Bàn về Kiến lộc (một cách cục trong số mệnh học Tứ trụ: can ngày sinh gặp vị trí Lộc, tức Lâm quan, của chính nó ngay ở chi tháng sinh). Bài này nên đọc đối chiếu với bài bàn về Lộc ở trước.
Kiến lộc là như người sinh ngày Giáp gặp tháng Dần, sinh ngày Ất gặp tháng Mão, tức là vị trí Lâm quan của ngũ hành. (Ngũ hành là năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Lâm quan là giai đoạn thứ tư trong vòng mười hai giai đoạn thịnh suy của một hành, gọi là vòng Trường sinh; ở giai đoạn này hành ấy mạnh mẽ như người đã trưởng thành ra làm quan.) Can Giáp lấy Kim làm Quan (hành khắc can ngày, chủ về quan chức, danh vị), mà Kim gặp Dần là ở giai đoạn Tuyệt (giai đoạn dứt hẳn, yếu nhất). Giáp lấy Thổ làm Tài (hành do can ngày khắc, chủ về tiền của, và với nam mệnh còn chỉ vợ), mà Thổ gặp Dần là ở giai đoạn Bệnh (giai đoạn suy yếu). Vì thân (bản mệnh, tức can ngày) vượng quá mức, nên cả Tài lẫn Quan đều không đứng được. Nếu ngoài ra không có Tài, Quan nào khác để lấy dùng, lại gặp Kiếp tài (can chi cùng hành với can ngày, tranh giành tiền của) cướp đoạt, thì Mã (tức Tài) đã không đỡ cho Lộc, mà Lộc cũng không được nuôi dưỡng (?), phần nhiều chủ về nghèo hèn. Rất nên có giờ sinh mang Thiên quan (hành khắc can ngày, cùng âm dương với can ngày; còn gọi là Thất sát), Thiên tài (hành do can ngày khắc, cùng âm dương với can ngày) hoặc Thực thần (hành do can ngày sinh ra, cùng âm dương với can ngày; chủ về ăn lộc, phúc khí). Lại phải xem thứ nào lộ ra nhiều ở trụ năm và trụ giờ mà lấy làm chỗ dùng. Nếu chỉ thấy Tài, Quan lưa thưa ít ỏi thì ngược lại bị tranh đoạt, không tốt.
Phàm mệnh có nguyệt lệnh (chi tháng sinh, nơi quyết định hành nào nắm quyền trong mệnh) là Kiến lộc thì khó hưởng được cơ nghiệp tổ tiên để lại, ắt chủ cả đời thấy tiền mà không giữ được, nhưng ít bệnh, sống lâu. Nếu đại vận (vận mười năm một lần trong đời) lại gặp Tỷ kiên (can cùng hành, cùng âm dương với can ngày, như anh em ngang vai) thì khắc vợ, hại cha, tổn con, hoặc mắc kiện tụng, mất của, hoặc vì vợ con, tiền bạc mà tranh giành nhau. Nếu trong ngoài bát tự (tám chữ can chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh) vốn có Tài, Quan được dẫn tới chỗ vượng, đắc địa (ở đúng vị trí thuận lợi), Quan tinh (sao Quan, tức yếu tố Quan trong mệnh) có trợ giúp, vận lại đến đất Quan tinh có khí lực, thì cũng quý hiển. Tài tinh có trợ giúp, vận đến đất Tài vượng, thì cũng giàu có. Tài và Quan đều vượng là mệnh vừa giàu vừa sang. Nếu giờ sinh gặp Tài khố (chi là "kho" chứa hành Tài), vận lại đến tài hương (vùng vận mà hành Tài mạnh), ắt chủ về già rất giàu. Nếu trụ năm có Tài, Quan được trợ giúp, ắt được hưởng phúc ấm của tổ tiên. Nếu tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh) vốn không có Tài, Quan, thì dù vận đi đến đất Tài, Quan cũng chỉ là hoa hão (bề ngoài tưởng tốt mà không có thực) mà thôi. Mệnh không có Tài, Quan, năm và vận lại đi vào Tỷ kiên, thì cả đời nghèo khốn, lận đận.
Bài phú nói: "Rễ có trước mầm, quả có sau hoa." Nghĩa là trước phải có rễ rồi sau mới mọc mầm, có hoa rồi sau mới kết quả. Nếu mệnh lúc sinh vốn không có Tài, Quan, thì dù gặp vận Tài, Quan tốt, phúc phát ra cũng không lớn.
Ví như ngày Giáp tháng Dần, trong trụ có nhiều chữ Ất, Mão, Mùi, thì phần nhiều chủ không có của tổ, khắc vợ, cả đời cô độc nghèo khó, làm việc giả dối, con người hay phô trương bề ngoài.
