Thiên 307 — Bàn về thọ yểu

 Bàn về thọ và yểu (sống lâu và chết sớm)

 Số tuổi dài hay ngắn của đời người, đại để là gặp sinh vượng (ngũ hành ở giai đoạn mới sinh ra và giai đoạn thịnh nhất, trong vòng mười hai giai đoạn trường sinh, mộc dục, quan đới, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, thai, dưỡng mà mệnh học dùng để chỉ sức mạnh yếu của một hành) thì sống lâu, gặp tử tuyệt (giai đoạn "tử" là chết và "tuyệt" là dứt hẳn, khí đã cạn) thì chết sớm. Ví như cây rễ sâu thì cuống chắc, nguồn sâu thì dòng chảy dài, đó cũng là lẽ tự nhiên.

 Phàm trong lá số, tháng và ngày gặp sinh vượng thì giờ dù có khí chết cũng không hại. Nếu tháng gặp tử tuyệt thì ngày và giờ dù sinh vượng, khí cũng không mạnh lắm, vì cái sinh ấy nối tiếp sau tử tuyệt. Tháng và ngày sinh vượng mà giờ tử tuyệt thì thọ không quá bốn mươi lăm tuổi. Tháng và ngày tử tuyệt mà giờ sinh vượng thì chết trước ba mươi tuổi. Nếu lại có hung sát (các sao, thần xấu gây họa trong mệnh học) và ngũ hành lấn át xâm phạm nhau thì ắt là trẻ chết non.

 Thường lấy tháng cai quản từ một đến ba mươi tuổi, ngày cai quản từ ba mươi mốt đến bốn mươi lăm tuổi, giờ cai quản từ bốn mươi lăm đến một trăm tuổi. Hoặc sinh vượng hoặc tử tuyệt, cứ theo từng hạn (từng quãng tuổi do mỗi trụ cai quản) mà xét kỹ. Người ta khí tụ thì sống, khí tan thì chết. Nếu khí gặp lúc hai vận (đại vận là vận mười năm và tiểu vận là vận từng năm) cùng thái tuế (năm đang trải qua, tính theo can chi) cùng tụ ở chỗ tử tuyệt, suy kiệt, lại thêm thái tuế hình khắc (xung phạm, khắc chế) ứng hợp với hạn tai họa, thì chắc chết. Mỗi khi phát ra ở thân mà tháng, ngày, giờ không có khí (?)…

 Phàm trong mệnh sinh vượng nhiều lại không phạm sát, thì ít bệnh tật, chết yên lành, chết trong một khoảnh khắc. Nếu tử tuyệt nhiều, lại mang hình sát (sao xấu chủ hình phạt, tổn thương) nặng, thì chủ tai họa tiều tụy khổ sở, hoặc bệnh kéo dài năm tháng khó khỏi. Phàm chết trong vận vượng, hoặc chết ở ngôi lộc (vị trí chủ bổng lộc, phúc của mệnh), thì chủ chết lúc đang vừa ý. Người già mà năm hạn đang đi ở chỗ sinh vượng thì chết khổ sở, vì sinh vượng thì gầy yếu kéo dài lâu ngày. Người trẻ thì chết vì bệnh nhẹ nhàng (?). Trong mệnh có vong thần và đại hao (hai sao xấu, vong thần chủ mất mát tai họa, đại hao chủ hao tổn lớn) chồng chất, thì khi chết ắt thân xác không toàn vẹn.

 Phàm thiên can (mười chữ Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý trong lá số) sinh vượng mà không bị tổn khắc thì thọ. Thiên can ở chỗ bại, tử mà có cứu giúp thì càng thọ. Thiên can bại, tử lại hại lẫn nhau thì yểu. Thiên can sinh vượng mà trong đó có phá khắc thì càng yểu.

 [Sách Mệnh Linh nói] Muốn biết thọ mệnh người dài ngắn, chỉ lấy nạp âm (ngũ hành gán cho từng cặp can chi theo bảng sáu mươi Giáp Tý, như Giáp Tý Ất Sửu là kim) của năm sinh mà xem hình khắc. Nếu tháng sinh khắc mệnh thì phần nhiều chết sớm. Mệnh khắc tháng sinh thì chủ tuổi thọ kéo dài.

