Thiên 1 — Kinh Phật nói về nhân duyên của nghìn vị Phật (trọn kinh)

 Kinh Phật nói về nhân duyên của nghìn vị Phật (nhân duyên: nguyên nhân gốc và những điều kiện phụ hợp lại làm cho một việc xảy ra)

 Đời Hậu Tần, ngài Cưu-ma-la-thập dịch

 Kinh Phật nói về nhân duyên của nghìn vị Phật

 Đời Hậu Tần, ngài Tam tạng (bậc thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Cưu-ma-la-thập người nước Quy Tư (một nước cổ ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc) dịch

 Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu, tức núi Chim Kên Kên) gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa), cùng với chúng đại tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ; "đại" là bậc tu hành cao) gồm năm nghìn người.

 Tên các vị ấy là: tôn giả (tiếng tôn xưng bậc tu hành đáng kính) A-nhã Kiều-trần-như, tôn giả Ưu-lâu-tần-loa Ca-diếp, tôn giả Già-da Ca-diếp, tôn giả Na-đề Ca-diếp, tôn giả Ma-ha Ca-diếp, tôn giả Xá-lợi-phất, tôn giả Đại Mục-kiền-liên, tôn giả Ca-chiên-diên, tôn giả A-na-luật, tôn giả A-nan, v.v… Tất cả đều là bậc đại A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, không còn phải tái sinh trong vòng sống chết), được mọi người biết đến. Các vị ấy như voi chúa đã được thuần phục (ví tâm đã được điều phục hoàn toàn), việc cần làm đã làm xong; đầy đủ tam minh (ba thứ sáng suốt: biết rõ các đời trước của mình và người, thấy rõ chúng sinh chết đây sinh kia theo nghiệp, và biết mình đã dứt sạch phiền não), lục thông (sáu năng lực thần thông: biến hóa tùy ý, thấy xa không ngăn ngại, nghe xa không ngăn ngại, biết tâm người khác, biết các đời trước, và dứt sạch phiền não) và bát giải thoát (tám tầng thiền quán giúp lìa bỏ dần sự ràng buộc vào thân và cảnh).

 Lại có tám vạn bốn nghìn vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn lao), đứng đầu là Bồ-tát Phạm Đức, Bồ-tát Tịnh Hạnh, Bồ-tát Vô Biên Hạnh. Bồ-tát Bạt-đà-ba-la lẽ ra cũng cùng với Bồ-tát Vô Biên Hạnh đứng đầu (?). Các Bồ-tát từ phương khác thì đứng đầu là Bồ-tát Nguyệt Âm, Bồ-tát Nguyệt Tạng, Bồ-tát Diệu Âm.

 Các vị đại Bồ-tát như thế đều đã tu phạm hạnh (lối sống trong sạch, giữ giới, dứt dục) từ lâu, yên ổn trong sạch, an trụ trong Thủ-lăng-nghiêm tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú một chỗ; Thủ-lăng-nghiêm tam-muội là một loại định cao tột, vững chắc không gì phá nổi, của các bậc Bồ-tát lớn), đều có đầy đủ tám vạn bốn nghìn pháp ba-la-mật (ba-la-mật: hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, như bố thí, trì giới, nhẫn nhục…). Ở thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ) và các cõi nước khắp mười phương, các vị hiện thân thành Phật, chuyển bánh xe Pháp nhiệm mầu (tức giảng dạy giáo pháp), rồi hiện vào Bát-niết-bàn (sự tịch diệt hoàn toàn, ra khỏi hẳn vòng sống chết).

 Tại giảng đường Thăng Tiên trên núi Kỳ-xà-quật, các vị đều cất tiếng sư tử rống (ví lời thuyết pháp mạnh mẽ, không sợ hãi, làm mọi tà thuyết phải im lặng). Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, mỗi vị tự kể nhân duyên đời quá khứ của mình. Âm thanh ấy vang khắp ba nghìn đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỉ thế giới nhỏ như thế giới chúng ta). Trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loài hung dữ), càn-thát-bà (thần nhạc ở cõi trời, sống bằng hương thơm), a-tu-la (loài thần có phước lớn nhưng hay sân giận, thường đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), khẩn-na-la (thần ca múa ở cõi trời, hình giống người mà có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và các loài chẳng phải người… tất cả đại chúng đều tụ họp đông đủ.

 Bấy giờ Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) từ trong thất đá đi ra, hỏi A-nan rằng: "Nay các vị thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, mục đích chính là tự giải thoát) và các vị Bồ-tát đang bàn luận điều gì?" A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng Bồ-tát mỗi vị tự kể nhân duyên của các đời trước."

 Khi ấy Đức Thế Tôn thong thả bước đi như voi rồng lớn, khoác áo tăng-già-lê (tấm y lớn nhất trong ba tấm y của người xuất gia, mặc khi vào cung vua, vào làng hoặc thuyết pháp), đi vào giữa đại chúng, bảo các Bồ-tát: "Nay các ông mỗi người đang nói về ý nghĩa gì?" Tiếng nói lớn của Ngài vang khắp thế giới.

 Bồ-tát Bạt-đà-ba-la liền từ chỗ ngồi đứng dậy, tự tay trải tòa sư tử (chỗ ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là chúa muôn loài) cho Đức Thế Tôn, cúi đầu mặt lễ dưới chân Phật, thỉnh Phật lên ngồi, rồi bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, hôm nay con muốn thưa hỏi đôi điều, cúi xin Thế Tôn giải thích cho con." Khi nói lời ấy, tám vạn bốn nghìn vị Bồ-tát mỗi vị cởi chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc quý đeo trên người) rải lên Phật để cúng dường. Những chuỗi anh lạc được rải ra dừng lại trên đỉnh đầu Phật, giống như núi Tu-di (ngọn núi cao lớn nằm ở trung tâm một thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) trang nghiêm rực rỡ, đáng chiêm ngưỡng; có nghìn vị hóa Phật (thân Phật do thần lực biến hiện ra) ngồi trong các hang núi ấy.

 Bấy giờ các vị Bồ-tát cúi đầu lễ chân Phật, khác miệng cùng lời bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn cùng nghìn vị Phật của Hiền kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài; Hiền kiếp là kiếp hiện tại, gọi vậy vì có nghìn vị Phật hiền thánh ra đời), vào các đời quá khứ đã gieo công đức gì, tu hạnh đạo gì, mà thường sinh cùng một chỗ, chung một nhà, rồi trong cùng một kiếp lần lượt sẽ chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), giáo hóa cứu độ các chúng sinh trong đời ô trược xấu ác, khiến họ phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ để cứu mình và cứu người) gồm ba loại thanh tịnh một cách vững chắc? Xin Ngài vì chúng con và chúng sinh đời vị lai, phân biệt giảng rộng về việc làm và quả báo của các hạnh ba-la-mật mà nghìn vị Bồ-tát Hiền kiếp đã tu trong các đời quá khứ."

 Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Bồ-tát: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ và ghi nhớ. Ta sẽ vì các ông phân biệt nói rộng. Bạt-đà-ba-la, nay ông nên biết: về thuở quá khứ cách nay vô lượng vô số trăm nghìn vạn ức a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số lớn không đếm được), lại còn hơn số ấy nữa, khi ấy thế giới Ta-bà này tên là Đại Trang Nghiêm, kiếp tên là Đại Bảo. Có Đức Phật Thế Tôn hiệu là Bảo Đăng Diệm Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu chung của mọi vị Phật: Như Lai – bậc từ chân như mà đến; Ứng Cúng – xứng đáng nhận sự cúng dường; Chánh Biến Tri – hiểu biết chân chính và khắp cùng; Minh Hạnh Túc – trí sáng và đức hạnh đầy đủ; Thiện Thệ – đã khéo đi đến bờ giải thoát; Thế Gian Giải – thấu hiểu mọi lẽ thế gian; Vô Thượng Sĩ – bậc cao nhất không ai hơn; Điều Ngự Trượng Phu – bậc khéo điều phục người; Thiên Nhân Sư – thầy của trời và người; Phật Thế Tôn – bậc giác ngộ được cả đời tôn kính), xuất hiện ở đời.

 Khi Đức Phật Thế Tôn ấy ra đời, Ngài cũng dùng Tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) giáo hóa chúng sinh. Phật sống nửa kiếp. Thời chánh pháp (giai đoạn sau khi Phật nhập diệt, giáo pháp còn nguyên vẹn, người tu dễ chứng quả) giáo hóa ở đời kéo dài một kiếp; thời tượng pháp (giai đoạn giáo pháp chỉ còn hình thức giống như thật, người chứng quả ít dần) giáo hóa ở đời kéo dài hai kiếp.

 Trong thời tượng pháp có một vị đại vương tên là Quang Đức, dùng mười điều thiện (thập thiện: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không sân giận, không tà kiến) giáo hóa dân chúng, khiến đất nước yên vui như dưới thời Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu dẫn đường). Bấy giờ đại vương dạy dân chúng tụng đọc luận Tỳ-đà (kinh Vệ-đà, kinh điển gốc của đạo Bà-la-môn).

