh xảo. Nơi khu vườn ấy có làn gió nhẹ mát, hoặc cơn gió lớn mạnh, thổi qua vườn rừng và cây a-du-ca ấy, hương thơm của các hoa bay đến chỗ vua. Vua có ngửi thấy không?" Tỳ-tỳ-sa-na bạch: "Thưa Thế Tôn, con ngửi thấy hương ấy." Phật hỏi: "Này vua Lăng-già, ông ngửi hương ấy có phân biệt biết được không?" Vua thưa: "Thưa Thế Tôn, con biết được." Phật hỏi: "Này vua Lăng-già, hương hoa mà vua nói là biết được ấy, có thấy nó lớn nhỏ ra sao, nhất định có màu gì không?" Vua Lăng-già thưa: "Không thấy, thưa Thế Tôn. Vì sao vậy? Vì tướng của hương ấy không màu sắc, không hiện hình, không ngăn ngại, không hình tướng, không chỗ nhất định, không thể nói được, nên không thấy được lớn nhỏ, hình dáng, màu sắc."
Phật dạy: "Này vua Lăng-già, ý ông nghĩ sao? Nếu không thấy hương ấy lớn nhỏ, thì có phải là tướng đứt mất không?" Tỳ-tỳ-sa-na thưa: "Không phải, thưa Thế Tôn. Vì sao vậy? Nếu các hương ấy là tướng đứt mất thì không ai ngửi được." Phật dạy: "Đúng vậy, đúng vậy, này vua Lăng-già. Tướng của thức cũng như thế, nên thấy như thế. Này vua Lăng-già, nếu thức là tướng đứt mất thì không có sinh tử để có thể biết được. Như vậy, này vua Lăng-già, tướng của thức vốn thanh tịnh, chỉ bị vô minh, tham ái, tập khí (thói quen tích tụ lâu đời), nghiệp... là các phiền não khách (phiền não từ ngoài đến, không phải bản chất vốn có) che lấp.
"Này vua Lăng-già, ví như cõi hư không trong sạch, chỉ có bốn thứ bụi khách làm ô nhiễm. Bốn thứ là gì? Là khói, mây, bụi, sương mù. Này vua Lăng-già, tướng của thức cũng như thế: vì vốn thanh tịnh nên không bờ bến, không thể nắm bắt, không có màu sắc nhiễm ô, chỉ bị các phiền não khách che phủ làm nhiễm. Vì sao vậy? Này vua Lăng-già, khi quán xét chân chính thì không thấy có chúng sinh: không ngã, không chúng sinh, không thọ mạng, không kẻ được nuôi dưỡng, không người, không chúng số, không người biết, không người thấy, không người giác, không người thọ, không người nghe, cho đến không có sắc, thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn — năm nhóm hợp thành con người: thể xác, cảm giác, tri giác, ý chí và tâm thức). Này vua Lăng-già, khi quán xét chân chính thì không có sự phân biệt nào có thể nắm được. Này vua Lăng-già, các pháp do hòa hợp mà có, không có tướng chân thật. Ông tuy đã được tướng chân thật của chúng sinh, cũng chớ bỏ cánh đồng hoang của sự sinh và hữu này (?). Thế nào gọi là được tướng chân thật của chúng sinh? Đó là được Đại trí Đồng tính kia." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Chúng sinh do sức nghiệp tự xoay vần, không được đạo tối thượng là Bát thánh đạo.
Nếu lìa các nghiệp, chứng quả vô lậu, thì tu hạnh vô thượng, làm lợi ích chúng sinh.
Bấy giờ Tỳ-tỳ-sa-na thưa: "Thưa Thế Tôn, có vô lượng chúng sinh nhiều như cát sông Hằng (hằng hà sa: ví với số lượng nhiều không đếm xuể) ở trong rừng rậm, trong biển cả của các cõi hữu thuộc ba cõi này, có người đã đến bờ bên kia, có người sắp muốn đến; có người chứng pháp Thanh văn, có người chứng pháp Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe Phật dạy), cũng có một số người đã chứng Đại trí Đồng tính vô thượng. Ở đời vị lai cũng có vô lượng vô biên không thể đếm, a-tăng-kỳ (số lượng lớn không thể tính đếm) lại vượt hơn số ấy, chúng sinh nhiều như cát sông Hằng, nương theo Tam thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), mỗi người theo một cỗ xe riêng mà vào Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, thoát khỏi luân hồi). Thế mà cõi chúng sinh không tăng không giảm. Như vậy, thưa Thế Tôn, con biết như thế thì sinh lòng chán nản mỏi mệt."
