Thiên 1 — Kinh Phật nói về Bồ-tát Tu-ma-đề (trọn kinh)

 Kinh Phật nói về Bồ-tát Tu-ma-đề

 Kinh Phật nói về Bồ-tát Tu-ma-đề

 Đời Diêu Tần (nhà Hậu Tần do họ Diêu lập ở Trung Quốc, cuối thế kỷ 4 – đầu thế kỷ 5), Cưu-ma-la-thập (vị danh tăng gốc nước Quy Tư, người dịch kinh Phật nổi tiếng) dịch.

 Kinh Phật nói về Bồ-tát Tu-ma-đề

 Đời Diêu Tần, Tam tạng (danh hiệu tôn xưng vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh là lời Phật dạy, Luật là giới luật, Luận là sách giảng giải) Cưu-ma-la-thập dịch.

 Tôi nghe như thế này:

 Một thời Đức Phật (bậc đã tự giác ngộ hoàn toàn và giúp người khác giác ngộ) ở trong núi Kỳ-xà-quật (tức núi Linh Thứu, nơi Phật thường thuyết pháp) gần thành La-duyệt-kỳ (thành Vương Xá, kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa), cùng với đại chúng tỳ-kheo (các vị tăng xuất gia đã thọ đủ giới luật) một nghìn hai trăm năm mươi người và mười nghìn vị Bồ-tát (người đã phát tâm cầu thành Phật, vừa tự tu vừa cứu giúp mọi chúng sinh).

 Bấy giờ, ở nước lớn La-duyệt-kỳ có một vị trưởng giả (người giàu có, có đức, được kính trọng trong xã hội) tên là Ưu-ca. Ưu-ca có người con gái tên là Tu-ma-đề, năm ấy tám tuổi. Qua nhiều đời, cô đã kính thờ vô số trăm nghìn vị Phật trong quá khứ, tích lũy công đức (phước lành và đức hạnh có được nhờ làm việc thiện, tu hành) nhiều không đếm xuể.

 Khi ấy Tu-ma-đề từ nước lớn La-duyệt-kỳ đi ra núi Kỳ-xà-quật, đến chỗ Phật, cúi đầu sát đất lạy dưới chân Phật. Lễ xong, cô lui đứng sang một bên, một lòng chuyên chú, chắp tay thưa với Phật: “Con xin được hỏi một vài điều, chỉ mong Đa-đà-kiệt (Tathāgata, tức Như Lai: bậc đến từ chân lý như thật, một danh hiệu của Phật) dùng phương tiện (cách thức khéo léo phù hợp với người nghe) cởi bỏ những điều con còn ngờ.”

 Bấy giờ Phật lặng thinh, liền biết ý cô. Phật bảo Tu-ma-đề: “Con muốn hỏi gì cứ hỏi. Đa-đà-kiệt nay sẽ vì con giải nói đầy đủ, phân biệt rõ từng việc, khiến con vui mừng.”

 Tu-ma-đề hỏi Phật rằng: “Bồ-tát làm sao mà sinh ra ở đâu người thấy cũng luôn vui mừng? Làm sao được giàu lớn, thường có nhiều của báu? Làm sao không bị người khác chia lìa? Làm sao không phải nằm trong bụng mẹ, mà thường được hóa sinh (sinh ra một cách tự nhiên, không qua thai mẹ) trong hoa sen nghìn cánh, đứng trước Pháp vương (vua của Chánh pháp, chỉ Đức Phật)?

 Làm sao được thần túc (năng lực thần thông đi lại tùy ý, đến đâu cũng được tức thời), từ vô số ức cõi nước đi đến các nơi ấy để thưa hỏi, lễ lạy, phụng sự chư Phật? Làm sao không có kẻ thù oán, không có kẻ xâm hại ganh ghét? Làm sao lời mình nói ra, người nghe đều tin theo, hớn hở nhận lấy mà làm? Làm sao không có tội lỗi, những việc thiện mình làm không gì phá hoại được? Làm sao ma (Ma vương cùng các thế lực xấu ác chuyên ngăn cản, quấy phá người tu hành) không thể thừa dịp hại mình? Làm sao lúc sắp mạng chung, có Phật đứng trước mặt nói kinh pháp cho nghe, khiến không rơi vào chốn khổ đau? Những điều con hỏi là như thế.”

 Bấy giờ Phật bảo Tu-ma-đề: “Những nghĩa lý về Đa-đà-kiệt mà con hỏi, lành thay! Thật đáng vui thay! Con lại hỏi được như thế ư? Nếu con muốn nghe thì hãy lắng nghe kỹ, nhận lấy kỹ, siêng năng suy nghĩ! Ta sẽ giải nói.”

