Thiên 4 — Hai: Chớ câu nệ thế kìm khép của Long Hổ
Hai. Long Hổ kiềm khẩu (hai cánh núi trái phải kẹp lại như miệng cái kìm) Huyệt (chỗ đất tốt để đặt mộ) không nhất thiết phải câu nệ ở chỗ Long Hổ (dãy núi bên trái gọi là Thanh Long, bên phải gọi là Bạch Hổ) kẹp như miệng kìm. Đất có Long Hổ cũng như người có tay chân che chở, ai bỏ được? Nhưng cũng có khi không hẳn như thế. Tôi thường thấy đất lớn phần nhiều chỉ có một bên hạ thủ (cánh núi ở phía nước chảy xuống) vòng ôm lại; hoặc có Long mà không có Hổ, hoặc có Hổ mà không có Long, hoặc bên ngắn bên dài, hoặc chồng lệch sang trái sang phải, hoặc núi bên ngoài bao quanh — không kiểu nào là không được. Chỉ có thầy tầm thường, mắt phàm tục câu nệ vào kiềm khẩu, hễ thấy chỗ có miệng kìm như hình Long Hổ thì không kể Long Hổ có hay không, sa (núi đồi nhỏ quanh huyệt) và thủy (dòng nước) thuận hay nghịch, cứ thế điểm huyệt chôn cất ngay ở đó. Vì vậy xưa nay rất nhiều đất tốt bị bỏ sót ở bên cạnh Long Hổ. Họ đã lấy kiềm khẩu để tìm huyệt, thì những huyệt không ở ngay miệng kìm, dù vẫn rành rành ra đó, không phải thầy giỏi thì không ai nhận ra. Tôi trộm cho rằng trong các cái hại của mắt phàm tục, kiềm khẩu là số một. Tôi lại xem các mộ đời nay, thấy nhiều chỗ Long Hổ cân đều, minh đường (khoảng đất trống trước huyệt) rộng lớn, ai nấy đều ưa thích, người hâm mộ đều chọn, vậy mà không chỗ nào không suy bại ngay. Nếu biết sát vào một bên hạ thủ mà điểm huyệt ở đó — dù trông như không có sa và nước phía dưới, rất trái với lẽ thường của người đời — thì những chỗ chịu được như vậy, không chỗ nào không phát phúc. Nếu tôi không gạt bỏ thói cũ mà xem xét hơn nghìn chỗ thì quyết không dám nói lời làm kinh ngạc người đời như vậy. Đây là cửa ải sống chết thứ nhất của phong thủy. Người học vượt qua được cửa ải này mới có đường tiến lên; nếu không thì suốt đời chỉ quanh quẩn trong hố hầm mà thôi, nói gì đến địa lý? Hơn nữa đây cũng không phải ý riêng của tôi. Người xưa nói: “Hai cung (tức hai cánh Long và Hổ) cùng đến đều nhau thì kỵ nước chảy tràn thẳng ra trước mặt; một huyệt nằm chính giữa thì phải đề phòng hai bên nhọn đâm vào.” Lại nói: “Hai cung đến đều nhau, ai cũng khen tốt, nhưng lại chủ về giết hại, sinh ra phiền não.” Lại nói: “Nếu ông biết huyệt mà không biết huyệt quái lạ, chỉ cần hai bên trái phải ôm lấy là được. Trái ôm phải vòng chưa hẳn đã tốt; rõ ràng huyệt khác thường mới sinh người hiền tài.” Đều là nói cái hại của kiềm khẩu. Lại nói: “Cũng có hình đẹp mà không tốt, cũng có hình lạ mà không phải quái; huyệt khuyết không đều chính là chỗ kỳ diệu của trời đất.” Đều nói rằng Long Hổ không cần phải cân xứng đối nhau. Người học nếu ở chỗ này mà dứt khoát giác ngộ, bừng hiểu thông suốt, thì mới có chỗ đặt chân. Với cái nhìn bao quát của bậc hiền triết thì tự nhiên không cần nói cũng hiểu. Há lại để những thứ bề ngoài như ngựa đực hay cái, lông đen hay vàng làm cho mê hoặc sao? (điển xưa: người xem ngựa giỏi chỉ nắm cái tinh thần của ngựa, không để tâm đến màu lông, giống đực cái — ý nói không bị vẻ ngoài đánh lừa)