Khóa Phản ngâm (một loại "khóa" trong Đại Lục Nhâm. Đại Lục Nhâm là môn bói toán: người xem lập một "khóa", tức một quẻ, từ sự sắp xếp các can chi. "Phản ngâm" nghĩa đen là "than thở vì trái ngược". Đây là khóa mà vòng mười hai địa chi xoay ở trên, gọi là thiên bàn, nằm đúng vào vị trí đối diện (đối xung) với vòng mười hai địa chi cố định ở dưới, gọi là địa bàn).
Bài ca rằng: Phản ngâm có thế xung đột va chạm, như từ cửa Khảm (phương Bắc, ứng với chi Tý) đi vào cung Ly (phương Nam, ứng với chi Ngọ). Ngày cương (ngày có thiên can dương: Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm) thì lấy chi dương làm dụng (dụng thần: chi được chọn làm điểm khởi đầu của khóa). Nếu không có thì theo cách của ngày âm mà suy (?). Phản ngâm có khi không có chỗ khắc nhau. Khi ấy, ngày nhu (ngày có thiên can âm: Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý) thì lấy chỗ xung với chi ngày. Chỗ xung ấy làm sơ truyền (truyền thứ nhất, tức bước khởi đầu của việc). Thần đóng trên chi ngày lại ở trung truyền (truyền thứ hai, tức đoạn giữa). Rồi nhìn lên trên can ngày, cái thấy ở đó là mạt truyền (truyền thứ ba, tức kết cục). Đây là phép trong khóa, người học chớ làm bừa.
Thơ rằng: Phản ngâm có khắc thì lấy làm sơ truyền. Lẽ của nó là trước xung rồi sau hình (hình: một quan hệ xấu giữa các chi, như "hình phạt" lẫn nhau). Trung truyền nếu gặp chi tự hình (chi tự hình với chính nó: Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi) thì phải tìm phép phá (phá: quan hệ phá hoại nhau giữa hai chi) làm căn cứ.
Lại có thơ rằng: Tam truyền (ba truyền: ba chi rút ra theo thứ tự đầu, giữa, cuối, biểu thị diễn biến của việc) của khóa phản ngâm có khắc nhau. Khi đó lấy theo phép tỷ (khi có nhiều chỗ khắc, chọn chi cùng âm dương với can ngày) và phép thiệp hại (khi phép tỷ không phân định được, chọn chi phải trải qua nhiều tầng khắc hại hơn) để định sơ truyền. Trung truyền lại đối với thần sơ truyền. Mạt truyền thì trở về đúng chỗ của sơ truyền. Đi và về xung nhau, đầu cùng cuối xung nhau. Lẽ này linh nghiệm, chắc chắn không sai.
Giả như ngày Tân Hợi gặp phản ngâm: Thái Ất (tên thần của chi Tỵ) gia trên Hợi (gia: chi trên thiên bàn đặt lên chi tương ứng ở địa bàn), lấy làm sơ truyền. Xem chỗ xung là Đăng Minh (tên thần của chi Hợi) làm trung truyền. Mạt truyền lại xung trở về cung Thái Ất. Sáu ngày Kỷ và ngày Đinh Hợi chiếu Tỵ Mão (?). Lấy hình, xung của chi ngày làm mạt mà thành ba truyền (?).
Thìn phá Sửu, Ngọ phá Mão, Hợi phá Dần, Dậu phá Tý. Chỉ có sáu thần không khắc: Sửu, Mùi phối với các ngày Đinh, Kỷ, Tân. Các ngày Tân Tỵ (?), Tân Sửu và Đinh Sửu thì lấy hình xung làm đầu khóa. Giáp Thìn (?), Mùi phản ngâm gọi là Đinh Mùi. Kỷ Mùi thì lấy theo bát chuyên (bát chuyên: khóa của những ngày mà can và chi cùng đóng một chỗ) (?).
Khổng Minh (tức Gia Cát Lượng) nói: Thể của phản ngâm là trời đất mỗi bên đổi chỗ, âm dương đổi ngược phương. Nam Bắc giao nhau, Đông Tây quay lưng, Thủy Hỏa bắn vào nhau, Kim Mộc giao xen. Mười hai thần mỗi vị ở chỗ của mình, nhưng đều là chỗ hình, xung, khắc tặc (?) (khắc: chi trên khắc chi dưới; tặc: chi dưới khắc chi trên). Lúc ấy, thần minh của trời đất còn tránh sự đảo lộn của nó, huống chi là người?
Đương lúc trái thường mà biến động, tuy được xếp vào loại động, nhưng lại trái ngược mà than thở, tức là trái ngược mà không yên. Huống chi đôi bên trái nhau thì tính tình không hợp, sao có thể ở lâu trong cảnh trái ngược mà không đổi dời? Vả lại âm dương lần lượt đến vị trí thứ bảy (tức chỗ đối xung) thì biến. Biến thì ắt chuyển động. Động đến cùng ắt sẽ tĩnh, trái ngược đến cùng ắt quay lại, nghịch đến cùng ắt thành thuận. Đó là lẽ tự nhiên.
