Thiên 25 — Chiêm sao Tuế (Mộc tinh)

 Đoán về Tuế tinh, thiên thứ hai mươi lăm

 Tuế tinh (sao Mộc) còn có tên là Nhiếp Đề. Là đức Mộc của phương đông, sứ giả của Linh Uy Ngưỡng (vị Thanh Đế, thần trời phương đông), tinh hoa của Thương Long (Rồng Xanh, tên gọi chung bảy tú phương đông). Tính của nó là nhân, việc của nó là □ (chữ khuyết), mùa của nó là mùa xuân, ngày của nó là Giáp, Ất, thần (địa chi) của nó là Dần, Mão, âm của nó là âm Giốc (một trong năm âm của nhạc cổ), số của nó là tám, đế của nó là Thái Hạo, thần của nó là Câu Mang, loài vật của nó là loài có vảy, vị của nó là chua, mùi của nó là hôi gây, quẻ của nó là Chấn, Tốn; là tượng của vua. Chủ về việc đạo đức, cho nên vua phải nhân. Thân thể thường của nó to mà trong sáng, tươi nhuận; nó ở tú nào thì nước thuộc phân dã (vùng đất ứng với tú ấy) rất lành.

 Sách "Dịch truyện" nói: Đế vương, bậc làm vua thi hành đạo đức, đức đến chỗ nhân ái, đem lợi cho dân, thì Tuế tinh sáng to, tươi nhuận; sáng to tươi nhuận thì vua hưng thịnh, sống lâu, dân giàu vui, Trung Quốc yên ổn, các rợ bốn phương thuần phục. Vua làm điều tàn khốc, bạo ngược thì Tuế tinh thường tối, nhỏ, mờ; mờ đi thì nước mất, vua chết. Vì thế sao sáng thì chủ sáng, sao tối thì chủ tối.

 Vua nghe lời can thì Tuế tinh đi đúng độ (đơn vị chia vòng trời); vua nghe kẻ nịnh, cự tuyệt lời can trung thì Tuế tinh đi loạn. Cho nên Tuế tinh đổi màu, đi loạn thì vua không có phúc; tiến lui đúng độ thì gian tà dừng lại. Cũng như gỗ cong hay thẳng, theo dây mực thì thẳng; tính nết của vua, nghe lời can thì thành thánh.

 Lệnh của vua hợp thời thì Tuế tinh sáng vui, lúa được mùa; vua giận dữ, mất lẽ thì Tuế tinh có mang giác (tia sáng nhọn, tia sáng dài như sừng) mà giận. Tuế tinh giận thì binh nổi, có việc đánh dẹp. Phân dã nơi Tuế tinh ở thì không thể đánh; đánh thì trở lại chịu vạ.

 Lúc nhà Tần sắp mất, Tuế tinh tụ ở tú Đông Tỉnh. Đông Tỉnh là phân dã của Tần. Tần Chính (Tần Thủy Hoàng) tàn bạo, mất chính đạo, trái với lẽ nhân hòa của Tuế tinh. Tuế tinh ứng với dáng cung kính; cung kính thì thành nghiêm trang; đạo không nghiêm trang là cự tuyệt lời can, tin lời gièm, cho nên vua Nhị Thế (vua đời thứ hai nhà Tần) cuối cùng bị giết, bị diệt.

 Hán Cao Tổ vào đất Tần, tu đức, ban chính sự nhân hòa, ước pháp ba điều, cùng dân làm lại từ đầu, trừ bỏ sự tàn khốc của Tần, nên người Tần vui mừng tôn đội, cuối cùng vào đất Hán Trung trong vùng Tam Tần mà dựng nghiệp vương. Hạng Vũ vào sau, đốt cung thất, tàn bạo độc ác như nọc độc, mất cái phúc của lòng nhân, cuối cùng đến chỗ thất bại diệt vong.

 Cho nên vua phải thuận theo thời, ở đúng phận, nên ban đức mà sửa sang chính sự. Nơi Tuế tinh ở mà có người nhân đức thì được trời giúp. Không thể đánh, đánh thì ắt chịu vạ. Bên ấy dấy binh thì có lợi, hướng đến đâu ắt thắng đó.

 Tuế tinh là tinh hoa của Mộc, mùa của nó là mùa xuân. Mùa xuân vua nên thuận theo lệnh đức Thiếu Dương (khí dương mới sinh, còn non). Thiên tử dẫn trăm quan đặt ra pháp độ, nên ban đức, hòa lệnh, ban ơn xuống đến muôn dân, không gì không thỏa đáng. Thuận theo thiên tượng, trao lịch thời vụ cho dân, cầu lúa tốt, dạy lính mới, bày việc nông, sửa bờ cõi, xem đất thích hợp trồng gì để hướng dẫn dân, đều phải đích thân làm. Ra lệnh cho quan coi điển chương ngăn việc chặt phá, chớ phá tổ chim, chớ giết thú đang chửa, chim non mới tập bay, chớ lấy trứng, chớ tụ tập đông người, chớ xây thành quách, phải vùi xương khô, chôn xác thịt phơi ngoài; không dấy binh, binh đao không nổi, không thể bắt đầu từ ta; chớ trái đạo trời, chớ dứt lẽ đất, chớ làm loạn kỷ cương của người.

