# Phật nói kinh Nguyệt Đăng Tam-muội
Phật nói kinh Nguyệt Đăng Tam-muội (Nguyệt Đăng nghĩa là "ngọn đèn trăng"; Tam-muội là trạng thái tâm định, tâm tập trung hoàn toàn vào một chỗ, lặng yên không tán loạn)
Đời Lưu Tống (triều Tống do họ Lưu lập ra, thời Nam Bắc triều, năm 420–479), ngài Tiên Công dịch.
Phật nói kinh Nguyệt Đăng Tam-muội, một quyển (còn có tên là kinh Văn Thù Sư Lợi Bồ-tát Thập Sự Hạnh, tức kinh nói về mười việc tu hành của Bồ-tát Văn Thù Sư Lợi).
Sa-môn (người xuất gia tu hành) đời Tống là Tiên Công dịch.
Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật ở nước Xá Vệ (kinh đô nước Câu-tát-la ở Ấn Độ xưa), ngụ tại vườn Kỳ Thụ Cấp Cô Độc (khu vườn do thái tử Kỳ-đà hiến cây và trưởng giả Cấp Cô Độc mua đất dâng lên Phật). Cùng ở với Phật có năm trăm vị đại Tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ), sáu vạn vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), và vô số trời cùng người.
Khi ấy, Bồ-tát Văn Thù Sư Lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) ngồi trong hội chúng. Phật bảo Văn Thù Sư Lợi: "Này Đồng tử (tiếng gọi Văn Thù, nghĩa là bậc trẻ trung, vì tâm Ngài trong sạch như trẻ nhỏ)! Bồ-tát thực hành bố thí (đem của cải, sức lực hay giáo pháp cho người khác) có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì?
Một là dứt hẳn lòng ganh ghét. Hai là luôn bố thí với tâm trong sạch. Ba là dù trăm nghìn người, không ai cướp được của cải của người ấy. Bốn là đến lúc lâm chung vẫn được điều tốt đẹp cao quý nhất (?). Năm là được sinh vào nhà giàu sang quyền quý. Sáu là sinh ra ở đâu cũng ưa bố thí. Bảy là được tứ bộ chúng (bốn nhóm người theo Phật: tăng, ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) yêu mến. Tám là vào chốn đông người không sợ hãi, cũng không bị ngăn trở, khắp mười phương đều nghe tiếng tăm của người ấy. Chín là tuổi trẻ, tay chân mềm mại. Mười là luôn được vui gặp thiện tri thức (bạn lành, thầy hiền dẫn dắt mình tu đạo), cho đến khi ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi đức Phật ngồi thành đạo).
Này Đồng tử, đó là mười điều lợi của Bồ-tát thực hành bố thí." Rồi Phật nói kệ (bài thơ tụng để tóm ý) rằng:
Người đã dứt sạch lòng ganh ghét, trong lòng luôn ưa thích bố thí;
lúc lâm chung được điều tốt đẹp cao quý (?), sinh ra liền ở nhà giàu sang.
Sinh ra ở đâu lòng cũng luôn vui, lại ưa thích việc bố thí;
được chúng sinh yêu mến, cả người tại gia lẫn người xuất gia tu học.
Vào chốn đông người không sợ hãi, đến nơi nào cũng không gặp khó khăn;
tiếng tăm vang xa, khắp các nước, các quận, huyện, làng ấp.
Tay chân luôn mềm mại, điều mong muốn chẳng khó đạt được;
lại được gặp thiện tri thức, là chư Phật và các đệ tử của Phật.
Trọn đời không còn sinh lòng ganh ghét, trong lòng luôn ưa thích muốn bố thí;
lúc lâm chung được điều tốt đẹp cao quý, làm các việc đều không ganh ghét.
Liền sinh vào nhà giàu sang lớn, trong lòng luôn vui vẻ mà bố thí;
được muôn ức người yêu mến: người ưa bố thí có hạnh lành như thế.
