Thiên 2 — Quyển 2: Bàn về sa và bàn về thuỷ

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều đình nhà Thanh, theo lệnh vua, biên soạn và chép lại).

 Thúc quan thiên (sách dạy cách chọn đất mồ mả để con cháu mau được làm quan, thăng quan), quyển hai.

 Đời Tống, Lại Văn Tuấn soạn.

 Thiên bàn về sa (sa: các gò, đồi, núi nhỏ bao quanh chỗ đặt mộ trong phong thủy).

 Sa thúc quan nằm ở tứ duy (bốn góc: Càn ở tây bắc, Khôn ở tây nam, Cấn ở đông bắc, Tốn ở đông nam). Nếu vút cao chạm mây, đứng sừng sững (?), thì quan tước mạnh.

 Sa thúc quan trước hết nói đến tứ duy là vì sao? Bởi Càn, Khôn, Cấn, Tốn là chỗ sinh trưởng của ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, năm loại khí cấu thành vạn vật), là vùng của quý nhân, lộc, mã (các sao, phương vị tốt, chủ về được người sang giúp đỡ, có bổng lộc và được thăng tiến), là bốn cột trụ của trời đất. Cho nên những đỉnh nhọn, đẹp, vút cao (?), sừng sững chạm mây là có sức nhất trong việc khơi động khí tốt của các mạch long (long: mạch núi chạy dài, dẫn khí đến chỗ đặt mộ), khiến quan tước tự nhiên mạnh. Kinh nói: "Ngựa Càn vắt ngang trời, trâu Khôn ngóng trăng, chó Cấn nương chợ, gà Tốn gáy nơi cửa khuyết; thiên trụ (cột trời) phát ra khí của bốn góc thì công danh dễ như trở bàn tay" (theo Kinh Dịch, quẻ Càn tượng con ngựa, Khôn con trâu, Cấn con chó, Tốn con gà). Chính là ý ấy.

 Ở bốn góc mà có những đỉnh thấp nổi lên lớp lớp thì nghìn kho vạn rương, làm rạng rỡ cả làng xã.

 Nhọn đẹp mà vút cao là tượng của sự sang; thấp nhỏ mà nổi lên lớp lớp, như kho như rương, là tượng giàu lớn. Giàu và sang ứng nghiệm khác nhau tùy theo núi cao hay thấp, khí trong hay đục. Quyền năng của bốn góc thật lớn thay!

 Tứ thần (bốn ngọn núi trấn ở bốn góc) mà sinh đá đen loang lổ thì gia đạo rốt cuộc sẽ tiêu điều.

 Tứ thần có tượng tốt thì làm phúc cho người được; tứ thần có tượng xấu cũng gây họa cho người được. Giống như mặt người: khí trong, sắc nhuận là tướng giàu sang; có vết lang, nốt ruồi, u tối thì nghèo, chết yểu mà cô độc. Cho nên có đá đen loang lổ thì thần tốt bị vấy bẩn mà hóa xấu, gia đạo tự nhiên tiêu điều.

 Có đỉnh lạ đẹp đẽ bày ra ở ba góc thì có vàng bạc, ngọc trắng, chuộng xa hoa.

 Tứ thần không thể cùng nổi lên đủ cả; chỉ cần có một hai đỉnh cao đẹp là đã có thể đem lại giàu sang. Như ba góc có đỉnh lạ thì không còn là đất hạng trung hay hạng dưới nữa. Câu "vàng bạc ngọc trắng, chuộng xa hoa" chỉ là hết sức hình dung sự giàu sang mà thôi.

 Nếu có đường đi phá vào đỉnh núi thì việc kiện tụng liên miên, ruộng đất tiêu tan.

 Đây gọi là Đằng xà (rắn bay, một hung thần) phá cục (cục: toàn bộ thế đất quanh mộ; phá cục là làm hỏng thế đất), nên có ứng nghiệm như vậy; nhưng đó cũng chỉ nêu điều gần gũi, rõ ràng mà nói thôi.

 Một đỉnh Dương Cơ (tên sao mà sách này gán cho phương Càn; sách đặt cho mỗi phương một tên sao riêng) thống lĩnh trời, đẹp vút vào mây, như đầu rồng một mình bước vào cửa vàng; nếu thấy đỉnh ấy thấp, tròn, ngay ngắn mà đẹp thì ắt đỗ khoa giáp (đỗ đạt trong các kỳ thi lớn), tranh danh đứng đầu bảng.

 Phía trên đã nói chung về lành dữ của tứ thần; từ đây trở xuống lại phân tích riêng từng cái để khen vẻ đẹp của nó. Hai đoạn này trước hết nói về đỉnh Càn. Càn là thiên trụ, đứng đầu tứ thần, nên gọi là "thống lĩnh trời". Kẻ sĩ được tuyển chọn là bậc rồng trong loài người; tượng của Càn là rồng, vị trí của Càn là Thiên môn (cửa trời). Cho nên đỉnh vút lên đẹp đẽ là tượng rồng nhảy qua cửa trời; vút lên đẹp đẽ một mình là tượng đầu rồng một mình bước đi; thấp tròn mà đẹp là tượng đỗ khoa giáp, đứng đầu bảng. Lại nữa, ở trên trời, Càn ứng với sao Bích và sao Khuê (hai trong hai mươi tám chòm sao, tức nhị thập bát tú); Bích chủ văn chương hoa mỹ, Khuê chủ văn chương, nên có ứng nghiệm như vậy.

 Đỉnh lộn xộn, thấp nhỏ thì làm ông phú hào; đỉnh Cơ (tức đỉnh Càn) đáng khoe thì đời đời giữ chức ở chỗ trọng yếu.

 Tượng của Càn là vua. Đỉnh lộn xộn thấp nhỏ thì đục mà không hiển, ơn vua không tới, nên chỉ giàu mà thôi; đỉnh Cơ nổi cao thì hiển đẹp mà tôn quý, được vua sủng ái riêng rất nhiều, nên đời đời giữ chức ở chỗ trọng yếu.

 Đỉnh Dương Tuyền (tên sao của phương Tốn) đứng đôi thì đẹp không kể xiết; nếu cùng với đỉnh Cơ vút vào mây thì sinh bậc tể phụ (quan đứng đầu triều, giúp vua trị nước). Long thật, cục đủ, khéo như tạo hóa thì ắt lên đài tỉnh (các cơ quan đầu não ở triều đình), ở ngôi tam công (ba chức quan cao nhất triều).

 Đây nói vẻ đẹp khi Tốn và Càn cùng đứng đôi. Ở phương Tốn có sao Thái Ất, có sao Ngũ Thượng thư, là vị trí của quý nhân, là phủ coi việc văn chương. Cho nên đỉnh Tốn đứng sừng sững ắt chủ có tài văn mà đỗ khoa cao; nếu lại có hai đỉnh đứng đôi thì không chỉ một người có tài văn, một người đỗ khoa cao, nên nói "đẹp không kể xiết". "Cùng với đỉnh Cơ vút vào mây" là Thái Ất, Thượng thư cùng hiển với Bích, Khuê, nên tài trọn đức đủ mà được ơn trời, hoặc đỗ trạng nguyên, hoặc làm tể phụ. Long thật, cục đủ thì ắt lên đài tỉnh mà ở ngôi tam công.

 Nếu chỉ riêng đỉnh Tuyền (đỉnh Tốn) vọt lên sừng sững (?) thì có thể đoán chắc là bậc kinh lược (quan lớn coi việc quân chính cả một vùng); đỉnh núi nhỏ thì làm tham quân (quan giúp việc quân), tư hộ (quan coi hộ tịch, thuế má); thấp, tròn, vuông vức thì chỉ giàu mà thôi.

 Đây nói vẻ đẹp của đỉnh Tốn. Đỉnh Tuyền nổi lên một mình cũng là quý nhân, văn chương hiển rõ; nhưng cái gọi là văn chương không chỉ là học rộng, giỏi viết, mà còn là phô bày ra thành sự nghiệp, rực rỡ lẫy lừng, có thể làm vẻ vang cho đất nước. Vọt lên sừng sững thì sức nặng, là quý nhân có tài thức lớn, nên có thể ví với bậc kinh lược. Đỉnh núi nhỏ thì sức nhỏ, tài thức cũng nhỏ, chỉ làm tham quân, tư hộ mà thôi. Thấp tròn vuông vức thì tài thức chỉ đủ lo việc tiền của, lại là tượng kho đụn, nên có thể được giàu.