 Khi ấy trong trường học có nghìn đồng tử, mỗi người mười lăm tuổi, thông minh, hiểu biết nhiều. Họ nghe các tỳ-kheo ngợi khen Phật, Pháp, Tăng. Có một đồng tử tên là Liên Hoa Đức hỏi tỳ-kheo Thiện Xưng: "Thế nào gọi là Phật? Thế nào gọi là Pháp? Thế nào gọi là Tăng?" Tỳ-kheo đáp bằng kệ (bài thơ trong kinh Phật, dùng để tóm ý hoặc ca ngợi) rằng:

 Các hạnh ba-la-mật đã viên mãn, tánh trong sạch, trí tuệ giác ngộ,

 Tâm thù thắng đã được thành tựu, vì vậy gọi tên là Phật.

 Không nhiễm ô, tánh vốn thanh tịnh, mãi mãi lìa xa thế gian,

 Không chấp vào năm ấm của đời (ngũ ấm: năm yếu tố hợp thành con người – sắc là thân xác, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý muốn và tác ý, thức là sự phân biệt nhận thức), thường còn mãi, gọi đó là Pháp.

 Thân tâm thường vô vi (không còn tạo tác, không bị sinh diệt chi phối), mãi lìa bốn thứ thức ăn (tứ thực: thức ăn bằng miệng, sự tiếp xúc của giác quan, ý chí mong muốn, và thức duy trì sự sống – những thứ nuôi dưỡng và trói buộc sự tồn tại),

 Làm ruộng phước tốt cho đời (phước điền: người đáng cúng dường, ai cúng dường thì như gieo hạt vào ruộng tốt, được phước lớn), vì vậy gọi là tỳ-kheo Tăng.

 Bấy giờ nghìn đồng tử nghe danh hiệu Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), mỗi người cầm hương hoa theo tỳ-kheo đi đến tăng phòng (nơi ở của người xuất gia), vào tháp lễ bái, thấy tượng Phật. Thân tượng ấy cao sáu mươi hai na-do-tha (một con số rất lớn, khoảng trăm tỉ) do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), đầy đủ tám vạn bốn nghìn tướng tốt và vẻ đẹp.

 Nghìn đồng tử thấy tượng Phật rồi thưa với tỳ-kheo: "Bậc người thù thắng, đấng Vô Thượng Sĩ lớn lao như thế, đời quá khứ đã tu công đức gì mà được tướng thù thắng cao tột như vậy?" Tỳ-kheo đáp: "Này thiện nam tử (người con trai lành, cách gọi người nam có lòng hướng thiện), nay hãy lắng nghe. Đức Phật Thế Tôn đời quá khứ đã tu tám vạn bốn nghìn hạnh ba-la-mật, lại tu tập ba mươi bảy phẩm trợ bồ-đề (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ, gồm: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chánh đạo), nên được thân đoan nghiêm như thế. Thân Như Lai không chỉ có tám vạn bốn nghìn tướng tốt này, mà còn có thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp), mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng của Phật, không chung với ai khác), đại bi (lòng thương xót lớn muốn cứu khổ mọi loài), tam niệm xứ (ba chỗ an trú tâm của Phật: người nghe pháp cung kính, không cung kính, hay lẫn lộn thì tâm Phật vẫn bình thản, không vui không buồn), tam minh, lục thông, bát giải thoát, v.v…"

 Nghìn đồng tử nghe tỳ-kheo khen ngợi Phật rồi, liền năm vóc gieo xuống đất (lạy sát đất với hai đầu gối, hai tay và đầu chạm đất, cách lễ kính cao nhất), ngay trước tượng phát lời thệ nguyện rộng lớn: "Chúng con nay mỗi người đều phải phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Qua số kiếp không thể tính đếm, nhất định sẽ thành Phật, như Đức Thế Tôn hiện nay không khác." Đồng tử thứ ba tên là Liên Hoa Tạng lại phát thệ nguyện: "Chúng con nay nhờ tỳ-kheo mà nghe được danh hiệu Tam bảo, lại được thấy hình tượng Như Lai, thì đời vị lai chắc chắn thành Phật. Trong khi chưa thành Phật, nguyện luôn cùng tỳ-kheo sinh chung một chỗ."

 Bạt-đà-ba-la, nay ông nên biết, nghìn đồng tử khi ấy nghe danh hiệu Tam bảo, thân tâm vui mừng. Về sau, tùy tuổi thọ dài ngắn, ai nấy đều qua đời. Lúc sắp mất, nhờ sức nhân duyên của căn lành nghe danh hiệu Tam bảo, họ trừ được nghiệp sống chết của năm mươi mốt kiếp. Sau khi mất được sinh lên cõi Phạm thế (các tầng trời thuộc cõi Sắc giới, nơi chư thiên đã lìa dục ái). Theo lẽ sinh của chư thiên, khi sinh vào cung trời Phạm thiên rồi thì liền có được ba điều tự nhớ (?) (nhớ mình từ đâu đến, nhờ việc lành gì mà sinh lên đây), tự nhớ đời trước đã nghe danh hiệu Tam bảo, nhờ nhân duyên ấy mà được sinh lên cõi trời.

 Bấy giờ nghìn vị Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên), mỗi vị cưỡi cung điện của mình, cùng các vị Phạm thiên mang hoa bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu, mã não) đến trước ngôi tháp cũ, cúng dường tượng Phật. Nghìn vị Phạm vương khác miệng cùng lời nói kệ rằng:

 Mặt trời trí tuệ, danh tiếng lớn lao, đã lâu an trụ nơi cõi tịch tĩnh lành,

 Nghe danh hiệu Ngài mà trừ hết điều ác, tự nhiên được sinh lên cõi Phạm.

 Nay con cúi đầu mặt đảnh lễ, quy y (nương tựa trọn đời) Bậc Đại Giải Thoát.

 Nói kệ xong, ai nấy trở về cõi Phạm. "Bạt-đà-ba-la, nay ông nên biết, vị quốc vương dùng mười điều thiện giáo hóa dân thuở ấy đã thành Phật từ lâu, chính là Đức Tỳ-bà-thi Như Lai. Tỳ-kheo Thiện Xưng chính là Đức Thi-khí Như Lai. Nghìn đồng tử khi ấy há phải người nào khác? Chính là Đức Phật Câu-lưu-tôn hiện nay, cho đến vị cuối cùng là Đức Lâu-chí Như Lai. Bạt-đà-ba-la, nay ông nên biết, Ta cùng nghìn vị Bồ-tát Hiền kiếp, từ nơi Đức Phật kia nghe danh hiệu Tam bảo mà bắt đầu phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Sự việc là như vậy."

 Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Nay ông nên biết, Ta nhớ thuở quá khứ cách nay vô lượng vô số a-tăng-kỳ kiếp, thế giới Ta-bà này có một nước lớn tên là Ba-la-nại, vua tên là Phạm Đức, thường dùng pháp lành giáo hóa dân chúng. Thời ấy người sống tám vạn bốn nghìn kiếp (?). Khi ấy vua Phạm Đức tự thấy mình đã có tướng suy yếu, bèn giao nước cho con, xuất gia học đạo. Tại rừng Ưu-đàm-bát ở đất Tiên Nhân Sinh, vua xuất gia vào buổi sáng sớm, ngồi ngay thẳng suy nghĩ, trong khoảng thời gian một bữa ăn, quán xét mười hai nhân duyên theo chiều thuận và chiều nghịch (chiều thuận: xét vì cái này có nên cái kia sinh; chiều nghịch: xét cái này diệt nên cái kia diệt), quán qua quán lại tất cả mười tám lần, liền ngay lúc ấy chứng được đạo Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, sống đời ẩn lặng, ít khi thuyết pháp), vọt thân lên hư không làm mười tám phép biến hóa thần thông.

 Trong rừng Ưu-đàm có năm trăm vị phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn hoặc các đạo ngoài Phật giáo), thấy dưới chân vị Bích-chi-phật có chữ ghi mười hai nhân duyên: vô minh (sự mê muội không thấy rõ lẽ thật) duyên hành (hành động tạo nghiệp); hành duyên thức (ý thức tái sinh); thức duyên danh sắc (tinh thần và thể xác lúc mới thành hình); danh sắc duyên lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); lục nhập duyên xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và cảnh); xúc duyên thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ); thọ duyên ái (lòng tham muốn); ái duyên thủ (sự bám giữ, chiếm hữu); thủ duyên hữu (nghiệp lực dẫn tới đời sau); hữu duyên sinh (sự sinh ra); sinh duyên già chết, lo buồn, khổ não. ("Duyên" ở đây nghĩa là làm điều kiện để sinh ra cái sau.)

 Năm trăm phạm chí thấy những chữ ấy. Có người quán xét vô minh duyên hành vốn không có chỗ nương mà khởi lên; có ba trăm người như vậy, ngay lúc ấy chứng được đạo Bích-chi-phật. Lại có hai trăm người quán xét vô minh duyên hành, cùng với ái, thủ, hữu, ngay lúc ấy cũng thành Bích-chi-phật. Lại có người quán từ vô minh cho đến già chết, lo buồn, khổ não, nhờ hạnh quán vô thường mà thành Bích-chi-phật. Trong rừng Ưu-đàm-bát, chỉ trong một ngày đã có năm trăm lẻ một vị Bích-chi-phật xuất hiện ở đời.