 Cô gái liền nói: “Hay lắm, bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật)! Con rất mong được nghe.” Thế rồi Tu-ma-đề vâng lời mà lắng nghe.

 Phật dạy: “Bồ-tát có bốn pháp, nhờ đó ai thấy cũng vui mừng. Bốn pháp ấy là gì? Một là không nổi giận, nhìn kẻ oán thù như thiện tri thức (người bạn lành, người thầy tốt dẫn dắt mình trên đường tu). Hai là luôn có lòng thương yêu hướng về tất cả. Ba là thường tìm cầu pháp yếu (giáo lý cốt lõi) cao tột. Bốn là tạo tượng Phật. Đó là bốn pháp. Bồ-tát nhờ những việc này nên người thấy luôn vui mừng.”

 Phật liền nói bài kệ (bài thơ tụng tóm ý lời dạy) rằng:

 “Không nổi giận, hủy gốc rễ (của sân hận), luôn làm điều từ ái, được pháp yếu,

 Tạo tượng Phật, thân đẹp đẽ tinh sạch, lòng hoan hỷ, người vui thấy.”

 Phật bảo Tu-ma-đề: “Bồ-tát lại có bốn pháp, được giàu lớn. Bốn pháp ấy là gì? Một là bố thí (đem của cải, sức lực, lời dạy giúp cho người khác) đúng lúc. Hai là cho xong rồi càng vui gấp bội. Ba là cho rồi không hối tiếc. Bốn là cho rồi không mong được đền đáp. Đó là bốn việc. Bồ-tát nhờ bốn việc này mà được giàu lớn.”

 Phật liền nói bài kệ rằng:

 “Cho đúng lúc, lòng không hối, vui vẻ cho, chẳng mong cầu,

 Việc bố thí có dũng mãnh và trí tuệ, ở nơi nào cũng giàu lớn.”

 Phật bảo Tu-ma-đề: “Bồ-tát lại có bốn pháp, không bị người khác chia lìa. Bốn pháp ấy là gì? Một là không truyền lời xấu, gây bất hòa giữa bên này bên kia. Hai là dẫn dắt người ngu tối khiến vào Phật đạo (con đường tu hành dẫn đến giác ngộ thành Phật). Ba là nếu có ai hủy hoại Chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật) thì gìn giữ cho khỏi đứt mất. Bốn là khuyên gắng mọi người, dạy họ cầu thành Phật, khiến họ vững chắc không lay động. Đó là bốn pháp. Bồ-tát nhờ bốn việc này mà không bị người khác chia lìa.”

 Phật liền nói bài kệ rằng:

 “Không truyền lời gây chia rẽ đôi bên, dẫn người ngu tối, giữ gìn Chánh pháp,

 Khuyên người tiến lên cầu thành Phật, rốt cuộc không ai chia lìa được.”

 Phật bảo Tu-ma-đề: “Bồ-tát lại có bốn pháp, được hóa sinh trong hoa sen nghìn cánh, đứng trước Pháp vương. Bốn pháp ấy là gì? Một là giã nhỏ hoa ưu-bát (sen xanh), hoa ba-đàm (sen hồng), hoa câu-văn (hoa súng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), làm cho bốn thứ hoa này nhỏ như bụi, đựng đầy một câu-trùng (?) (có lẽ là tên một loại đồ đựng), đem cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính) Thế Tôn, hoặc cúng dường tháp và xá-lợi (di cốt của Phật hay bậc thánh sau khi hỏa táng).

 Hai là không khiến người khác nổi giận. Ba là tạo tượng Phật ngồi trên hoa sen. Bốn là được giác ngộ tối thượng thì vui mừng an trụ trong đó. Đó là bốn pháp. Bồ-tát nhờ bốn việc này mà được hóa sinh trong hoa sen nghìn cánh, đứng trước Pháp vương.”

 Phật liền nói bài kệ rằng:

 “Dâng bốn thứ hoa đầy câu-trùng (?), dứt bỏ giận hờn, nhận lấy nghĩa pháp,

 Được giác ngộ tối thượng, đứng trước Phật; tạo tượng Phật, được sinh trong hoa.”

 Phật bảo Tu-ma-đề: “Bồ-tát lại có bốn pháp, được thần túc, đi từ cõi Phật này (cõi nước do một vị Phật giáo hóa) đến cõi Phật khác. Bốn pháp ấy là gì? Một là thấy người làm công đức thì không ngăn cản cắt đứt. Hai là thấy người thuyết pháp thì không làm cho dừng giữa chừng. Ba là thường thắp đèn trong chùa tháp. Bốn là cầu tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên nhất vào một đối tượng, không tán loạn). Đó là bốn pháp. Bồ-tát nhờ bốn việc này mà được thần túc, đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác.”