 Một đỉnh đẹp nổi lên thì một người đỗ; hai đỉnh thì anh em cùng đỗ một khoa; đỉnh ở xa xếp hàng như măng, xanh tận chân trời, thì văn chương ngang danh với Hàn Liễu (Hàn Dũ và Liễu Tông Nguyên, hai đại văn hào đời Đường).

 Tươi tốt đẹp đẽ một mình thì một con đỗ; hai đỉnh cùng nổi thì anh em cùng ghi tên trên bảng. Tốn (?) chủ về hiếu với cha mẹ, thuận với anh em, nên lại nói đến anh em. Đỉnh mà ở Tốn thì vốn đã tự đẹp; lại nói "xếp như măng", lại nói "xanh tận chân trời", đó là bút văn (núi nhọn hình ngọn bút, chủ văn chương) mà càng đẹp. Bởi càng xa thì càng đẹp, càng đẹp thì càng hiển, nên có ứng nghiệm ngang danh Hàn Liễu.

 Sa chầu về, nước vái lạy (tức nước chảy uốn hướng về mộ), thì cháu ngoại hiển quý, con rể làm quan thanh liêm nơi triều đình; lại có con gái đẹp như hoa, chồng có công huân, con được hưởng lộc, nhận ơn vinh. Dương Tuyền (Tốn) thấp nằm mà Âm Tuyền (tên sao của phương Tân) vút cao thì cũng chủ đỗ á bảng (bảng phụ, xếp sau bảng chính), mang danh minh kinh (người đỗ khoa thi am hiểu kinh sách).

 Tốn là trưởng nữ (con gái đầu), nên có sa Tốn, nước Tốn thì phúc ứng tới con gái, mà con rể, cháu ngoại có thể hiển quý. "Con gái đẹp như hoa" tức là ý Kinh nói: "Núi hình mày ngài thấy ở cung Tốn thì con gái đẹp nghiêng thành". Tân là can được nạp vào Tốn (nạp giáp: phép gán các thiên can vào tám quẻ, can được nạp thì đồng khí với quẻ ấy); Tốn nằm thấp mà Tân nổi lên nên có ứng đỗ á bảng, minh kinh.

 Đỉnh (Khôn) đứng sừng sững (?) như hình cờ tinh kỳ thì ắt sinh tướng quân, con gái cũng làm tướng.

 Đây nói vẻ đẹp của đỉnh Khôn. Cờ tinh kỳ là thứ tướng soái dùng, mà lại đứng sừng sững ở vị Khôn. Vị Khôn có sao Việt (búa lớn), có sao Cung Hồ (cung nỏ); Khôn nạp Ất, vị Ất có sao Chiết Uy, có sao Tướng Quân, đều có tượng tướng quân. Lại theo tượng trong Kinh Dịch, Khôn là cán (quyền bính), là số đông; số đông tức là quân đội, cán là ý cầm nắm; có tượng thống lĩnh quân, nắm quyền bính, nên chủ sinh tướng quân. "Con gái làm tướng" là vì Khôn là mẹ. Cho nên long thần cục đủ mà Khôn, Ất nổi cao thì ắt có ứng nghiệm vợ đoạt quyền chồng, mẹ già làm chủ nhà.

 Đỉnh Cấn ngay ngắn như chắp tay, thẳng như ngọc khuê (thẻ ngọc dài quan cầm khi chầu vua), thì ứng đỗ trong hàng tam giáp (hạng ba trong bảng đỗ).

 Ngay ngắn như ngọc khuê là tượng văn chương tốt đẹp; nhưng chỉ ghi tên cuối bảng, vì không được như Càn, Tốn có sao lành chiếu tới.

 Nếu như cờ nghiêng lệch, không ngay ngắn nghiêm trang, thì làm quan nhỏ coi tuần tra canh giữ mà cũng anh dũng sắc sảo; đỉnh lộn xộn thấp nhỏ thì làm chức ở nha môn quận huyện. Núi này tên là Địa Mẫu (mẹ đất), không được khuyết tổn.

 Cờ nghiêng lệch là thứ quan tuần cảnh dùng; nhưng vì ở vị Khôn nên dù quan nhỏ cũng anh dũng sắc sảo. Đỉnh lộn xộn thấp nhỏ thì sức cũng nhỏ, nên chỉ làm chức ở nha môn mà thôi. Khôn là đất, là mẹ, chở cả núi Hoa mà không thấy nặng, chứa cả sông biển mà không tràn, lại là chỗ muôn vật nhờ đó mà sinh, nên gọi là Địa Mẫu. Địa Mẫu là chủ của núi sông, nên không được khuyết tổn.

 Nếu như khuyết lõm, nước chảy đến chảy đi, thì phải lấy long và huyệt (huyệt: chỗ đất tụ khí, nơi đặt quan tài) mà định nên lấy hay bỏ. Nếu long thần đi theo hành tứ kim (bốn phương mang kim sát, tức sát khí hành Kim; theo ngữ cảnh sách này là các phương Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) thì ắt chủ góa bụa, chết yểu và đi làm ni làm tăng.

 Nếu khuyết tổn mà lõm, nước chảy đi, đó là nước lão âm (Khôn thuộc lão âm, âm đã già) không có sinh khí. Long dương thuộc Ly, Nhâm, Khảm, Quý gặp nó thì còn có thể lấy được; còn nếu long đi theo tứ kim, có kim sát ẩn nấp, lấy kim sát mình mang theo mà gặp âm sát không có sinh khí chảy ra ngoài, thì góa bụa, chết yểu, làm sư làm ni là điều tất nhiên. Cái gọi là "lấy long huyệt mà định lấy bỏ" chính là như vậy.

 Dương Xu (tên sao của phương Cấn) như bút xếp thành Tam Thai (ba sao Tam Thai, tượng ba ngôi tam công); ba đỉnh cùng đẹp thì thúc quan cao vời, kết thông gia với nhà vua, hưởng thiên lộc (lộc trời ban); một đỉnh đẹp riêng thì đứng đầu hoàng giáp (bảng đỗ tiến sĩ).

 Đây nói vẻ đẹp của đỉnh Cấn. Bút xếp thành Tam Thai là đẹp nhất, mà lại xếp ở Cấn; Cấn là thiên lộc, lại được Đế tinh (sao vua) chiếu. Bên trái Đế tọa (ngôi sao vua) là sao Cơ, sao Vĩ, là vị của hậu phi; bên phải là sao Ngưu, sao Nữ, có ba sao Chức Nữ, một là mẫu hậu, hai là con gái, đều gần với Đế; lại sao Nữ chủ việc cưới gả, nên kết thông gia với nhà vua, hưởng thiên lộc là ứng nghiệm tất nhiên. Lại nữa, then chốt của sao Ngưu, sao Đẩu là chức văn, là khoa danh; một đỉnh đẹp riêng là vẻ đẹp xông tới Ngưu Đẩu, nên đứng đầu hoàng giáp.

 Nếu là đỉnh nhỏ thì tích được vàng lụa; nếu bị đá làm vết phá thì thúc quan suy sụp.

 Cấn là nơi coi kho của cải, nên dù không cao đẹp cũng có thể tích được vàng lụa; đã cao đẹp thì là sao thúc quan, bị vết phá thì thúc quan suy sụp.

 Dương Xu thấp nằm mà Âm Xu (tên sao của phương Bính) vút cao thì cũng chủ được ăn lộc, chớ có ngờ.

 Cấn nạp Bính, nên Cấn nằm thấp mà Bính nổi lên cũng chủ được ăn lộc, chỉ là so với Cấn thì nhẹ hơn một chút.

 Tứ thần, bát tướng (các núi ở những phương vị phụ trợ chung quanh) đứng lên đúng vị, long thật, huyệt đúng thì ngang hàng họ Lư, họ Thôi (hai dòng họ đại quý tộc đời Đường).

 Tứ thần tuy quan trọng, nhưng còn có thứ đi trước tứ thần một bước, đó là long huyệt. Nếu long huyệt không thật thì dù tứ thần cùng nổi, bát tướng đủ cả cũng chỉ là phần ngọn mà thôi; giàu sang tầm thường còn không được, huống là ngang Lư, Thôi. Vậy Lại công bàn về tứ thần mà kết thúc bằng long huyệt, chính là rất muốn người ta để tâm nhiều vào gốc rễ.