 Khi ấy mặt đất chấn động theo sáu cách, cho đến các cung điện của chư thiên ở cõi Phạm thế. Bấy giờ nghìn vị Phạm vương, mỗi vị dùng vạt áo đựng hoa mạn-đà-la, hoa ma-ha mạn-đà-la, hoa mạn-thù-sa, hoa ma-ha mạn-thù-sa (các loài hoa ở cõi trời; mạn-đà-la là hoa trắng thơm đẹp, mạn-thù-sa là hoa đỏ mềm mại; "ma-ha" là lớn), đến rừng Ưu-đàm cúng dường các vị Bích-chi-phật, cúi đầu mặt lễ chân, bạch rằng: "Thưa Đại đức (tiếng tôn xưng bậc tu hành có đức lớn), xin vì chúng con thuyết pháp."

 Khi ấy vị Bích-chi-phật vọt thân lên hư không làm mười tám phép biến hóa, duỗi tay ra, hiện bàn chân. Nghìn vị Phạm vương thấy dưới chân Ngài hiện rõ chữ ghi mười hai nhân duyên, thấy trong lòng bàn tay có chữ ghi mười điều thiện, trong hào quang trên đỉnh đầu thấy chữ ghi pháp năm giới (năm điều răn của người tu tại gia: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu) và tám phần trai giới (bát quan trai: tám giới người tại gia giữ trong một ngày một đêm để sống như người xuất gia).

 Nghìn vị Phạm vương thân tâm vui mừng, thọ trì đọc tụng, rồi phát lời thệ nguyện rộng lớn: "Chúng con nay thấy các bậc đại sĩ an vui ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) như đang nhập thiền định, ánh sáng nơi thân có những chữ này cho chúng con đọc tụng."

 Khi ấy trong chúng Phạm thiên có một vị Phạm vương tên là Tuệ Kiến, bảo các Phạm thiên khác: "Nay tôi được thấy Bích-chi-phật, sẽ thọ trì năm giới và pháp tám phần trai giới, sẽ làm mười điều thiện, quán xét các duyên khởi (lẽ mọi sự vật đều do nhân duyên hợp lại mà sinh khởi), đem căn lành này hồi hướng (chuyển công đức của mình hướng về một mục đích cao cả) về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề sâu xa. Nguyện khi chúng ta thành Phật, thuyết pháp độ người hơn Bích-chi-phật trăm nghìn vạn lần. Khi tôi thành Phật, ai nghe danh hiệu tôi, ai thấy hình tôi, đều mau trừ diệt vô lượng chướng ngại, như tôi nay được thấy Bích-chi-phật vậy."

 Nghìn vị Phạm vương cúng dường xong, ai nấy trở về chỗ ở. Tùy theo tuổi thọ cõi Phạm thiên, về sau đều qua đời. Sau khi mất, ở nghìn bốn thiên hạ (một thiên hạ gồm bốn châu lớn quanh núi Tu-di; đây chỉ nghìn cõi như vậy) trong thế giới Ta-bà, họ làm nghìn vị Chuyển luân vương, dùng mười điều thiện giáo hóa. Do thiện nguyện từ trước nên không theo nhân duyên thông thường (?), mà sống được tám vạn bốn nghìn tuổi.

 Lúc sắp hết tuổi thọ, trong núi Tuyết (dãy Hy-mã-lạp-sơn) có một người bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tế lễ trong xã hội Ấn Độ xưa), thông minh nhiều trí, sống được nửa kiếp. Trong kinh xưa, ông được biết thuở quá khứ có Đức Phật hiệu là Chiên Đàn Trang Nghiêm Như Lai, đủ mười danh hiệu. Đức Phật Thế Tôn ấy giảng đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn đưa đến giác ngộ) sâu xa: không thấy có người cho và người nhận, tâm hành bình đẳng mà làm việc bố thí.

 Vị đại tiên nghe việc ấy rồi, từ núi Tuyết ra, đến chỗ nghìn vị thánh vương xin của báu, rồi vì các vua mà rộng khen giảng đàn ba-la-mật sâu xa. Ông co chân phải lên, giơ tay phải, đứng trước các vua mà nói kệ rằng:

 Bố thí là thuốc lành nhiệm mầu, ai uống vào thường không chết,

 Không thấy có thân và tâm, quán xét của cải đều trống không, lặng lẽ.

 Người nhận cũng như hư không; bố thí như vậy,

 Không có của và người nhận, mới xứng với hạnh Bồ-tát.

 Bấy giờ nghìn vị thánh vương đều giao đất nước cho thái tử, ban lệnh xuống các nước: "Nay chúng ta muốn tu hạnh bố thí tất cả. Ai nghèo khó cần của báu, có thể đến chỗ ta, ta sẽ tùy ý ban cho." Khi ấy toàn thể dân chúng các nước đều kéo đến tụ họp nơi nghìn vị thánh vương, thưa rằng: "Thưa thánh vương, chúng tôi nay chỉ thiếu hai thứ, ngoài ra không cần gì. Hai thứ ấy là gì? Một là nhạc trời, hai là tiên nữ cõi trời."

 Bấy giờ nghìn vị thánh vương cầm ngọc ma-ni (ngọc báu trong sáng, trừ được tai họa) đặt lên đầu cây tràng phan cao (cây cột cao treo cờ phướn), phát lời thệ nguyện lớn: "Nếu phước đức của chúng ta được quả báo lành là chân thật không hư dối, xin cho viên ngọc như ý (ngọc báu muốn gì được nấy) mưa khắp nhạc trời để cung cấp cho tất cả." Theo ý niệm, liền mưa xuống đủ loại nhạc khí. Các nhạc khí ấy dừng giữa hư không, không ai gảy đánh mà tự vang lên. Các vua lại khởi niệm: "Nếu phước lành của chúng ta là chân thật không hư dối, xin cho viên ngọc như ý mưa khắp tiên nữ cõi trời." Theo ý niệm, liền mưa xuống đủ loại tiên nữ, dung nghi đoan trang, khoan thai như hoàng hậu của ma vương cõi trời. Mỗi tiên nữ có năm trăm người tùy tùng làm thị nữ.

 Nghìn vị thánh vương làm thỏa nguyện mọi người xong, liền bỏ đất nước xuất gia học đạo. Nghìn người con của vua cùng các bề tôi và dân chúng đều khóc than đi theo sau, tiễn đại vương đến núi Tuyết. Bấy giờ nghìn vị thánh vương bảo bề tôi và dân chúng: "Mọi sự vật đều vô thường (không bền lâu, luôn đổi thay), thân ta không có chủ tể, bản tánh và hình tướng đều là không, cái gì có rồi cũng phải diệt. Nay ta tin hiểu lẽ này, nên bỏ nước mà không còn lưu luyến." Rồi theo người bà-la-môn vào núi Tuyết. Các vương tử, bề tôi và dân chúng từ biệt trở về nước.

 Nghìn vị thánh vương ở trong núi Tuyết, mỗi vị dựng một lều cỏ, ngồi ngay thẳng suy nghĩ, phát lời thệ nguyện rộng lớn: "Sẽ độ hết thảy chúng sinh, cầu đạo vô thượng." Các vị suy nghĩ ý nghĩa của sự bố thí lớn. Do quả báo của mười điều thiện các đời trước của thánh vương, nghìn vị thần núi Tuyết mỗi ngày dâng trái cây tiên cung cấp, không cần đi tìm thức ăn. Ngay lúc ấy các vua đắc được năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: biến hóa và bay đi tùy ý, thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước), bay vút trong hư không, sống được một kiếp.

 Khi ấy trong núi Tuyết có một con dạ-xoa lớn, thân dài bốn nghìn dặm, răng nanh như răng chó chìa lên cao tám mươi dặm, mặt có mười hai con mắt, mắt tóe máu, ánh sáng như đồng chảy, tay trái cầm kiếm, tay phải cầm chĩa ba, đứng trước thánh vương kêu lớn: "Nay ta đói khát, không có gì ăn, cúi xin thánh vương từ bi thương xót cho ta chút thức ăn."

 Nghìn vị thánh vương bảo dạ-xoa: "Chúng ta thệ nguyện bố thí tất cả." Mỗi vị lấy nước rửa tay cho dạ-xoa, trao trái cây tiên cho nó ăn. Dạ-xoa được trái cây thì giận dữ ném xuống đất, nói với thánh vương: "Cha ta là dạ-xoa, ăn tinh khí người; mẹ ta là la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người), thường ăn tim người, uống máu nóng của người. Nay ta đói gấp, chỉ cần tim và máu người, cần gì đến trái cây!" Nghìn vị thánh vương bảo dạ-xoa: "Trong mọi thứ khó bỏ, không gì bằng thân mình. Hôm nay chúng ta không thể bỏ tim mình mà đem cho ngươi." Khi ấy dạ-xoa liền nói kệ:

 Quán xét tâm thì không có tướng của tâm, thân xác do bốn đại (bốn yếu tố tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió) hợp thành;

 Tất cả đều có thể buông bỏ, mới xứng với hạnh Bồ-tát.

 Lúc ấy trong núi Tuyết có một người bà-la-môn tên là Lao Độ Bạt Đề, thưa với dạ-xoa: "Cúi xin Đại sư vì tôi thuyết pháp. Nay tôi không tiếc tim và máu." Rồi ông cởi tấm áo đơn trải làm tòa cao, mời dạ-xoa lên ngồi. Dạ-xoa lớn liền nói kệ:

 Muốn cầu đạo vô vi, không tiếc thân và tâm,

 Bị cắt xẻo chịu mọi khổ, vẫn nhẫn chịu được như mặt đất;

 Cũng không thấy có người nhận, tâm cầu pháp không hối tiếc,

 Đối với mọi thứ không chút keo kiệt, gấp rút như cứu lửa đang cháy trên đầu;

 Cứu giúp khắp những ai đói khát, mới xứng với hạnh Bồ-tát.