Phật dạy: "Này vua Lăng-già, ông chớ sinh ý nghĩ chán mỏi về điều này. Vì sao vậy? Vì các cõi chúng sinh trước sau không thể cùng tận; hư không giới (cõi hư không) và pháp giới (toàn thể mọi sự vật, mọi pháp) cũng như vậy. Cho nên, này vua Lăng-già, các cõi chúng sinh không thể nói hết, do đó biết được là không tăng không giảm. Như thế, trong rừng rậm, trong biển hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) của ba cõi, người đã được độ và người sắp được độ, mà cõi chúng sinh cũng không tăng không giảm. Này vua Lăng-già, ví như cõi hư không không tăng không giảm, không trước không sau cũng không khoảng giữa, cho nên hư không không thể biết được; nó cùng khắp mọi nơi, không ngăn ngại, không lo buồn, không tạo tác, không tư tưởng. Cũng như thế, cũng như thế, này vua Lăng-già, cõi chúng sinh không có đầu, giữa, cuối để tìm mà có thể được. Này vua Lăng-già, chỉ có người đã được Thánh pháp Đồng tính thì mới gọi là đã hết cõi chúng sinh mà thôi; còn đạo hữu vi thì không hết, không diệt. Này vua Lăng-già, cũng không phải lìa nó mà có đạo giải thoát. Vì sao vậy? Vì tính chất của cõi chúng sinh là như thế, cho nên không có đầu, không có giữa, không có cuối."
Tỳ-tỳ-sa-na lại hỏi Phật: "Thưa Thế Tôn, biển hành nghiệp hữu vi của chúng sinh hình dáng giống như gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, biển hành nghiệp hữu vi của chúng sinh giống như biển cả." Lại hỏi: "Thưa Thế Tôn, pháp của chư Phật giống như gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, pháp của chư Phật giống như chiếc thuyền lớn." Lại hỏi: "Thưa Thế Tôn, tỳ-kheo xuất gia nhận pháp cụ túc giới (bộ giới luật đầy đủ của người xuất gia) giống như gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, tỳ-kheo xuất gia nhận pháp cụ túc giới giống như người đi buôn ngồi trên thuyền lớn." Lại hỏi: "Thưa Thế Tôn, như lời Thế Tôn dạy, nương theo giới pháp của Phật mà vâng làm đầy đủ, không hủy phạm, thì giống như gì?" Phật dạy: "Giữ giới, tinh tấn, nhận pháp và biết đủ, giống như người đi buôn ngồi trên chiếc thuyền vững chắc, thành tựu đầy đủ. Này vua Lăng-già, ai có thể như lời Phật dạy mà giữ giới pháp không phá, không phạm, thực hành đầy đủ, thì cũng như vậy."
Lại hỏi: "Thưa Thế Tôn, thiện tri thức (người bạn lành, người thầy hướng dẫn đúng đường tu) giống như gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, thiện tri thức giống như người lái thuyền." Lại hỏi: "Thưa Thế Tôn, siêng tu Bát thánh đạo giống như gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, người siêng tu Bát thánh đạo giống như gió thuận mạnh thổi chiếc thuyền." Tỳ-tỳ-sa-na lại hỏi: "Thưa Thế Tôn, thiền định, tam-muội và các thần thông giống như gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, thần thông và tam-muội giống như xứ châu báu." Tỳ-tỳ-sa-na lại hỏi: "Thưa Thế Tôn, bảy bồ-đề phần giống như gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, bảy bồ-đề phần (bảy yếu tố giúp giác ngộ: chọn lựa pháp đúng, tinh tấn, hoan hỷ, thân tâm nhẹ nhàng an ổn, chính niệm, thiền định, buông xả) giống như bảy loại báu." Lại hỏi: "Thưa Thế Tôn, người được bảy bồ-đề phần, chứng Đại thừa Đồng tính giống như gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, người được bảy bồ-đề phần, chứng Đại thừa Đồng tính, ví như người gặp được bảy loại báu, giàu có lớn, của cải vừa ý đầy đủ. Lành thay người khéo xuất gia, ở trong pháp của ta chứng quả Phật vô thượng không chướng ngại." Bấy giờ Thế Tôn lại nói kệ:
Quán xét các khổ của cõi hữu, khổ của mình và khổ của chúng sinh,
Cũng bỏ các trói buộc của cõi hữu, xuất gia trong pháp của ta,
Người ấy liền gọi là con Phật, bậc đức lớn nhất trong đại chúng;
Siêng năng chịu khó tu đúng pháp, sẽ được làm Thế Tôn.
Bấy giờ Tỳ-tỳ-sa-na lại hỏi Phật: "Thưa Thế Tôn, nếu có chúng sinh ở trong Phật pháp, đã được xuất gia mà không giữ được giới, hoặc có người phạm giới, hoặc có người phá giới, phạm hạnh dâm dục, hoặc có người cởi bỏ pháp phục (áo của người tu), bỏ giới trở về đời thường. Thưa Thế Tôn, những người si mê như thế ví như gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, nếu có chúng sinh ở trong pháp của ta, đã được xuất gia, nhận giới pháp rồi lại làm các điều hủy phạm, thì những người si mê ấy phần nhiều rơi vào ác đạo (các nẻo xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), như người đi buôn ở giữa biển lớn, thuyền bị vỡ, mất mạng trong nước."