 Thái Dương (tên sao của phương Ngọ, chính nam) là chính hỏa, ứng sao Tinh, là Mã (Ngọ tượng con ngựa) (?); Đinh ứng sao Liễu, Bính ứng sao Trương, lại càng vô giá.

 Đây chính là điều chương đầu gọi là "ba hỏa cùng đẹp", cũng là điều Kinh nói: "Bính, Ngọ, Đinh đẹp thì một mình chiếm ngôi nguyên khôi (đỗ đầu)". Các độ sao Tinh, Liễu (Trương) đều là những sao ứng với các phương ấy.

 Hỏa tinh (núi hình lửa, nhọn như ngọn lửa, ở phương nam) nên nổi lên để ứng sao trời, nhưng còn phải xem tạo hóa phối hợp âm dương ra sao; sao Ly (phương nam) nổi cao mà Càn, Nhâm sáng rõ, tiết chế được hỏa khí, thì sinh người anh tài.

 Hỏa tinh ắt phải nổi cao thì ánh sáng mới rực rỡ, nên nói "nên nổi lên để ứng sao trời". Nhưng còn phải xem âm dương phối hợp ra sao. Như sao Ly nổi cao lại được Càn, Nhâm cùng đứng, đó là lộc mã thúc quan; vả lại Càn là kim, Nhâm là thủy, có thể tiết chế hỏa tinh, không chỉ tránh được hồi lộc (tên thần lửa, chỉ hỏa hoạn) mà người anh tài cũng có thể sinh ra. Xét theo nạp giáp, Ly là dương, Nhâm là âm; xét theo ngũ hành, hỏa là dương, thủy là âm; lại Càn nạp Nhâm, Ly và Càn là dương mà Nhâm là âm, nên đều gọi là âm dương nuôi nhau. Nếu Càn, Nhâm không sáng rõ thì có cái hại hỏa tinh một mình nổi lên ở phương nam Ly; khi ấy nên dẫn nước vào phương Càn, Nhâm cho sáng thì hỏa khí cũng có thể chế được. Nếu đỉnh nhọn như ngọn lửa mà mang đá đen, đó là hỏa tinh Liêm Trinh (một hung tinh thuộc hỏa) thật, càng nên chế ngự.

 Hỏa tinh không nổi thì quan không hiển, không nắm quyền lớn, hoặc chỉ ở chức nhàn tản.

 Hình dạng rực rỡ mà đẹp, không gì bằng lửa; tính sáng rõ mà nhanh chóng cũng không gì bằng lửa. Về tượng, nó là thiên mã; về vị, nó ở Ly; Ly là đế quân (vua); việc nó tạo phúc cho người cũng nặng lắm. Cho nên hỏa tinh không nổi thì danh tiếng không hiển, đó là tượng không được lòng vua. Đời chưa từng có ai không được lòng vua mà nắm được quyền lớn.

 Hỏa tinh nổi lên nhỏ (?) mà mặt trời, mặt trăng sáng, cũng chủ trong nhà sinh con hiển quý; mặt trời, mặt trăng không đứng cao mà Thái Dương cao, Thái Dương lại được nước, thì quý mà lại hào hùng.

 Chấn (phương đông) là mặt trời, Đoài (phương tây) là mặt trăng, vì đông và tây là cửa ra vào của mặt trời mặt trăng. Nhưng phải tròn, sạch, không vỡ vụn, nghiêng lệch thì mới là mặt trời mặt trăng sáng. Bởi mặt trời, mặt trăng và hỏa tinh đều là vật sáng; cả ba đều không có là tượng u tối không sáng. Cho nên có mặt trời mặt trăng thì hỏa tinh thấp nhỏ cũng không hại; không có mặt trời mặt trăng thì hỏa tinh không thể không cao. Nếu hỏa tinh nhọn nổi mà phương Khảm (phương bắc) không có nước thì lửa khô không bị chế, lại sợ có tai họa hỏa hoạn. Hỏa tinh nổi nhỏ mà mặt trời mặt trăng sáng thì tuy sáng rõ nhưng không có sức nhanh, vì vậy phải sinh con rồi mới hiển quý. Thái Dương cao mà Thái Âm được nước là thủy và hỏa đều được đúng vị, lại là tượng quẻ Ký Tế (quẻ Thủy trên Hỏa dưới, tượng việc đã thành), nên quý mà lại hào hùng.

 Xích xà nhiễu ấn (rắn đỏ quấn ấn) nếu tròn phẳng, như lưng đeo ấn đẩu, thì tài năng tung hoành; ấn hốt (núi hình con ấn và thẻ hốt của quan) ở phía tây là quý nhất; ở Xu, Tuyền, Bính, Đinh thì sinh bậc công khanh.

 Thầy địa lý đời nay thấy sa giống ấn hốt liền coi là dấu hiệu quý, mà không biết phương vị khác thì sang hèn cũng khác. Như "rắn đỏ quấn ấn" là ấn vàng, ở Thiên Bình (tên sao của phương Tỵ), là phương tốt. Canh, Dậu, Tân, Cấn, Tốn, Bính, Đinh đều là những vị tốt đẹp; có ấn hốt thấy ở những chỗ đó đều là dấu hiệu quý. Phương Tỵ có gò núi thấp nhỏ, tròn phẳng thì gọi là rắn đỏ quấn ấn.

 Ấn ở Dần, Giáp thì sinh thầy cúng đồng bóng, ngõ xóm chán nghe tiếng đánh bạc xư bồ (một trò cờ bạc thời xưa).

 Dần, Giáp là mộc ở phương đông, lại không phải vị lục tú (sáu phương tốt đẹp: Cấn, Bính, Tốn, Tân, Đoài, Đinh), nên cái vuông là ấn gỗ [thiếu chữ] [thiếu chữ]; cái tròn là quân xư bồ, là thứ mà [thiếu chữ] ưa thích, là cái mà ngõ xóm chán nghe.

 Dương Quang (tên sao của phương Khảm) cùng Quý, Sửu thì chủ sảy thai; ấn ở Ly thì người con giữa, rồi cả nhà bị mù.

 Khảm, Quý ở người là thận, nên kinh nguyệt của đàn bà là nước Nhâm Quý. Nếu phương này có gò đống thì giống bào thai, nên gọi là thai; thai theo Khảm Quý mà hiện ra nên gọi là sảy thai. Vả lại Khảm Quý là quẻ huyết, trên trời ứng độ sao Nữ, chủ tai nạn sinh nở, nên đều có ứng ấy. Ly là mắt, nên phải sạch không có vật gì; có gò đống thì che mắt không sáng, nên chủ mù. Ly là trung nữ (con gái giữa), nên ứng vào người con giữa.

 Ngư đại (túi cá: túi đựng phù hiệu hình cá mà quan lại đời Đường đeo) ở phía tây thì sớm có ngày làm quan; ở Khảm, Quý và tứ mộ (bốn phương Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, nơi các hành vào mộ) thì là xác chết ngang đường.

 Thầy đời thấy có sa hình cá liền coi là ngư đại thật, không biết phương vị khác thì lành dữ cũng khác. Như thấy ở phương Canh, Dậu, Tân là vị tốt đẹp, lại là vị kim, nên là túi cá vàng; ở phương nam là cá lửa, chủ nghề thuốc; ở phương đông là cá gỗ (cái mõ), chủ tăng đạo; ở Khảm, Quý là xác trôi dạt; ở tứ mộ là xác vào mồ.

 Mũ trụ, giáo, kiếm, kích (?) mọc ra ở Canh, Đoài thì sinh tướng quân uy võ, trấn giữ biên cương.

 Mũ trụ, giáo, kiếm, kích là đồ kim khí, là thứ dùng cho uy võ; Canh, Đoài là phương kim, là vị uy võ, lại trên trời ứng sao Tất, chủ việc biên ải.

 Nanh dao ở tứ kim thì sinh kẻ đồ tể, đao phủ.

 Có long huyệt mà có sa nhọn thấy ở phương lục tú thì là nanh dao; không có long huyệt mà có sa nhọn thấy ở vị tứ kim thì là dao giết. Nhẹ thì làm đồ tể, đao phủ; nặng thì chết vì hình phạt. Dù có long huyệt, vị tứ kim cũng kỵ thấy nó.

 Bút phán (núi hình ngọn bút của quan xử án) ở Canh, Đoài, Tân là quý lạ.