Ngày Ất sinh tháng Mão, trong trụ có các chữ Canh, Tân, Tỵ, Dậu, Sửu, Thân và Mậu, Kỷ, Tỵ, Ngọ, Thìn, Tuất, tức Tài, Quan nhiều, thì quý. Có Nhâm, Quý, Thân, Tý, Thìn, Hợi hợp thành cục Thủy (nhóm chi hợp lại thành một khối cùng hành) làm Ấn (hành sinh ra can ngày, chủ về che chở, học vấn, bằng sắc) cũng tốt, nếu vận lại gặp thì càng hay. Nếu trong trụ không thấy Tài, Quan, Ấn, Thực thì cũng phải đề phòng như đã nói ở trên.
Ngày Bính sinh tháng Tỵ, can chi của năm và giờ có Thủy, Kim thành cục, vận đi qua đất Tài, Quan vượng, thì cũng chủ giàu sang.
Ngày Đinh sinh tháng Ngọ, Kim ở giai đoạn Bại (suy bại), Thủy ở giai đoạn Tuyệt, Tài và Quan đều quay lưng (không dùng được). Nếu đi thuận vận (đại vận xếp xuôi theo thứ tự can chi) thì khắc vợ, đi nghịch vận (đại vận xếp ngược) thì khắc ba vợ. Nếu trong trụ có Tỵ, Dậu, Sửu, Canh, Tân, Nhâm, Quý, Hợi, Thân, Tý, Thìn, vận đến đất Tài, Quan vượng, thì cũng phát đạt. Dùng Sát (tức Thiên quan, Thất sát) hoặc Ấn thì lấy nhiều làm quý. Nếu chỉ có Kiến lộc thì cũng phải đề phòng như trên.
Ngày Mậu sinh tháng Tỵ, năm, ngày, giờ không có Thủy, thì chủ khắc vợ, không có cơ nghiệp tổ tiên, con cái phần nhiều hư hỏng. Trong trụ có nhiều Quan thì tốt, nếu thấy Thiên quan thì chủ tôn quý. Năm và tháng nếu nhiều Hỏa, hoặc có Ấn thụ (tức Ấn), thì dù không có Tài, Quan cũng chủ tốt. Nếu trong trụ ẩn hoặc hiện cục Thủy Nhâm, Quý, Hợi, Thân, Tý, Thìn, thì muộn mới có con, được một hai đứa. Có cục Mộc Giáp, Dần, Ất, Mão, Hợi, Mùi, vận đến đất Tài, Quan vượng, thì cũng phát đạt.
Ngày Kỷ sinh tháng Ngọ, lấy Nhâm Thủy làm Tài; tháng năm Thủy ở thế Tù (bị giam hãm, không có sức), nên chủ không có cơ nghiệp tổ tiên, khắc vợ, con cái cũng không nhiều. Năm và giờ lộ ra Dần, Giáp là Chính quan (hành khắc can ngày, khác âm dương với can ngày; chủ quan chức chính đáng), nhưng tháng năm Giáp ở giai đoạn Tử (giai đoạn chết), nên quan chức ắt thấp nhỏ. Mừng gặp Hợi, Mão, Mùi, Ất; thân vượng mà gặp Quan, Sát là hay, gặp Thiên tài cũng đẹp.
Ngày Canh sinh tháng Thân, nếu sinh vào thượng tuần (mười ngày đầu tháng) thì còn gần dư khí (khí còn sót lại) của Mộc, nên có chút ít của tổ. Dù tiết khí đã đến đất Thủy tuyệt (?), vẫn còn ba bốn phần của cải trong kho làm phúc; vận đến Bính Tuất thì của cải hết sạch. Nếu năm, ngày, giờ mang nhiều Tài thì là mệnh tốt. Đề phòng gặp cục Hỏa Bính, Đinh, Tỵ, Ngọ, Dần, Tuất, thì có Quan, vì Sát hóa thành Quan, nhưng quan nhỏ, cũng không thanh cao hiển đạt. Sợ gặp Nhâm, Quý, Hợi, Tý khắc Quan thì không thành.
Ngày Tân sinh tháng Dậu, không có của tổ; trong trụ thấy nhiều thứ chia đoạt thì cô độc nghèo khó, không vợ, hoặc khắc vợ, không có của. Nếu mang Mộc, Hỏa sinh vượng thì lại được giàu sang. Vốn không có Tài, Quan mà vận lại đi vào đất sinh (đất sinh trợ cho thân) thì tai họa bị cướp đoạt càng nặng. Nếu gặp ngày Tân Dậu thì gọi là Chuyên lộc (can ngày tự ngồi trên Lộc của mình ở chi ngày), lại có các thần Tài, Quan, Ấn, Thực, năm và vận lại gặp nữa thì càng tốt. Đi nghịch vận về phương nam (vận Hỏa) thì tốt, đi thuận vận về phương bắc (vận Thủy) thì trăm việc không thành. Nếu ngày Tân Mão, Tân Mùi, thân tự ngồi trên Tài, thì có thể có cơm áo bổng lộc. Ngày Tân Tỵ có Quan quý, nhưng bổng lộc cũng nhẹ.