Tỳ-tỳ-sa-na thưa: "Thưa Thế Tôn, nếu có người phá giới, phạm giới, phạm hạnh dâm dục mà lại nói 'tôi tu phạm hạnh tinh tấn', lại có người vứt bỏ pháp phục, bỏ giới trở về đời thường; một loại người ấy sau khi mạng chung, có khi được sinh vào chỗ tốt, thì giống như gì?" Phật dạy: "Như người đi buôn ở giữa biển lớn, thuyền bị vỡ, chìm trong nước; có người vớ được tấm ván thuyền, có người bám được xác chết, có người tự sức mình bơi nổi. Này vua Lăng-già, người đi buôn vớ được tấm ván thuyền, nhờ sức gió thổi mà đến được cù lao hòn đảo; người bám xác chết thì được sóng biển đẩy dần đến bờ. Vì sao vậy? Vì quy luật của biển lớn là không giữ xác chết qua đêm. Còn người tự sức mình bơi nổi được thì qua được, muốn đến đâu tùy ý; đó là do thần biển từ bi cứu giúp họ.
"Cũng như thế, cũng như thế, này vua Lăng-già, nếu ai ở trong pháp của ta đã được xuất gia mà không thể theo giới đúng pháp giữ gìn, nếu bỏ giới pháp, mặc áo thế tục mà được sinh vào chỗ lành, đó là: hoặc nhờ nơi ta mà được lòng tin chân chính, hoặc nội tâm trong sạch, hoặc tuy phá giới mà vẫn luôn có hạnh từ bi, hoặc có tinh tấn. Cho nên, này vua Lăng-già, tuy là người phá giới hay đã hoàn tục, vẫn nhờ pháp của ta mà được sinh vào chỗ lành." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:
Thuở xưa đã tạo nhiều nghiệp tội, trong vô biên nghìn ức đời sinh ra,
Nếu phát lộ sám hối (bày tỏ tội lỗi và thành tâm ăn năn), không tạo thêm nữa, tội diệt không tăng nên được thanh tịnh.
Bấy giờ Tỳ-tỳ-sa-na lại hỏi Phật: "Thưa Thế Tôn, có tất cả mấy loại pháp trợ bồ-đề (pháp giúp đạt giác ngộ)?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, có ba mươi bảy phẩm pháp trợ bồ-đề. Thế nào gọi là ba mươi bảy phẩm? Đó là: bốn niệm xứ (bốn đề mục quán niệm: quán thân là nhơ nhớp, quán cảm thọ là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là vô ngã), bốn chính cần (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm sinh điều lành chưa có, tăng trưởng điều lành đã có), bốn như ý túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), năm căn (năm gốc lành: lòng tin, tinh tấn, chính niệm, thiền định, trí tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn ấy tăng trưởng mà thành), bảy giác phần và Bát thánh đạo. Này vua Lăng-già, đó gọi là ba mươi bảy phẩm pháp trợ bồ-đề."
Lại hỏi Phật: "Thưa Thế Tôn, cửa giải thoát có bao nhiêu?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, có ba cửa giải thoát. Ba cửa là gì? Đó là: Không (thấy mọi pháp đều rỗng không), Vô tướng (không chấp vào hình tướng), Vô nguyện (không còn mong cầu điều gì trong luân hồi)." Lại hỏi Phật: "Thưa Thế Tôn, cần phải niệm pháp gì?" Phật dạy: "Niệm sự chán lìa, sự diệt tận, sự vào Niết-bàn." Lại hỏi Phật: "Thưa Thế Tôn, các pháp đối trị (pháp dùng để khắc phục phiền não) có tất cả bao nhiêu?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, nói tóm lại có ba loại đối trị. Ba loại là gì? Người có tâm tham dục thì dùng bất tịnh quán (quán xét thân thể là nhơ nhớp để trừ lòng tham); người có tâm giận dữ thì dùng từ bi quán (quán lòng thương yêu để trừ giận); người có tâm ngu si thì dùng nhân duyên quán (quán lẽ mọi vật do nhân duyên sinh ra để trừ si mê). Đó gọi là ba pháp đối trị."
Lại hỏi Phật: "Thưa Thế Tôn, có mấy điều khéo léo cần phải ghi nhớ giữ gìn?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, điều cần ghi nhớ giữ gìn là: khéo biết về ấm (năm uẩn — năm nhóm hợp thành con người), khéo biết về giới (mười tám giới — sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), khéo biết về nhập (mười hai nhập — sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), khéo biết về phương tiện." Lại hỏi Phật: "Thưa Thế Tôn, cần phải quán xét gì?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, cần quán xét mười hai nhân duyên rất sâu (mười hai khâu nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử, bắt đầu từ vô minh và kết thúc ở già chết) và Bốn thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ) cùng nhân, quả, sự chứng đắc..."