 Canh, Dậu, Tân là phương kim tốt đẹp; về thời tiết là mùa thu, là lệnh nghiêm khắc giết chóc; về quan chức là việc hình án, là vị nghiêm khắc. Cho nên có sa nhọn ngay ngắn, hoặc nằm hoặc đứng ở phương này, đó là bút phán, ứng người xử án hình ngục.

 Canh (?) ở đông nam (tức Tốn) nếu cùng vút mây, âm dương hòa hợp như bạn đồng liêu; lại thêm núi Dương Khải (tên sao, theo lời giải là phương Đoài) chầu giữ, thì giúp vua mở mang tâm trí, hàng quan cao.

 Tốn là gà, nên gọi là "canh" (?) (gà gáy báo canh). Nếu Tốn cùng Tân, Đoài vút mây thì gọi là âm dương cùng lên. Vả lại Tân, Đoài trên trời ứng sao Thiếu Vi (?), là phủ coi văn chương của Thiên đế, thầy của vua, bạn của vua ở đó; nên Tốn và Tân hòa hợp như bạn đồng liêu; núi Đoài lại chầu giữ, là tượng nhiều kẻ sĩ đông đúc cùng lòng cùng đức. Cùng lòng cùng đức thì vua há lại không nương họ làm thầy bạn, hàng quan há lại không cao?

 Dương Hành (tên sao của phương Chấn) đè lên mộ thì những năm đầu trì trệ.

 Chấn ở phương đông, chỗ mặt trời mọc; nếu cao mà gần mộ thì che khuất, không thấy ánh sáng ban mai, đúng như câu "núi cao thì mặt trời lên muộn"; vì vậy có ứng nghiệm những năm đầu trì trệ.

 Núi Dương Quan lõm xuống thì chết trận.

 Đoài là kim, là binh khí; là uy võ, là quyền của tướng. Trên trời ứng sao Thiên Âm, chủ mưu kín của thiên tử; có sao Lệ Thạch (đá mài), chủ mài sắc lưỡi binh khí. Nếu núi này khuyết lõm thì mất uy võ, có tượng trở giáo; mất mưu kín, có tượng đem tướng nộp cho giặc; lưỡi binh khí không sắc, có tượng đem quân nộp cho giặc; vì vậy có ứng chết trận. Lại có thuyết nói Dương Quan ở phương Thân, có sao Sâm Kỳ chủ việc chống giữ nạn ở biên giới; nếu khuyết lõm thì cờ Sâm không dựng, việc chỉ huy không thi hành được, nên cũng có ứng ấy. Tóm lại, cả hai núi đều không nên lõm.

 Bút vẽ nhọn nghiêng xếp ở Dần, Giáp.

 Nhọn nghiêng nên là bút vẽ, mà lại xếp ở Dần, Giáp. Dần, Giáp không phải vị lục tú; về vật là mộc, về thời tiết là mùa xuân; cây cối đến mùa xuân thì màu sắc rực rỡ, núi đồng nhờ đó mà thêm đẹp; nên có bút này xếp ở phương này thì được khí màu sắc rực rỡ mà khéo vẽ là phải. Nhưng mộc lại ưa gió, mà gió thì ngông cuồng gào thét, nên người khéo vẽ phần nhiều điên cuồng, ca múa, không ưa yên tĩnh, đó cũng là ứng nghiệm của nó.

 Cờ giặc nghiêng lệch ở vị Khôi Cương (hai sao hung, chiếu xuống hai phương Thìn và Tuất).

 Khôi Cương chiếu xuống Thìn, Tuất, là tụ tập đám đông, là trộm cướp; lại cờ nghiêng lệch là cờ của trộm cướp. Đem cờ trộm cướp xếp ở vị trộm cướp, có long huyệt thì chuốc trộm cướp tới, không có long huyệt thì sinh ra trộm cướp, đó là ứng nghiệm tất nhiên. Long không phải hình lục tú, lại thô ác mang sát, thì hạng người ấy ứng ra.

 Khôi Cương cao vút đè lên mộ và nhà thì sinh giặc cướp, ăn mày dọc phố phường.

 Cao mà lại gần thì đè lên mộ và nhà, không có quý lộc chiếu tới, lại có kim sát ẩn giấu, nên có ứng sinh giặc cướp, ăn mày.

 Sa tứ kim lõm, gió một khi lùa vào thì lật quan tài, đổ quách, người gặp tai ương.

 Sa tứ kim lõm mà gió lùa vào, khí kim sát theo gió mà vào, lật quan tài, đổ quách, nước hôi tràn đầy, chết dữ chết yểu, dâm loạn, tuyệt tự; họa ấy kể không xiết.

 Quyền (phương Ngọ), Xu (phương Cấn), Dương Cơ (phương Càn) nếu núi lõm thì lộc mã không nổi, kim giai (thềm vàng) bằng phẳng; lộc thần khuyết lõm thì mã trống không, không nơi nương tựa; núi quan quý thúc quan mà thấp nghiêng thì dù có văn chương cũng không hiển đạt, làm quan mà không được ăn lộc, chỉ mang danh suông.

 Đoạn này nói chung về các thần tốt thiết yếu. Cấn, Bính là thiên lộc, Ly là thiên mã, Càn là kim giai. Mấy đỉnh này nếu lõm thì là lộc mã không nổi, kim giai bằng phẳng. Ngoài ra lại có quan quý thúc quan, như long Cấn thấy đỉnh Bính nổi, long Bính thấy đỉnh Cấn nổi; khác nữa như Tốn và Tân gặp nhau, Đoài và Đinh gặp nhau, phàm hai thứ có quan hệ nạp giáp gặp nhau đều gọi là sao quan quý tiến nguyên. Nếu lộc lõm, mã trống mà núi quan quý cao thì cũng rất có thể thúc phát khí đẹp; còn ở đây lại thấp nghiêng không nổi, thì dù tài như Ban Cố, Tư Mã Thiên (hai sử gia, văn hào lớn đời Hán) cũng ắt không hiển đạt, chủ có quan mà không có lộc, hoặc có lộc mà không được hưởng; tức điều Kinh nói: "Quan quý tiến nguyên rơi vào chỗ trống thì đều là tài cao mà thi không đỗ; mã lõm lộc trống thì danh hão lợi hão". Nhưng lộc, mã, quan quý chỉ cần được một thứ cũng có thể đem lại sự hiển quý.

 Long, huyệt, cục, thế không khuyết tổn, sao tốt đến đúng vị thì chắc chắn được làm quan; sao tốt nếu thấy có cao có thấp thì lấy cao thấp mà đoán biết.

 Từ đây trở xuống nói chung việc sao tốt quý ở chỗ được đúng vị. Sao tốt đến vị là sa thúc quan, lộc mã, ấn hốt, bút văn đều được đúng vị của mình. Như đỉnh Càn nổi đẹp thì đáng làm trạng nguyên, tể phụ; thấp tròn mà đẹp thì có thể mong đỗ cao; thấp nhỏ mà lộn xộn thì chỉ giàu có mà thôi. Đó là điều gọi là lấy cao thấp mà đoán biết. Nhưng phải long, huyệt, cục, thế đều thật rồi mới bàn đến điều này.

 Thiên Ất, Thái Ất (tên sao của các phương tốt) là bút văn thật; văn và ánh sáng giao nhau bốc lên thì sinh trạng nguyên. Hình núi tuy đẹp mà ở phương xấu thì cũng e lâu năm sinh kẻ không trung thành.

 Thầy đời nay thấy núi nhọn tròn mà đẹp liền chỉ là bút văn chân chính, không cần xét có đúng vị hay không. Không biết rằng ở Thiên Ất, Thái Ất mà nổi lên mới là bút văn thật; hai đỉnh cùng nổi là văn và ánh sáng giao nhau bốc lên, là bút trạng nguyên. Nếu nhọn đẹp mà ở phương xấu, long cục khuyết tổn thì bút văn hóa thành bút kiện tụng; long cục không khuyết thì hóa thành bút múa văn (dùng văn chữ xuyên tạc luật lệ). Nhưng phải lâu năm mới ứng là vì sao? Cũng như người mặt mũi nghiêm trang thì mọi người tin là trung thành, lâu ngày thì thật giả lộ ra; hình đẹp ở phương xấu, lúc đầu tuy chưa thấy hại, lâu ngày thì khí xấu ứng ra.

 Được vị hay mất vị, lấy hay bỏ thế nào? Đều lấy long thần mà biến đổi quy củ.