Gặp thiện tri thức chẳng còn khó, thường được thấy chư Phật và đệ tử;
thấy rồi liền vui lòng cúng dường: người bố thí có hạnh lành như thế.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát giữ giới (giữ gìn các điều răn cấm của đạo Phật) trong sạch có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì? Một là thành tựu đầy đủ ý nguyện. Hai là học theo Phật đạo (con đường tu hành dẫn đến giác ngộ thành Phật). Ba là luôn tôn trọng và ưa thích trí tuệ. Bốn là đến chết cũng không nói dối. Năm là thấy cảnh đời mà không đổi lòng. Sáu là rời bỏ sinh tử (vòng sống chết luân hồi không dứt). Bảy là cầu Nê-hoàn (tức Niết-bàn: trạng thái dứt hết khổ đau, ra khỏi sinh tử). Tám là sống vắng lặng. Chín là đạt được tam-muội. Mười là không bao giờ nghèo khổ. Này Đồng tử, đó là mười điều lợi của Bồ-tát giữ giới trong sạch." Rồi Phật nói kệ rằng:
Liền được đầy đủ điều mình mong nguyện, học theo đạo hạnh của chư Phật;
luôn vui tôn kính trí tuệ, cũng chẳng có lúc nào sợ hãi.
Không thay đổi điều mình đã nguyện, cũng không lơi lỏng sự cẩn trọng trong mọi việc làm;
luôn rời xa vòng sinh tử, liền cầu tìm con đường Nê-hoàn.
Luôn sống nơi vắng lặng, liền đạt được tam-muội;
chẳng bao giờ phải nghèo khổ, vì đã đứng vững trong phẩm hạnh giữ giới.
Người ấy được đầy đủ mọi điều mong nguyện, Bồ-tát ấy học theo đạo của chư Phật;
người có trí không tự khoe mình với người khác: người giữ giới trong sạch là như thế.
Giữ nguyện rất vững, chẳng còn gì khó, trọn đời không lay chuyển điều mình đã chọn và gây dựng;
vì thấy sinh tử có vô số điều xấu ác, nên rời bỏ mà cầu con đường Nê-hoàn.
Lòng không còn vướng vào điều mình nghĩ tưởng: người ấy đứng vững trong giới mạnh mẽ như thế.
Được cõi nước ngay chính, không điều gì không thành: người giữ giới trong sạch có hạnh lành như thế.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát an trú trong nhẫn nhục (chịu đựng mọi điều trái ý, không giận, không oán) có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì? Một là lửa không đốt được. Hai là dao không hại được. Ba là thuốc độc không phát tác được. Bốn là nước không nhấn chìm được. Năm là được phi nhân (các loài không phải người như trời, thần, quỷ, rồng...) che chở. Sáu là được thân tướng trang nghiêm đẹp đẽ. Bảy là đóng lấp các ác đạo (các đường tái sinh xấu khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Tám là được sinh lên cõi Phạm thiên (cõi trời thanh tịnh của Phạm vương) không khó. Chín là ngày đêm được yên ổn. Mười là an vui không lay chuyển. Này Đồng tử, đó là mười điều lợi của Bồ-tát an trú trong nhẫn nhục." Rồi Phật nói kệ rằng:
Lửa không đốt được người ấy, dao cũng không làm tổn hại;
thuốc độc chẳng thể phát tác, nước cũng chẳng cuốn trôi nhấn chìm.
Các loài phi nhân đều che chở, liền được ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nơi thân Phật);
liền đóng lấp các ác đạo: người nhẫn nhục có công đức như thế.
Muốn cầu làm Phạm vương hay Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), điều ấy cũng chẳng khó đạt;
luôn được sống yên ổn, thấu hiểu hết lẽ vô thường (mọi sự đều đổi thay, không bền).
Dao và lửa không làm hại được, đi giữa chất độc cũng không bị tổn thương;
chư trời, người và quỷ thần đều che chở: người nhẫn nhục có hạnh lành như thế.
Ngay thân này được ba mươi hai tướng tốt, người ấy chẳng còn sợ ác đạo;
chết đi liền sinh lên cõi Phạm thiên: người có lòng từ có con đường như thế.