Ngày Nhâm sinh tháng Hợi, ngày Quý sinh tháng Tý, đều không có cơ nghiệp tổ tiên. Trong trụ thấy nhiều Hỏa, Thổ thì chủ tự lập nên, có quan chức. Nếu thấy Thủy nhiều tràn lan thì không làm nên gì, khắc vợ, nghèo túng, phúc mỏng.
Lại có câu: ngày Giáp tháng Dần nên giờ Nhâm Thân; ngày Ất tháng Mão nên giờ Tân Tỵ; ngày Bính tháng Tỵ nên giờ Kỷ Hợi; ngày Đinh tháng Ngọ nên giờ Canh Tý; ngày Mậu tháng Tỵ nên giờ Giáp Dần; ngày Kỷ tháng Ngọ nên giờ Ất Sửu; ngày Canh tháng Thân nên giờ Bính Tuất; ngày Tân tháng Dậu nên giờ Đinh Dậu; ngày Nhâm tháng Hợi nên giờ Mậu Thân; ngày Quý tháng Tý nên giờ Kỷ Mùi. Đó là gặp Sát mà lấy làm quý, nhưng cũng không được quá nhiều; năm và vận lại gặp đất Sát nữa thì chủ chết yểu.
Như có một lá số: năm Bính Tuất, tháng Đinh Dậu, ngày Tân Dậu, giờ Ất Mùi. Nguyệt lệnh là Kiến lộc, ngày lại là Chuyên lộc. Người này chỉ thọ đến bốn mươi tám tuổi, mất vào năm Nhâm Thân trong đại vận Nhâm Dần. Đó là năm và vận xung nhau (đối chọi, phá nhau), lại phải đề phòng Thương quan (hành do can ngày sinh ra, khác âm dương với can ngày; hay làm hại Quan) làm tổn hại Sát. Kiến lộc phải dùng Tài, Quan, nay bị Thương quan trừ mất Bính Hỏa (là Quan của can Tân), nên chết yểu.
Sách "Độc bộ" nói: "Nguyệt lệnh là Kiến lộc thì phần nhiều không có nhà cửa của tổ tiên; hễ gặp Tài, Quan thì tự nhiên thành phúc." Lại nói: "Kiến lộc sinh ở đề cương (tức chi tháng, như sợi dây cái nắm cả lưới, chi phối toàn mệnh), mừng Tài, Quan lộ ra trên thiên can; không nên thân lại vượng thêm, chỉ mừng nguồn Tài tươi tốt."
Bài "Bách chương ca" nói: "Đề cương là Kiến lộc thì lấy gì làm dụng? Phải xét những thứ lộ ra nhiều ở trụ năm, trụ giờ. Trong cục, sáu cách (sáu cách cục chính của mệnh: Chính quan, Thiên quan, Chính tài, Thiên tài, Ấn thụ, Thực thần) tự khắc rõ ràng; chớ câu nệ vào đề cương mà lại thành lầm lẫn." (Lại có câu:) "Lộc của Quý ở Tý, người sinh tháng mùa đông, thiên can mừng nhất là lộ ra Tài, Quan. Nếu đi vận Hỏa, Thổ thì tài lộc hưng thịnh; gặp vận Thủy thì phải đề phòng phá mất nguồn quý."
Bài "Minh thông phú" nói: "Kiến lộc, Tọa lộc (Lộc ở chi ngày) hoặc Cư lộc (?) (Lộc ở chi khác), chỉ cần gặp Tài, Quan, Ấn thụ thì giàu sang lâu dài."
Gộp các thuyết lại mà xem, thì phái Tử Bình (trường phái xem số Tứ trụ do Từ Tử Bình đặt nền móng) bàn về Kiến lộc với người xưa bàn về Lộc có cách lấy dùng khác hẳn nhau. Tôi xét rằng: Dương nhận (vị trí vượt quá Lộc một bậc, nơi khí của can ngày cực thịnh, như lưỡi dao sắc), Tỷ kiên, Bại tài (tức Kiếp tài), Kiến lộc tuy tên gọi khác nhau, nhưng thực ra đều là những thần cùng một nhà, cùng một khí với can ngày. Ở địa chi thì gọi là Nhận, gọi là Lộc; ở thiên can thì gọi là Tỷ, gọi là Kiếp; cách lấy dùng đại khái giống nhau, cho nên đặt bài Kiến lộc nối sau bài Dương nhận. Kiến lộc xưa vốn không thành một cách cục; gần đây cũng được lấy dùng, vì chi tháng không có cách cục nào để lấy, mà trên thiên can nếu có quý khí của Tài, Quan, thì lấy làm cách Kiến lộc. Còn như Tỷ, Kiếp thì ở đây chỉ nhân tiện làm sáng tỏ ý nghĩa của chúng mà thôi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video