 Như phương Hợi nổi cao, các long khác gặp thì là được vị, nhưng long Ly gặp thì là sát diệu (sao sát: phương khắc hại mạch long ấy) mà mất vị. Phương Thân nổi cao, long Nhâm, Khảm, Quý gặp thì được vị, long Chấn gặp thì là sát diệu mà mất vị. Như sa nhọn ở Tốn, Bính, long Hợi, Cấn gặp thì sức sát hóa thành nanh dao mà được vị; long Tuất, Càn gặp thì nanh dao hóa thành dao giết mà mất vị. Cái gọi là "lấy long thần mà biến đổi quy củ" chính là như vậy.

 Xét kỹ long, thẩm định huyệt, phân biệt sa và thủy (thủy: dòng nước quanh mộ), đây là lời thấu xương tủy của Tăng, Dương (Tăng Văn Địch và Dương Quân Tùng, hai bậc thầy phong thủy đời Đường).

 Khi bàn về Càn, Tốn thì nói: "Long thật, cục đủ, khéo như tạo hóa thì ắt lên đài tỉnh, ở ngôi tam công"; nếu long không thật, cục không đủ thì dù cùng với đỉnh Cơ vút mây, đài tỉnh cũng không lên được, ngôi tam công cũng không ngồi được. Khi tổng kết tứ thần thì nói: "Long thật, huyệt đúng thì ngang hàng Lư, Thôi"; nếu long không thật, huyệt không đúng thì dù tứ thần nổi cao cũng không ngang Lư, Thôi được. Khi bàn về sao tốt thì nói: "Long, huyệt, cục, thế không khuyết tổn, sao tốt đến vị thì chắc chắn được làm quan"; nếu cục thế có khuyết thì dù sao tốt đến vị, làm quan cũng không chắc. Cho nên nói về long và huyệt thì long là cha mẹ, huyệt là con cháu; nói về long, huyệt, sa, thủy thì long huyệt là vua, sa thủy là bề tôi. Vua không có bề tôi thì ai làm việc, bề tôi không có vua thì ai sai khiến? Bốn thứ tuy đều không thể thiếu, nhưng trước sau, nặng nhẹ tự có phân biệt.

 Đời sa sút, phong tục đổi thay, lòng dân không thuần hậu; gặp được đất lớn chớ dễ dàng hứa cho người.

 Ba thiên về long, huyệt, thủy bị sắp lộn còn ít, chỉ có thiên về sa đảo lộn rất nhiều. Tôi trộm lấy ý mà suy xét, đều đã sửa lại cả; nhưng vẫn còn thiếu ba sa ở Hợi, Ất, Thân, không dám tự ý thêm vào.

 Thiên bàn về thủy.

 Nước thúc quan chỉ có nước ba dương; nước chầu về, sa đẹp thì quan tước mạnh.

 Ba dương là Tốn, Bính, Đinh. Nước thúc quan trước hết nói đến ba dương là vì sao? Bởi Tốn có sao Ngũ Thượng thư chiếu tới, là phủ văn chương; Bính, Đinh là chỗ sao Nam Cực Lão Nhân (sao thọ) mọc lặn, là nơi coi việc ban năm phúc; muôn vật đều tề chỉnh ở Tốn, gặp nhau ở Ly (lời Kinh Dịch), đó là vị tề chỉnh, hiển rõ. Vả lại đạo trời quý phương nam mà coi nhẹ phương bắc, quý dương mà coi nhẹ âm, nên nước ba dương là thứ nước quý nhất. Đầu thiên bàn về nước mà nói "nước chầu về, sa đẹp", đoạn dưới lại nói "sa và nước cùng chầu", đủ thấy sa và nước vốn cần có nhau mà làm nên tác dụng.

 Nước Dương Tuyền (Tốn) chầu về, bút văn nổi lên, thì tuổi trẻ đỗ khoa giáp, văn chương đáng khoe; nếu thấy hai đỉnh xếp vào sông Ngân thì anh em cùng ghi tên trên bảng, được vua tự tay ngự bút. Có sa mà không có nước cũng tôn vinh; sa và nước cùng chầu thì càng hơn: con trai làm phò mã, con gái làm phi, con giữa con út làm rạng rỡ cửa nhà.

 "Nước Dương Tuyền chầu về, bút văn nổi lên" là nước thúc quan lại được sa thúc quan, nên tuổi trẻ đỗ khoa giáp mà văn chương đáng khoe. Hai đỉnh là tượng anh em; có sao Thái Vi (?) chiếu tới nên có ứng cùng ghi tên, được vua ngự bút. Sa và nước cùng chầu mà ứng phò mã, hậu phi là vì trên trời ứng sao Tuyền, chủ hình âm, chủ về nữ chủ. Tốn là cửa của bề tôi (?), thuộc con giữa (?), nên ứng tới con giữa, con út.

 Ba dương mà không có sa thì nước không quý, chỉ chủ việc thông gia, phát tài lợi.

 Tuổi trẻ đỗ khoa giáp, làm phò mã, hậu phi không chỉ do nước, mà do nước và sa cùng chầu. Từ đó suy ra thì Bính, Đinh cũng biết được. Như ba dương không có sa thì quý lộc không nổi, hỏa tinh không đẹp vượt, dù có nước tốt cũng chỉ giàu mà không sang.

 Huyệt nương theo Đoài, Hợi mà Dương Tuyền chầu về thì vào Ngọc Đường, Kim Mã (chỉ viện Hàn lâm, nơi các bậc văn học hầu vua), nhiều danh tiếng; long Cấn gặp nước Tuyền thì phúc mỏng. Thích nhất là Canh, Tân, Bính, Đinh rót nước vào; Âm Xu (Bính) ở Nam Cực nước mênh mang, tứ thần bát tướng sa xanh tốt, nước Tốn (?) bắn vào Kim Môn (cửa vàng) thì hẹn đỗ đầu, ắt làm bề tôi giỏi ở Vi Viên (?) (vùng sao Tử Vi, Thái Vi, tượng triều đình).

 Cùng một nước Tốn, Đoài, Hợi gặp thì hiển quý tốt đẹp, mà long Cấn gặp thì phúc mỏng, vì sao? Bởi Tốn là mộc khắc Cấn thổ mà sức lại nông, nên dù giàu sang phúc cũng không dài lâu. "Thích nhất Canh, Tân, Bính, Đinh" là vì Canh, Tân là tốt đẹp, Bính, Đinh là thúc quan, nên nước Tốn bắn vào Kim Môn. Xét đó thì hai thứ nước ấy hợp với Cấn mà cũng hợp với Đoài, Hợi; còn nước Tốn thì chỉ Tân, Đoài, Hợi ưa mà thôi. Nhưng cũng phải lấy long và hướng mà luận sinh vượng (khí đang sinh, đang mạnh) thì mới được phúc, không sai.

 Hai cung (Bính, Đinh) có nước gọi là Xá Văn (tờ lệnh ân xá), mãi không có tai họa đến cửa nhà.

 Tên Xá Văn do nạp giáp của Thái Âm (mặt trăng) mà có. Mặt trăng dần khuyết dần đầy, mỗi lúc mang tượng một quẻ trong tám quẻ, mà tám quẻ đối với tám can lại mỗi quẻ có can được nạp. Mặt trăng chiếu tới thì nhân từ ban phúc, nên các can được nạp đều gọi là Xá Văn: Ất, Tân, Đinh, Quý là tiểu xá văn; Giáp, Canh, Bính, Nhâm là đại xá văn; bốn can âm là âm xá văn, bốn can dương là dương xá văn. Âm quý hơn dương, nên Canh, Tân, Bính, Đinh sức nặng, mà Bính, Đinh coi năm phúc lại càng nặng, nên riêng nói "mãi không có tai họa".

 Cô tằm ươm tơ trắng như tuyết; con mặc áo hoa múa đùa làm vui lòng cha mẹ sớm chiều (điển ông Lão Lai bảy mươi tuổi còn mặc áo hoa múa đùa cho cha mẹ vui).

 Bính nạp vào Cấn, là nước Tham Lang (một cát tinh), người được nó thì nhân hậu, sống lâu; Đinh nạp vào Đoài, là nước Vũ Khúc (một cát tinh), người được nó phần nhiều có lễ nghĩa. Cho nên có hai nước này chiếu vào cục thì con gái hiền mà siêng, vì vậy có ứng ươm tơ trắng như tuyết; con trai hiếu mà thọ, vì vậy có ứng múa đùa sớm chiều. Lại khoảng giữa Bính, Đinh trên trời ứng sao Tinh, sao Mã, mà tằm với ngựa là cùng loại (theo quan niệm xưa), nên lợi về nuôi tằm; sao Lão Nhân mọc lặn ở Bính, Đinh nên chủ sống lâu.

