Thiên 1 — Kinh Phật nói về Bồ Tát Thiểm Tử

 # Kinh Phật nói về Bồ-tát Thiểm Tử

 Kinh Bồ-tát Thiểm Tử

 Không rõ tên người dịch

 Kinh Phật nói về Bồ-tát Thiểm Tử

 Trong mục lục kinh của ngài An Công (tức pháp sư Đạo An) bản này không ghi người dịch; nay xếp vào mục lục các kinh dịch đời Tây Tấn.

 Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Phật (bậc đã tự mình giác ngộ hoàn toàn và dạy người khác giác ngộ) ở nước Tỳ-la-lặc, cùng với một nghìn hai trăm năm mươi vị tỳ-kheo (người nam xuất gia, thọ đủ giới, sống bằng khất thực để tu hành), các vị Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh), các vua, đại thần, dân chúng, các trưởng giả (người giàu có, có danh vọng trong xã hội), cư sĩ (người tu Phật tại gia) và các thanh tín sĩ nữ (nam nữ tín đồ tại gia có lòng tin trong sạch) đông không đếm xuể, cùng lúc đến họp.

 Phật bảo các tỳ-kheo: "Tất cả hãy yên lặng, giữ tâm chuyên chú mà nghe. Thuở trước, khi ta mới bắt đầu cầu đạo Bồ-tát (con đường tu hành của Bồ-tát để đi đến quả Phật), ta giữ giới hạnh (giữ các điều răn cấm và sống theo đó) đầy đủ, tinh tấn (siêng năng, bền bỉ không lùi bước) với một lòng chuyên nhất, tu tập trí tuệ, thực hành thiện quyền (phương tiện khéo léo, tuỳ hoàn cảnh mà dùng cách thích hợp để giúp người), công đức chồng chất không thể nói hết. Các vị trời, Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm thiên (vị trời cai quản cõi trời sắc giới), trời, rồng, quỷ thần, vua chúa, dân chúng không ai làm được như vậy."

 A-nan (người em họ và thị giả thân cận của Phật) nghe Phật nói, liền sửa lại áo, quỳ thẳng chắp tay, thưa với Phật: "Con xin được nghe chuyện ấy."

 Phật bảo A-nan: "Vào thời quá khứ cách đây vô số đời, có một vị Bồ-tát tên là Nhất Thiết Diệu, nhân từ, thích bố thí, cứu giúp muôn loài. Ngài thường thực hành tứ đẳng tâm (bốn tâm rộng lớn bình đẳng với mọi chúng sinh: thương yêu, xót thương, vui theo niềm vui của người, và buông xả không thiên vị) để cứu đời khỏi hiểm nguy, khốn khó, thương xót nuôi dưỡng người khổ. Lúc ấy ngài đang ở trên cõi trời Đâu-thuật (cõi trời nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ) dạy dỗ trời và người.

 Ngày đêm, mỗi buổi ba thời, ngài thường định tâm suy xét ba cõi (cõi dục, cõi sắc và cõi vô sắc – toàn bộ thế giới chúng sinh còn sinh tử luân hồi), soi xét con đường thiện ác của dân chúng trong mười phương (khắp mọi hướng: đông, tây, nam, bắc, bốn hướng xiên, trên và dưới) thiên hạ, để biết ai hiếu thuận cha mẹ, kính thờ Tam tôn (ba ngôi tôn quý: Phật, giáo pháp của Phật và tăng đoàn), cung kính thầy và bậc bề trên, tu các công đức. Ngài thường dùng thiên nhãn (con mắt thần thông thấy được mọi nơi, mọi việc) để xem khắp năm đường (năm nẻo luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục).

 Bấy giờ có nước Ca-di, trong nước có một vị trưởng giả hiu quạnh không con, hai vợ chồng đều mù cả hai mắt. Họ mong muốn vào núi cầu trí tuệ cao tột, tu chí hướng thanh tịnh, ưa thích chốn vắng vẻ yên tĩnh. Bồ-tát nghĩ rằng: "Hai người này phát tâm học điều rất sâu xa nhiệm mầu, nhưng hai mắt không thấy gì; nếu vào trong núi thì có thể rơi xuống hố, xuống khe, hoặc gặp rắn rết thú độc mà bị hại oan uổng. Khi ta hết tuổi thọ ở cõi trời, ta sẽ sinh làm con họ, phụng dưỡng cha mẹ cho đến trọn đời."