Cho nên trong động có lúc tĩnh đến cùng cực. Bĩ (vận bế tắc, theo tên quẻ Bĩ trong Kinh Dịch) đến cùng thì có lúc quay về thái (vận hanh thông, theo quẻ Thái). Cái vươn ra ắt sẽ ẩn nấp, cái co lại ắt sẽ duỗi. Xoay vòng rồi bắt đầu lại, chia lìa rồi hợp lại, quay về rồi lại đi. Muốn động mà không động, ngờ vực mà không quyết. Việc từ bên trong khởi ra: bề tôi khinh vua, con nghịch cha, vợ chồng trái lòng, bạn bè thất tín. Phàm động mà không có đức thì lấy gì nương tựa? Cho nên gọi là khóa Vô y (không nơi nương tựa). Chỉ nên thôi động mà trở về tĩnh.
Ngày nhu không chỉ có một việc. Dù có hai việc thì cũng vừa thành liền bị ngăn trở. Nếu Tý Ngọ mang Xà (Đằng Xà: một trong mười hai thiên tướng, tức mười hai vị thần tướng phối lên khóa; Đằng Xà chủ kinh sợ, quái dị) thì có việc quan, bệnh tật, tai họa hung. Mão Dậu mang Hợp (Lục Hợp: thiên tướng chủ hòa hợp, giao dịch, cưới hỏi) thì người chia lìa, của cải tan. Dần Thân mang Long (Thanh Long: thiên tướng chủ tiền của, việc vui) mà lại cách giác (vượt qua góc, tức chuyển sang một phương khác) thì có họa. Tỵ Hợi mang Bạch (Bạch Hổ: thiên tướng chủ tang thương, đổ máu) [dưới đây sót mất mấy chữ]. Thìn Tuất gọi là động hung, không kể có không vong hay không (không vong: hai chi bị coi là "rỗng" trong một tuần giáp mười ngày, chủ việc hư không, không thực). Sửu Mùi không tốt, chỉ riêng ngày Quý thì hẹn ước không sai.
Lại nếu phát dụng (chọn sơ truyền) ở trên Mão Dậu thì chủ cửa nhà lung lay. Nếu trong tứ khóa (bốn khóa: bốn cặp chi trên dưới lập từ can và chi ngày, là phần gốc của quẻ) cả bốn đều dưới khắc trên, gọi là khóa Cô đơn: chủ còn nhỏ đã mất cha, đứng một mình không nơi nương tựa, vợ giết chồng, tôi tớ phản chủ. Nếu cả bốn đều trên khắc dưới, gọi là khóa Cách ki (?): chồng không vợ thiếp, cũng ít con cháu, người phò tá lìa bỏ, kẻ cô độc không có tình. Nếu gặp thiên tướng tốt thì việc còn có thể làm được.
Phản ngâm là khi các thần trên thiên bàn đều gia lên cung đối xung. Như Thần Hậu (tên thần của chi Tý) gia lên cung Ngọ, Thái Xung (tên thần của chi Mão) gia lên cung Dậu, v.v. Tam truyền lấy chi có khắc tặc làm dụng. Nếu khắc tặc nhiều thì theo lệ tỷ dụng mà lấy. Nếu đều cùng loại hoặc đều không cùng loại thì theo lệ thiệp hại mà lấy. Khóa này gọi là phản ngâm. Trong đó, mạt truyền lấy theo cách trước xung sau hình. Nếu không có khắc tặc thì ngày nhu lấy chỗ xung của chi ngày làm sơ truyền, trung truyền về chi ngày, mạt truyền về can ngày. Nếu trung truyền là chi tự hình thì lấy chỗ phá của trung truyền làm mạt truyền.
Thơ đoán rằng: Phản ngâm thì việc ở chỗ trái ngược, mọi việc làm đều có trở ngại. Đường đi nhiều ngăn trở, trộm cướp ngấm ngầm tấn công. Khóa hung thì gặp trộm cướp, đi xa đường khó thông. Cha con không hòa thuận, hôn nhân không trọn trước sau. Tam truyền nếu có cứu, không gì hơn được Thanh Long.
Lại nói: Vô y chính là phản ngâm. Kẻ trốn chạy thì phải đi xa mà tìm. Cái đang hợp sẽ tan, đang ở yên thì phải đổi láng giềng. Quan giữ chức phải đổi chỗ, kẻ phò tá phần nhiều khác lòng. Bề tôi và con cái đều ôm lòng phản, vợ chồng có lòng hướng ra ngoài. Việc làm phần nhiều lật lọng, xem bệnh thì trăm thứ bệnh xâm vào. Kỷ Mùi liền với Đinh Mùi lại là hai kiểu ngâm (?). Bề tôi nhen ý phản vua, con dấy lòng oán cha. Vô cớ mà phải tuyệt tự, có tội thì tự hại lẫn nhau. Nếu lại gặp thiên tướng hung là Hổ, Xà thì họa càng sâu.