 Phật liền nói bài kệ rằng:

 “Làm công đức, ấy là pháp thí (bố thí bằng giáo pháp), nghe giảng kinh không làm gián đoạn,

 Thường thắp đèn trong chùa Phật, vào tam-muội, đi khắp các cõi.”

 Phật bảo Tu-ma-đề: “Bồ-tát lại có bốn pháp, được không có kẻ thù oán, không có kẻ xâm hại ganh ghét. Bốn pháp ấy là gì? Một là đối với thiện tri thức không có lòng dối trá nịnh bợ. Hai là không keo kiệt, không tham của cải người khác. Ba là thấy người bố thí thì vui theo, giúp họ thêm vui. Bốn là thấy những việc Bồ-tát làm thì không chê bai. Đó là bốn pháp. Bồ-tát nhờ bốn việc này, thường làm những hạnh ấy, nên được không có kẻ thù oán, không có kẻ xâm hại ganh ghét.”

 Phật liền nói bài kệ rằng:

 “Với bạn lành không dối nịnh, không keo kiệt, không tham của người,

 Thấy người bố thí thì vui theo, làm hạnh Bồ-tát, không thù oán.”

 Phật bảo Tu-ma-đề: “Bồ-tát lại có bốn pháp, lời mình nói ra người nghe tin theo, hớn hở nhận lấy mà làm. Bốn pháp ấy là gì? Một là miệng nói thế nào thì lòng cũng không khác. Hai là đối với thiện tri thức luôn hết lòng chân thành. Ba là nghe người thuyết pháp thì không bàn phải trái. Bốn là nếu thấy người khác, mời họ giảng kinh thì không tìm chỗ kém của họ. Đó là bốn pháp. Bồ-tát nhờ bốn việc này mà lời mình nói ra, người nghe tin theo, hớn hở nhận lấy mà làm.”

 Phật liền nói bài kệ rằng:

 “Lòng nghĩ sao thì lời cũng vậy, với bạn lành có lòng thành tín,

 Nghe giảng pháp không tìm chỗ kém, nếu (mời) giảng kinh thì lòng hớn hở.”

 Phật bảo Tu-ma-đề: “Bồ-tát lại có bốn pháp, được không có tội lỗi, những việc thiện mình làm mau được an trụ trong thanh tịnh. Bốn pháp ấy là gì? Một là điều tâm ý nghĩ tưởng thường hướng về điều thiện. Hai là thường giữ giới (giữ các điều răn của Phật), tam-muội và trí tuệ. Ba là khi mới phát tâm Bồ-tát liền khởi lên nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi sự, là trí của Phật), cứu độ được rất nhiều người. Bốn là luôn có lòng từ bi lớn thương xót tất cả. Đó là bốn pháp. Bồ-tát nhờ bốn việc này mà diệt hết tội lỗi, mau được an trụ trong thanh tịnh.”

 Phật liền nói bài kệ rằng:

 “Luôn để tâm vào điều thiện, nghĩ đến việc cứu độ rộng khắp; giới cùng định, chẳng rời trí tuệ,

 Thường dạy người về nhất thiết trí, giữ lòng từ ái, được an trụ thanh tịnh.”

 Phật bảo Tu-ma-đề: “Bồ-tát lại có bốn pháp, ma không thể thừa dịp hại được. Bốn pháp ấy là gì? Một là thường niệm Phật (luôn nhớ nghĩ đến Phật). Hai là thường tinh tấn (siêng năng, gắng sức không lười trong việc tu hành). Ba là thường nhớ nghĩ kinh pháp. Bốn là thường lập công đức. Đó là bốn pháp. Bồ-tát nhờ bốn việc này nên ma không thể thừa dịp hại được.”

 Phật liền nói bài kệ rằng:

 “Luôn vui vẻ, nhớ nghĩ đến Phật, luôn tinh tấn trong pháp sâu xa,

 Tự gắng sức lập công đức, nhờ vậy ma không thừa dịp được.”