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na lại đi vòng quanh Thế Tôn ba vòng, lấy các loại hoa bảy báu nhiều màu rải lên Phật. Rải xong, gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Phật, kinh ngạc tán thán Như Lai mà nói kệ:
Thế nào là các thánh hạnh của Bồ-tát, sinh ý tinh tấn làm lợi thế gian?
Bố thí, giữ giới, nhẫn nhục và tinh tấn, phát ý tối thượng vì bồ-đề,
Khi cầu trí tuệ vô lậu kia, thu nhận giáo hóa nhiều ức chúng sinh,
Rồi ở trong cõi tinh diệu được trang nghiêm bằng nhiều báu, không nhơ bẩn, mà được thành Phật?
Bấy giờ Thế Tôn bảo vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na: "Lành thay, lành thay, này vua Lăng-già! Ông biết thưa hỏi Như Lai việc này. Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ ghi nhớ, ta sẽ giải nói cho ông. Này vua Lăng-già, Bồ-tát Ma-ha-tát luôn phải tu sáu ba-la-mật, đối với tất cả chúng sinh không sinh lòng ác. Này vua Lăng-già, Bồ-tát khi tu pháp như thế thì không giảm không thiếu, đối với các pháp của Phật luôn được tăng trưởng, cũng không đắm nhiễm các pháp thế gian, thu nhận giáo hóa vô lượng chúng sinh, cũng làm thanh tịnh được cõi nước của Như Lai, lại có thể đạt đầy đủ Đại trí Đồng tính, ở trong Phật pháp không chướng không ngại."
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, phải tu hành thế nào? Làm sao được an trụ nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?" Phật dạy: "Hãy buông bỏ kiêu mạn, tự cao, ghen ghét; luôn tu bốn phạm hạnh thanh tịnh (bốn tâm vô lượng: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui mừng với niềm vui của người, buông xả bình đẳng); vui vẻ vì khắp tất cả chúng sinh mà luôn làm điều chân chính. Phải bỏ giết hại, trộm cắp, nói dối, nói thêu dệt, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, uống rượu, dâm dật. Chớ để tâm bồ-đề quên mất dù chỉ chốc lát. Vui lòng siêng tu sáu ba-la-mật; việc gì làm cũng luôn vì sự an vui của chúng sinh; ở giữa các pháp hữu vi mà tâm luôn vắng lặng. Muốn vượt qua biển hữu có nhiều điều sợ hãi, ông phải quán xét chân chính chúng sinh trong ba cõi, khiến họ được độ thoát.
"Lại nữa, này vua Lăng-già, nếu ông muốn cầu bồ-đề thì phải biết như thế này: nói bồ-đề, chỉ là có tên gọi, lời nói gọi là bồ-đề mà thôi. Vì sao vậy? Này vua Lăng-già, không có gì cả là bồ-đề. Không gốc rễ là bồ-đề. Không chỗ trụ là bồ-đề. Không nhơ là bồ-đề. Không bụi trần là bồ-đề. Không ngã là bồ-đề. Không thể nắm bắt là bồ-đề. Không màu sắc là bồ-đề. Không hình dạng là bồ-đề. Không có cái này là bồ-đề. Không có cái kia là bồ-đề. Không lo buồn là bồ-đề. Không phiền não là bồ-đề. Không bám chấp là bồ-đề. Không đắm nhiễm là bồ-đề. Không bờ bến là bồ-đề. Vô vi là bồ-đề. Không vẩn đục là bồ-đề. Đã vượt qua mọi giác quan là bồ-đề. Trừ hết mọi nhớ tưởng suy niệm là bồ-đề. Đã vượt qua mọi hành nghiệp của cõi hữu là bồ-đề. Không đáy là bồ-đề. Khó biết là bồ-đề. Rất sâu là bồ-đề. Không chữ là bồ-đề. Không tướng là bồ-đề. Vắng lặng là bồ-đề. Thanh tịnh là bồ-đề. Vô thượng là bồ-đề. Không gì ví dụ được là bồ-đề. Không mong cầu là bồ-đề. Không đứt đoạn là bồ-đề. Không hư hoại là bồ-đề. Không bị phá là bồ-đề. Không suy tính là bồ-đề. Không vật thể là bồ-đề. Vô vi là bồ-đề. Không thấy là bồ-đề. Không tổn hại là bồ-đề. Không có cái 'sáng' để nắm giữ (?) là bồ-đề. Không trôi chảy tiếp nối là bồ-đề. Thường trụ là bồ-đề. Hư không là bồ-đề. Vô đẳng đẳng (không gì sánh bằng) là bồ-đề. Không thể nói là bồ-đề.
