Thiên 11 — Băng huyết do té ngã

 Ngã, trật mà sinh băng huyết – mục mười một

 Có người phụ nữ trèo cao bị rơi ngã, hoặc bị trật, va đập mà bị thương, đến nỗi ác huyết (máu xấu, máu đã hỏng bị ứ đọng trong người) chảy xuống ở đường âm đạo, trông giống như chứng huyết băng (chứng ra máu ồ ạt từ tử cung ngoài kỳ kinh nguyệt). Nếu đem chữa như huyết băng thì chẳng những vô ích mà còn gây hại.

 Bởi vì chứng này có dấu hiệu là lấy tay ấn vào thì đau. Để lâu thì sắc mặt vàng úa, thân hình khô gầy. Đó là do máu ứ (?) gây hại, chứ không thể so với chứng huyết băng. Nếu không biết làm tan ứ huyết (máu đọng lại, không lưu thông) mà lại dùng phép bổ sáp (cách chữa dùng thuốc bồi bổ và thuốc làm thu liễm, cầm máu), thì máu ứ sẽ đánh vào bên trong, cơn đau không lúc nào dứt. Trái lại còn khiến máu mới không sinh ra được, máu cũ không có đường tiêu đi. Đến chết cũng không hiểu ra, há chẳng đáng thương sao!

 Cách chữa phải làm cho máu lưu thông để trừ máu ứ, làm cho máu hoạt động để hết đau, thì máu tự cầm mà khỏi bệnh. Dùng bài Trục ứ chỉ huyết thang (thuốc sắc đuổi máu ứ, cầm máu).

 Phàm các trường hợp ngã, bị đánh, bị thương mà nhổ ra máu, nôn ra máu, đều nên chữa theo cách này. Nếu máu dồn tụ trong dạ dày thì nên gia thêm Xuyên hậu phác một tiền rưỡi (tiền: đơn vị cân thời xưa, khoảng 3,7 gam), sao với nước gừng.

 Sinh địa (một lạng – lạng: đơn vị cân thời xưa, khoảng 37 gam, bằng mười tiền; sao với rượu), Đại hoàng (ba tiền), Xích thược (ba tiền), Đan bì (một tiền), Đương quy vĩ (phần đuôi rễ cây đương quy; năm tiền), Chỉ xác (năm tiền, sao), Quy bản (yếm rùa; ba tiền, tẩm giấm rồi nướng), Đào nhân (nhân hạt đào; mười hạt, ngâm nước, sao rồi tán nhỏ).

 Sắc với nước mà uống. Uống một thang thì đau nhẹ đi, hai thang thì hết đau, ba thang thì máu cũng cầm hẳn, không cần uống nữa.

 Chỗ hay của bài thuốc này là ở chỗ trong khi làm cho máu lưu thông, lại phụ thêm những vị thuốc đẩy chỗ ứ trệ xuống dưới, vì thế đuổi máu ứ như quét sạch, mà cầm máu thì thần hiệu.

 Có người ngờ rằng: ngã, trật, trèo cao rồi rơi, là do bên ngoài mà làm tổn thương bên trong; tuy không nặng bằng nội thương (bệnh do tổn hại từ bên trong cơ thể), nhưng đã đến mức băng huyết thì chỗ tổn thương bên trong cũng chẳng phải nhẹ, sao lại chỉ chữa máu ứ mà không đoái đến khí (sinh lực vận hành trong cơ thể, theo quan niệm Đông y)?

 Họ không biết rằng ngã, trật, trèo cao rơi xuống thì không thể so với trường hợp tổn thương từ bên trong rồi lan ra bên ngoài. Bởi vì gốc rễ vẫn chưa bị lay động (tức nền tảng cơ thể, nguyên khí vẫn còn vững), nên chỉ cần trừ cái bệnh ở phần ngọn là được. Cho nên mới nói: bệnh gấp thì chữa phần ngọn (khi bệnh cấp bách thì xử lý ngay biểu hiện trước mắt, chưa cần bồi bổ phần gốc).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video