 Thế rồi Bồ-tát hết tuổi thọ, liền sinh xuống làm con trong nhà cha mẹ mù. Cha mẹ vui mừng, hết sức yêu quý con. Trước kia họ vốn phát chí lớn muốn vào núi, nhưng vì có con nên lại vui ở lại trong đời. Khi con lên bảy tuổi, đặt tên là Thiểm.

 Thiểm rất mực hiếu thảo, nhân từ, làm theo mười điều thiện (thập thiện: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói lời trau chuốt sai lệch, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không tham lam, không giận dữ, không mê muội): không giết, không trộm, không dâm, không lừa gạt; không uống rượu, không nói càn, không nói lời thêu dệt; không ghen ghét, không nguyền rủa. Cậu tin đạo không chút nghi ngờ, ngày đêm siêng năng. Cậu phụng sự cha mẹ như người ta thờ trời. Nói năng thường mỉm cười, không làm tổn thương lòng ai. Đi đứng đều đúng phép, không nghiêng ngả lệch lạc. Cha mẹ vui mừng, không còn buồn lo.

 Khi đã quá mười tuổi, Thiểm quỳ thẳng thưa với cha mẹ: "Trước kia cha mẹ vốn phát chí lớn muốn vào núi sâu, cầu chí hướng vắng lặng, đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ chân chính, cao tột không gì hơn). Sao lại vì con mà bỏ mất nguyện xưa? Con người sống trên đời thay đổi trăm bề, không gì bền vững; mạng người không phải vàng đá, cái chết đến lúc nào không hẹn trước. Xin cha mẹ theo đúng ý ban đầu, nên nhân lúc còn sớm mà vào núi tu thanh tịnh. Con sẽ đi theo cùng với cha mẹ, phụng dưỡng theo ý muốn, không để sai lỡ lúc nào." Cha mẹ đáp Thiểm: "Lòng hiếu thuận của con, trời tự biết. Đã không trái lời nguyện xưa, vậy chúng ta cùng vào núi."

 Thiểm liền đem tất cả của cải trong nhà bố thí hết cho những người nghèo khổ trong nước, rồi cùng cha mẹ vào núi. Đến trong núi, Thiểm dùng cỏ bồ dựng nhà cho cha mẹ, làm giường, trải đệm, không lạnh không nóng, lúc nào cũng vừa vặn thích hợp.

 Vào núi được một năm, các loại trái cây sai trĩu, ăn vào thơm ngọt. Nước suối tuôn trào, trong mà lại mát. Hoa sen trong ao năm màu tươi sáng. Cây chiên-đàn (một loại gỗ thơm quý) cùng các loài cây thơm khác tươi tốt gấp bội ngày thường. Mưa gió đúng mùa, không lạnh không nóng. Lá cây giao nhau che mưa che sương, rợp bóng che ánh nắng, bên dưới lúc nào cũng mát. Chim bay tụ về, đủ các loài lạ đẹp, đều cất tiếng như nhạc để làm vui cha mẹ mù. Sư tử, gấu, hổ, sói và các loài thú dữ đều tự sinh lòng hiền với nhau, không còn ý muốn hại nhau, đều ăn cỏ ăn trái, không có lòng sợ hãi. Hoẵng, hươu, gấu và các loài thú khác đều đến gần gũi Thiểm, cất tiếng hoà nhau như khúc nhạc vui.

 Thiểm hết lòng hiếu thảo và thương xót, đặt chân lên đất cũng thường sợ đất đau. Các vị thần trời, thần núi đều hiện hình người, ngày đêm đến thăm hỏi an ủi ba người tu hành. Ba người một lòng định tâm, không còn buồn lo. Thiểm thường cùng cha mẹ hái trăm thứ trái cây, quả dưa để dâng cha mẹ ăn, lúc nào cũng dư dả. Khát thì uống nước suối, không thiếu thốn gì. Một lần cha mẹ khát muốn uống nước, Thiểm mặc áo da hươu, xách bình đi lấy nước. Hươu nai và các loài chim cũng đến uống nước, không ai sợ ai.