Ngày đêm đều được sống yên ổn, luôn vui vẻ, thân được an định;
với tất cả đều có lòng trong sạch, trọn đời không có ý giận hờn.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát tinh tấn (siêng năng, gắng sức tu hành không lười bỏ) có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì? Một là có oai thần (sức oai nghiêm thần diệu). Hai là được chư Phật che chở. Ba là các loài phi nhân cũng đều che chở. Bốn là nghe pháp rồi trọn không quên. Năm là pháp chưa nghe thì được nghe. Sáu là được trí tuệ cao sáng. Bảy là được nhiều loại tam-muội. Tám là trọn đời không bệnh. Chín là ăn uống được yên ổn. Mười là được mềm mại như hoa ưu-bát (hoa sen xanh), không cứng cỏi. Này Đồng tử, đó là mười điều lợi của Bồ-tát tu hành tinh tấn." Rồi Phật nói kệ rằng:
Luôn có được oai thần, trọn đời không phạm các điều ác;
các loài phi nhân đều che chở, liền mau thành Phật đạo.
Nghe kinh pháp cũng không quên, điều chưa nghe thì tìm cầu cho hiểu rõ;
người ấy liền được trí tuệ cao sáng: người tinh tấn có công đức như thế.
Được cùng lúc thực hành các tam-muội, trọn đời không có lúc bệnh tật;
người tinh tấn có đủ trí tuệ, người ấy đạt được đạo hạnh của Phật.
Những gì ăn uống đều được yên ổn, vì đã thực hành tinh tấn.
Ví như hoa ưu-bát ở trong nước, dần dần lớn lên rồi nở thành;
pháp trong sạch cũng như thế, khiến Bồ-tát dần dần thành tựu.
Trọn không ai địch lại được, được ở nơi an vui trên cõi trời.
Đa-đà-kiệt (tức Như Lai, một danh hiệu của Phật) thực hành tinh tấn, nhờ siêng năng mà vượt qua vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài lâu);
các Bồ-tát gắng sức tu hành, những gì đã tu tập đều nói ra đây.
Người tinh tấn có oai thần, luôn được chư Phật che chở;
lại đều vâng giữ đạo hạnh này, người ấy chẳng bao lâu sẽ thành Phật đạo.
Điều đã nghe trọn không quên, lại còn được các pháp tu khác;
trí tuệ người ấy dần tăng thêm: người tinh tấn có những điều ấy.
Các loại tam-muội luôn tự tăng trưởng, người ấy trọn đời không có lúc bệnh;
tất cả những gì ăn uống, đều khiến thân được yên ổn.
Ngày đêm thành tựu hạnh trong sạch, người tinh tấn không hề ngơi nghỉ;
người ấy chẳng bao lâu mau thành Phật: người tu tinh tấn đáng tôn quý như thế.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát ngồi thiền có mười hạnh lợi. Mười điều ấy là gì? Một là chuyên tâm an trú. Hai là chuyên làm việc tu đạo. Ba là không sợ hãi hoạn nạn. Bốn là các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) đều chân chính. Năm là được người yêu mến. Sáu là xa lìa dục vọng. Bảy là một lòng không lay chuyển. Tám là thoát khỏi cõi ma (cõi của ma, thế lực quấy phá, ngăn cản người tu đạo). Chín là an trú trong cảnh giới Phật. Mười là đạt được giải thoát (ra khỏi mọi trói buộc khổ đau). Này Đồng tử, đó là mười hạnh lợi của Bồ-tát ngồi thiền." Rồi Phật nói kệ rằng:
Người ấy không đổi hạnh mình tu, liền an trú trong hạnh chân thật;
chuyên làm các việc tu đạo, người ấy bỏ những hạnh không ngay chính.
Những gì tu tập đều không còn vướng mắc, các căn đã lắng yên định tĩnh;
liền được niềm vui yên ổn, ngồi suy ngẫm các việc tu đạo.
Người ấy đã lìa tham ái dục vọng, ngồi yên ổn với một lòng;
vì đã xa lìa cõi ma, liền an trú nơi cảnh giới Phật.
Người chuyên tu giữ được như thế, người ấy một mình vui nơi rừng cây;
liền có hạnh giải thoát, thành tựu được mười điều đã nói.