 Giả sử người mệnh Quý Hợi thuộc thủy sinh tháng tư thì không thọ, vì năm Mậu, năm Quý thì tháng tư gặp Đinh Tỵ, nạp âm thuộc thổ, thổ khắc được thủy, ấy là tháng sinh khắc mệnh. Lại người Quý Hợi sinh tháng tư là gặp chỗ lộc mệnh bị tuyệt, nên không thọ.

 Như người Quý Sửu mệnh mộc sinh tháng ba thì có thọ, vì tháng ba kiến (can chi của tháng) là Bính Thìn, nạp âm thổ, mộc khắc thổ, ấy là mệnh khắc tháng sinh. Giả như sinh dưới hung sát thì cũng là thân chế ngự được sát. Lại người Quý Sửu sinh tháng ba là sinh trong khố mộ (kho chứa, nơi cất giữ, một trong mười hai giai đoạn) của lộc mệnh, phần nhiều chủ thọ. Nhưng trước ba mươi tuổi thường có hoạn nạn, vì phía trước có vận đi vào đất tuyệt, phía sau có tử, bệnh. Trải hết vùng suy rồi vận mới đến chỗ vượng, nên chủ phúc đến muộn.

 [Sách Ngọc Môn Quan Tập nói] Phàm tuổi thọ lấy tháng sinh mà định. Tháng sinh ở chỗ vượng của can chi và nạp âm, ngũ âm (năm âm cung, thương, giốc, chủy, vũ, ứng với ngũ hành) sinh nhau mà không nghịch, ngày, giờ cùng với thai (tháng thụ thai) đều được số và không hình khắc nhau, thì chủ thượng thọ (sống rất lâu).

 [Sách Ngọc Tiêu Bảo Giám nói] Mệnh người có yểu có thọ, gọi là "triều nguyên" (?), tức là nạp âm ở đất tử tuyệt mà có chân ngũ hành (ngũ hành thật do hai thiên can hợp nhau hóa thành, như Bính hợp Tân hóa thủy) cùng hợp với nạp âm, lại ở ngôi sinh vượng. Giả như người Ất Dậu nạp âm thủy, đến Dậu thủy đã bại; nếu được Tân Hợi, Bính Thân thì Bính với Tân hóa thành chân thủy, lại sinh ở Thân. Loại này chủ được sống lâu đến lông mày bạc. Như người Ất Hợi được Quý Hợi, Mậu Dần cũng thuộc loại ấy.

 Phép Tử Bình (phép xem tứ trụ lấy can ngày làm chủ) cho rằng ấn thụ (yếu tố sinh ra, che chở can ngày, ví như cha mẹ) gặp nhiều lần thì thọ, tám chữ cân bằng thì thọ, sáu cách (sáu cách cục chính trong Tử Bình) phạm điều kỵ ghét thì không thọ. Tôi nghiệm mệnh người thấy quả đúng như vậy.

 [Lạc Lục Tử nói] Nếu thân vượng mà quỷ (hành khắc thân, chủ tai họa) tuyệt, thì dù phá mệnh vẫn sống lâu. Quỷ vượng mà thân suy, thì dù gặp kiến mệnh (?) cũng chết yểu. Trong đó, nếu gặp lõa hình (tức giai đoạn mộc dục, như đứa trẻ trần truồng) kẹp sát thì hồn phách tan về Phong Đô (cõi âm phủ). Phạm phải điều tổn thương thì hồn về phủ Đại (phủ núi Thái Sơn, nơi theo tín ngưỡng xưa hồn người chết quy về).

 [Hồ Trung Tử nói] Sau tử tuyệt lại gặp sinh vượng, gọi là "phản hồn" (hồn trở về) [tức là chết rồi sống lại, tuyệt rồi lại vượng ở ngôi bản mệnh]. Khâu mộ nằm đúng ở bản mệnh thì gọi là "tuyệt thể" [chỗ mộ gọi là khâu (gò), chỗ khâu ấy cùng một phương với bản mệnh].