 Bấy giờ Lao Độ Bạt Đề nghe kệ này rồi, thân tâm vui mừng, liền cầm kiếm sắc đâm vào ngực lấy tim ra. Khi ấy vị thần đất từ dưới đất vọt lên, thưa với Lao Độ Bạt Đề: "Cúi xin đại tiên thương xót chúng tôi cùng các thần núi, thần cây, chớ vì một con quỷ mà bỏ thân mạng." Lao Độ Bạt Đề bảo các vị thần:

 Thân này như ảo ảnh, như ánh nắng dợn, vừa hiện ra liền biến mất,

 Giống như tiếng gọi vọng lại, gọi xong thì không còn đáp nữa.

 Sức của bốn đại và năm ấm, thế ấy chẳng dừng được lâu.

 Trong nghìn vạn ức năm, chưa từng vì Pháp mà chết.

 Nay ta vì Pháp, đem tim máu bố thí;

 Xin chớ cố ngăn cản ta, làm chướng ngại trí tuệ vô thượng của ta.

 Nhờ quả báo bố thí này, thệ nguyện thành Phật đạo;

 Nếu sau này thành Phật, sẽ độ các ngươi trước tiên.

 Nói kệ xong, ông nằm trước dạ-xoa, dùng kiếm đâm cổ, đem máu cho dạ-xoa, rồi lại phá ngực lấy tim ra trao cho nó. Lúc ấy trời đất chấn động mạnh, mặt trời mất ánh sáng, không có mây mà có sấm. Có năm con dạ-xoa từ bốn phương đến, tranh giành xé xác, cùng nhau ăn. Ăn xong chúng kêu lớn, nhảy lên đứng giữa hư không, nói với nghìn vị thánh vương: "Ai có thể bố thí như Lao Độ Bạt Đề? Bố thí như thế mới có thể thành Phật."

 Nghìn vị thánh vương kinh sợ, lùi bước, không muốn cầu bồ-đề nữa, sinh lòng hối hận đổi ý, ai nấy muốn trở về nước. Khi ấy năm con dạ-xoa liền nói kệ:

 Không giết hại là hạt giống thành Phật, lòng từ là thuốc hay;

 Lòng đại bi thường yên ổn, rốt cuộc không có già chết đổi thay.

 Mọi loài đã mang thân, đều sợ bị giết, sợ kẻ độc ác hại người;

 Vì vậy các Bồ-tát dạy hành giới không giết hại.

 Các ngươi nay nếu sợ chết, thì hãy làm việc không giết hại;

 Sao lại muốn trở về nước, bỏ chốn yên tĩnh mà tìm nơi ồn náo?

 Nghìn vị thánh vương nghe lời ấy rồi đều im lặng. Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Nay ông nên biết, người bà-la-môn thứ nhất khen ngợi đàn ba-la-mật chính là Đức Phật Định Quang Minh Vương thời quá khứ. Lao Độ Bạt Đề chính là Đức Phật Nhiên Đăng thời quá khứ. Nghìn vị thánh vương khi ấy xuất gia học đạo, thấy Phật Nhiên Đăng (khi còn là Lao Độ Bạt Đề) tu các khổ hạnh mà sinh lòng hối hận, nên trong một kiếp phải đọa vào địa ngục lớn. Tuy đọa địa ngục, nhưng nhờ sức nguyện bồ-đề trang nghiêm tâm, lửa không đốt được. Từ đó về sau, lại được gặp Bồ-tát Đăng Minh Vương vì họ thuyết pháp, nên ra khỏi địa ngục. Bồ-tát rộng vì họ khen ngợi nghìn vị Phật quá khứ, từ Đức Phật Giải Thoát Xưng Trang Nghiêm cho đến vị cuối cùng là Đức Phật Diệu Tự Tại Vương. Nghìn vị thánh vương nghe danh hiệu nghìn vị Phật, vui mừng kính lễ, nhờ nhân duyên ấy mà vượt khỏi tội sống chết của chín ức na-do-tha kiếp nhiều như số cát sông Hằng. Bạt-đà-ba-la, nay ông nên biết, nghìn vị thánh vương khi ấy há phải người nào khác? Chính là chúng ta, nghìn vị Phật của Hiền kiếp."

 Khi Phật nói lời ấy, tất cả đại chúng nghe Phật nói đều rất vui mừng. Tám mươi người phát tâm cầu đạo vô thượng; hai trăm năm mươi người dứt sạch lậu hoặc (phiền não khiến tâm rỉ chảy ra ngoài, trôi lăn trong sống chết), tâm ý được giải thoát, thành A-la-hán.

 "Lại nữa, Bạt-đà-ba-la, về thuở quá khứ cách nay vô lượng vô số a-tăng-kỳ kiếp, cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, chỉ thế giới loài người chúng ta) này có một vị đại quốc vương tên là Tu-xà-đề, nước tên là Thắng Phan. Khi vua sinh ra, có bảy báu đỡ chân, trời giáng ba mươi bốn điềm lành. Vừa chạm đất đã đi được, bảy báu tự nhiên đến. Các núi ở bốn phương, mỗi núi có một ức thần tiên đủ năm thần thông bay đến tụ họp trước điện. Lại có trăm vạn ức núi lớn bằng bảy báu nhiều như cát sông Hằng vọt lên trước điện, xếp hàng giữa hư không để ứng hợp với các thần tiên.

 Vua Tu-xà-đề dần dần lớn lên, làm vua bốn thiên hạ, uy đức tự tại, dùng mười điều thiện giáo hóa dân. Nhờ sức đức của vua, mọi người dân đều hưởng vui sướng như ở cõi trời Đao-lợi (tầng trời thứ hai của cõi Dục, do vua trời Đế Thích cai quản). Khi ấy các tiên nhân mỗi người mang kinh tiên trao cho vua đọc. Vua đọc kinh rồi, biết thuở quá khứ có Đức Phật hiệu là Bảo Hoa Lưu Ly Công Đức Quang Chiếu Như Lai, đủ mười danh hiệu. Vua nghe danh hiệu Phật, thân tâm vui mừng, liền cởi mũ báu, hướng về bốn phương lễ bái, phát lời thệ nguyện lớn: "Ta hôm nay bỏ hết mọi thứ quý báu của bốn thiên hạ, xuất gia học đạo, ngồi dưới cây bồ-đề Quang Minh, thân tâm không lay động. Nếu không thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ta quyết không đứng dậy."

 Khi ấy vua cõi trời Lục Dục (sáu tầng trời thuộc cõi Dục, nơi chúng sinh còn ham muốn; vua ở đây chỉ ma vương) tên là Kim Cang Ma Ni Châu, cùng các ma chúng tám vạn ức nghìn, mỗi quỷ binh biến ra trăm ức hình trạng rất đáng sợ, kéo nhau tụ đến cây đạo (cây bồ-đề). Bấy giờ vua Tu-xà-đề ngồi ngay thẳng dưới cây, nhập Trí Ấn Từ Tâm Vương tam-muội (cảnh định lấy trí tuệ làm ấn chứng và lòng từ làm chủ). Nhờ sức tam-muội, các quân ma đồng thời tan nát. Trải qua bảy lần bảy ngày (bốn mươi chín ngày), vua thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Bấy giờ các thần tiên cùng đến khuyến thỉnh Ngài chuyển bánh xe Pháp nhiệm mầu. Trong chúng tiên nhân có một vị đại tiên tên là Quang Quả nói kệ thỉnh rằng:

 Bậc đại đức Tu-xà-đề, là vua bánh xe vàng (Kim luân vương: bậc Chuyển luân vương cao nhất, cai trị cả bốn châu) trị bốn cõi,

 Nay bỏ bảy báu này, nhẹ như chim rụng một sợi lông.

 Ngồi dưới cây Quang Minh, hàng phục muôn ức quân ma,

 Pháp cam lộ (giáo pháp ví như nước ngọt cõi trời, uống vào hết khổ, không chết) đã được nghe, việc học đạo đã thành tựu.

 Tướng tốt đặc biệt không ai sánh, ánh sáng oai đức chiếu mười phương,

 Sẽ có hiệu là Đại Thiện Tịch, xin Ngài nhất định độ chúng con.

 Nay con cúi đầu mặt đảnh lễ, khuyến thỉnh Ngài chuyển bánh xe Pháp.

 Vị tiên nhân thứ hai tên là Quang Tạng lại nói kệ:

 Bậc Đại Thánh thương xót chúng sinh, thệ nguyện ngồi dưới cây,

 Đã dẹp tan các quân ma, biển kết sử (phiền não trói buộc chúng sinh vào sống chết) đã cạn khô.

 Xin vì chúng sinh, giảng rộng pháp cam lộ.

 Bấy giờ Đức Thế Tôn im lặng nhận lời thỉnh của các tiên nhân, dưới cây bồ-đề Quang Minh chuyển bánh xe Pháp nhiệm mầu. Toàn thân Ngài phóng ánh sáng chiếu khắp mười phương, khiến tất cả đều thành màu vàng. Ngài giảng rộng Tứ đế (bốn chân lý: khổ – đời là khổ; tập – nguyên nhân của khổ là phiền não, tham ái; diệt – khổ có thể dứt hết; đạo – con đường tu để dứt khổ) và mười hai nhân duyên, cả thảy trăm ức bài kệ.