Bồ-tát ấy an trú, không theo những hạnh lay chuyển (?), đều rời bỏ những việc không nên làm;
bỏ hạnh tà, vui hạnh chánh: người nhớ nghĩ tam-muội có những điều ấy.
Người ấy trọn đời không có lúc tham đắm, người sống yên ổn là bậc hiền không tham;
thân và ý tỉnh giác tốt lành mà giữ giới: người tu tam-muội có những điều ấy.
Đi vào rừng cây vắng vẻ không sợ hãi, người ấy trọn đời không có lúc tham đắm;
các loài phi nhân đều yêu mến: như thế là xa lìa dục vọng mà sống một mình.
Trọn không vướng dục, cũng không tham, như thế liền thoát khỏi cõi ma;
liền an trú nơi cảnh giới Như Lai, người ấy đã hoàn toàn thoát khỏi việc tà.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ đưa sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự, giúp vượt khỏi sinh tử) có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì? Một là đem tất cả những gì mình có ra bố thí mà không mong cầu gì. Hai là không phạm giới nhưng cũng không lấy việc giữ giới để tự tô vẽ khoe khoang. Ba là an trú trong sức nhẫn nhục mà không bám vào ý nghĩ có người (người làm hại mình, người chịu nhẫn). Bốn là tu tinh tấn mà không tham tiếc thân mạng. Năm là tu thiền mà không bám trụ vào thiền. Sáu là hàng phục ác ma. Bảy là chín mươi sáu thứ ngoại đạo (các tôn giáo, học phái ngoài đạo Phật ở Ấn Độ thời ấy) không lay động được. Tám là tự mình biết rõ lẽ sinh tử. Chín là có lòng thương xót chúng sinh. Mười là không cầu quả vị của hàng đệ tử (tức Thanh văn: người nghe Phật dạy mà tu để tự mình giải thoát) hay hàng Duyên nhất giác (tức Duyên giác: người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, chỉ lo giải thoát riêng mình). Này Đồng tử, đó là mười điều lợi của Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật." Rồi Phật nói kệ rằng:
Người ấy bố thí cho ai cũng như nhau, cũng không nghĩ mong được đền đáp;
giữ gìn kinh và giới không dám phạm, cũng không có ý bám víu mong cầu.
Tu nhẫn nhục và trí tuệ, trọn không có ý nghĩ về "người";
gặp người liền tinh tấn, thân, chí và ý không vướng mắc gì.
Tu nhất tâm và trí tuệ, không bám trụ nơi nào, cũng không có tưởng niệm;
nhờ đó hàng phục các loài ma: người có trí tuệ có công đức như thế.
Chín mươi sáu thứ đạo, không đạo nào lay động được;
biết rõ mọi lẽ sinh tử: người có trí tuệ có những điều ấy.
Đối với tất cả chúng sinh, có hạnh thương xót lớn lao;
với quả vị của hàng đệ tử và Duyên nhất giác, đều không nghĩ đến để mong cầu.
Có gì đều bố thí, không mong cầu; không phạm giới, không nghĩ điều ác;
người tu nhẫn nhục không có ý nghĩ về "người": người vâng theo trí tuệ có những điều ấy.
Tinh tấn ở nơi vắng vẻ yên tĩnh, tu thiền không có tưởng niệm, cũng không bám trụ;
người ấy dùng trí tuệ hàng phục ma: người tu trí tuệ có những điều ấy.
Các ngoại đạo không lay động được, người ấy biết rõ lẽ sinh tử;
đối với mọi người có lòng thương xót: người tu trí tuệ có những điều ấy.