 [Lại nói] Ở chỗ chủ thọ mà bị tổn thương tàn hại, thì bản mệnh ắt gặp tam hợp (ba địa chi hợp lại thành một cục ngũ hành) [như bản mệnh kim mà gặp Tỵ, Dậu, Sửu].

 [Hồ Trung Tử nói] Nhan Hồi (học trò giỏi nhất của Khổng Tử, chết trẻ) chết yểu chỉ vì tứ đại không vong (bốn tuần trong sáu mươi Giáp Tý mà nạp âm thiếu hẳn một hành) [mệnh thuộc tuần Giáp Tý, Giáp Ngọ thì không có thủy; tuần Giáp Thân, Giáp Dần thì không có kim. Nếu chỉ thấy hai lớp, mà lưu niên hay đại vận gặp thêm một lớp làm cho đủ, cũng tính là phạm].

 [Thẩm Chi nói] Kiến mệnh (?) nên biết là chủ thọ kéo dài, như người tuổi Sửu gặp Tý, người tuổi Tý gặp Sửu. Nếu gặp được sự bồi bổ giúp đỡ mà không bị khắc thì phần nhiều sống lâu.

 [Lý Hư Trung nói] Phàm mệnh mang nhiều trường sinh thì mới (?) có thọ. Phải là nạp âm của bản mệnh vượng thì mới gọi là trường sinh; gặp khắc chế thì yểu. Phàm lộc, mã (dịch mã, sao chủ đi lại, thăng tiến), quý nhân (sao chủ được người giúp đỡ) qua lại ở đất sinh vượng mà kiêm khí tử tuyệt [bản gốc thiếu chữ], thì dù phát đạt sớm cũng chết sớm. Nhưng phải ở đất thừa vượng mới là phúc, ngoài ra chỉ là uổng công. Nếu giờ sinh đắc lực thì phát muộn mà thọ dài.

 [Bài ca xưa nói] Số thọ sâu kín ít người biết, biết được là tiết lộ cơ trời; trong sáu cách có điều kỵ ghét, năm và vận gặp phải đều không hay. [Lại nói] Sao thọ (thực thần, yếu tố do can ngày sinh ra, chủ phúc thọ) sáng rõ thì gốc thọ dài; mẹ kế (thiên ấn, yếu tố khắc thực thần) gặp phải thì không chống nổi; nếu ái thiếp (thiên tài, yếu tố chế ngự thiên ấn) không đến cứu giúp, thì mệnh như cỏ úa gặp sương thu. [Lại nói] Bính ở ngôi Thân gặp thủy dương, tuổi trời ắt chưa biết được; trên can lộ ra thủy Nhâm Quý, người ấy chắc chết không nghi ngờ. Như lá số Ất Dậu, Nhâm Thìn, Bính Thân, Quý Tỵ quả nhiên hung hiểm, chết yểu.

 [Bài ca Lý Ngu nói] Muốn biết tuổi trời được dài lâu, ngũ hành sinh vượng là mạnh nhất; quỷ vượng khắc thân là đoản mệnh, lộc và tài không có khí cũng là tai ương.

 [Kinh Thần Bạch nói] Hỏa kỵ Thân, Dậu, Hợi [Giáp Thân, Ất Dậu, Quý Hợi]; kim ghét Hợi, Tý, Sửu [Ất Hợi, Mậu Tý, Kỷ Sửu]; thủy, thổ kỵ Dần, Mão, Tỵ [thủy kỵ Mậu Dần, Kỷ Mão, Đinh Tỵ; thổ kỵ Canh Dần, Tân Mão, Kỷ Tỵ]; mộc sợ Tỵ, Ngọ, Thân [Tân Tỵ, Giáp Ngọ, Nhâm Thân]. Nếu lại gặp âm quỷ thì số thọ chẳng yên (?), sống lâu ở đời mà gian khổ, hễ phát đạt thì họa tìm đến. Người gặp chỗ này đừng oán trời, ấy gọi là người qua cửa quỷ, khí vượt ải Tiêu Quan (cửa ải hiểm ở phía tây bắc, ví chỗ hiểm nguy).