 Trong hội pháp đầu tiên, các tiên nhân ở bốn núi nghe pháp đều chứng vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an trụ nơi lẽ thật rằng các pháp vốn không sinh không diệt, tâm không còn lay động). Trăm nghìn người phát tâm cầu đạo vô thượng, xuất gia học đạo. Vô số người thuộc bốn chúng (tứ chúng: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc – nam cư sĩ tại gia, ưu-bà-di – nữ cư sĩ tại gia) chứng đạo Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn quả của hàng thanh văn, đã vào dòng thánh), số người phát tâm bồ-đề nhiều không biết được. Phật sống hai mươi lăm vạn kiếp; chánh pháp còn ở đời hai trăm vạn kiếp; tượng pháp còn ở đời bốn trăm vạn kiếp.

 Khi giáo pháp của Đức Phật Thế Tôn ấy sắp diệt, có các tỳ-kheo đi khắp nơi giáo hóa. Bấy giờ có một nước tên là Điện Quang, có một vị trưởng giả (người giàu có, đức độ, có địa vị trong xã hội) tên là Lao Độ Bạt Đề, tu theo ngoại đạo (các đạo ngoài Phật giáo), thờ Phạm thiên (vị thần sáng tạo theo đạo Bà-la-môn). Đại vương nước Điện Quang sai nghìn đồng tử đến giúp việc cho người ấy, quét dọn miếu thờ trời. Khi ấy nghìn đồng tử mỗi người cầm hoa trời định đến chùa thờ trời. Giữa đường, họ gặp các tỳ-kheo mang tượng Phật đi. Các đồng tử hỏi: "Đây là vị thần nào mà đoan chánh, ánh sáng oai nghiêm sừng sững như thế?" Các tỳ-kheo đáp: "Đây là tượng của Đấng Đại Thiện Tịch." Đồng tử hỏi: "Đấng Đại Thiện Tịch sinh ra ở dòng họ nào, có ý nghĩa gì?" Tỳ-kheo đáp: "Các em không biết sao? Thuở xa xưa, vua Tu-xà-đề bỏ nước xuất gia, thành đạo vô thượng, hiệu là Đại Thiện Tịch, vào Bát-niết-bàn tại rừng Tịnh Quang. Chúng tôi nay là đệ tử của Ngài. Cái chúng tôi đang mang đây là tượng của Đấng Thiện Tịch."

 Nghìn đồng tử nghe nhân duyên của Phật, mỗi người cầm hoa sen cúng dường tượng, cúi đầu lễ chân tượng. "Bạt-đà-ba-la, nay ông nên biết, nhờ nhân duyên cúng dường tượng Phật ấy, các đồng tử tùy tuổi thọ dài ngắn mà qua đời; sau khi qua đời liền được gặp sáu mươi ức na-do-tha vị Phật, tự thân gần gũi cúng dường, đối với đạo vô thượng được không thoái chuyển (không bao giờ lùi bước, quay trở lại).

 Bạt-đà-ba-la, nay ông nên biết, những tiên nhân ở bốn núi trong đời Đức Phật ấy, nhiều không biết được số, nay ở mười phương mỗi vị đều đã thành Phật. Nghìn đồng tử dâng hoa cúng dường khi ấy há phải người nào khác? Chính là chúng ta, nghìn vị Phật của Hiền kiếp. Bạt-đà-ba-la, nay ông nên biết, sau khi Phật diệt độ (nhập Niết-bàn), nếu có ai trong bốn chúng cầm dù chỉ một đóa hoa cúng dường tượng Phật, sẽ được hai thứ phước. Hai thứ ấy là gì? Một là thường được hóa sinh (sinh ra tự nhiên, không qua thai mẹ, như sinh từ hoa sen); hai là hình sắc đoan chánh. Lại được hai quả: một là luôn được gặp các Đức Phật; hai là phần nhiều được sinh lên cõi trời." Bấy giờ các tỳ-kheo nghe Phật nói đều rất vui mừng.

 Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Nay ông nên biết, Ta nhớ thuở quá khứ cách nay vô lượng vô số nghìn vạn ức kiếp, thời ấy có Đức Phật hiệu là Bảo Cái Chiếu Không Như Lai, Ứng Cúng, đủ mười danh hiệu. Khi Đức Phật ấy ra đời, ba nghìn đại thiên thế giới này giống hệt như cõi Phật Kim Cang, không khác gì. Đức Bảo Cái Chiếu Không Như Lai cũng dùng Tam thừa giáo hóa chúng sinh. Sau khi Phật diệt độ, trong thời tượng pháp có một vị trưởng giả tên là Nguyệt Tập, đi khắp các làng xóm giáo hóa chúng sinh, dùng kệ ngợi khen danh hiệu của Đức Bảo Cái Chiếu Không Như Lai:

 Bảo Cái Chiếu Không, bậc Chánh Biến Tri, đấng Vô Thượng, Điều Ngự, thầy của trời người,

 Đã lâu lìa sống chết, bậc sư tử dòng Thích (?), trí tuệ chân thật không nhiễm, trong sạch, xứng đáng được cúng dường,

 Làm ruộng phước tốt cho thế gian, cứu giúp khắp mọi loài như vua thầy thuốc,

 Nghe danh hiệu ắt được đại giải thoát; nay con đảnh lễ Bậc Vô Thượng Thắng.

 Vị trưởng giả nói kệ này xong, dùng đủ loại hoa và hương cúng dường tượng Phật Bảo Cái Chiếu Không. Cúng hoa xong, có nghìn tỳ-kheo đi vào giảng đường, thấy vị đại trưởng giả cúng dường hoa hương và tụng kệ ca ngợi Phật. Vị tỳ-kheo thứ nhất tên là Nhật Tạng hỏi trưởng giả: "Ông ngày ngày cúng dường hương hoa, ca ngợi danh hiệu Phật, là muốn cầu điều gì?" Trưởng giả thưa: "Thưa Đại đức tỳ-kheo, xin một lòng lắng nghe. Nay tôi cúng dường là muốn cầu đạo lớn bình đẳng vô thượng." Tỳ-kheo hỏi: "Thế nào gọi là đạo lớn vô thượng?" Trưởng giả đáp:

 Không vướng mắc, không chỗ nương tựa, không lụy phiền, tâm vắng lặng,

 Bản tánh như hư không, đó gọi là đạo vô thượng.

 Chỗ tâm bậc đại nhân thực hành, từ bi là thù thắng nhất;

 Ba mươi bảy phẩm trợ đạo dập tắt vọng ý, dùng giác chi, chánh đạo và các lực mà trang nghiêm;

 Cưỡi thuyền sáu độ (lục độ: sáu hạnh ba-la-mật – bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), mãi vượt qua dòng sống chết;

 Ở nơi ấy tâm không vướng mắc, nên gọi là đạo vô thượng.

 Tuệ Phật như núi Tu-di, lại như hoa sen nở;

 Từ lâu đã thấu hiểu tánh không (lẽ mọi pháp đều không có tự tánh riêng, do duyên hợp mà có), nên gọi là đạo vô thượng.

 Bậc Điều Ngự biết tâm vốn như như (nguyên như thật, không đổi), tánh của thật tế (bản thể chân thật của mọi vật) cũng vậy;

 Hết thảy những gì có trong ba cõi (Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới – toàn bộ thế giới chúng sinh còn luân hồi) đều nhập vào trong chân như vắng lặng;

 Không điều phục, tướng vô sinh (?), cùng nhập vào tánh của pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng, xét về bản thể chân thật);

 Không có gì cả như thế, nên gọi là đạo vô thượng.

 Khi ấy trưởng giả nói kệ này xong, thưa với tỳ-kheo: "Cúi xin Đại đức thực hành đạo vô thượng." Tỳ-kheo Nhật Tạng lại nói kệ:

 Như ý nghĩa ngài vừa nói: không có hạnh, không chỗ nương tựa,

 Bản tánh và hình tướng đều trống không vắng lặng, thì tôi phải thực hành pháp gì?

 Đạo lớn tôi hỏi là muốn biết trí giác ngộ của Phật;

 Nay ngài nói về tướng của pháp giới, không biết gì như hư không.

 Trong cái không biết ấy, không mong muốn, không mong cầu,

 Tánh và tướng như thế đều diệt, thì tôi phải thực hành điều gì?

 Khi ấy trưởng giả lại nói kệ:

 Ánh mặt trời ở giữa không trung, chiếu soi khắp tất cả;

 Nó cũng không có tâm ý muốn phá tan bóng tối.

 Sức ánh sáng chiếu rực rỡ, vượt qua mọi tối tăm;

 Tối tăm và ánh sáng, cả hai đều không có tâm ý.

 Bản tánh vốn không có bóng tối đứng yên, tánh của bóng tối chẳng dừng lại chốc lát.

 Tuệ Phật cũng như thế, không diệt cũng không sinh;

 Đạo được trang nghiêm bằng sức trí tuệ, khởi lên từ năm thứ mắt (ngũ nhãn: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật – năm tầng thấy biết từ thấp đến cao);

 Sáu thần thông như hoa sen, không nhiễm dính thế gian;

 Giới, định, tuệ trang nghiêm, vượt khỏi mọi tướng thế gian.