 Phật bảo Tu-ma-đề: “Bồ-tát lại có bốn pháp, lúc sắp mạng chung có Phật đứng trước mặt nói kinh pháp cho nghe, khiến không rơi vào chốn khổ đau. Bốn pháp ấy là gì? Một là vì tất cả mọi người mà làm cho các nguyện của họ được đầy đủ. Hai là nếu có người bố thí, chỗ nào chưa đủ thì nghĩ cách làm cho đủ. Ba là thấy người bố thí nhiều thứ, nếu có thiếu hụt thì giúp thêm vào. Bốn là thường nghĩ đến việc cúng dường Tam bảo (ba ngôi quý báu: Phật, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu). Đó là bốn pháp. Bồ-tát nhờ bốn việc này mà lúc sắp mạng chung liền thấy chư Phật đều đứng trước mặt nói kinh pháp cho nghe, không để người ấy rơi vào chốn khổ đau.”

 Phật liền nói bài kệ rằng:

 “Vì tất cả mà làm đầy điều mong ước, thương xót vô cùng, khuyên người và làm cho đủ đàn (việc bố thí),

 Nhờ bố thí nhiều thứ mà được trí tuệ sáng suốt, cúng dường Tam bảo thì đạt đến quả Phật.”

 Bấy giờ Tu-ma-đề bạch Phật rằng: “Vâng, bạch Thế Tôn! Bốn mươi việc Ngài vừa nói, con xin vâng làm, không để thiếu sót, khiến tất cả đều đầy đủ, không trái một việc nào. Nếu con bỏ sót một việc, thì con là kẻ cắt đứt Phật pháp, làm tiêu diệt chúng đệ tử.”

 Lúc ấy Trưởng lão Ma-ha Mục-kiền-liên (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng thần thông bậc nhất) đang ngồi trong đại hội, liền hỏi Tu-ma-đề: “Bốn mươi việc này là hạnh của bậc đại sĩ (người có chí lớn, chỉ Bồ-tát), là việc làm của Bồ-tát, rất khó đảm đương. Một cô bé như cô làm sao làm nổi?”

 Khi ấy Tu-ma-đề đáp Mục-kiền-liên rằng: “Nếu nay tôi quả thật làm được bốn mươi việc ấy, thì tam thiên đại thiên quốc độ (một thế giới rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, phạm vi giáo hóa của một vị Phật) sẽ vì tôi mà rung chuyển sáu lần, mưa xuống hoa trời, các nhạc cụ không ai gảy đánh mà tự vang lên.”

 Tu-ma-đề vừa nói lời ấy, tức thì tam thiên đại thiên quốc độ rung chuyển sáu lần, liền mưa hoa trời, các nhạc cụ liền vang lên.

 Cô gái nói với Mục-kiền-liên: “Đây là bằng chứng cho lòng chí thành của tôi! Nếu đời sau có ai phát tâm Bồ-tát thì cũng sẽ như vậy. Về sau tôi cũng sẽ thành Đa-đà-kiệt, A-la-ha (bậc đáng được cúng dường), Tam-da-tam-Phật (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn). Nếu lời tôi nói là thật, không hư dối, thì những người có mặt trong hội đều đồng loạt hóa thành màu vàng ròng.”

 Liền đúng như lời cô nói, mọi người đều hóa thành màu vàng ròng.

 Bấy giờ Mục-kiền-liên liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa lại y phục, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay cúi đầu lễ Phật, tiến lên bạch Phật rằng: “Nay tất cả những ai mới phát tâm lớn làm Bồ-tát, con đều xin quy kính, lễ lạy họ. Vì sao vậy? Một cô bé tám tuổi mà còn có cảm ứng như thế, huống gì các bậc cao sĩ ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát)?”

 Lúc ấy trong hội có vị đại Bồ-tát tên là Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ), hỏi Tu-ma-đề rằng: “Cô an trụ nơi pháp nào mà cảm ứng hiện ra được như thế?”

 Tu-ma-đề đáp: “Các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) nhiều không đếm xuể và cũng không có chỗ nào để an trụ, vậy mà ngài lại hỏi tôi an trụ nơi pháp nào? Ngài hỏi như thế, chẳng bằng đừng hỏi.”

 Văn-thù-sư-lợi hỏi Tu-ma-đề: “Lời ấy nghĩa là sao, mà lại đến mức như vậy?”

 Tu-ma-đề đáp Văn-thù-sư-lợi: “Không an trụ vào pháp nào cả, cũng không có gì để ngờ, cũng không nói phải nói trái.”

 Văn-thù-sư-lợi hỏi Tu-ma-đề: “Vậy Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) xưa kia không tu hành sao?”

 Tu-ma-đề đáp: “Ví như bóng trăng hiện trong nước, như giấc mộng, như dã mã (làn hơi nóng bốc lên giữa đồng trông như nước hay đàn ngựa chạy, chỉ là ảo ảnh), như tiếng vang trong núi sâu, hạnh tu xưa của Như Lai cũng như vậy.”