"Này vua Lăng-già, người muốn cầu bồ-đề, nếu không cầu pháp thì đó là cầu bồ-đề. Vì sao vậy? Này vua Lăng-già, nếu không có bám chấp thì chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Lại không có tướng ngã, tướng chúng sinh, tướng thọ mạng, tướng người, tướng kẻ được nuôi dưỡng, tướng chúng số, tướng người làm, tướng người thọ, tướng người biết, tướng người thấy, mới có thể chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nếu không thấy có tướng của thế đế, không chấp vào pháp, không chấp vào ấm và giới, cho đến không chấp vào chư Phật, Bồ-tát, mới có thể chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Này vua Lăng-già, không có chỗ bám chấp chính là bồ-đề. Nếu không chấp vào vật, không chấp vào thường còn, không chấp vào đứt mất, thì ở đời vị lai sẽ chứng thành bồ-đề. Vì sao vậy? Này vua Lăng-già, vì tất cả các pháp ở thời sau cùng đều diệt."
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na lại bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, làm sao biết được tất cả pháp thế đế?" Phật dạy: "Này vua Lăng-già, hãy biết tất cả pháp thế đế như huyễn, như hóa, như mộng, như bóng nắng dợn, như trăng dưới nước, như thành càn-thát-bà (thành ảo ảnh, như lâu đài hiện ra trên biển hay giữa sa mạc). Tất cả pháp thế đế nên biết như thế, hiểu như thế, quán như thế." Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na liền được tam-muội của Bồ-tát tên là Vô Đẳng Đẳng Pháp Quang Minh Trí Tướng, được đà-la-ni tên là Nhất Thiết Xảo Âm. Được vô lượng vô biên tam-muội và đà-la-ni như thế rồi, vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na liền bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, nay con được tam-muội và đà-la-ni này rồi, đã hiểu biết tất cả pháp thế đế."
Phật hỏi: "Này vua Lăng-già, hiểu biết thế nào?" Tỳ-tỳ-sa-na thưa: "Thưa Thế Tôn, tất cả pháp thế đế như mộng, như huyễn, như tiếng vang; như dòng nước núi chảy xiết, như trăng dưới nước, như gió thổi hoa giữa không trung (?), như mây mùa thu nổi lên, như ánh sáng của viên ngọc, như ngọn lửa đèn, như giọt sương trên hoa, như thành càn-thát-bà, như bọt nước trên mặt nước, như cầu vồng, như bóng nắng dợn. Thưa Thế Tôn, con đã hiểu biết các pháp thế đế hiện ra đều là vô thường."
Bấy giờ Thế Tôn liền từ đỉnh đầu phóng ra trăm nghìn ức na-do-tha ánh sáng nhiệm mầu đủ màu sắc, đó là các màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tía, pha lê và màu vàng ròng, chiếu khắp vô lượng vô biên a-tăng-kỳ cõi Phật. Chiếu khắp rồi lại thu vào đỉnh đầu. Lúc ấy Tôn giả Đại Mục-kiền-liên liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trật áo bày vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính), gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Phật, nói kệ hỏi rằng:
Phật có đức nhiệm mầu tối thượng, không phải vô cớ mà mở phóng lưới ánh sáng thanh tịnh;
Nay ý giác ngộ tinh diệu khởi lên vì ai, mà phóng trăm lưới ánh sáng? Xin Phật nói cho.
Phật bảo Mục-kiền-liên: "Ông có thấy vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na này, ở trước ta chắp tay đứng ngay thẳng, dùng những đồ cúng dường rộng lớn này cúng dường ta cùng chúng Thanh văn và các chúng Bồ-tát, nhờ công đức ấy mà phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không?" Mục-kiền-liên thưa: "Thưa Thế Tôn, con thấy. Thưa Thế Tôn, con thấy." Phật dạy: "Này Mục-kiền-liên, vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na này, từ ta trở đi, sẽ cúng dường phụng sự trăm nghìn ức na-do-tha chư Phật. Qua thời gian ấy rồi, sức công đức gốc nơi thân vua ấy đầy đủ. Có một thế giới tên là Liên Hoa Thành, ở đó có đức Thế Tôn hiệu là Liên Hoa Công Đức Tướng Chấn Thanh Uy Vương Như Lai, A-la-ha (bậc đáng được cúng dường, đã diệt sạch giặc phiền não), Tam-miệu tam-phật-đà (bậc giác ngộ chân chính, trọn khắp), hiện đang ở đó đi khắp nơi thuyết pháp. Đức Như Lai ấy thọ mạng vô lượng, thế giới thanh tịnh. Vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na này sẽ hóa sinh vào cõi ấy. Sinh vào đó rồi, liền được Hoan hỷ địa của Bồ-tát (tầng bậc đầu tiên trong mười tầng bậc tu chứng của Bồ-tát), cứ như thế cho đến được mười địa của Bồ-tát.
