# Kinh Phật nói về bà lão
Kinh Phật nói về bà lão, một quyển.
Thuộc nhóm kinh được dịch nhiều lần, nằm ngoài năm bộ kinh lớn của Đại thừa (dòng Phật giáo chủ trương cứu độ tất cả mọi người, chứ không chỉ cầu giải thoát cho riêng mình).
Kinh Phật nói về bà lão, một quyển.
Không rõ tên người dịch, được xếp vào danh mục kinh đời Lưu Tống (triều đại ở miền Nam Trung Hoa, năm 420–479).
Kinh Phật nói về bà lão
Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn, ở đây là Đức Thích-ca Mâu-ni) ở nước Duy-da-la (tức thành Tỳ-xá-ly ở miền Bắc Ấn Độ xưa), tại nơi gọi là Lạc Âm. Khi ấy, cùng ở với Ngài có tám trăm vị Tỳ-kheo tăng (những người nam xuất gia đã thọ đủ giới luật, sống bằng khất thực) và một vạn vị Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh).
Lúc ấy có một bà lão nghèo khổ đến chỗ Phật, cúi đầu sát đất lạy Phật rồi thưa: "Con muốn được hỏi một điều." Phật nói: "Hay lắm, hay lắm, bà cứ hỏi."
Bà lão hỏi: "Sinh, già, bệnh, chết của con người từ đâu mà đến, rồi đi về đâu? Sắc, thống dương, tư tưởng, hành, thức (năm nhóm hợp thành con người, gọi là ngũ uẩn: sắc là thân xác và mọi thứ có hình tướng; thống dương — cách dịch cũ của "thọ" — là cảm giác khổ, vui hay không khổ không vui; tư tưởng là sự nhận biết, hình dung; hành là các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, toan tính; thức là sự hay biết, phân biệt) từ đâu mà đến, rồi đi về đâu? Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, tâm từ đâu mà đến, rồi đi về đâu? Đất, nước, lửa, gió, hư không (các yếu tố cơ bản tạo nên vật chất và không gian) từ đâu mà đến, rồi đi về đâu?"
Phật đáp: "Sinh, già, bệnh, chết của con người không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Sắc, thọ, tưởng, hành, thức không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, tâm không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Đất, nước, lửa, gió, hư không không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu."
Phật nói: "Các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) cũng đều như vậy. Ví như hai thanh gỗ cọ xát vào nhau thì sinh ra lửa, lửa lại đốt cháy gỗ, gỗ hết thì lửa liền tắt."
Phật hỏi bà lão: "Lửa ấy vốn từ đâu đến, khi tắt thì đi về đâu?" Bà lão thưa: "Do các nhân duyên (nguyên nhân chính và những điều kiện phụ trợ) hội đủ thì có lửa; nhân duyên tan rã thì lửa liền tắt."
Phật nói: "Các pháp cũng như vậy: nhân duyên hội đủ thì thành, nhân duyên tan rã thì diệt. Các pháp không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Mắt thấy sắc đẹp, đó chính là ý; ý tức là sắc. Cả hai đều là không (không có tự tính riêng, chỉ do nhân duyên tạm hợp mà có), chẳng có gì thực sự thành; khi diệt cũng vậy."
"Các pháp ví như cái trống, không phải nhờ một thứ duy nhất mà thành. Có người cầm dùi đánh trống thì trống liền có tiếng. Tiếng trống ấy cũng không; tiếng sẽ có về sau cũng không; tiếng đã qua cũng không. Tiếng ấy không phải phát ra từ gỗ, từ da, từ dùi hay từ tay người, mà do nhiều thứ hợp lại mới thành tiếng trống. Tiếng từ không mà có, rồi lại hết vào không. Muôn vật hiện có, tất thảy cũng đều như vậy. Cái ta, con người, mạng sống cũng như vậy. Xét đến tận cội gốc ban đầu (bản tế) thì tất cả đều trong lặng, không có gì cả. Từ chỗ không có gì ấy, nhờ nhân duyên mà tạo thành các pháp; nhưng các pháp ấy cũng không có thực."