 Lúc ấy, vua nước Ca-di vào núi săn bắn. Vua từ xa trông thấy bên bờ nước có hươu nai, liền giương cung bắn hươu, mũi tên lại lầm trúng ngực Thiểm. Thiểm bị trúng tên độc, khắp thân đau đớn, liền kêu lớn: "Ai đem một mũi tên độc bắn giết ba người tu hành đây?" Vua nghe tiếng người, liền xuống ngựa đi đến trước mặt Thiểm.

 Thiểm nói với vua: "Voi chết vì ngà, tê giác chết vì sừng, chim trả chết vì bộ lông, hoẵng hươu chết vì da thịt. Nay tôi không có sừng, không có ngà, không có lông, da thịt cũng không ăn được. Nay tôi vì tội gì mà phải chết?" Vua hỏi Thiểm: "Ngươi là người thế nào, mặc áo da hươu chẳng khác gì cầm thú?" Thiểm đáp: "Tôi là người trong nước của vua, cùng cha mẹ mù vào trong núi học đạo đã hơn hai mươi năm, chưa từng bị hổ, sói, rắn rết làm hại, nay lại bị vua bắn chết."

 Ngay lúc ấy, trong núi gió lớn nổi lên dữ dội, thổi gãy cây cối. Trăm loài chim kêu thương. Sư tử, gấu và các loài thú chạy đều gào lớn, vang động cả khắp núi. Mặt trời mất ánh sáng, suối chảy cạn khô, các loài hoa héo rũ, sấm sét rung chuyển mặt đất. Khi ấy cha mẹ mù giật mình đứng dậy, bảo nhau: "Thiểm đi lấy nước lâu rồi mà không về, chẳng lẽ bị hổ sói rắn rết làm hại? Cầm thú kêu thương, tiếng gào khác hẳn mọi khi; gió nổi bốn phía, cây cối gãy đổ, ắt có tai biến gì."

 Lúc ấy vua hoảng sợ, hết sức hối hận tự trách: "Việc ta làm thật tệ hại không sao nói được! Ta vốn bắn hươu, mũi tên lầm trúng người thôi. Bắn giết người tu hành, tội ấy rất nặng. Vì tham chút thịt mà phải chịu tai hoạ nặng nề. Nay ta xin đem châu báu trong kho tàng của cả một nước, cung điện, cung nữ, ruộng gò, thành ấp để cứu mạng ngươi." Vua liền đến gần lấy tay rút mũi tên ở ngực Thiểm, nhưng tên cắm sâu không rút ra được. Chim bay thú chạy từ bốn phía kéo đến như mây, kêu gào vang động cả khắp núi. Vua càng thêm sợ hãi, ba trăm sáu mươi đốt xương trong người (cả thân thể) đều run rẩy.

 Thiểm nói với vua: "Không phải lỗi của vua, mà do tội từ đời trước của chính tôi gây ra. Tôi không tiếc thân mạng, chỉ thương nhớ cha mẹ mù của tôi, tuổi đã già yếu, hai mắt không thấy gì. Một mai không có tôi, cha mẹ cũng sẽ chết mất, không còn ai để nương tựa. Chính vì thế mà tôi buồn khổ đau đớn vô cùng." Ngay lúc ấy, các vị trời, rồng, thần, thần núi, thần nước, thần cây đều chấn động.

 Vua lại nói: "Ta thà vào Nê-lê (địa ngục) chịu tội trăm kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài lâu), miễn sao cho Thiểm được sống." Vua quỳ thẳng trước Thiểm sám hối, nói: "Nếu ngươi chết, ta sẽ không trở về nước nữa, mà ở lại trong núi phụng dưỡng cha mẹ ngươi như khi ngươi còn sống. Ngươi đừng lo lắng. Các vị trời, rồng, thần đều sẽ làm chứng, ta không phụ lời thề này."