 Nước ba dương chầu về rồi chảy về phương quỷ thì là nhà nghĩa, sống lâu, cùng nhau rạng rỡ.

 Tốn là nước Cự Môn (một cát tinh), người được nó thì trung tín. Cho nên nước ba dương chầu về mà chảy về phương quỷ thì chủ hiếu nghĩa, trung tín, giàu sang, danh tiếng, sống lâu, không gì không được; vì vậy có nhà nghĩa, sống lâu mà rạng rỡ. Phương quỷ là phương tử, mộ (giai đoạn chết và vào mồ trong vòng sinh vượng), tức ý Kinh nói "nước chầu từ chỗ đại vượng, chảy về chỗ tù tạ (suy tàn)". Có người lấy Chấn, Canh làm phương quỷ là câu nệ vào thuyết ở thiên trước "nước ba dương chầu vào Chấn Canh"; nếu theo lời trong tờ biểu của Cảnh Loan "núi không cao ở chỗ vượng tướng, nước không bại ở phương quỷ" mà suy ra thì phương quỷ không phải Chấn, Canh, rõ ràng lắm.

 Nước Âm Tuyền (Tân) chầu về thì thu vào vàng bạc của báu, cũng chủ có con gái đẹp như hoa; huyệt nương theo Thái Ất, long ở đông nam, nước chầu về, sa đẹp thì đỗ sớm.

 Kế đó không gì bằng Âm Tuyền. Âm Tuyền là Tân, trên trời ứng sao Vị, là kho đụn, là buôn bán, nên có ứng thu vào vàng bạc của báu. Tân nạp vào Tốn, là nữ chủ, nên có ứng con gái đẹp như hoa. Nước sáng, sa đẹp thấy ở long Tốn là nước thúc quan, nên có ứng đỗ sớm.

 Nếu nước từ Thái Vi (?) chầu về cũng chủ sinh người sống lâu; chỉ ngại sa vụn như đầu ngỗng thì đàn bà phong lưu, nhiều điên đảo.

 Bính là nước sống lâu nên có ứng thọ. Sa vụn như đầu ngỗng là tượng dâm dục; Tốn là vị của đàn bà, nên long Tốn gặp sa này thì có ứng phong lưu điên đảo.

 Long Đoài rất kỵ long Dương Tuyền (?) (theo lời giải: long Tốn rất kỵ Đoài), ắt chủ tội đồ (tội bị đày làm khổ sai), chết nơi cỏ hoang.

 Đoài kim khắc Tốn mộc, nên Tốn gặp Đoài là sát diệu, mà ứng hung ác không thể nhờ là lục tú mà tránh được.

 Nước Thiên Hán, Thiên Mệnh (tên sao của các phương; theo lời giải là Canh và Chấn) chầu về mộ thì giàu ngang một nước, thật không ai bì; Chấn, Canh có đỉnh vút vào sông Ngân thì làm tướng soái anh hùng chỉ huy ba quân.

 Canh là nước võ khố (kho binh khí); Chấn là nước tài kiến (?) (gây dựng của cải), lại là nước thiên tước (tước trời ban); nên hai nước này chầu về thì giàu ngang một nước. Chấn, Cấn (?) cao vút là tướng quân, là võ khố, nên ứng tướng soái anh hùng.

 Nước Thiên Hán, Thiên Quan chảy vào thì khó tránh tai họa hình phạt, giết chóc dồn dập.

 Thân là sát diệu của Chấn; Canh là can nạp vào Chấn; nên Thân và Canh cùng chảy là sát diệu, là lẫn lộn, là kim chồng chất; hình phạt dồn dập, cả cục âm lẫn cục dương đều không tránh được.

 Nước Dương Hành (Chấn) chầu về chủ giàu nhanh; nhưng long nhẹ, sa vụn thì chuốc lấy chuyện dâm bôn (trai gái tư thông, bỏ nhà theo nhau).

 Chấn là nước tài kiến, lại là sấm; sấm nhanh chóng nên nước chầu về có ứng giàu nhanh. Lại là nước mộc dục (giai đoạn "tắm gội" trong vòng trường sinh, chủ về dâm dật), lại thấy sa vụn, nếu thân long nhẹ yếu thì sức không kham nổi, mà ứng dâm bôn không tránh được.

 Rất kỵ bác long (mạch núi biến đổi hình dạng, chuyển hướng) đi vào độ Khôn, ắt chủ hình phạt giết chóc, gặp tai ương khốn đốn.

 Chấn là sát diệu của Khôn; bác long đi vào Khôn thì Chấn được thả sức hung dữ, mà hình phạt giết chóc ứng theo.

 Dương Xu (Cấn) có nước chảy vào minh đường (khoảng đất trống phía trước huyệt) thì lúa cũ chồng chất, dây xâu tiền mục, châu ngọc sáng ngời (ý nói giàu có dư thừa).

 Cấn là thiên lộc, lại là nước kho cầm đồ, nên có ứng ấy.

 Nước Thiên Bình (Tỵ), Thiên Hoàng (Hợi) đến đi thì nhà có tài lộc dư dả.

 Tỵ là nước tài bảo, Hợi là nước tài lộc; long nặng thì của cải dày, long nhẹ thì chỉ dư dả mà thôi.

 Nước Thiên Bình chảy vào long Thiếu Vi (?) (theo lời giải là long Đoài), với long Ly gặp nước Hợi, thì hình phạt như nhau.

 Tỵ hỏa khắc Đoài kim, Hợi thủy khắc Ly hỏa; sát diệu giống nhau nên hình phạt cũng giống nhau.

 Nước Quỷ, Ngưu (ứng sao Quỷ và sao Ngưu, tức các phương Mùi và Sửu) đến đi không phải là tốt: sinh người tụng kinh, góa bụa, yêu quái, thường gặp điều hung.

 Sửu, Mùi là tăng đạo, là yêu nghiệt, là kim sát, nên có những điều hung ấy.

 Nước Quỷ chảy đến đi mà long đi vào Chấn thì sét đánh giữa ban ngày làm kinh động khắp đông tây; nước chảy đến thì nhà giàu, chảy đi thì bại, trong nhà ắt ít có ông già sống lâu.

 Chấn là sấm; Mùi với Chấn (phương Mão) là tam hợp (ba chi hợp thành một cục); nước Mùi đến đi thì sát khí giúp sức cho thần sấm, nên có ứng sấm sét làm kinh động. Nước chảy đến thì khí ngược lên nên nhà giàu; chảy đi thì thuận mà sức nông nên nhà bại. Nhưng vì là kim sát, nên nước này đến đi thì phần nhiều chết trẻ, không có người già sống lâu.

 Nước [Thiên] Qua (?) mênh mang chảy vào mộ và nhà thì mẹ già, đàn bà góa buồn khổ khôn cùng; sa hình vén váy dâng hoa chầu ở vị ấy thì đàn bà không giữ gìn (?), chuốc thói dâm; nếu có đỉnh tròn hình cái bát thì ắt sinh ni cô và hòa thượng.

 Lão âm (Khôn) không giao hợp nên có ứng mẹ góa. Vén váy dâng hoa là tượng dâm dục, thấy ở phương Khôn nên có ứng đàn bà dâm loạn. Đỉnh tròn là tượng cái bát, lại là tượng hòa thượng, ni cô; lý và hình giống nhau, nên đều có ứng ấy.

 Dương Quyền (Ngọ), Âm Quyền (Nhâm) hướng vào nhau, có nước chầu thẳng tới thì mới là bậc trên.

 Ngọ mà làm hướng Nhâm, gặp nước Nhâm; Nhâm mà làm hướng Ngọ, gặp nước Ngọ, đều là nước thúc quan, nên là bậc trên.

 Sa âm dương đẹp vút vào mây xanh thì đỗ đạt, làm quan đến khanh tướng; có sa mà không có nước cũng đỗ; có nước mà không có sa thì chỉ giàu thịnh.