"Ví như mây kéo lên, trời u ám rồi mưa. Mưa ấy không phải ra từ thân rồng, cũng không phải ra từ tâm rồng (theo quan niệm xưa, rồng là loài thần làm ra mưa), mà đều do nhân duyên của rồng tạo nên mới có trận mưa ấy. Các pháp không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu."
"Ví như người thợ vẽ, trước hết sửa soạn tấm ván và tấm lụa trắng, sau đó pha trộn các màu, rồi tùy ý vẽ nên hình. Bức tranh ấy không phải ra từ tấm ván, tấm lụa hay màu sắc, mà theo ý người vẽ mà thành hết thảy. Sinh tử cũng như vậy: mỗi loài một khác, nào địa ngục (cõi chịu cực hình khổ sở nhất), nào cầm thú, nào ngạ quỷ (loài quỷ đói, luôn bị đói khát hành hạ), nào cõi trời, nào cõi người, cũng đều như thế. Người hiểu được trí tuệ này thì không bám chấp; hễ bám chấp thì liền có (sinh tử)."
Bà lão nghe Phật nói, vô cùng vui mừng, liền tự nói: "Nhờ ơn Thiên Trung Thiên (danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là bậc tôn quý nhất trong các bậc trời), con đã được pháp nhãn (con mắt trí tuệ thấy rõ chân lý). Dù thân con già yếu, nay con đã được an ổn."
Ngài A-nan (thị giả và là người em họ của Phật, nổi tiếng nhớ nhiều lời Phật dạy) sửa lại y phục, bước lên quỳ thẳng, thưa Phật: "Bà lão này nghe lời Phật nói liền hiểu ngay, do nhân duyên gì mà có trí tuệ như vậy?"
Phật nói: "Vì bà có đức lớn cao vời, nên mới hiểu được ngay. Bà lão này là mẹ của Ta trong đời trước, vào lúc Ta mới phát tâm Bồ-tát (lập chí tu thành Phật để cứu độ chúng sinh)."
A-nan thưa Phật: "Đã là mẹ của Phật trong đời trước, vì cớ gì lại khốn khổ, nghèo cùng như vậy?"
Phật nói: "Ngày xưa, vào thời Phật Câu-lâu-tần (một vị Phật ở thời quá khứ), Ta đang tu đạo Bồ-tát, muốn làm Sa-môn (người xuất gia tu hành). Mẹ Ta vì thương yêu nên không cho Ta làm Sa-môn. Ta buồn rầu, nhịn ăn một ngày. Vì lẽ đó mà trước sau bà sinh ra ở đời, suốt năm trăm đời đều gặp cảnh khốn khó như thế."
Phật bảo A-nan: "Bà lão này khi hết tuổi thọ sẽ được sinh về cõi nước của Phật A-di-đà (cõi Tây phương Cực Lạc, nơi thanh tịnh an vui), cúng dường các đức Phật. Sau đó sáu mươi tám ức kiếp (kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể đo đếm bằng năm tháng; một ức thời xưa thường là mười vạn hoặc một trăm triệu) sẽ được thành Phật, hiệu là Phù Ba Kiện; cõi nước của vị Phật ấy tên là Hóa Tác. Mọi thứ quần áo, ăn uống ở đó đều như trên cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai trong sáu tầng trời cõi Dục, nơi vua trời Đế Thích ngự). Người dân trong nước ấy đều sống thọ một kiếp."
Phật nói kinh xong, bà lão cùng A-nan và các vị Bồ-tát, Tỳ-kheo tăng, các vị trời, rồng, quỷ thần, A-tu-luân (loài thần có phúc lớn nhưng tính hay ganh ghét, giận dữ, thường đánh nhau với chư thiên) đều rất vui mừng, tiến lên cúi đầu sát đất lạy Phật rồi lui đi.
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video