 Thiểm nghe vua thề như vậy, tuy bị tên độc mà lòng vui ý mừng, dù chết cũng không oán hận. Thiểm nói: "Tôi đem cha mẹ mù của tôi làm phiền vua phụng dưỡng. Vua phụng dưỡng người tu hành thì ngay đời này tội được tiêu trừ, được phúc vô lượng." Vua nói: "Ngươi hãy chỉ cho ta chỗ cha mẹ ngươi ở, nhân lúc ngươi chưa chết hãy nói cho ta biết."

 Thiểm liền chỉ đường, nói: "Theo lối mòn này đi không xa, tự sẽ thấy một căn nhà cỏ, cha mẹ tôi ở trong đó. Vua hãy đi thong thả, đừng để cha mẹ tôi hoảng sợ, hãy dùng cách khéo léo mà giải bày cho cha mẹ hiểu. Xin vì tôi mà kính cáo biệt cha mẹ: cái chết nay đã đến, con phải sang đời sau. Con không tiếc mạng mình, chỉ nghĩ đến cha mẹ tuổi già, hai mắt lại mù, một mai không có con thì không ai nương tựa, vì thế mà con buồn khổ đau đớn. Chết là phần số tự nhiên, do tội từ đời trước gây ra, không ai thoát được. Nay con xin sám hối với cha mẹ: mọi điều ác con đã làm từ vô số kiếp đến nay, xin đến đây tội được tiêu, phúc được sinh. Nguyện con với cha mẹ đời đời gặp nhau, không xa lìa nhau. Nguyện cha mẹ giữ được trọn tuổi thọ, không có lo âu hoạn nạn. Trời, rồng, quỷ thần luôn theo che chở giúp đỡ, tai hoạ tiêu diệt, điều mong muốn đều được như ý, đạt đến cõi vô vi tự nhiên (cảnh giới giải thoát, không còn tạo tác, không còn sinh tử)."

 Vua liền dẫn mấy người đi thẳng đến chỗ cha mẹ. Sau khi vua đi, Thiểm lặng lẽ tắt thở mà chết. Chim bay và cầm thú đều kêu khóc thảm thiết, vây quanh trên thi thể Thiểm, lấy lưỡi liếm máu trên thân Thiểm. Cha mẹ mù nghe những tiếng ấy lại càng sợ hãi, bồi hồi đứng ngẩn ra.

 Vua đi vội vàng, chạm động cây cỏ, sột soạt có tiếng người. Cha mẹ giật mình nói: "Đây là ai? Không phải tiếng bước chân con ta." Vua nói: "Ta là vua nước Ca-di, nghe có người tu hành học đạo trong núi nên đến cúng dường." Cha mẹ nói: "Đại vương đến thật quý hoá. Làm phiền bậc tôn quý hạ mình đến tận chốn đồng cỏ xa xôi. Mình vóc nhà vua có được yên ổn không? Cung điện, phu nhân, thái tử, quan lại, dân chúng đều yên lành chứ? Mưa gió có điều hoà, năm loại lúa (ngũ cốc) có được mùa không? Các nước láng giềng không xâm phạm nhau chứ?" Vua đáp người tu hành: "Nhờ ơn các vị tu hành, mọi việc đều bình an."

 Vua hỏi thăm cha mẹ mù: "Các vị đến ở trong núi, nhọc lòng cực khổ. Giữa chốn cây rừng, có chim chóc thú dữ nào xâm hại các vị không? Ở trong núi, nóng lạnh theo mùa, đời sống hiện nay có được yên ổn không?" Cha mẹ mù đáp: "Nhờ ơn sâu của đại vương, chúng tôi luôn yên ổn. Chúng tôi có đứa con hiếu thảo tên là Thiểm, thường hái cho chúng tôi trăm thứ trái cây, nước suối lúc nào cũng dồi dào, mưa gió trong núi điều hoà, không thiếu thốn gì. Chúng tôi có chiếu cỏ để ngồi, có trái cây để ăn. Thiểm đi lấy nước, sắp về đến rồi."