 Văn-thù-sư-lợi hỏi Tu-ma-đề: “Như lời cô nói, gom những điều ấy lại thì có thể thành Phật được chăng?”

 Tu-ma-đề đáp: “Thưa nhân giả (cách xưng hô kính trọng), ngài nghĩ thế nào? Ngài cho rằng ngu, trí và hành là ba việc khác nhau ư? Chẳng hề khác nhau. Tất cả là một pháp, các pháp đều hợp làm một. Vì sao vậy? Dù là chánh pháp hay chẳng phải chánh pháp, vốn đều không có chỗ an trụ, cũng không có gì để nắm lấy, cũng không có gì để thu giữ, đều là không, chẳng có hình sắc.”

 Văn-thù-sư-lợi lại hỏi Tu-ma-đề: “Người hiểu được nghĩa này có bao nhiêu?”

 Tu-ma-đề đáp: “Người làm trò huyễn thuật tha hồ biến hóa, có giới hạn chăng? Những gì nhà huyễn thuật biến hóa ra còn không có giới hạn, thì số người tin hiểu pháp này cũng như vậy.”

 Văn-thù-sư-lợi hỏi Tu-ma-đề: “Nếu như ta không biến hóa, không huyễn thuật, thì tu hành pháp nào để hợp với đạo?”

 Tu-ma-đề đáp: “Như lời ngài nói, thật là rất hay. Ở nơi tất cả các pháp, cũng không có, cũng không không; cho đến Như Lai cũng không hợp, không tan.”

 Văn-thù-sư-lợi nghe cô nói, rất vui mừng, khen ngợi là hay. Văn-thù-sư-lợi tiến lên bạch Phật: “Hay lắm thay! Tu-ma-đề nói năng tự tại theo ý mình, nhiệm mầu, thật đáng kinh lạ! Cô ấy lại có thể vào sâu mà chứng được pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận, thấu suốt chân lý của các pháp). Từ khi cô phát tâm đến nay đã bao lâu rồi?”

 Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: “Tu-ma-đề này đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề (tâm cầu giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn, tức quả Phật), an trụ bình đẳng từ ấy đến nay đã lâu không đếm được. Trước ngài ba mươi ức kiếp (kiếp: đơn vị thời gian cực kỳ dài), khi ấy ngài mới phát tâm cầu đạo cứu độ bình đẳng vô thượng, vừa mới chứng vô sở tùng sinh pháp nhẫn (trí tuệ chứng biết các pháp vốn không từ đâu sinh ra, tức vô sinh pháp nhẫn), thì chính cô ấy là thầy của ngài lúc ngài mới phát tâm.”

 Văn-thù-sư-lợi nghe Phật nói, liền tiến lên lễ lạy, thưa với Tu-ma-đề: “Xa cách đã lâu lắm rồi, nay mới được hầu bên, được gặp lại thầy và nhận lời dạy về pháp.”

 Tu-ma-đề đáp: “Đừng nghĩ như thế. Vì sao vậy? Trong vô sở tùng sinh pháp nhẫn, không có gì để nghĩ tưởng, cũng không có thầy.”

 Văn-thù-sư-lợi hỏi: “Sao cô không chuyển bỏ thân nữ?”

 Tu-ma-đề đáp: “Ở trong ấy không có gì để được. Vì sao vậy? Pháp không có nam, không có nữ. Nay tôi sẽ cắt đứt mối ngờ của ngài.”

 Văn-thù-sư-lợi nói: “Lành thay! Tôi rất muốn được nghe.”

 Tu-ma-đề nói với Văn-thù-sư-lợi: “Nếu như không bao lâu nữa tôi cũng sẽ chứng được quả Như Lai, Vô Sở Trước (bậc không còn bám dính vào điều gì), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, bình đẳng), Thành Tuệ Hạnh (bậc trí tuệ và đức hạnh đều trọn vẹn), An Định Thế Gian Phụ (người cha làm yên ổn thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất trong loài người), Đạo Pháp Ngự (bậc dùng đạo pháp điều phục chúng sinh), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật, Thiên Trung Thiên (bậc tôn quý nhất trong cả các vị trời), nếu điều ấy là thật, thì nay tôi sẽ biến thành nam tử.”

 Vừa nói lời ấy, cô liền thành nam tử, tóc trên đầu tự rụng, ca-sa (áo của người xuất gia) đã khoác trên thân, liền thành vị sa-di (người mới xuất gia, giữ mười giới, chưa thọ giới tỳ-kheo).