"Trải qua vô lượng kiếp số rồi, về sau sinh vào thế giới Ta-bà này (cõi thế giới chúng ta đang sống, nghĩa là cõi phải chịu đựng nhiều khổ) sẽ được thành Phật, hiệu là Thiện Diệu Chấn Thanh Kim Uy Thiện Tịnh Quang Minh Hiện Công Đức Bảo Cái Trang Nghiêm Đảnh Tướng Tỳ-lô-giá-na Vương Như Lai, Ứng Cúng (đáng được cúng dường), Chính Biến Tri (biết chân chính và khắp cả), Minh Hạnh Túc (trí tuệ và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (khéo đi đến chỗ giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ), Thế Tôn (đây là mười danh hiệu của một vị Phật). Thế giới nơi vua sinh ra lần cuối cùng ấy tên là Điện Bảo Quan, không có gò đống, hầm hố, vách núi, dốc đá, đất đá, phân rác nhơ bẩn, không có thân nữ và các ác đạo. Cõi Phật ấy thanh tịnh hơn cả cõi Phật của A-di-đà Như Lai hiện nay. Các chúng Bồ-tát đầy khắp nước ấy. Kiếp ấy tên là Thiện Quán Minh. Đức Như Lai ấy thọ mạng vô lượng. Này Mục-kiền-liên, vì thế mà Như Lai, bậc Chí chân Đẳng chính giác, mỉm cười."
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na, khi được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, vì pháp mà vui mừng hớn hở, khắp thân run lên, bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt, dùng làm đơn vị đo chiều cao), ở giữa hư không nói kệ rằng:
Tất cả các pháp rỗng không như mộng, thanh tịnh chẳng có, giống như hư không.
Ngã và vô ngã thảy đều không có; tôi biết chúng như huyễn hóa, như ánh chớp.
Chúng sinh ở trong cõi hữu tự sinh tự diệt; tìm kỹ một pháp cũng không thể được.
Đầu, giữa, cuối đều không có gì; kẻ được nuôi dưỡng, chúng sinh, thọ mạng cũng vậy.
Chúng sinh theo nghiệp mà nhận quả báo, trong cõi hữu xoay vần không ngừng nghỉ.
Nếu tu hạnh bồ-đề như thế này, sẽ biết thể của các pháp đều là không.
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na nói kệ ấy xong, từ trên không hạ xuống, đi vòng quanh Phật ba vòng. Đi vòng ba vòng xong, nhờ oai thần của Phật, lui ngồi một bên. Lúc ấy trong đại chúng đông như biển, có các hàng trời, rồng, a-tu-la chứng pháp được quả; có dạ-xoa, la-sát phát tâm bồ-đề; có khẩn-na-la, ma-hầu-la-già đối với Phật pháp không còn nghi ngờ; có ca-lâu-la, càn-thát-bà và các chú thần được đà-la-ni, chứng pháp được quả, đối với tất cả pháp được bất thoái chuyển. Ngay khi ấy mặt đất rung chuyển, ánh sáng tự nhiên tràn khắp cõi Phật, cho đến khoảng giữa các núi Thiết vi lớn nhỏ (dãy núi sắt bao quanh thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) đều được chiếu sáng; mọi khổ đau trong các ác đạo đều được trừ hết. Trên hư không mưa xuống các hoa trời, trống trời vang lên cùng tiếng reo hò; lại có các y phục tự nhiên hiện ra, cuộn mở giữa không trung. Có đủ mọi việc không thể nghĩ bàn như thế.
Bấy giờ vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na nhìn chúng của mình mà bảo: "Tất cả các ngươi hãy cùng nhau hòa hợp hướng về Thế Tôn, sinh lòng cung kính, phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Khi ấy vô lượng trăm nghìn la-sát cùng nhau hòa hợp, chắp tay hướng về Phật bạch rằng: "Thưa Thế Tôn, chúng con tụ họp, cùng nhau hòa hợp, từ nay trở đi quy y Phật, Pháp và Tăng, phát tâm bồ-đề. Thưa Thế Tôn, chúng con từ nay trở đi tu hạnh Đại thừa, xin Như Lai chứng biết. Thưa Thế Tôn, chúng con ở đời vị lai sẽ thành chính giác trong cõi Ta-bà này, nhất định dứt bỏ nghiệp ác, làm bậc tôn quý vô thượng, để làm lợi ích cho tất cả chúng sinh."