 Vua nghe cha mẹ mù nói vậy, lại vô cùng đau lòng, rơi nước mắt mà nói: "Tội ác của ta thật tệ hại không sao kể hết. Ta vào núi săn bắn, thấy bên bờ nước có bầy hươu, giương cung bắn, mũi tên lầm trúng con trai của các vị. Thân Thiểm bị trúng tên độc, rất đau đớn, nên ta đến báo cho hai vị biết." Cha mẹ nghe xong, cả thân mình vật xuống đất, như núi Thái sơn sụp đổ, mặt đất vì thế mà rung chuyển. Vua liền tự đến đỡ dậy.

 Cha mẹ ngửa mặt lên trời khóc than, tự kể rằng: "Con ta là Thiểm, hiếu thảo nhân từ nhất thiên hạ, không ai hơn được, đặt chân lên đất cũng thường sợ đất đau. Nay có tội gì mà vua bắn chết nó? Vừa rồi gió lớn bỗng nổi lên thổi gãy cây cối, trăm loài chim kêu thương gào khóc vang động cả khắp núi. Chúng tôi ở trong núi hơn hai mươi năm, chưa từng có tai biến như vậy. Chúng tôi đã ngờ con đi lấy nước lâu mà không về, ắt phải có chuyện gì. Các vị thần đều kinh sợ, xao động rung chuyển." Người mẹ kêu khóc không sao ngừng được. Người cha nói: "Hãy thôi đi. Người sinh ra không ai là không chết. Vô thường (mọi sự đều đổi thay, không gì còn mãi) là lẽ tự nhiên, không thể nào tránh được." Rồi ông hỏi vua: "Thiểm bị bắn trúng chỗ nào? Bây giờ còn sống hay đã chết?"

 Vua kể lại đầy đủ những lời Thiểm đã nói cho cha mẹ mù nghe. Nghe vua nói vậy, hai người lại đau đớn đến ngất đi, nói: "Một mai không còn con, cả hai chúng tôi cũng sẽ chết. Xin vua dắt hai chúng tôi đến bên thi thể Thiểm." Vua liền dắt cha mẹ mù đến bên thi thể. Cha ôm hai chân con, mẹ ôm đầu con đặt lên gối, mỗi người dùng một tay sờ mũi tên trên ngực con, ngửa mặt lên trời kêu lớn: "Các vị trời và rồng, thần núi, thần cây, thần nước! Con tôi nhân từ, hiếu thảo bậc nhất, các vị thần đều biết. Sao lại không một lần thương xót con tôi? Con tôi là đứa con hiền!"

 Người mẹ liền lấy lưỡi liếm vết thương trên ngực Thiểm, nói: "Mong chất độc vào miệng tôi. Tôi tuổi đã già, mắt không thấy gì, xin lấy thân tôi thay mạng con. Thiểm được sống, tôi chết, chết cũng không ân hận." Rồi cha mẹ mù nói: "Nếu Thiểm quả thật có lòng chí thành, chí hiếu mà trời đất đều biết, thì mũi tên sẽ tự rút ra, chất độc sẽ tiêu trừ, Thiểm sẽ sống lại."

 Khi ấy, toà ngồi của Thích (Đế Thích), vua cõi trời thứ hai là Đao-lợi thiên (cõi trời Ba mươi ba, nằm trên đỉnh núi Tu-di), liền rung chuyển mạnh. Ngài dùng thiên nhãn thấy hai người tu hành ôm con khóc than, lại nghe biết cõi trời Đâu-thuật thứ tư, các cung trời và cung rồng đều trang nghiêm mà rung động. Thích, Phạm thiên và Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) liền từ cõi trời thứ tư đi xuống, nhanh như khoảng thời gian một người duỗi cánh tay, đến đứng trước Thiểm, đem thuốc thần rót vào miệng Thiểm. Thuốc vào miệng Thiểm, mũi tên tự rút ra, Thiểm liền sống lại như cũ.