 Tu-ma-đề lại nói với Văn-thù-sư-lợi: “Nếu quả thật đời sau tôi sẽ thành Phật, thì khiến cõi nước của tôi không có ba việc. Ba việc ấy là gì? Một là việc ma quấy phá. Hai là nê-lê (địa ngục). Ba là thói nữ nhân. Nếu tôi có lòng chí thành, thì thân tôi sẽ như một vị sa-môn (người xuất gia tu hành) ba mươi tuổi.” Lúc ấy Tu-ma-đề vừa nói lời ấy, hình dáng và nét mặt liền như người ba mươi tuổi.

 Tu-ma-đề lại nói với Văn-thù-sư-lợi: “Khi tôi thành Phật, sẽ khiến người trong nước tôi đều có thân màu vàng ròng; mặt đất và thành quách chung quanh có cây bằng thất bảo (bảy thứ báu như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, mã não, ngọc đỏ), có tám lớp hàng ao nước bằng thất bảo, bốn bên, trong ngoài đều mọc hoa sen thất bảo nhiều màu cùng các thứ báu khác, không nhiều không ít, đều ngay ngắn đều đặn.”

 Tu-ma-đề nói: “Như cõi nước của ngài, cõi nước của tôi cũng sẽ như vậy. Nếu tôi có lòng chí thành, thì những người có mặt trong hội sẽ hóa thành màu vàng ròng.” Vừa nói lời ấy, tức thì đại chúng trong hội đều hóa thành màu vàng ròng.

 Lúc ấy thần Trì Địa (vị thần giữ gìn mặt đất) liền từ dưới đất hiện lên, hóa ra thân trời, cất tiếng khen ngợi Tu-ma-đề rằng: “Khi Bồ-tát ma-ha-tát Tu-ma-đề thành Phật, những ao nước, cây cối, hoa quả bằng thất bảo trong cõi nước ấy đều sẽ như vậy.”

 Bấy giờ Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: “Bồ-tát ma-ha-tát Tu-ma-đề này không lâu nữa sẽ thành Phật, hiệu là Viễn Văn Cụ Túc Tạng Như Lai, Quá Tứ Đạo Bất Thọ (?) (có lẽ nghĩa là bậc đã vượt qua bốn đường, không còn thọ sinh), Bình Đẳng Giác, Hưng Cụ Túc Hạnh (bậc làm trọn đủ các hạnh), An Ổn Thế Gian, bậc Đại Nhân vô thượng trên trời dưới đất.”

 (Rồi Phật hỏi:) “Ý con nghĩ thế nào? Pháp vốn không có chỗ an trụ, thì há có tên gọi ‘ta’ chăng?”

 Đáp rằng: “Không, bạch Thiên Trung Thiên!”

 “Ý con nghĩ thế nào? Cái do huyễn hóa mà thành, há có cái nào đi đến đời sau rồi trở lại chăng?”

 Đáp rằng: “Không, bạch Thiên Trung Thiên!”

 “Ý con nghĩ thế nào? Cái do huyễn hóa mà thành, há có chỗ sinh khởi, chỗ diệt mất chăng?”

 Đáp rằng: “Không, bạch Thiên Trung Thiên!”

 “Ý con nghĩ thế nào? Cái do huyễn hóa mà thành, há có thật có hình tướng chăng?”

 Đáp rằng: “Không, bạch Thiên Trung Thiên!”

 “Ý con nghĩ thế nào? Cái do huyễn hóa mà thành, há có thấy, có nghe, có huyễn hay không huyễn chăng?”

 Đáp rằng: “Không, bạch Thiên Trung Thiên!”

 Cô gái nói: “Lời Phật dạy con từng được nghe: cái do huyễn hóa mà thành thì không có thấy nghe, không có huyễn hay không huyễn.”

 Thế Tôn lại hỏi: “Ý con nghĩ thế nào? Cái do huyễn hóa mà thành, giả sử không có thân, thì có thể khiến cái huyễn hóa ấy khởi lên các hành động chăng?”

 Cô gái đáp: “Vâng, bạch Thiên Trung Thiên! Cái do huyễn hóa mà thành thật đúng như vậy, quả thật không có gì cả.”

 Phật dạy: “Đúng như vậy! Vô minh (sự mê mờ, không thấy rõ chân lý, cội gốc của khổ đau) không có trong, không có ngoài. Xét đến pháp ấy thì cũng không có gì, cũng không có tên gọi. Cái minh (?) (có lẽ là ‘vô minh’) ấy không đi đến đời sau, cũng không quay trở lại. Vô minh ấy cũng không có sinh khởi, cũng không có diệt mất. Vô minh ấy cũng không có hình tướng.