Quả vị của hàng đệ tử và Duyên nhất giác, đối với những quả vị ấy trọn không nghĩ đến mong cầu;
người ấy an trú trong Phật đạo như thế: người tu trí tuệ có những điều ấy.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát nhiều trí có mười hạnh lợi. Mười điều ấy là gì? Một là biết đường ác. Hai là biết đường lành. Ba là giải được những điều nghi ngờ. Bốn là chỉ bày con đường ngay thẳng cho người. Năm là rời bỏ đường ác. Sáu là an trú nơi chánh đạo (con đường chân chính). Bảy là đứng nơi cửa cam lộ (cam lộ là thứ nước ngọt bất tử, ví cho Niết-bàn; cửa cam lộ là cửa vào Niết-bàn). Tám là được ngồi dưới cây Phật. Chín là chỉ bày con đường sáng cho dân chúng. Mười là không sợ đường ác. Này Đồng tử, đó là mười hạnh lợi của Bồ-tát nhiều trí." Rồi Phật nói kệ rằng:
Vì đã biết rõ các trần lao (phiền não làm tâm nhọc nhằn, vấy bẩn), thông hiểu trọn cả hai điều (lành và dữ);
người ấy liền rời bỏ trần lao, liền theo hạnh của Phật đạo.
Có trí tuệ, giải được mọi điều ngờ vực, liền chỉ bày cách thấy biết ngay thẳng;
bèn rời bỏ hạnh của đường ác, liền được ở nơi chánh đạo.
Được ở nơi cửa cam lộ, liền được ngồi dưới cây Phật;
giảng giải, chỉ bày điều chân chính cho dân chúng, khiến họ không sợ các đường ác.
Thông hiểu vô số pháp trần lao, biết rõ hai điều lành dữ là như thế;
người ấy liền rời bỏ trần lao, liền ở nơi ấy học pháp lành cao nhất.
Giải mọi nỗi ngờ vực cho tất cả mọi người, liền được thấy điều lành, ngay chính, chân thật;
liền rời bỏ các việc của đường ác: người nhiều trí luôn an trú trong đạo.
Luôn an trú nơi cửa cam lộ, được ngồi dưới cây Phật của vô lượng (?);
chỉ bày đường sáng cho vô lượng ức người, người ấy trọn không sợ đường ác.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát tôn trọng pháp thí (đem giáo pháp giảng dạy cho người khác), đem pháp trao cho người, có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì? Một là rời bỏ điều ác. Hai là vâng làm điều lành. Ba là tu thành bậc chánh sĩ (người chân chính, chỉ Bồ-tát). Bốn là làm thanh tịnh cõi Phật (cõi nước do một vị Phật giáo hóa) của mình. Năm là ngồi dưới cây Phật. Sáu là bố thí mọi thứ vật dụng. Bảy là hàng phục các trần lao. Tám là trao trí tuệ cho tất cả mọi người. Chín là thực hành lòng từ. Mười là ngay đời hiện tại được tâm yên ổn. Này Đồng tử, đó là mười điều lợi của Bồ-tát tôn trọng pháp thí, đem pháp trao cho người khác." Rồi Phật nói kệ rằng:
Mọi điều chẳng lành đều rời bỏ, mọi việc lành đều vâng làm;
được an trú trong trí tuệ của pháp, lòng luôn ưa thích bố thí.
Liền làm thanh tịnh cõi Phật của mình, liền được cõi nước cao quý nhất;
liền ngồi dưới cây Phật, thực hành pháp thí quý như châu báu.
Bố thí tất cả những gì mình có, liền học theo các bậc Pháp vương (vua của chánh pháp, chỉ Phật);
liền xa lìa các trần lao, người ấy thành Phật chẳng khó.
Bố thí cho tất cả mọi người, luôn thực hành lòng từ;
người ấy không có tính ganh ghét, làm cho các loài phi nhân được yên ổn.
Người nhiều trí liền bỏ mọi điều chẳng lành, người ấy luôn an trú trong điều lành;
với pháp cao quý vững vàng không lay chuyển, người nhiều trí luôn đem pháp cho người.
Liền luôn được cõi nước thanh tịnh, luôn vâng làm các việc của Phật đạo;
luôn được ngồi dưới cây Phật: người thực hành pháp thí có những điều ấy.
Không có trần lao, bố thí cho mọi người, liền biết rõ việc của chính thân mình;
giải thoát khỏi mọi việc đời, người ấy trọn không vướng mắc ngăn ngại.
Người ấy tự hiểu biết mà phát tâm, vì tất cả mọi người mà bố thí như thế;
người có lòng từ không ganh ghét, thấy các pháp đều an nhiên, không có cái "ta".