 [Lại nói] Sinh ra gặp hạn quỷ thì có điều lo, muốn biết người chết thì tìm ở đây: anh kim ra đi chớ cưỡi ngựa (Ngọ), em hỏa trở về chớ cưỡi trâu (Sửu), mộc nên tránh rắn (Tỵ) mà đi cho xa, thủy gặp gà (Dậu) cũng đáng lo, người thổ càng phải phòng lợn và thỏ (Hợi, Mão), khó giữ năm tháng đến bạc đầu [tức là quỷ quan sát trong tiểu quỷ sát]. [Lại nói] Khí thụ nhận đã chồng chất thì quỷ chớ đến gần, bốn trụ giao xen thì sao gần được; giờ sinh cùng bản mệnh lại gặp nhau, thì trong giàu sang mà tuổi thọ chẳng còn.

 Có xung yểu sát (sát do xung đối gây chết yểu). [Bài ca nói] Ngày sinh đối với giờ thì người đoản mệnh, năm sinh đối với tháng cũng đáng thương; đây là phép đoản mệnh ở đời, người gặp phải thì chết lúc tuổi trẻ [như năm Dần, tháng Thân, ngày Ngọ, giờ Tý; lại tháng đối với giờ mà còn bị giờ khắc thì đúng là cách này].

 Ngày sinh đối với giờ thì người giảm thọ, giờ và ngày xung nhau thì thọ không dài; gặp tứ đại không vong thì khó giữ mình, biết chắc chết dữ nơi đầu đường [Tôi thấy người có giờ và ngày đối xung phần nhiều khắc vợ hại con chứ không đoản mệnh chết dữ, cũng có người giảm thọ. Phải xét chung cả bốn trụ, khó lấy đối xung mà đoán; có người nói xung mà không phá thì không hại].

 Ngày sinh đối với năm thật đáng than, giờ sinh đối với ngày cũng đáng thương; huống chi giờ sinh lại trùng với năm, thì tuổi mười sáu phong lưu đã chẳng thọ [như năm Giáp Dần, tháng Đinh Dậu, ngày Mậu Thân, giờ Giáp Dần, chưa đầy một tuổi đã chết, quả đúng; đối với tháng cũng vậy].

 Có đoản mệnh sát. [Bài ca nói] Lợn phòng không lành (?), chó đánh với trâu, tiếng gà giục cọp đi đêm, rồng với dê, rắn với thỏ không hợp nhau, Tỵ Ngọ không ai sống đến bạc đầu [Cách này cùng loại với "cách túc" trong phần phòng hại. Sách Tam Mệnh Linh gọi là yểu niên sát, chủ thọ không dài, thường gặp tai họa; nếu thân khắc được sát thì tránh được].

 Có cấp cước sát (sát như người đưa thư chạy gấp của Diêm Vương). [Bài ca nói] Giáp Ất gặp Thân Dậu thì thấy Diêm Vương, Bính Đinh phải đề phòng Hợi Tý, Canh Tân gặp Tỵ Ngọ như ngọn đèn trước gió, Mậu Kỷ gặp Dần Mão cũng bị thương nặng, Nhâm Quý gặp Thìn Tuất thêm Sửu Mùi thì vĩnh biệt cõi đời vào làng quỷ [Sách Quảng Tín Tập gọi là thiên quỷ tiệt lộ không. Như người Giáp gặp Thân, người Ất gặp Dậu, giờ sinh có mang, cả can lẫn chi đều có, thì chắc yểu, như người Giáp gặp Canh Thân. Thái tuế và đại vận gặp phải thì thường có tang; nếu thêm tiểu vận cùng gặp thì chủ chết yểu].

 Người kim gặp mộc dục, người hỏa và mộc gặp thai, người thổ gặp tử, người thủy gặp mộ, bốn mùa cắt đứt mệnh có hạn định; gặp lại là phạm lần thứ hai, Diêm Vương sai người chạy gấp mang thư đến.

 Có tiệt mệnh sát (sát cắt đứt mệnh). [Bài ca nói] Chi đứng ngay trước mệnh người, người sinh năm Tý thì lấy Sửu làm hạn; gặp ba lần ắt chết dữ, thấy hai lần phải lo máu thấm áo [như người sinh năm Tý gặp Sửu, mỗi người đều lấy chi đứng ngay trước bản mệnh].