Thiệu tử nói: Khóa phản ngâm, ngày dương thì không nơi nương, ngày âm thì không người thân. Họa sinh từ bên ngoài, tai vạ đến tận thân, hung lắm. Xem việc: ngày dương thì động rối không yên, lật đi lật lại, khi tiến khi lui. Ngày âm thì chậm trễ do dự, không sáng suốt, mê loạn, kinh sợ lo âu. Nếu được khí vượng tướng (vượng tướng: trạng thái chi đang mạnh theo mùa; ngược lại là hưu tù, hưu phế, tức yếu kém) thì cũng có điều tốt. Nếu hưu phế lại thêm thiên tướng hung thì kẻ chịu địch ắt gặp kẻ thù. Phàm việc vua tôi, cha con, vợ chồng, anh em, bạn bè đều không nên xem, vì ắt có chuyện chia lìa, trốn chạy, phản bội, dời đổi, thất ý, sa sút. Hoặc lòng dạ hai ba, lật lọng không định, chạy đuổi không yên.
Lưu thị nói: "Phản" là lật đi lật lại, "ngâm" là than thở. Vô y thì khó lập thân, nghĩa là không có ai giúp đỡ, không có chỗ dựa. Đó là vì Khảm và Ly (tức Thủy và Hỏa) lẫn lộn nên vui giận thất thường, Kim và Mộc giao sai nên phải trái cùng rối loạn. Dù là người quân tử cẩn thận trầm tĩnh cũng có chuyện thị phi, hành động không yên. Kinh nói: Phản ngâm xem việc đừng nói là đã định, qua lại từng đôi, do hai việc mà ra.
Xem thân mệnh
Chủ thân tâm không định, dời đông chuyển tây, ngẫm nghĩ không quyết, tâm tính thất thường, hại người trên lấn người dưới, tà mà không chính. Có tật tàn, nếu không thì tâm và thận cùng tổn hại (theo Đông y, tâm thuộc Hỏa, thận thuộc Thủy, hai bên giao tranh mà sinh bệnh). Lại chủ bị hình phạt, thương tổn, họ hàng thân thích cô độc, không nơi nương tựa. Nếu được vượng, được trường sinh (giai đoạn khí mới sinh, đang lên), gặp thiên tướng tốt sinh cho thân mệnh hoặc hành niên (hành niên: năm vận đang đi qua của người xem, tính theo tuổi) thì trước hung sau cát.
Xem nhà cửa
Chủ nên sửa đổi, nếu không thì người trong nhà không yên. Chăn nuôi không thịnh. Hoặc nhà đổi hướng Nam Bắc, ba gian sảnh chiếu ngược nhau (?), không thể ở được.
Xem mồ mả
Chủ thế núi sông quay lưng, hại người nam trong nhà, phá của. Vong hồn không yên, sinh ra kẻ tôi tớ, người phản bội.
Xem bệnh
Chủ nôn mửa, khí nghịch, lật đi lật lại không yên. Có cả ngoại cảm (bệnh do tà khí bên ngoài như gió, lạnh xâm vào) lẫn nội thương (bệnh do tổn thương bên trong như ăn uống, lao lực, tình cảm). Nếu thêm Hổ, Xà và tử khí (chi mang khí chết theo tháng) thì chủ chết. Người bệnh lâu thì chết.
Xem kẻ trốn
Chủ đi xa, nhưng lâu rồi cũng trở về. Hoặc bị chính kẻ cùng trốn tố giác, cuối cùng bị bắt.
Xem kiện tụng
Chủ qua hai ba nha môn, lật đi lật lại khó kết thúc, việc phần nhiều không thuận. Xét hỏi thì nhiều lần phán sai, cuối cùng mất hòa khí.
Xem người đi xa
Chủ cửa ải cầu đò ngăn trở. Người đi lâu thì về nhà. Người ấy hay động, không yên chỗ ở. Giữa đường e có bệnh tật hoặc trộm cướp quấy nhiễu.
Xem ra đi
Kỵ đi xa, có trở ngại, hoặc đi rồi lại quay về. Phải phòng kẻ ác, trộm cướp mưu hại, đầy tớ lừa dối phản bội. Nếu đi gần rồi về ngay thì không sao.
Xem hôn nhân
Chủ lật lọng, chần chừ, không thành, vì có lừa dối, không thật. Cũng chủ người vợ cô độc, khắc chồng, tính khí thất thường, ngày sau cũng có chuyện bỏ nhau, và phần nhiều không có con.
Xem sinh đẻ
Chủ thai không yên, hoặc đẻ khó, ngôi thai ngược, hung. Nếu đúng lúc sắp đẻ thì lại dễ đẻ, vì thế xung kích vậy. Nhưng mẹ con nhiều khắc hại, nên nuôi riêng, nếu không thì mẹ con không toàn vẹn.
Xem công danh
Chủ thất ý không toại. Bài văn trái với ý đề, quan chấm thi không vừa lòng. Làm quan thì mất chức, vua tôi bất hòa.
Xem việc hành quân
Chủ không nên. Nếu đi thì bị vây khốn, chuốc thua.
Hết phần "Phép khởi lệ chi tiết trong tổng yếu chín tông môn" (chín tông môn: chín phép gốc để lập tam truyền trong Đại Lục Nhâm).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video