 Giữa mùa xuân nuôi trẻ nhỏ, thăm hỏi kẻ mồ côi, người cô độc, giảm bớt tù ngục, bỏ gông cùm, chớ tra khảo đánh đập, dừng kiện tụng, thống nhất luật lệ và thước đo, sửa cân đong cho đúng, chớ làm việc lớn làm hại việc nông, chớ làm cạn sông đầm, chớ tát cạn ao hồ, chớ đốt rừng núi; lệnh chỉ ban ra mà không thu vào (?). Thiên tử ban đức, làm ơn, mở kho lúa, ban cho người nghèo, cứu giúp kẻ thiếu thốn cùng quẫn, mở kho phủ, đem lúa và lụa ra ban khắp thiên hạ, khuyến khích chư hầu, mời danh sĩ, đãi lễ người hiền, ngừng săn bắn, không làm trái thời, không làm đồ khéo léo xa hoa để làm xao động lòng người trên; như thế thì Tuế tinh không biến mà giáng phúc.

 Nếu ban lệnh sai, trái thời: làm theo lệnh mùa hạ thì khí của Huỳnh Hoặc (sao Hỏa) lấn vào, sao biến thành màu đỏ, có mang giác; nước có hạn hán lớn, khí nóng, sâu (?) và sâu đục lúa gây hại, dân mắc dịch bệnh, mưa không đúng thời (?), núi đồi không thu hoạch được, gió mưa không đúng mùa, cây khô rụng lá sớm, nước thường có sợ hãi, giặc rợ kéo đến đánh trong nước. Làm theo lệnh mùa thu thì khí của Thái Bạch (sao Kim) lấn vào, sao màu trắng, không có ánh sáng, khí lạnh kéo đến nhiều, dân mắc dịch lớn, gió lốc mưa bão cùng đến, các loại cỏ dại như cỏ lê, cỏ lồng vực, cỏ bồng, cỏ hao cùng mọc, trời nhiều âm u, mưa dầm đến sớm. Làm theo lệnh mùa đông thì khí của Thần tinh (sao Thủy) lấn vào, sao biến thành màu đen, nhỏ đi; lụt lội gây hại, tuyết sương kéo đến nhiều, lúa gieo đầu mùa không gieo được, khí dương không thu được, lúa mì không chín, dân nhiều người quấy rối nhau, khí lạnh thường phát, cây cỏ đều tàn úa, nước có lụt lớn.

 Tuế tinh là nhân; tính chất của nó là cong thẳng, tượng của hành Mộc (cây có thể uốn cong, nắn thẳng). Theo thiên Hồng Phạm: Mộc ứng với dáng mạo; dáng mạo là dung nghi; dáng mạo nên cung kính, cung kính là nghiêm cẩn; cung kính thì thành nghiêm trang, nghiêm trang là kính. Nghiêm trang thì mưa đúng thời thuận theo; ngông cuồng thì mưa dầm mãi theo đến.

 Cho nên vua có dáng cung kính, lòng nghiêm trang thì Tuế tinh sáng rực, to lớn, không doanh (đi vượt quá mức thường) cũng không súc (đi lùi, không kịp mức thường), nghiêm chỉnh đi giữa đường, giáng phúc đức, bày điềm lành. Mưa đúng thời rơi xuống, vua sống lâu, trăm thứ lúa đều thành, thiên hạ yên ổn, dân vui vẻ. Nếu vua tàn khốc, rối loạn, buông thả theo ý muốn thì bề tôi gièm pha kéo đến, sao biến ra giận dữ, có mang giác, đi rối loạn, nghịch, giáng điềm báo; ứng vào mưa dầm mãi, vua không hưng thịnh, trăm thứ lúa không thành, mọi việc không yên, thiên hạ có binh đao.

 Tuế tinh màu sắc hơi tối, tiến lui sai độ là gian tà cùng dấy lên, vua không có phúc; có mang giác thì đánh trận được thắng. Vũ Mật nói: theo hướng giác chỉ mà đánh thì thắng, ngược hướng thì dữ; sao đi thuận thì không thể đánh ngược lại phía nó, sao đi nghịch thì không thể quay lưng lại nó mà đánh, đánh thì dữ.

 Tuế tinh và mặt trăng che lấp, ăn nhau thì nước có đại tang, nữ chủ (hoàng hậu, thái hậu) và đại thần chết.