 Cha mẹ vừa kinh ngạc vừa mừng rỡ, thấy Thiểm đã chết mà sống lại, hai mắt của họ cũng đều mở ra sáng được. Chim bay và cầm thú đều cất tiếng vui mừng. Gió lặng mây tan, mặt trời sáng trở lại. Nước suối tuôn trào, các loài hoa năm màu và sắc cây tươi sáng rực rỡ gấp bội ngày thường.

 Khi ấy vua vui mừng khôn xiết, lạy Thiên đế Thích, rồi lạy cha mẹ cùng Thiểm, nói: "Tôi xin đem của cải cả nước dâng các vị tu hành, tự thân ở lại phụng dưỡng, để ngay đời này tội được tiêu, oán thù từ đời trước được trừ." Thiểm đáp vua: "Nếu vua muốn báo ơn, xin vua hãy về nước, an ủi dân trong nước, khiến tất cả đều giữ gìn năm giới (ngũ giới: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu). Vua đừng săn bắn giết hại sâu bọ, muông thú nữa. Nếu không, ngay đời này thân không yên ổn, hết tuổi thọ sẽ rơi vào Nê-lê. Người sống ở đời, ân ái chỉ có trong chốc lát, chia lìa thì lâu dài, không thể còn mãi. Vua nhờ có công đức từ đời trước nên nay được làm vua, đừng vì được tự do làm theo ý mình mà buông thả phóng túng."

 Lúc ấy, nhà vua hết sức hối hận tự trách: "Từ nay về sau, ta sẽ làm đúng như lời Thiểm dạy bảo, không dám bỏ bê." Mấy trăm người theo vua đi săn thấy Thiểm đã chết, rồi thần nhân đem thuốc xuống, rót vào miệng thì sống lại ngay, mắt cha mẹ cũng sáng ra, ai nấy đều vui mừng hớn hở, phát tâm giữ gìn năm giới, trọn đời không phạm.

 Vua về nước rồi, ban lệnh trong nước: "Những ai nghèo khổ có cha mẹ mù như trường hợp của Thiểm, đều phải phụng dưỡng, không được bỏ bê. Ai trái lệnh sẽ bị tội nặng." Thế là dân chúng trong nước, nhờ việc Thiểm sống lại, trên dưới cùng khuyên bảo nhau giữ gìn năm giới, tu hành mười điều thiện; chết đi đều được sinh lên cõi trời, không ai rơi vào ba đường ác (tam ác đạo: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Phật bảo A-nan và những người đến dự hội: "Thân Thiểm trong đời trước, chính là thân ta vậy.

 Người cha mù lúc ấy, nay chính là phụ vương Duyệt-đầu-đàn (tức vua Tịnh Phạn, cha của Phật). Người mẹ mù lúc ấy, nay chính là mẹ ta, vương phu nhân Ma-da. Vua nước Ca-di chính là A-nan. Thiên đế Thích lúc ấy chính là Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật trong tương lai). Việc ta mau thành tựu đạo vô thượng chánh chân, quả quyết đều là nhờ công ơn nuôi dưỡng, lòng thương yêu của cha mẹ. Từ chết được sống lại, làm cảm động cả trời, rồng, quỷ thần, là do ơn cha mẹ sâu nặng và lòng con hiếu thảo mà có. Nay ta được thành Phật và cứu độ cả người trong nước, đều do đức hiếu thuận."

 Phật bảo A-nan: "Ông hãy nói rộng điều này cho tất cả mọi người: người có cha mẹ thì không thể không hiếu thảo, đạo thì không thể không học. Cứu tâm thần thoát khỏi khổ đau, rồi đạt được vô vi, đều là nhờ lòng thương yêu, hiếu thảo và việc học đạo mà có."

 Phật nói kinh xong, các vị Bồ-tát, tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia, thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia đã quy y, giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia đã quy y, giữ giới), vua, đại thần, dân chúng, trưởng giả, cư sĩ, không ai là không thêm lòng kính trọng, cúi đầu sát chân Phật làm lễ rồi lui ra.

 Kinh Phật nói về Bồ-tát Thiểm Tử

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video