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát tu theo lẽ không (lẽ thật rằng mọi sự vật đều do nhân duyên hợp thành, không có tự tính cố định riêng) có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì? Một là thực hành Phật đạo. Hai là tu hành không vướng mắc. Ba là không mong cầu nơi tái sinh. Bốn là không phạm giới pháp. Năm là không chê bai, nói xấu người hiền. Sáu là không tranh cãi. Bảy là không thấy có gì để đạt được. Tám là một mình tu đạo. Chín là không chống trái Phật. Mười là vâng nhận pháp mà tu hành. Này Đồng tử, đó là mười điều lợi của Bồ-tát tu theo lẽ không." Rồi Phật nói kệ rằng:
Những gì các bậc thượng nhân (người tu hành cao quý) thực hành, đều được cõi đời tôn quý nhất;
người dũng mãnh tu hành nơi ấy, biết thọ mạng là điều chẳng thể nắm giữ (?).
Đều không vướng vào các cõi đời, ngồi yên ổn trong thiền định suy ngẫm;
cũng không mong cầu nơi tái sinh, liền thông hiểu các pháp về lẽ không.
Trọn đời không còn phạm giới pháp, giữ giới không có lỗi để bị chê trách;
suốt đời không nói điều ác, không chê bai, nói xấu các bậc hiền khác.
Người ấy tu đạo không tranh giành, trọn không có các việc tranh cãi kiện tụng;
người ấy liền hiểu rõ mọi việc, theo đúng pháp mà tu tập.
Cho đến khi mất mạng, trọn không phỉ báng đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ Phật).
Tích lũy tất cả các pháp, tự giữ vững tâm ý, không sợ hãi gì;
trong tất cả các cõi đời, Phật đạo là điều không thể nghĩ bàn.
Liền vâng giữ các pháp của Phật, không còn ngờ vực về lẽ không.
Hạnh của người ấy cao quý tốt đẹp, không đứng về phía các ngoại đạo;
tu thiền yên ổn, không vướng mắc, biết rằng vốn không có cái "mạng sống", cũng không có cái "người" thật có;
người ấy trọn không tham đắm: người tu nhất tâm không có tưởng niệm.
Vì biết pháp không có người, không có ta, nên trọn không còn điều gì mong cầu;
thông hiểu hết các pháp về lẽ không, đối với mọi vật dụng trọn không vướng mắc.
Người ấy trọn không có ý tham đắm, đối với Phật luôn có lòng tin trong sạch;
người ấy trọn không có việc tranh cãi, người sống một mình xem mọi vật dụng là không.
Người ấy an trú trong Phật đạo, liền giữ gìn mọi pháp của Như Lai.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát sống một mình tu hành có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì? Một là có tâm trong sạch. Hai là không có dục vọng. Ba là nhớ nghĩ chư Phật. Bốn là tu hành bằng lòng tin. Năm là không ngờ vực trí tuệ Phật. Sáu là biết đền đáp ơn chư Phật. Bảy là không phỉ báng pháp. Tám là sống vắng lặng. Chín là được điều phục và an trú. Mười là có trí thông suốt bốn điều (tức bốn khả năng hiểu biết, diễn giảng không ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về lời lẽ, và về biện thuyết). Này Đồng tử, đó là mười điều lợi của Bồ-tát sống một mình tu hành." Rồi Phật nói kệ rằng:
Trọn không có hạnh tham ái dục vọng, luôn có tâm trong sạch;
liền vâng giữ hạnh không mong cầu, sống một mình nhất tâm tu hành.
Nhớ nghĩ đấng soi sáng khắp thế gian (tức Phật), người ấy chuyển thành có lòng tin;
đối với trí tuệ một lòng không ngờ vực, trí tuệ Phật không thể nghĩ bàn.
Đối với chư Phật biết đền đáp ơn, trọn không bỏ rơi Phật pháp (?);
liền thực hành hạnh vắng lặng định tĩnh, liền an trú trong pháp vắng lặng.
Người ấy liền được thông suốt mọi lẽ, một mình vui nơi rừng cây;
liền rời bỏ tiền của lợi lộc, ở một nơi mà tu đạo.