 Nhưng hễ vô minh khởi lên, thì làm duyên dẫn đến các hành (những tạo tác của thân, miệng, ý), danh sắc (thân và tâm), lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), rồi tiếp đến xúc (sự tiếp xúc), thống (cảm thọ khổ vui), ái (lòng ham muốn), thọ (?) (ở đây chỉ sự nắm giữ, tức ‘thủ’), hữu (sự hình thành đời sống mới), sinh, già, bệnh, chết, khổ nhọc, buồn lo, và mọi tai họa lớn kéo đến dồn tụ (đây là chuỗi mười hai nhân duyên giải thích sự luân hồi đau khổ).”

 Cô gái sáng suốt tên Thủ Ý bạch Phật rằng: “Thật là kỳ diệu, xưa nay chưa từng có, việc Thế Tôn làm không ai theo kịp. Vì sao vậy? Phật Thiên Trung Thiên ở giữa hư không mà chuyển pháp luân (bánh xe pháp, ví việc Phật giảng dạy giáo pháp lan truyền khắp nơi, phá tan mê lầm như bánh xe nghiền nát). Pháp luân ấy không thể nghĩ bàn, pháp luân đã chuyển không thể đo lường giới hạn: đó là pháp luân vô lượng, pháp luân không có gì để được, pháp luân không hình tướng, pháp luân không sinh, pháp luân diệt độ (đưa đến chỗ tắt hết phiền não, ra khỏi sinh tử).”

 Thế Tôn nói: “Đúng thế, đúng thế! Quả thật như lời con nói. Bánh xe Ta chuyển là chuyển bánh xe không; pháp luân Ta chuyển không thể nghĩ bàn, pháp luân Ta chuyển không thể đo lường giới hạn. Bánh xe có thể chuyển ấy là không có gì để được, không hình tướng, không sinh, là để đưa đến diệt độ.”

 Bấy giờ cô gái Thủ Ý vui mừng hớn hở, lòng thiện phát sinh, liền đem bột hương chiên-đàn (loại gỗ thơm quý) đã giã nhỏ cùng các thứ hương hoa rải lên cúng dường Phật, (nguyện rằng:) “Vâng, bạch Thế Tôn! Nguyện nhờ gốc công đức này được che chở sâu xa, khéo cứu giúp thu nhiếp, điều phục các căn (các giác quan và năng lực của thân tâm), kiềm chế ái dục, đạt đến chỗ chuyển pháp luân: chuyển bánh xe không, bánh xe không thể nghĩ bàn, bánh xe không thể đo lường giới hạn, vô lượng, không có gì để được, không hình tướng, không sinh, đưa đến diệt độ.”

 Phật liền mỉm cười, ánh sáng năm màu — xanh, đỏ, vàng, trắng, lục — từ miệng phát ra, sáng rực rất lớn, chiếu khắp vô số cõi Phật ở mười phương, che lấp cả ánh sáng mặt trời mặt trăng, rồi quay lại nhiễu quanh thân Phật ba vòng và nhập vào đỉnh đầu.

 Hiền giả A-nan (thị giả, em họ của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi), người thông hiểu bảy pháp — một là biết nghĩa lý, hai là hiểu giáo pháp, ba là rõ thời cơ, bốn là biết chừng mực, năm là thấu rõ đại chúng, sáu là tự rèn luyện mình, bảy là hiểu sâu căn tính con người — liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa lại y phục, để trần vai phải, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay bạch Phật:

 “Nay bậc Đại Thánh mỉm cười, là do cảm ứng gì? Xin Ngài nói rõ ý ấy. Bạch Thiên Trung Thiên! Ngài thương xót nhiều, đem lại an ổn nhiều, xin thương nghĩ đến chư thiên và nhân dân thế gian mà phân biệt nói rõ.”

 Phật bảo A-nan: “Ông có thấy con gái của vị Phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) tên Thủ Ý đem bột chiên-đàn, hương hoa, hương giã nhỏ rải lên cúng dường Phật không? Lòng cô ấy thề nguyện đạt đến chỗ chuyển pháp luân.”

 A-nan đáp: “Con đã thấy.”

 Phật dạy: “Cô gái này nhờ gốc công đức ấy, giữ gìn mình, làm yên người, cứu giúp thu nhiếp được nhiều; sau khi mạng chung sẽ chuyển bỏ thân nữ, suốt tám mươi bốn ức kiếp không rơi vào ác thú (các đường dữ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), cúng dường sáu vạn đức Phật Thế Tôn, xuất gia tu đạo, quyết chí làm sa-môn, nghe nhận kinh pháp.