 Có thôi mệnh sát (sát giục mệnh mau dứt). [Bài ca nói] Chi đứng ngay sau mệnh không nên gặp, thấy hai lớp thì sinh ngờ vực, ba lớp ở ngoài thì chết yểu giữa tuổi trung niên, họa từ năm trăm năm trước ắt đến (?) [như người sinh năm Tý gặp Kỷ Hợi, mỗi người đều lấy chi đứng ngay sau bản mệnh].

 Có ngũ hành mãn số (ngũ hành đầy số). [Bài ca nói] Chỗ ngũ hành sinh ra định âm dương, ngày trong tháng chia đều làm hai phần [ngày mùng một đến rằm là dương, ngày mười sáu đến ba mươi là âm]. Mùng sáu mới sinh gọi là Giáp Ất [mộc sinh từ mùng sáu, đến mùng mười thì đầy]; Bính Đinh theo thứ tự là hỏa mạnh [hỏa sinh từ ngày mười sáu, đến ngày hai mươi thì đầy]; Nhâm Quý thủy chảy được định sẵn [thủy sinh từ ngày hai mươi sáu, đến ngày ba mươi thì đầy]; từ đó sống chết không sai lệch [giả như năm Kỷ Hợi, tháng chín, ngày ba mươi là ngày Kỷ Dậu, giờ Đinh Mão; ngày ấy đúng lúc thủy đầy, năm là Kỷ Hợi, ngày là Kỷ Dậu, thủy ấy bị hai thổ khắc, người này chết yểu].

 Có âm dương nhị cực (hai điểm cực của âm và dương). [Bài ca nói] Âm dương nhị cực ông có biết chăng, nam nữ đều đếm từ bản mệnh; nam đến ngôi thứ chín, nữ đến ngôi thứ sáu, cứ từng ngôi mà đếm thuận đi; nếu hai vận lớn nhỏ đều không có khí, đến đây phải biết là chỗ thân chết; hai vận có khí thì không hại, gộp lại chỉ gây một năm vận tai họa khổ sở [nam từ bản mệnh đếm thuận đến chi thứ chín là dương cực, nữ từ bản mệnh đếm đến chi thứ sáu là âm cực].

 [Bài ca Nguyên Tủy nói] Mộc, thủy gặp Tỵ, kim gặp Dần, chỗ sinh hỏa, sinh kim lại làm hại bản thân (?); trong mệnh năm hành đều phải phòng điều này, ai gặp phải thì biết không phải người sống đến tóc bạc như lông hạc.

 Các thuyết trên đây phải xét cho thật kỹ. Trước hết xem ngũ hành sinh vượng hay tử tuyệt, sau xem cách cục (thế cấu trúc chung của lá số) có bị tổn hại hay không, rồi khảo các thần sát (các sao tốt xấu), lại lấy lưu niên thái tuế mà đối chiếu, thì không gì không trúng.

 [Có người nói] Thọ yểu của người là do bẩm thụ từ cha mẹ. Tinh của cha, huyết của mẹ thịnh suy khác nhau, nên tuổi thọ của người cũng khác nhau. Người lúc mới thụ thai nhận được khí của cả cha lẫn mẹ đều thịnh thì được tuổi thọ bậc trên hoặc bậc giữa. Người nhận khí chỉ thịnh về một bên thì được tuổi thọ bậc giữa hoặc bậc dưới. Người nhận khí của cả hai bên đều suy, nếu biết giữ gìn nuôi dưỡng thì chỉ được tuổi thọ bậc dưới, bằng không thì phần nhiều chết yểu.

 Tuy vậy, lại không thể câu nệ lẽ thường mà bàn. Hoặc bên ngoài bị gió, lạnh, nóng, ẩm xâm nhập, hoặc bên trong bị đói no, lao lực làm tổn thương, thì sao có thể giữ trọn từng phần nguyên khí đã bẩm thụ mà sống hết tuổi trời được? Người quân tử biết mệnh, cốt yếu chỉ ở chỗ tu dưỡng bản thân mà chờ mệnh trời thôi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video