Phật dạy: "Lành thay, lành thay! Nếu các ông phát được tâm bồ-đề thì các ông nên tu bốn pháp lành. Phàm người làm điều lành, tu bốn pháp này thì không quên mất tâm bồ-đề. Bốn pháp là gì? Một là mọi hạnh nguyện đều không trái, không mất. Hai là đối với chúng sinh luôn có lòng từ. Ba là mỗi ngày ba thời cúng dường Tam bảo, ngày đêm không gián đoạn. Bốn là không mong cầu quả vị Thanh văn hay Bích-chi Phật (tức Duyên giác — người tự giác ngộ cho riêng mình). Đó là bốn pháp, các ông giữ đầy đủ thì không quên mất tâm bồ-đề."
Bấy giờ Hải Long vương (vua rồng biển) từ chỗ ngồi đứng dậy, trật áo bày vai phải, gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Phật bạch: "Thưa Thế Tôn, vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na thuở xưa đã gieo căn lành gì, mà nay có thể dùng đồ cúng dường rộng lớn như thế cúng dường Phật cùng vô số chúng Thanh văn và Bồ-tát? Cúng dường xong lại phát tâm bồ-đề; phát tâm bồ-đề rồi chứng bất thoái chuyển, được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"
Long vương nói xong, Phật bảo Hải Long vương: "Này Long vương, thuở xưa, cách đây vô lượng a-tăng-kỳ kiếp, có một đức Phật hiệu là Đại Bi Sở Sinh Trí Tướng Tràng Như Lai, Chí Chân Đẳng Chính Giác, Ứng Cúng, Chính Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Đức Như Lai ấy cũng sinh vào thế giới Ta-bà này, trong đời có năm thứ nhơ đục (ngũ trược: thời đại suy đồi, tà kiến lan tràn, phiền não nặng nề, chúng sinh kém cỏi, thọ mạng ngắn ngủi). Đức Như Lai, bậc Chí chân Đẳng chính giác ấy, ở giữa chúng sinh diễn nói, phân biệt pháp Tam thừa. Này Long vương, lúc ấy đức Như Lai cũng ở trên đỉnh núi Ma-la-da này, cùng năm trăm tỳ-kheo đại Thanh văn và vô lượng trời, rồng, phi nhân..., thuyết pháp giữa đại chúng.
"Này Long vương, lúc ấy có một la-sát đồng tử (la-sát trẻ tuổi) tên là Tỳ-tỳ-sa-ca, cũng ở trong thành lớn Lăng-già này, hình dáng hùng mạnh, thân hình to lớn (?), sức lực phi thường, tính tình hung ác (?), mặt mũi xấu xí, chỉ ăn thịt uống máu, miệng và răng đáng sợ. Này Long vương, lúc ấy la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca nghe tin đức Phật Thế Tôn đang ở trên đỉnh núi Ma-la-da, liền nghĩ: 'Ta không muốn vị sa-môn (người xuất gia tu hành) này cùng chúng tỳ-kheo ở trên đỉnh núi Ma-la-da. Vì sao vậy? Nếu vị sa-môn ấy ở trên đỉnh núi Ma-la-da, thì ta không thể bắt các loài trong biển lớn, cũng không có chúng sinh nào để giết hại. Nay ta ở đây thì sẽ luôn bị đói.'
"Này Long vương, lúc ấy la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca liền bảo các la-sát trong chúng của mình: 'Những ai trong các ngươi có sức mạnh lớn, hãy mau đến, mặc giáp vững chắc, mỗi người cầm dao, chày, búa, nỏ, rìu, kích, cung tên, giáo, khiên, cùng chày kim cương, bánh xe, giáo dài..., sắp sẵn đủ các thứ khí giới như thế. Vì sao vậy? Vì nay ta phải đuổi vị sa-môn ấy cùng chúng sa-môn ra khỏi cõi của ta, khiến họ rời bỏ nơi ta ở.' Này Long vương, lúc ấy la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca mặc giáp tốt vững chắc, cùng chúng la-sát, mỗi người cầm các thứ khí giới khác màu, bay trên hư không hướng đến đức Đại Bi Sở Sinh Trí Tướng Tràng Như Lai. Đến nơi rồi, đứng giữa hư không, cùng bọn đồ chúng nói với Thế Tôn: 'Đi đi, sa-môn! Ta không cần ngươi ở trên đỉnh núi này. Chớ để ta phải giết ngươi, sa-môn, và chúng của ngươi.'
"Này Long vương, lúc ấy đức Đại Bi Sở Sinh Trí Tướng Tràng Như Lai liền hiện thần thông. Hiện thần thông rồi, la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca và bọn đồ chúng mỗi người đều thấy thân mình bị trói năm chỗ (cổ, hai tay, hai chân), lại thấy mười phương lưới sắt giăng khắp, muốn chạy cũng không có đường, đứng sững tại chỗ (?). Này Long vương, lúc ấy la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca và chúng la-sát trong lòng kinh hãi sợ sệt, liền nghĩ: 'Nay chúng ta biết đi về đâu? Biết nương tựa ai, cầu cứu ai, ai sẽ giải thoát chúng ta khỏi nạn này?'