 Nhận kinh pháp rồi liền đọc tụng, gìn giữ chánh pháp của Như Lai đang hiện có; sau khi Phật diệt độ thì cúng dường xá-lợi, khuyên dạy giáo hóa vô số vô lượng chúng sinh nhiều không đếm xuể, khiến họ đứng vững trong đạo chân chính vô thượng, luôn đem lòng thiện vâng giữ pháp yếu, (sau thành Phật) hiệu là Thiên Trung Thiên (?).”

 Khi Phật nói kinh này, thọ ký (lời Phật báo trước việc thành Phật trong tương lai) cho Tu-ma-đề, có ba mươi ức người phát tâm cầu đạo cứu độ bình đẳng vô thượng, đều được A-duy-việt-trí (bậc không còn thối lui trên đường tu cầu thành Phật); sáu vạn thiên tử (con trời, chỉ các vị trời) đều được pháp nhãn (con mắt trí tuệ thấy rõ chân lý) phát sinh (?).

 Trong hội có năm trăm vị Bồ-tát nghe những điều Văn-thù-sư-lợi hỏi rất sâu xa, trong ý không hiểu, giữa chừng muốn thối lui sa sút; nhưng thấy lời Tu-ma-đề nói chí thành, liền có cảm ứng hiện ra, bèn cởi áo trên thân dâng lên Phật, không dối trá nịnh bợ, không mong cầu gì, đem công đức ấy tự làm cho vững chắc tâm cầu đạo cứu độ bình đẳng vô thượng, liền được an trụ bậc A-duy-việt-trí, vượt qua chín mươi kiếp không còn chịu sinh tử nữa.

 Khi ấy Phật thọ ký cho năm trăm người ấy rằng: sau mười kiếp nữa, có kiếp tên là Vô Trần Cấu (không bụi nhơ), có Phật hiệu là Cố Thọ Như Lai (?), Quá Tứ Đạo Bất Thọ (?), Bình Đẳng Giác. Năm trăm người này sẽ sinh về nước ấy, nước tên là Diễm Khí, cùng trong một kiếp đều thành Phật, đều cùng một hiệu là Trang Sức Dự Tri Nhân Ý Như Lai (Như Lai biết trước ý người), Quá Tứ Đạo Bất Thọ (?), Bình Đẳng Chi Đạo Tối Chánh Giác.

 Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: “Ông đã biết kinh này đem lại nhiều lợi ích, có phải như thế chăng? Nếu nay về sau có Bồ-tát ma-ha-tát và sa-môn, hoặc thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin Phật) cầu đạo Bồ-tát, vâng làm sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) mà chưa hiểu âu-hòa-câu-xá-la (sự khéo léo dùng phương tiện để giáo hóa), thì không gì bằng biên chép, gìn giữ kinh này, đọc tụng, chuyển đọc, lại dạy người khác thường nhớ nghĩ những việc trong kinh, ai muốn nghe thì rộng vì họ giải nói.”

 Phật lại bảo Văn-thù-sư-lợi: “Những Bồ-tát trước kia chưa từng nghe, xưa nay chưa từng làm theo, thì nên nhớ nghĩ, tập luyện, gìn giữ (kinh này). Vì sao vậy? Ví như khi vua Già-ca-việt (Chuyển luân thánh vương, vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp) trị vì thiên hạ, bảy báu (bảy vật báu đi theo vị vua ấy như bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu…) đến cuối đời cũng không hao hụt; khi vua mạng chung thì bảy báu tan mất.

 Cũng vậy, Văn-thù-sư-lợi! Nếu đạo pháp trong kinh Phật còn ở đời thì bảy giác ý (bảy yếu tố giúp giác ngộ: chọn lựa pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, nhớ nghĩ, định, buông xả) của Phật rốt cuộc không hao giảm. Nếu Phật pháp diệt mất thì các giác ý và các pháp đều thiếu thốn cạn kiệt.”

 Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: “Hãy tìm vô số phương tiện, tìm cầu đầy đủ các kinh, siêng học, biên chép, gìn giữ, giảng nói cho người khác, dạy dỗ tất cả, rộng giải nghĩa lý, luôn tinh tấn, đó là giáo pháp. Thiện nam tử, thiện nữ nhân nào muốn cầu Phật đạo thì chớ nửa chừng sinh lòng hối tiếc.”

 Phật nói kinh xong, Bồ-tát Tu-ma-đề, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Ma-ha Mục-kiền-liên cùng các vị khác, chư thiên và loài người có mặt trong hội, A-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn nhưng hay nóng giận, tranh đấu), Kiền-thát-hòa (thần âm nhạc ở cõi trời), các vị hộ trì thế gian, thảy đều vui mừng, ưa thích được nghe.

 Kinh Phật nói về Bồ-tát Tu-ma-đề

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video