 Ngọ gặp sa Nhâm đẹp, Nhâm gặp sa Ngọ đẹp, đó là dùng sao thúc quan, nên có thể làm khanh tướng. Sa là quý lộc, nước là nguồn của cải, nên sa chủ sang mà nước chủ giàu.

 Dương Quyền (Ngọ), Âm Quang (Quý) hướng vào nhau, sa và nước cùng chầu thì đều nên táng.

 Ngọ gặp sa và nước Quý đẹp thì làm hướng Quý; Quý gặp sa và nước Ngọ đẹp thì làm hướng Ngọ; đó là mượn mà phối hợp, cũng là thúc quan, nên đều nên táng.

 Long Ly mà nước Khảm thì gần cửa vua; cục dương dễ phát mà cũng dễ đổ.

 Long Ly nước Khảm, Khảm Ly giao hợp, là tượng quẻ Ký Tế. Ly là vua nên gần vua; là giao hợp nên dễ phát; giao hợp đến cực điểm nên dễ đổ.

 Nước Cang, Lâu (ứng sao Cang và sao Lâu, tức phương Thìn và Tuất) chảy rót vào thì không phải đất tốt: chết trẻ, ngỗ nghịch, không trung trinh.

 Vì là kim sát, là ác nghịch, nên chết trẻ, ngỗ nghịch.

 Dương Khải (Đoài) lười chậm mà nước Cang chảy vào thì sứt môi, lộ răng, tiếng nói lí nhí không rõ.

 Đoài là miệng lưỡi; Thìn có kim sát; nên long Đoài gặp nước Thìn có ứng sứt môi lộ răng. Lại nữa, Đoài là kim, Thìn là vị thai dưỡng (giai đoạn thụ thai, nuôi thai trong vòng sinh vượng); Thìn ở người là môi (chữ Thìn gần với chữ môi); Thìn tự có sát, không phải sát từ ngoài đến, nên sứt môi là tự có từ trong bụng mẹ. Lại kim rỗng thì kêu; Thìn là thổ, kim gặp thổ thì đặc lại mà không có tiếng; lại kim ở người là phổi, phổi coi việc phát ra tiếng; phổi đặc thì nói không trọn, nên đều có ứng nói lí nhí.

 Long Khảm mà nước Cang thì kỵ đến kỵ đi, cả nhà bị giết không còn sót một người.

 Thìn thổ khắc Khảm thủy nên là sát diệu của Khảm; nhưng thảm hơn các sát diệu khác là vì có kim sát.

 Nước tứ kim chầu về, chảy đi, hoặc ở ngay chỗ tọa và hướng thì mắc bệnh nan y, gặp tai bất trắc, nhà côi cút; tứ kim bắn thẳng vào nhau, gió lùa vào cục thì lật quan tài, đổ quách, tai họa không nhẹ.

 Ở phương tứ kim, lộc mã không tới, sao tốt không chiếu, không tránh khỏi tai bệnh nan y, họa bất trắc, côi cút. Đến như tứ kim bắn thẳng vào nhau mà gió lùa vào thì quan tài ắt lật, quách ắt đổ, nước hôi tràn đầy, tai họa kể không xiết. Có thể không thận trọng ư?

 Nước Công Tào (phương Dần), Tống (Truyền Tống, phương Thân) đến đi, ở cục dương thì núi và nước đều tốt, không phải lo; nhưng nếu long đi bác hoán (biến đổi, chuyển mạch) vào chính đông thì rất kỵ nước chảy ở cung Tống (?).

 Hai nước Dần, Thân là nước dương, nên hợp thấy ở cục dương. Nếu bác đến long Chấn thì nước Thân là sát diệu, mà họa hình phạt theo đến.

 Nước Ly, Nhâm đến đi thì phải lìa xa quê hương.

 Ly nghĩa là lìa; trên trời ứng sao Tinh, sao Trương, là tai họa bất ngờ, là khách đi xa, là chia lìa; nên nước đến đi phá cục có ứng lìa xa quê hương. Lại là nước Văn Khúc (một sao chủ việc lưu lạc), nước chảy đi quên quay về, nên cũng có ứng ấy. Nhâm nạp vào Ly nên ứng giống nhau.

 Âm Cơ (phương Giáp), Thiên Bổng (?) thì sinh người mù, bị phong.

 Hợp cục thì có ứng nổi danh, đỗ đầu; phá cục thì có ứng mù mắt, bị phong, què chân; bởi mộc thịnh thì sinh gió.

 Nước Thiên Quan (phương Ất) đến đi thì chuốc lấy con nuôi, người ở rể.

 Ất là cây ghép nối, không phải do gốc rễ mình sinh ra, nên có ứng con nuôi, người ở rể.

 Nước Khảm, Quý thì bệnh phù thũng, lo âu không dứt; sinh đôi trai gái, nhà dần sa sút; thắt cổ mà chết, gặp nạn nước, tai họa nguy hiểm nặng nề.

 Khảm, Quý phá cục thì ứng nước dồn tụ trong thân người mà thành bệnh vàng da, thành đờm và kiết lỵ, thành phù trướng, thành mủ máu, đều là bệnh phù cả. Một bản chép là "bệnh sinh nở, có lo âu". Khảm, Quý là quẻ huyết nên nhiều tai nạn đổ máu; trên trời ứng sao Nữ, chủ tai nạn sinh nở; là chứng đau tai nên thường có bệnh tai; là bệnh tim nên nhiều lo âu, mà cũng có lúc sinh con điên dại, động kinh. Tý là mặt trăng, là trộm, nên nhiều dâm đãng, trộm cắp. Khảm, Quý là con trai, lại trên trời ứng sao Nữ, nên có ứng sinh đôi trai gái. Trên trời ứng sao Nguy, có sao Hư Lương; trên Hư Lương có sao Phần Mộ; trong sao Hư có sao Khốc Khấp (khóc lóc); lại ứng sao Tư Phi chủ việc thị phi, nằm giữa Hư Lương và Khốc Khấp, nên có ứng thắt cổ chết. Khốc Khấp ở vị thủy nên có ứng nạn nước. Đó là cái hại của Khảm, Quý phá cục, hợp với sao trời và quẻ Dịch mà thấy được.

 Nước chảy về Bắc Cực (phương Càn), là vị túc sát (khí nghiêm khắc giết chóc), thì lòng dạ hẹp hòi, không rộng lượng; nếu đến đi thì què mà vẫn gượng đi, góa vợ góa chồng, con nuôi, ở rể, người đi mất tăm tích.

 Càn ứng với Bắc Cực, Tử Vi (vùng sao quanh sao Bắc Cực), nên gọi là Bắc Cực. Muôn vật giao tranh ở Càn (lời Kinh Dịch), nên là túc sát. Khí nó thu lại mà không ban ra, nên hẹp hòi không rộng lượng. Càn nạp Giáp nên bị phong, què. Dương đến cực mà không sinh, nên góa bụa, con nuôi, ở rể.

 Càn, Hợi cùng chảy thì vì bệnh lao mà chết yểu.

 Càn là kim, Hợi là chỗ mộc mới sinh; mộc mới sinh mà gặp kim làm thương thì gãy. Mộc ở người là gan, gan là nơi chứa máu; kim làm thương gan thì máu khô mà thành lao; đó là Hợi không nên lẫn với Càn. Càn ở người là phổi, thuộc kim; Càn kim sinh Hợi thủy thì khí phổi tiết ra mà thành ho; khí tiết mà ho thì thành lao; đó là Càn không nên lẫn với Hợi. Gộp hai nước mà xem thì đều có ứng vì lao mà chết yểu; cả cục âm lẫn cục dương đều không nên thấy.

 Tuất, Càn thì câm, lại mù và điếc.

 Tuất là thổ, Càn là kim; kim rỗng thì kêu, gặp thổ thì đặc lại mà không có tiếng. Lại kim ở người là phổi, phổi coi việc phát ra tiếng; phổi đặc thì khiếu phổi không thông, nên có ứng câm. Lại Càn ở người là đầu, tai và mắt nằm ở đó; Tuất là kim sát thì tai mắt bị thương, nên có ứng mù điếc. Lại Càn nạp Giáp, chủ phong và mù, cũng tự có ứng của nó. Đó là cái hại của Tuất, Càn cùng chảy.

 Long Khảm, nước Ly chảy vào phía tây Đoài thì ắt chủ dâm bôn, hẹn hò nơi Tang Trung (điển trong Kinh Thi, nơi trai gái lén hẹn hò).