 Vì vậy nên quy y đạo bình đẳng vô thượng.

 Khi ấy trưởng giả nói kệ này xong, thưa với tỳ-kheo: "Thưa Đại đức, nay ngài có muốn cầu đạo vô thượng không?" Tỳ-kheo Nhật Tạng nghe lời trưởng giả, hiểu sâu ý nghĩa, đảnh lễ chân Phật mà nói kệ:

 Đảnh lễ chân Phật, Bậc Đại Giải Thoát, lâu đã an trụ Niết-bàn, diệt hết mọi sự tồn tại trong luân hồi,

 Được trang nghiêm bằng sức trí vô lậu (trí tuệ không còn phiền não rò rỉ), như trưởng giả nói về tuệ vắng lặng.

 Nay con muốn cầu sự không nhiễm không lụy, vượt qua các tướng không của thế gian;

 Nay con cầu đạo vắng lặng, không bị trói, không cần cởi, không đắm trụ nơi sắc tướng,

 Cũng không vào trong trói buộc hay giải thoát, không có tướng sống chết hay giải thoát.

 Nơi này gọi là đạo cam lộ, như con nguyện ước được thành tựu quả.

 Tu hành sáu độ không ngăn ngại, không lụy phiền, nhất định được an trụ Thủ-lăng-nghiêm;

 Đủ chức vị, oai nghi và hạnh của Phật, trí Phật viên mãn như các Phật trước.

 Tuệ tánh không như kim cương không hoại, là việc của bậc đại nhân có trí biết tất cả;

 Như ngọc ma-ni, vua ngọc như ý, con cũng sẽ đạt được tướng hợp nhất (nhất hợp tướng: cái toàn thể hợp nhất, không thể chia tách),

 Tánh vô thượng, độ khắp bình đẳng như ý nguyện.

 Khi ấy tỳ-kheo nói kệ này xong, bảo trưởng giả: "Nay ông nên biết, tôi đã hiểu ý nghĩa bài kệ ông nói, tôi đã đủ sức làm bậc có khả năng nhận lãnh đạo bồ-đề. Chúng tôi nghìn tỳ-kheo, từ nay cho đến khi thành Phật, thường tu đại từ, thương yêu khắp tất cả, đối với chúng sinh không chê bai làm tổn hại, huống chi giết hại.

 Từ nay cho đến khi thành bồ-đề, tôi thường khởi đại bi, thu nhiếp khắp mọi loài, mà đối với đại bi không khởi tướng bi, không sinh lưu luyến bám chấp. Từ nay cho đến khi thành Phật, thấy người khác được vui thì tâm sinh vui mừng, như tỳ-kheo được niềm vui của tầng thiền thứ ba (tam thiền: tầng thiền định thứ ba, có niềm an lạc vi tế nhất), mà không khởi tướng tiếp xúc niềm vui hay cảm nhận niềm vui. Từ nay cho đến khi thành Phật, không thấy có chúng sinh và tướng chúng sinh, cũng không trụ nơi tâm hỷ (vui theo niềm vui của người), không vào trong tâm xả (buông xả, bình đẳng, không phân biệt).

 Từ nay cho đến khi thành Phật, quyết không làm chín mươi lăm thứ ác luật nghi (những lối sống, nghề nghiệp, tập tục xấu ác của chín mươi lăm phái ngoại đạo). Từ nay cho đến khi thành Phật, quyết không vì mình mà cất chứa tám thứ vật bất tịnh (tám thứ người xuất gia không được chứa: vàng, bạc, tôi tớ, trâu bò, dê cừu, kho lẫm, ruộng đất buôn bán, đồ dùng trồng trọt…); nếu có cất chứa thì nhất định là để làm lợi ích cho chúng sinh. Từ nay cho đến khi thành Phật, quyết không chê bai hủy báng kho pháp Bồ-tát. Nếu có kẻ biện tài, trí tuệ không cùng, nói luận tà kiến suốt trăm nghìn năm, tôi thà nát thân như bụi nhỏ, quyết không tin nhận.

 Từ nay cho đến khi thành Phật, giả sử có chúng sinh không làm nghiệp lành, phạm tội ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp Tăng), tôi nhất định giáo hóa cho họ được lợi ích. Từ nay cho đến khi thành Phật, thệ nguyện độ các chúng sinh chìm trong khổ ở đời ác ngũ trược (năm thứ ô trược: thời đại ô trược, kiến giải ô trược, phiền não ô trược, chúng sinh ô trược, mạng sống ô trược). Từ nay cho đến khi thành Phật, thường tu hành các ba-la-mật đến tận cùng, tới được bờ đại trí. Từ nay cho đến khi thành Phật, quyết không buông bỏ chúng sinh nào, nhất định an ủi và đem lẽ phải làm lợi ích cho họ. Từ nay cho đến khi thành Phật, nguyện trang nghiêm khắp mọi Phật sự, tu các hạnh thanh tịnh, lấy mười thứ châu báu làm chân, lấy vô nguyện giải thoát (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu, không tạo tác) làm mắt, rong chơi nơi đại không, rốt ráo Niết-bàn."

 Nghìn tỳ-kheo phát thệ nguyện ấy xong, năm vóc gieo xuống đất, lễ khắp các Đức Phật mà nói kệ:

 Trí Phật không thể lay động, sinh ra từ giải thoát;

 Bản tánh và hình tướng tự trống không, rong chơi với tâm kim cương.

 Đã dẹp tan ma phiền não, ấm cái (sự che lấp của năm ấm và năm triền cái – tham dục, sân giận, hôn trầm, trạo hối, nghi ngờ) đã mãi trừ hết.

 Bậc đại tuệ thanh tịnh, nay con cúi đầu mặt đảnh lễ.

 Nói kệ xong, họ lễ khắp tất cả các Đức Phật mười phương. Khi ấy giữa không trung không có mây mà có sấm. Chư thiên, rồng, thần mưa khắp hoa trời để cúng dường, rồi nói kệ:

 Lành thay, bậc đại sĩ thù thắng, xuất gia tu phạm hạnh,

 Sống chánh mạng (sống trong sạch, đúng pháp), đi khất thực mà tự nuôi, thường lìa bốn thứ thức ăn.

 Mặc áo nhuộm (áo cà-sa), cầm ứng khí (bình bát – đồ đựng thức ăn xin được của người xuất gia), số đông đủ một nghìn,

 Nay lại phát tâm bồ-đề tối thượng, vi diệu.

 Trong các ruộng phước, thù thắng nhất không gì hơn tỳ-kheo Tăng;

 Nay con cúi đầu mặt đảnh lễ những bậc tu hành Đại thừa (con đường tu lớn của Bồ-tát, cầu thành Phật để cứu độ tất cả).

 Nghìn tỳ-kheo nghe kệ khen đức, càng thêm tinh tấn, liền đắc quán Phật tam-muội sâu xa (cảnh định chuyên quán tưởng hình tướng và công đức của Phật). Họ bảo trưởng giả: "Lành thay trưởng giả! Chúng tôi nhờ ông mà phát tâm bồ-đề. Ông cũng nên xuất gia học đạo trong biển Phật pháp." Bấy giờ trưởng giả nghe lời tỳ-kheo dạy, xuất gia học đạo trong chánh pháp, thường tu hạnh đầu-đà (hạnh tu khổ hạnh, sống đơn sơ, dứt bỏ tham đắm về ăn, mặc, ở), đủ các khổ hạnh, trải bảy lần bảy ngày thì đắc vô sinh nhẫn.

 "Bạt-đà-ba-la, nay ông nên biết, vị đại trưởng giả khi ấy, người đã giáo hóa nhiều người phát tâm bồ-đề, đã thành Phật từ lâu, chính là Đức Phật Thù Thắng Nguyệt Vương. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe danh hiệu Đức Phật này, thì thường được gặp Phật, đối với tâm bồ-đề được không thoái chuyển, liền vượt qua nghiệp ác cực nặng của mười hai ức kiếp. Nghìn tỳ-kheo phát thệ nguyện khi ấy chính là chúng ta, nghìn vị Phật của Hiền kiếp."

 Khi nói lời ấy, trăm nghìn vị Phạm vương phát tâm bồ-đề, nghĩ nhớ đến Phật; nghìn vị ưu-bà-tắc đắc vô sinh pháp nhẫn; năm trăm tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia thọ giới đầy đủ), như mẹ của Uất-đa-la và tỳ-kheo-ni Thiện Hiền…, không còn nhận lấy các lậu hoặc, tâm được giải thoát, thành A-la-hán. Khi nói lời ấy, đại chúng trong hội nghe Phật nói đều rất vui mừng.

 Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Nay ông nên biết, Ta nhớ thuở quá khứ cách nay vô lượng vô số a-tăng-kỳ kiếp, thời ấy có Đức Phật hiệu là Tịnh Âm Như Lai, đủ mười danh hiệu. Khi Đức Phật ấy ra đời, ba nghìn thế giới này được trang nghiêm bằng bảy báu, giống hệt như cõi nước Bảo Trang Nghiêm, không khác gì. Phật sống hai mươi đại kiếp; chánh pháp còn ở đời bốn mươi kiếp; tượng pháp gấp đôi, tám mươi kiếp. Ngài cũng dùng Tam thừa giáo hóa chúng sinh. Trong thời tượng pháp có một tỳ-kheo tên là Nhất Thiết Nhẫn, giữ gìn kho kinh Bồ-tát, tu hành pháp Bồ-tát, đi khắp các làng xóm, thường nói kệ này:

 Phật an trụ nơi tánh không bình đẳng, tướng của tánh Pháp cũng như vậy;

 Tăng nương nơi vô vi mà hội họp; ý nghĩa Tam bảo không khác nhau.