Người như thế có tâm trong sạch, luôn rời bỏ mọi việc ác;
người ấy tu vắng lặng không ai hơn, trọn không còn ngờ vực trí tuệ của chư Phật.
Người ấy nhớ nghĩ Phật là bậc cao nhất, tin theo hạnh của đấng Thiên trung thiên (trời trong các trời, tôn hiệu của Phật);
cũng không còn ngờ vực trí tuệ của chư Phật: người sống vắng lặng có những điều ấy.
Đối với các bậc thượng nhân biết đền đáp ơn, trọn không còn bỏ các hạnh pháp;
người sống một mình thì vắng lặng: người tu nơi thanh vắng có những điều ấy.
Liền được cảnh giới vắng lặng chân thật tốt lành, liền mau thông hiểu các điều chứng ngộ;
luôn giảng giải vô số kinh, người ấy không có lúc nào vướng mắc ngăn ngại.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát tu hành ở nơi thanh vắng có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì? Một là sống vắng lặng. Hai là xa lìa đám đông. Ba là không tranh cãi kiện tụng. Bốn là không giận hờn. Năm là không dấn thân vào các việc đời. Sáu là không vướng vào tội lỗi của người khác. Bảy là nhớ nghĩ đến việc giải thoát. Tám là yên ổn tu hành nhất tâm. Chín là mau chứng đắc giải thoát. Mười là nhờ không vướng mắc nên đạt được tam-muội. Này Đồng tử, đó là mười hạnh cao quý của Bồ-tát ở nơi thanh vắng." Rồi Phật nói kệ rằng:
Luôn sống trong cảnh vắng lặng, liền xa lìa đám người tụ hội;
trọn không có lúc tranh cãi kiện tụng, một mình tự tu hành.
Luôn không có ý giận hờn, trọn không vướng vào các cõi;
cũng không còn tranh cãi kiện tụng: ở nơi thanh vắng có công đức như thế.
Liền thực hành hạnh vắng lặng, luôn sống một mình tu hành;
liền có được giải thoát, liền mau vượt qua sang bờ bên kia.
Một mình ngồi nơi thanh vắng cao quý, luôn rời bỏ đám người tụ hội xấu ác;
người ấy trọn không dính vào việc người: người ngồi giữa rừng cây có những điều ấy.
Liền nhàm chán tất cả sinh tử, người ấy không tham các vật dụng;
cũng không có các việc sợ hãi: người ngồi dưới gốc cây có những điều ấy.
Trọn không tranh cãi kiện tụng với ai, người thường sống một mình ưa sự vắng lặng;
luôn giữ gìn thân, miệng và ý: người ở nơi thanh vắng có vô số công đức.
Liền được giải thoát cao quý tốt đẹp, liền ưa ngồi trong tam-muội vắng lặng;
người ấy tập hạnh vắng lặng giữa rừng cây: người ở nơi thanh vắng có công đức như thế.
Phật bảo Đồng tử: "Bồ-tát đi phân vệ (đi khất thực, xin ăn để nuôi thân tu hành) có mười điều lợi. Mười điều ấy là gì? Một là không muốn người khác biết hạnh tu của mình. Hai là không để người khác biết công đức của mình. Ba là không ham tiền của lợi lộc. Bốn là không tự khen mình, cũng không nịnh bợ. Năm là an trú trong đạo của bậc hiền thánh. Sáu là không tự nói công đức của mình. Bảy là không đòi người khác cho mình được đầy đủ (?). Tám là đến nhà người khác, không mừng cũng không lo. Chín là không màng chuyện áo cơm, đem pháp thí cho người. Mười là an trú trong đức tốt, không nịnh bợ, tất cả đều chỉ lấy việc pháp thí làm điều chính. Này Đồng tử, đó là mười điều lợi Bồ-tát an trú khi đi phân vệ, giữ đức tốt, không nịnh bợ." Rồi Phật nói kệ rằng:
Người ấy không muốn người khác biết hạnh mình, cũng không vướng mắc vào việc mình làm;
được lợi hay không được lợi, lòng đều như nhau, người ấy an trú trong lời dạy bảo.