 Tý, Ngọ, Mão, Dậu là mộc dục. Nay lấy long ở phương mộc dục (Khảm) gặp nước ở phương mộc dục (Ly) chảy vào phương mộc dục Đoài, lại nước chảy chầu vào minh đường, thì dâm dục càng nặng, mà chuyện hẹn hò lén lút không tránh được.

 Khảm, Ly là dương chầu về mà phá cục âm thì nước Hàm Trì soi bóng hoa đào đỏ (chỉ sự dâm đãng).

 Lấy mộc dục chầu dương mà phá cục âm nên không tránh khỏi dâm dục, mà long Mão, Dậu gặp nó thì càng nặng; đó tức là sát Hàm Trì, sát Đào Hoa (sao chủ về tình dục, dâm loạn) của nhà đoán số mệnh.

 Tốn, Tỵ cùng chầu mà phá cục dương, lại không chịu nổi khi Thái Ất nổi đỉnh mái (đỉnh âm, hình mềm tròn), thì nơi khuê phòng có con gái mặt đẹp như ngọc mà sảy thai, vấy bẩn dung nhan xuân sắc.

 Tốn, Tỵ là nước âm; cục dương gặp nó là dâm dục, bởi Tốn, Tỵ là nữ. Đỉnh mái giống hình bào thai, mà thai lại thấy ở vị nữ, nên chủ ứng con gái trong khuê phòng sảy thai.

 Nước Du Hồn (?) cùng Âm Xu (Bính) cùng chảy vào; cùng chảy vào thì đến năm Dần, Ngọ, Tuất lửa cháy đỏ trời; khi táng mà dẫn rót nhiều khí thì sát hỏa hoạn bị chế, ứng nghiệm lặn mất.

 Ngọ là âm hỏa, Bính là dương hỏa; âm dương lẫn lộn mà lửa càng mạnh. Dần, Ngọ, Tuất lại là những năm hỏa vượng; lấy lửa càng mạnh mà gặp năm hỏa vượng nên ứng hỏa hoạn. Dẫn rót nhiều khí Đoài, Hợi là vì Đoài kim sinh Hợi thủy, thủy vượng thì lửa tự tắt. Lấy việc dẫn rót nước từng thước tấc trong kim tỉnh (hố đào để đặt quan tài) mà chế được Bính, Ngọ cùng chầu, thuật ấy thật là thần diệu thay! Cục âm và cục dương đều như vậy; phép này có đủ trong thiên Hành chú bố khí.

 Nước Âm Quang (Quý), Khiên Ngưu (Sửu) chảy vào mộ và nhà thì con theo mẹ cải giá, mất họ hàng thông gia; chết trẻ vì thuốc độc, nhân đàn bà mà gây họa; anh em giết nhau, đánh nhau.

 Đây là cái hại của Quý và Sửu lẫn với nhau. Quý nạp vào Khôn là mẹ, lại nạp vào Khảm là con; trên trời ứng sao Nữ, chủ việc cưới gả; Sửu có kim sát, là nước chết trẻ, tuyệt tự; lấy mẹ và con đến vị cưới gả mà đi cùng kim sát, nên có ứng con theo mẹ cải giá, mất họ hàng thông gia. Có họa thuốc độc là vì sao? Trên trời ứng sao Bào Qua, chủ mưu kín và hoa quả; lấy hoa quả làm mưu kín, lại kim sát mang khí bất chính mà lẫn với nước âm, không phải thuốc độc thì là gì? Trên trời ứng sao Nữ, nên họa do đàn bà gây ra. Lại vì sao có họa anh em? Sửu là thổ, Quý là thủy, thủy và thổ đều sinh ở Thân, nên là anh em; thủy và thổ khắc nhau, không dung nhau, lại có kim sát, nên có cảnh thảm giết nhau, đánh nhau. Hai nước này cùng chảy thì cả cục âm lẫn cục dương đều không nên thấy.

 Hoàng Tuyền và khí sát diệu là hung ác nhất; âm dương lẫn lộn thì nhà điêu linh.

 Tứ kim là sát Hoàng Tuyền (sát khí dẫn tới cõi chết); như Khảm kỵ "rồng" (Thìn), Khôn kỵ "thỏ" (Mão) và các loại như thế là sát diệu; lại có sát Hoàng Tuyền ngược. Gặp nước này thì có cảnh thảm bại vong, tuyệt tự, hình phạt, nên hung ác nhất. Âm dương lẫn lộn là như long âm gặp nước dương, long dương gặp nước âm, lại như Càn và Hợi cùng chảy, Quý và Sửu cùng chảy, các loại như thế.

 Long đi đến chỗ quan tiết (chỗ mạch núi thắt lại trước khi kết huyệt) mà hơi lẫn lộn thì huyệt nhận khí và nước chầu, nước chảy cũng sai lệch.

 Quan tiết là chỗ thụ thai, huyệt nhận khí là chỗ sinh nở. Như người sinh trai hay gái, há phải đợi lúc sắp đẻ mới định? Thai vừa thụ thì âm dương liền phân rõ. Cho nên quan tiết dương thì huyệt cũng dương, quan tiết âm thì huyệt cũng âm; quan tiết hơi lẫn lộn thì huyệt nhận khí và nước chầu, nước chảy cũng sai lệch. Vì vậy người tinh thông thuật này không rời quan tiết, mà chỗ ẩn kín nhỏ nhặt (?) của huyệt tự nhiên phân biệt được.

 Long thật, cục đủ, sa nước vây quanh thì vin rồng nương phượng (ý nói theo được bậc vua chúa, người quyền quý mà thành đạt) thật không khó. Long thật chạy xa xôi, huyệt kỳ xảo, nhưng đến đầu (đoạn cuối mạch, chỗ kết huyệt) lại là khí giả, không thuần toàn; có ba dương, lục tú, sa nước giúp sức, bác long hợp phép thì mới làm quan.

 Như long âm đi đến đầu lại là dương, đó là khí giả; nhưng hướng, cục, sa, nước đều là âm, thì chủ những năm đầu phúc bình thường; một khi bác chuyển đến âm thì hợp phép mà làm quan.

 Nước chính diện chầu thẳng tới vốn là đẹp; chầu bên mà hợp tốt thì như bắc thang lên mây; ôm thành quấn huyệt phải là tốt; chảy thẳng mà hợp phép thì chầu Thiên Quan. Đến uốn như chữ "chi", ôm như dải lụa, mà chảy không đúng vị thì nhà nghèo khó; ngược như cung cong, thẳng như mũi tên (?), ở Canh, Chấn và lục tú thì nhiều người làm quan.

 Thiên Quan tức là Đế Quan. Thầy đời xem nước, thấy nước chầu chính diện, ôm quấn, uốn chữ "chi" mà đến thì khen không ngớt, gọi là nước tốt; thấy nước chầu bên, chảy thẳng, cong như cung ngược mà chảy thẳng đi (?) thì cho là nước xấu, chán bỏ không đoái hoài. Không biết rằng người giỏi xem địa lý chỉ luận long thật hay không thật, phép nước hợp sao trời hay không hợp sao trời mà thôi. Nếu hình cục và sao trời đều hợp là vẹn cả đôi đường; nếu không thể kiêm được thì thà chầu bên mà hợp, còn hơn chầu thẳng mà không hợp; thà chảy thẳng mà hợp, còn hơn ôm quấn mà không hợp; thà cong ngược chảy thẳng mà hợp, còn hơn uốn chữ "chi", vòng như dải lụa mà không hợp. Bởi hợp thì tốt, không hợp thì xấu, không nên câu nệ trong khoảng hình cục. Bàn đến đây cũng đủ nói hết đại khái phép xem nước.

 Huyệt cao thì nước chầu, nước chảy cần dài và xa, giàu sang dễ đến, người yên vui; nước chầu, nước chảy cao thấp ngang bằng huyệt thì phát nhanh, làm quan hiển quý không khó.

 Đây giống thuyết của Bốc thị (Bốc Tắc Ngụy, nhà phong thủy, tác giả Tuyết Tâm phú) nói "núi xứng với nước, nước xứng với núi".

 Bí quyết thúc quan dừng ở đây; chớ tùy tiện trao cho người đời.

 Chỉ riêng một bí quyết về phép nước này đã có cái diệu vô cùng; ai biết suy ra các loại mà biến thông thì cái lý của long, huyệt, sa đều có thể xuyên suốt làm một.

 Thúc quan thiên, quyển hai (hết).

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video