 Hiểu rõ bản tánh và tướng đều không, chỗ quy y là sự vắng lặng;

 Thường đi theo đạo chân như (bản thể chân thật, như thế mãi mãi không đổi), mới xứng với hạnh Bồ-tát.

 Vị đại tỳ-kheo Nhẫn Nhục Tiến (?) ấy thường nói kệ này. Khi ấy trong rừng Hoa Quang có nghìn vị phạm chí tu bốn phạm hạnh (tứ vô lượng tâm: từ – ban vui, bi – cứu khổ, hỷ – vui theo niềm vui người, xả – buông xả bình đẳng). Nghe vị tỳ-kheo này ca ngợi ý nghĩa và danh hiệu Tam bảo, họ thân tâm vui mừng, liền thưa với tỳ-kheo: "Trong kinh nào có ý nghĩa như thế?" Tỳ-kheo thưa: "Bậc Đại Điều Ngự Sư trong kinh Đại Phương Đẳng Chân Thật (kinh thuộc hệ Đại thừa, giảng lý rộng lớn, bình đẳng) đã giảng rằng Phật, Pháp, Tăng là trí tuệ tánh không bình đẳng, an trụ trong một tướng."

 Nghìn phạm chí nghe về trí tuệ tánh không bình đẳng của Phật, Pháp, Tăng, liền suy nghĩ về ý nghĩa của trí đại không sâu xa. Trong tám nghìn năm, họ ngồi ngay thẳng nhập chánh thọ (trạng thái định, tâm tiếp nhận đúng đắn), nhưng đối với pháp không vẫn chưa hiểu thấu. Họ lại suy nghĩ rằng hết thảy pháp đều không, đối với lẽ như thật tế cũng chưa hiểu thấu; tuy vậy họ không sinh nghi ngờ, cũng không phỉ báng.

 Đang suy nghĩ như thế, có một tỳ-kheo tên là Trí Tạng bảo các phạm chí: "Các ông có biết không? Thuở quá khứ có Đức Phật hiệu là Tam Muội Tôn Phong Như Lai, đủ mười danh hiệu. Trăm nghìn ức Đức Phật cùng một danh hiệu như thế đều giảng Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt tánh không, đưa người qua bờ giác) sâu xa. Trong kinh ấy nói: Không trụ vào các pháp, tánh của các pháp đều là không. Này các phạm chí, nếu tâm đối với pháp không chưa sáng tỏ, thì chỉ nên một lòng hướng về nghĩa không." Nghìn phạm chí nghe lời ấy, tâm rất vui mừng, thưa với tỳ-kheo: "Bát-nhã ba-la-mật là trí đại không. Chúng tôi nay bị vô minh che lấp, đối với nghĩa không không có cách nào hiểu thấu, chỉ có thân tâm tùy hỷ (vui theo, tán đồng) với pháp mà Đại đức đã nói."

 Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Hai vị tỳ-kheo khéo thuyết pháp ấy, vị tỳ-kheo thứ nhất nay đã thành Phật ở nước Diệu Lạc, chính là Đức Phật Hoan Hỷ Trang Nghiêm Châu Vương. Nếu có ai trong bốn chúng nghe danh hiệu Đức Phật ấy mà năm vóc gieo xuống đất, quy y đảnh lễ, liền được vượt qua tội sống chết của năm trăm vạn ức a-tăng-kỳ kiếp. Vị tỳ-kheo thứ hai đã thành Phật từ lâu, hiệu là Đế Bảo Tràng Ma Ni Thắng Quang Như Lai, đủ mười danh hiệu. Nếu có ai trong bốn chúng nghe danh hiệu Đức Phật ấy mà năm vóc gieo xuống đất, quy y đảnh lễ, liền được vượt qua tội sống chết của bảy trăm vạn ức a-tăng-kỳ kiếp.

 Nghìn phạm chí khi ấy, vì được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà thân tâm vui mừng, không sinh kinh ngạc, nghi ngờ, sợ hãi hay phỉ báng, nên liền được vượt qua tội sống chết của năm mươi ức kiếp. Bỏ thân sinh sang đời khác, họ liền được gặp mười sáu ức Đức Phật, tại chỗ các Đức Phật đắc niệm Phật tam-muội (cảnh định chuyên nhất nhớ nghĩ đến Phật) để trang nghiêm tâm. Nhờ niệm Phật tam-muội trang nghiêm tâm, dần dần đối với pháp không, tâm được khai mở thấu hiểu. Bạt-đà-ba-la, nghìn phạm chí khi ấy há phải người nào khác? Chính là chúng ta, nghìn vị Phật của Hiền kiếp. Vì được nghe pháp không mà tâm không nghi ngờ, nên ở thế giới Ta-bà lần lượt thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì vậy, hết thảy chúng sinh đối với nghĩa không nên giữ tâm không nghi ngờ."

 Khi Phật nói lời ấy, đại chúng trong hội nghe Phật nói, có người chứng sơ quả (quả đầu tiên, tức Tu-đà-hoàn), có người phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân, số người rất đông không thể kể hết. Tất cả đại chúng nghe Phật nói đều rất vui mừng, đảnh lễ chân Phật.

 Phật bảo Bạt-đà-ba-la: "Ta nhớ thuở quá khứ cách nay vô lượng vô số a-tăng-kỳ kiếp, đời ấy có Đức Phật hiệu là Hải Tuệ Như Lai, đủ mười danh hiệu. Nước tên là Tịnh Lạc, được trang nghiêm bằng bảy báu, đất mọc hoa báu, như núi Tu-di do bảy báu hợp thành, trang nghiêm rực rỡ, đáng yêu. Đức Phật Thế Tôn ấy thường nhập thiền định, im lặng không nói, không bao giờ thuyết pháp, chỉ phóng ánh sáng từ tướng bạch hào (sợi lông trắng xoắn giữa hai chân mày, một trong ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân) mà làm Phật sự.

 Có chúng sinh thấy ánh sáng bạch hào như ấn (dấu hiệu biểu thị, như con dấu in ra một nội dung giáo pháp) mười điều thiện, nói ý nghĩa mười điều thiện. Có chúng sinh thấy ánh sáng bạch hào như ấn năm giới, nói ý nghĩa năm giới và nhân duyên của năm giới. Có chúng sinh thấy ánh sáng bạch hào như ấn tám giới, nói ý nghĩa tám giới và nhân duyên của tám giới. Có chúng sinh thấy ánh sáng bạch hào như ấn ba-la-đề-mộc-xoa (bộ giới luật của người xuất gia, giữ thì được giải thoát từng phần), nói ý nghĩa ba-la-đề-mộc-xoa và nhân duyên của ba-la-đề-mộc-xoa. Có chúng sinh thấy ánh sáng bạch hào như ấn sáu ba-la-mật, nói ý nghĩa tám vạn bốn nghìn pháp độ. Có chúng sinh thấy ánh sáng bạch hào như ấn Tứ đế, nói ý nghĩa Tứ đế và ba mươi bảy phẩm trợ bồ-đề. Có chúng sinh thấy ánh sáng bạch hào như ấn Độc giác (tức Bích-chi-phật), nói ý nghĩa mười hai nhân duyên. Có chúng sinh thấy ánh sáng bạch hào như ấn trí tướng, diễn nói cảnh giới của Bồ-tát từ Sơ địa cho đến Thập địa (mười bậc tu chứng của Bồ-tát, từ thấp lên cao), nói Thủ-lăng-nghiêm quang ấn tam-muội, nói cảnh giới không hoại của định kim cương (cảnh định vững chắc như kim cương, phá tan mọi phiền não sau cùng).

 Bạt-đà-ba-la, trong tướng bạch hào của bậc đại nhân như thế hiện ra vô lượng vô số ấn nhiều như cát sông Hằng. Có ấn diễn nói pháp không sợ hãi; có ấn nói chín mươi lăm thứ tà thuật của ngoại đạo; có ấn nói quả báo tốt đẹp bậc nhất của chư thiên; có ấn nói về kiếp thành và kiếp hoại (thời kỳ thế giới hình thành và thời kỳ thế giới tan hoại); có ấn nói về mặt trời, mặt trăng, năm hành tinh (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ tinh), hai mươi tám chòm sao (nhị thập bát tú: hai mươi tám nhóm sao trên đường đi của mặt trăng, dùng để xem lịch và điềm báo), tai họa, điềm lạ, biến cố quái dị và mọi việc đời; có ấn nói về các thần tiên và đường quỷ thần. Ấn bạch hào này chiếu khắp mười phương, giáo hóa cứu độ chúng sinh, tùy người có duyên mà hiển hiện Phật sự.