 Tuế tinh với Huỳnh Hoặc hợp rồi đấu (rời ra rồi hợp lại) thì giết đại tướng; với Thái Bạch hợp rồi đấu thì có binh lớn; với Thái Bạch phạm (đến sát gần) nhau thì có binh đánh lớn.

 Sao Kim ở phía nam sao Mộc thì nước phương nam thua; ở phía bắc sao Mộc thì nước phương bắc thua. Sao Mộc thừa (đè lên từ trên) sao Kim thì tướng phó chết; sao Mộc với sao Kim hợp rồi đấu thì đại tướng chết.

 Tuế tinh đến trước, các sao khác theo sau thì vua của nước thuộc phân dã ấy được lành, lấy nhân đức mà ra uy với thiên hạ.

 Đáng lưu (dừng lại) mà không lưu thì nước ấy mất; đáng đi mà không đi thì nước ấy hưng thịnh.

 Tuế tinh chủ vùng Tề, Lỗ, Thanh châu, Từ châu. Màu trắng là có tang, màu đen là có bệnh, màu đỏ là có binh nổi lên, màu vàng là có việc mừng.

 Ngày bình kiến (ngày hiện ra tính theo mức trung bình) của Tuế tinh, nếu rơi vào đầu tiết Đông chí (tiết khí: hai mươi bốn mốc chia năm theo vị trí mặt trời, mỗi tiết khoảng mười lăm ngày) thì bớt tám ngày; sau sáu ngày thì bớt bảy ngày; cứ thế mỗi sáu ngày bớt đi một ngày, hết ở tiết Đại hàn, bốn mươi lăm ngày. Phàm bớt mười sáu ngày (?) hết thì đi đều. Từ khi vào tiết Lập xuân mười một ngày thì thêm một ngày, hết ở tiết Vũ thủy; sang tiết Xuân phân thì đều thêm bốn ngày; tiết Thanh minh, Cốc vũ đều thêm năm ngày. Từ khi vào tiết Lập hạ đến hết tiết Đại thử đều thêm sáu ngày. Từ khi vào tiết Lập thu, ngày đầu thêm sáu ngày, sau đó mỗi mười ngày bớt năm ngày (?), hết ở tiết Thu phân. Từ khi vào tiết Hàn lộ trở đi, mỗi sáu ngày bớt một ngày, hết ở tiết Lập đông. Từ khi vào tiết Tiểu tuyết đến hết tiết Đại tuyết đều bớt tám ngày. Số còn lại là ngày định kiến (ngày hiện ra đã hiệu chỉnh). Lúc mới hiện, sao cách mặt trời mười bốn độ.

 Phép tính đường đi của năm hành tinh.

 Đặt số độ và phần của tú nơi mặt trời ở vào nửa đêm trước ngày định kiến của sao; lấy số ngày và phần từ ngày sóc (mồng một) đến ngày định kiến mà cộng vào; phần đi đủ số pháp (số chia) là 670 thì tiến thêm một độ. (Tên gọi phần độ của mặt trời và phần độ của sao, tức là nửa số pháp ngày (?).) Lấy số độ sao cách mặt trời lúc mới hiện, nếu hiện buổi sáng thì trừ, hiện buổi chiều thì cộng, đếm độ theo thứ tự thì được độ và phần nơi sao mới hiện.

 Muốn tìm vị trí ngày hôm sau thì mỗi ngày cộng thêm số độ và phần đi trong một ngày. Sao Kim, sao Hỏa đi mà có tiểu phần (phần lẻ nhỏ hơn) thì mỗi sao lấy suất ngày làm mẫu số; tiểu phần đủ mẫu số thì tiến vào phần đi; phần đi đủ 670 thì tiến vào độ một độ. Nếu có lúc chậm dần hay nhanh dần thì đặt riêng số phần đi trong một ngày, nhanh thì cộng thêm, chậm thì bớt đi rồi mới cộng vào; lúc lưu thì giữ như trước; lúc đi lùi thì trừ đi. Lúc phục thì không ghi độ. Đi thuận ra khỏi tú Hư thì bỏ phần lẻ của nó đi (?); đi vào tú Đẩu thì cộng phần lẻ vào trước (?).

 Tuế tinh lúc mới hiện thì đi thuận, mỗi ngày đi 171 phần, mỗi ngày chậm thêm 1 phần; trong 114 ngày đi được 19 độ 323 phần thì lưu, 26 ngày mới đi lùi. Mỗi ngày lùi 97 phần, trong 84 ngày lùi 12 độ 180 phần. Lại lưu 26 ngày rồi mới đi thuận. Ngày đầu đi 58 phần, mỗi ngày nhanh thêm 1 phần; trong 114 ngày đi được 19 độ 323 phần thì phục.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video