Cũng không phạm vào việc của bậc hiền thánh, không có hạnh tự khen hay nịnh bợ;
cũng không tự nói điều tốt của mình, lại không nói điều xấu của người khác.
Cũng không buồn, cũng không mừng, nói pháp mà không màng chuyện áo cơm;
những điều mình nói đều khiến người vui: người đi phân vệ có công đức như thế.
Không muốn được khen, không cầu danh tiếng, luôn an trú trong bốn hạnh của bậc hiền thánh (biết đủ về áo mặc, biết đủ về thức ăn, biết đủ về chỗ ở, và ưa dứt bỏ phiền não, ưa tu tập);
cũng không nịnh bợ để cầu tiền của lợi lộc: người vâng nhận lời dạy có những điều ấy.
Không tự khen mình, không nói điều ác, chưa từng nói xấu ai, kể cả người độc miệng;
nghe công đức của người khác luôn vui mừng: người đi phân vệ biết dừng, biết đủ.
Không màng áo cơm, khéo dùng pháp mà bố thí, cũng không tìm cầu tiền của lợi lộc;
những điều mình nói, người lành đều vui: người vâng nhận lời dạy cao quý có những điều ấy.
Khi Phật nói kinh này, có bảy vạn hai nghìn người phát tâm cầu đạo Vô thượng chánh chân (sự giác ngộ cao tột, chân chính của Phật); một vạn vị Bồ-tát đạt được Vô sở tòng sinh pháp nhẫn (sự thấu suốt và an nhiên chấp nhận rằng mọi pháp vốn không thật có sinh ra, cũng không thật có mất đi). Phật nói như thế rồi, Đồng tử Văn Thù Sư Lợi cùng tất cả hội chúng, trời, rồng (loài rồng thần hộ trì Phật pháp) và người thế gian đều vui mừng, tiến lên lễ Phật rồi lui ra.
Phật nói kinh Nguyệt Đăng Tam-muội, một quyển.
Đây là bản kinh Nguyệt Đăng Tam-muội do ngài Tiên Công dịch trong Đan tạng (bộ Đại tạng kinh khắc in đời nước Khiết Đan, tức nhà Liêu). Bản này so với kinh cùng tên trong hai tạng — tạng bản trong nước (?) và tạng bản đời Tống — thì văn và nghĩa khác hẳn nhau, chưa biết bản nào đúng.
Xét theo sách Khai Nguyên lục (?) (tức "Khai Nguyên Thích giáo lục", sách mục lục kinh Phật soạn vào niên hiệu Khai Nguyên đời Đường), kinh này có hai bản dịch khác nhau. Một bản thuộc loại "có bản dịch nhưng không còn bản": là bản một quyển do ngài An Thế Cao đời Hậu Hán dịch. Một bản thuộc loại "có bản dịch và còn bản": là bản một quyển do sa-môn Tiên Công đời Tống dịch. Cả hai đều được ghi là trích từ quyển thứ bảy của bộ kinh Đại Nguyệt Đăng. Dưới tên bản dịch của Tiên Công có ghi chú: "còn có tên là kinh Văn Thù Sư Lợi Bồ-tát Thập Sự Hạnh", lại ghi độ dài là mười tờ.
Nay khảo xét bản kinh trong Đan tạng này: bắt đầu từ sáu độ (sáu pháp tu đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) cho đến phân vệ, tổng cộng trải qua mười hai pháp, pháp nào cũng được giảng bằng mười điều. Lại xét độ dài, thì đúng bằng mười tờ thời xưa thêm mười hai dòng. Vậy biết đây thật là kinh Nguyệt Đăng do Tiên Công dịch. Chỉ có điều sách mục lục ghi là trích từ quyển thứ bảy của bộ kinh lớn, mà nay xét lại thì lại trích từ nửa đầu của quyển thứ sáu, chỗ này chưa khớp. Ngờ rằng cách chia quyển xưa và nay có khác nhau, hoặc khi chép sách đã viết nhầm chữ "sáu" thành chữ "bảy" mà thôi.
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video