 Đức Phật ấy sống mười hai đại kiếp; chánh pháp còn ở đời cũng mười hai kiếp; tượng pháp còn ở đời hai mươi bốn kiếp. Trong thời tượng pháp có nghìn người bà-la-môn. Người bà-la-môn thứ nhất tên là Đàn-na-thế-ký, người cuối cùng tên là Phân-nhã-thế-la. Nghìn người bà-la-môn thông minh, học rộng, ai nấy đều thông suốt bốn bộ luận Tỳ-đà. Trong thời tượng pháp của Đức Hải Tuệ Như Lai có một tỳ-kheo tên là Tịnh Long Phong Trang Nghiêm, cùng các bà-la-môn tranh luận vấn nạn nhau. Các bà-la-môn nói về pháp "thần ngã" (cái ta linh thiêng, thường còn, làm chủ thân) trong kinh luận Tỳ-đà. Vị sa-môn (người xuất gia tu hành) lại dùng nghĩa không sâu xa trong mười hai bộ kinh (toàn bộ kinh điển Phật giáo, chia theo mười hai thể loại) diễn nói lẽ vô tướng (không có hình tướng cố định) để phá sự tham chấp của họ.

 Nghìn bà-la-môn nghe nghĩa vô tướng, thưa với tỳ-kheo: "Ngài từ đâu có được pháp vô ngã (không có cái ta thường còn) vắng lặng trống không này?" Tỳ-kheo đáp: "Đó là điều các Đức Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), đủ mười danh hiệu, cùng tuyên nói. Trong ấn bạch hào của Đức Hải Tuệ Như Lai thường nói kệ này:

 Nghĩa bản tánh là không sinh, không có người nhận, không có người giữ lấy.

 Tánh bốn đại như huyễn, năm ấm như ánh nắng dợn, như tia chớp.

 Hết thảy các thế gian giống như vòng lửa xoay (đốm lửa quay nhanh tạo thành ảo giác vòng tròn, thật ra không có vòng nào),

 Đều xoay theo vô minh, do sức nghiệp tạo dựng mà sinh ra.

 Quán xét tánh và tướng là vô thường, không có ngã, không có sinh;

 Người trí nên quán xét kỹ nghĩa nhân duyên từ gốc đến ngọn.

 Bản tánh của thật tế là không, do trói buộc bám chấp mà thấy sai lầm là có.

 Nếu có thể thấu hiểu tánh không, chỗ không mong cầu, không tạo tác,

 Không có tướng, không chỗ nương tựa, ắt được đạo như Phật,

 Hàng phục các ma oán, độ thoát chư thiên và loài người,

 Cũng vào được đại giải thoát, biết không chính là quả báo gốc.

 Đó gọi là điều Phật đã nói: nghĩa vô ngã và nghĩa không."

 Nói kệ xong, nghìn bà-la-môn tâm rất vui mừng, lễ chân tỳ-kheo rồi ai nấy trở về, ngồi ngay thẳng nơi rừng đồng, suy nghĩ về vô ngã và không, trải qua tám nghìn vạn năm, nhưng đối với nghĩa đại không tâm vẫn chưa hiểu thấu. Nhờ sức công đức suy nghĩ nghĩa không, họ liền thấy được trăm nghìn Đức Phật giữa hư không, tại chỗ các Đức Phật đắc niệm Phật tam-muội. Ngay trong tam-muội ấy, họ thấy Đức Phật Hải Tuệ, trong ấn bạch hào nói bài kệ cam lộ:

 Nếu muốn phát tâm đạo, tu giữ giới Bồ-tát,

 Muốn cầu tánh không chân thật, hãy theo học đạo Bồ-tát.

 Thường nên thực hành lòng từ, trừ bỏ ý nghĩ giận dữ, hại người;

 Thương xót tất cả, quán thân họ trống không vắng lặng.

 Thân ta không có tánh tướng thật, nhờ bốn đại mà sinh ra;

 Thuận theo pháp của các Đức Phật, không giết hại, không nổi sân.

 Đều kham nhận được mọi pháp, tâm như mặt đất;

 Thường thực hành không chấp trước, một lòng trụ nơi một ý.

 Quán xét mọi pháp đều bình đẳng, không có bên kia cũng không có bên này;

 Chánh tâm suy nghĩ nghĩa ấy, mới xứng với hạnh Bồ-tát.

 Nghìn bà-la-môn nghe kệ này, thân tâm vui mừng, càng thêm tinh tấn, liền đắc Chư Phật Hiện Tiền tam-muội (cảnh định trong đó thấy các Đức Phật hiện ra trước mắt). Trong tam-muội, họ nhập chánh thọ vững chắc, không thoái chuyển tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. "Bạt-đà-ba-la, tỳ-kheo Long Phong Trang Nghiêm khi ấy đã thành Phật từ lâu, chính là Đức Phật Long Tự Tại Vương ở cõi nước Hoa Quang. Nghìn bà-la-môn há phải người nào khác? Chính là chúng ta, nghìn vị Phật của Hiền kiếp. Bạt-đà-ba-la, Ta cùng nghìn vị Phật Hiền kiếp, trong giáo pháp còn lưu lại của Đức Hải Tuệ Như Lai, nghe kệ đại không, ngồi ngay thẳng suy nghĩ, dù tâm chưa hiểu thấu mà vẫn được vượt qua tội sống chết của vô lượng ức kiếp. Vì vậy các ông nên suy nghĩ về nghĩa không mà chứng đắc."

 Khi ấy hội chúng nghe Phật nói, có người chứng sơ quả, có người phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân, có người gieo nhân duyên đạo Bích-chi-phật. Đại chúng trong hội nghe Phật nói đều rất vui mừng.

 "Bạt-đà-ba-la, Ta nhớ thuở quá khứ cách nay vô lượng ức đời, thời ấy có Đức Phật hiệu là Tự Tại Thắng Như Lai, đủ mười danh hiệu. Khi Đức Phật Thế Tôn ấy xuất hiện ở đời, đất của thế giới Ta-bà này màu vàng, hoa vàng, ánh sáng vàng tràn khắp thế giới. Đức Tự Tại Thắng Như Lai sống năm mươi đại kiếp; chánh pháp còn ở đời ba mươi đại kiếp; tượng pháp còn ở đời một trăm hai mươi đại kiếp. Trong thời tượng pháp có nghìn vị cư sĩ (người tu tại gia, thường là người giàu có), nhiều của báu, mỗi người cất chứa một ức. Tuy được lợi lộc thế tục mà không lấy đó làm vui, thường tu quán các tướng khổ, không, vô thường.

 Đời ấy có một vị ưu-bà-tắc thông minh nhiều trí, tên là Ma-ha-na-già, đến chỗ các cư sĩ, cất tiếng lớn nói kệ:

 Của cải là vật không có chủ, bị vua quan, giặc cướp xâm đoạt,

 Nước, lửa, gió cuốn sạch, không yên ổn, không ở lâu được.

 Thân này thuộc về vô thường, luôn bị già bệnh sai khiến;

 Vội vã lo toan mọi việc, không hay biết cái khổ của giặc chết.

 Sức gió vô thường làm tan rã; của cải như rắn độc lớn,

 Độc hại còn dữ hơn rồng, lại cùng với oán thù của đời.

 Các Đức Phật và bậc hiền thánh xem của cải như mụn nhọt, bướu thịt,

 Vứt bỏ xuống đất như người nhổ bỏ nước mũi, nước bọt.

 Người lành tu bố thí, thường quán xét vô ngã;

 Của cải và người nhận, cả ba (người cho, vật cho, người nhận) đều trống không vắng lặng.

 Lấy điều đó trang nghiêm tâm, mới xứng với hạnh Bồ-tát.

 Nghìn cư sĩ nghe ý nghĩa bài kệ vị ưu-bà-tắc nói, tận đáy lòng vui mừng, được điều chưa từng có, liền cùng nhau đến tăng phòng. Đến tăng phòng rồi, họ thưa với các tỳ-kheo: "Trong đại chúng này ai là người có trí? Cúi xin vì chúng tôi nói pháp cam lộ." Bấy giờ trong chúng có một tỳ-kheo tên là Tịnh Âm, vì các cư sĩ rộng khen đàn ba-la-mật của Bồ-tát, liền nói kệ này:

 Thuở quá khứ có Phật, hiệu là Tự Tại Thắng; Đức Phật Thế Tôn ấy

 Thường nói pháp này: bố thí là kho tích tụ nhiệm mầu, quả báo nhận được không cùng tận.

 Chư thiên và người đời nhờ bố thí mà đứng vững được; vì vậy người trí

 Nên thực hành bố thí. Bố thí là lọng báu che chở người nghèo khổ;

 Đời này và đời sau, sinh ra nơi nào cũng yên vui. Nếu có thể mở rộng lòng,

 Tu tâm tuệ không, không trụ vào mọi sự hiện hữu mà làm việc bố thí,

 Người bố thí như thế nhất định thành Phật đạo. Pháp bố thí

 Mà các Đức Phật thuở xưa đã nói, trưởng giả nên ghi nhớ, đúng thời mà tu hành.

 Nghìn cư sĩ lại nghe tỳ-kheo khen ngợi bố thí, thân tâm vui mừng, liền đến chỗ vua tâu với đại vương: "Hôm nay chúng tôi được nghe các tỳ-kheo khen nói đàn ba-la-mật. Cúi xin đại vương vì chúng tôi ban lệnh cho mọi chúng sinh nghèo khổ trong nước đều được nghe biết."

 Kinh Phật nói về nhân duyên của nghìn vị Phật

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video