"Này Long vương, lúc ấy trong chúng của đức Phật ấy có một vị chú thần vương (vua của các vị thần trì chú) tên là Chính Định Thâm Mãn Công Đức Uy, xưa kia vốn là bạn tốt của la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca, đang ngồi trong chúng của đức Thế Tôn ấy. Này Long vương, lúc ấy trì chú thần vương Chính Định Thâm Mãn Công Đức Uy nói với la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca: 'Bạn hiền, chư Phật Thế Tôn giáo hóa trời người, đạt được vô lượng pháp công đức, là bậc tôn quý độc nhất trong ba cõi, là báu vật giữa chúng sinh, có hạnh đại bi. Bạn hiền và chúng la-sát, đây là chỗ đáng để quy y, cùng với Pháp và Tăng. Các bạn hãy quy y Tam bảo, phát tâm bồ-đề, thì mọi trói buộc liền được cởi bỏ.'
"Nói lời ấy xong, này Long vương, nhờ sức giáo hóa của trì chú thần vương Chính Định Thâm Mãn Công Đức Uy và nhờ thần lực của Phật, ngay lúc ấy la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca và chúng la-sát cùng chắp tay nói lời như vầy: 'Nam-mô bậc có thân trang nghiêm bằng công đức vô biên! Nam-mô bậc giác ngộ có đại bi tối thượng! Chúng tôi cùng với bạn, từ hôm nay trở đi quy y Phật, Pháp và Tăng. Chúng tôi luôn luôn quy y Tam bảo, phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Này Long vương, lúc ấy la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca và tất cả chúng la-sát nói lời ấy xong, mọi trói buộc liền được cởi bỏ. Họ từ hư không đến chỗ đức Đại Bi Sở Sinh Trí Tướng Tràng Vương Như Lai, đi vòng quanh đức Thế Tôn ấy ba vòng. Lúc ấy la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca và chúng la-sát, tất cả cùng lúc cúi đầu lễ chân Phật, xin sám hối với đức Như Lai ấy. Xin sám hối xong, mỗi người trở về chỗ của mình.
"Này Long vương, ý ông nghĩ sao? Ông nay nên biết, la-sát đồng tử Tỳ-tỳ-sa-ca ở đời ấy đâu phải là người nào khác, chính là vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na ngày nay. Chúng la-sát ở đời ấy cũng không phải chúng nào khác, chính là chúng la-sát của vua Lăng-già Tỳ-tỳ-sa-na ngày nay. Này Long vương, ý ông nghĩ sao? Trì chú thần vương Chính Định Thâm Mãn Công Đức Uy ở đời ấy cũng không phải ai khác, chính là Hải Diệu Thâm Trì Tự Tại Trí Thông Bồ-tát Ma-ha-tát."
Phật nói lời ấy xong, ngay lúc đó ba nghìn đại thiên thế giới này (một hệ thống vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ) rung chuyển, giống như chiếc thuyền lớn giữa biển cả theo sóng mà lay động. Trong các loài chúng sinh không ai thấy kinh sợ hay bị tổn hại, mà chỉ được an ổn vui sướng; tất cả chúng sinh đều giữ mười điều lành (thập thiện: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến). Lúc ấy cõi Phật Ta-bà này được trừ bỏ núi cao, núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), biển lớn, đất nước, làng xóm, núi rừng, hải đảo, núi đen, hang hốc, rừng rậm, vườn ao, sông suối, đầm hồ, gò đồi, hầm hố, vách núi, bờ ruộng, vách đá, đất cát mặn, gai góc; bùn phân hôi thối đáng ghét đều được trừ sạch. Ánh sáng lớn màu vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, sắc vàng tía) chiếu khắp ba nghìn đại thiên thế giới này. Mọi chỗ tối tăm trong tất cả các núi Thiết vi lớn nhỏ, cùng những nơi ánh sáng mặt trời mặt trăng không chiếu tới, ánh sáng ấy đều chiếu khắp, che lấp cả mặt trời mặt trăng, huống chi các ánh sáng khác; mọi bóng tối lúc ấy đều không hiện ra.
Mọi khổ đau của địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ... đều được diệt trừ. Ngay lúc ấy, các hàng trời người trong thế giới Ta-bà này, ai đang khổ não đều được an ổn hưởng vui. Chúng sinh nào đói thì được ăn, khát thì được uống, trần truồng thì được áo, nghèo thì được của báu, mù thì thấy được màu sắc, điếc thì nghe được tiếng, câm thì nói được; sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) khiếm khuyết đều được đầy đủ; người bị giam trong lao ngục đều được giải thoát.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video