Bàn về lục thân
Có người hỏi: Âm và dương phối hợp với nhau thế nào để thành vợ chồng, rồi từ đó thành ra lục thân (sáu loại người thân: cha mẹ, anh em, vợ con)?
Đáp: Như Giáp (can thứ nhất trong mười thiên can; mười can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ, mỗi can thuộc một trong năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ và mang tính âm hoặc dương) coi Ất là em gái, gả cho Canh Kim làm vợ. Bính coi Đinh là em gái, gả cho Nhâm Thủy làm vợ. Mậu đem Kỷ gả cho Giáp, Canh đem Tân gả cho Bính, Nhâm đem Quý gả cho Mậu. Một âm một dương ghép thành vợ chồng. Có vợ chồng rồi mới có cha con, có cha con rồi mới có anh em. Lục thân là cha mẹ, anh em, vợ con.
Người thuộc sáu Giáp (người có can ngày là Giáp, tức một trong sáu cặp Giáp Tý, Giáp Tuất, Giáp Thân, Giáp Ngọ, Giáp Thìn, Giáp Dần) cưới Kỷ làm vợ. Giáp và Kỷ hợp nhau sinh ra Canh, Tân làm con. Với con trai thì lấy can khắc can mình làm người nối dõi, với con gái thì lấy can do can mình sinh ra làm con. Vậy Kỷ là mẹ của Canh, Tân, còn Canh, Tân là con của Kỷ. Canh cưới Ất Mộc làm vợ, Ất và Canh hợp nhau sinh ra Bính, Đinh. Vậy Ất, Canh là cha mẹ của Bính, Đinh: Canh là cha, Ất là mẹ.
Cho nên nói: can âm sinh ra ta là mẹ. Can dương bị ta khắc là cha. Can khắc ta là quan (sao chức quyền), cũng là con. Can bị ta khắc là tài (sao của cải), cũng là vợ. Can tỷ hòa (cùng hành với ta) là anh em, chị em. Can âm sinh ra vợ ta là mẹ vợ. Can dương bị vợ khắc là cha vợ. Can khắc con gái ta là con rể. Thực thần (can do ta sinh ra và cùng tính âm dương với ta) là cháu. Các lục thân khác đều dựa vào sự biến hóa của mười can mà lấy dùng.
Chẳng hạn người sinh ngày Giáp lấy Quý Thủy làm mẹ, Quý là chính ấn (can sinh ra ta và khác tính âm dương với ta, chủ về mẹ, sự che chở, học vấn). Nếu gặp Kỷ Thổ là chính tài (can bị ta khắc và khác tính âm dương với ta) (?), thì Mậu Thổ là cha (vì Mậu hợp với Quý). Mậu là thiên tài (can bị ta khắc và cùng tính âm dương với ta). Nếu gặp tỷ kiếp (can cùng hành với ta, như anh em, hay tranh đoạt tài) thì cha bị tổn thương.
Người sinh ngày Ất cũng lấy Quý làm mẹ, Quý là thiên ấn (can sinh ra ta và cùng tính âm dương với ta). Lấy Mậu làm cha, Mậu là chính tài. Giáp và Ất đều lấy Canh, Tân làm con. Canh Kim là con trai: với Giáp thì là thất sát (can khắc ta và cùng tính âm dương với ta, chủ sự áp chế, hung hiểm), với Ất thì là chính quan (can khắc ta và khác tính âm dương với ta, chủ chức quyền chính đáng). Tân Kim là con gái: với Ất là thất sát, với Giáp là chính quan.
Kỷ Thổ là vợ, Mậu Thổ là thiếp, vì Ất Mộc khắc Kỷ Thổ. Tuy nói âm gặp âm thì không thành đôi, nhưng Mộc âm không khắc nổi Thổ dương, vả lại đàn bà lấy âm làm chính. Cho nên nói Giáp và Ất đều lấy Kỷ làm vợ, Mậu làm thiếp.
Nếu là đàn bà thì Giáp gặp Canh là thất sát, Ất gặp Canh là chính quan, cả hai đều là sao chồng. Bởi Canh là dương, là nam, chồng chính thuộc dương, không thể lấy Tân âm làm chồng. Có điều dương gặp dương thường thiếu tình nghĩa, âm gặp dương thì vợ chồng hòa thuận như chim hót họa theo nhau.
Có thuyết nói: lấy chính tài làm vợ, thiên tài làm thiếp. Đàn bà ngày Giáp thì Tân là chồng chính, tức là lấy sự kết hợp chính đáng của âm dương.
Người sinh ngày Giáp, Ất đều lấy Giáp làm anh chị, Ất làm em trai em gái. Lấy Đinh làm bà nội, vì người sinh ra cha ta là bà nội, mà Đinh sinh ra Mậu. Nhâm Thủy là ông nội, vì Nhâm hợp với Đinh. Lại lấy Đinh Hỏa làm mẹ vợ, vì người sinh ra vợ ta là mẹ vợ, mà Đinh sinh ra Kỷ, Kỷ gả cho Giáp làm vợ chính. Nhâm là cha vợ, vì Nhâm hợp với Đinh. Anh em của vợ là anh em vợ: Kỷ Thổ là vợ thì Mậu Thổ là anh em vợ. Quý Thủy là vợ của anh em vợ, tức là mợ. Tám can còn lại đều theo loại mà suy ra.
Đàn bà lấy dùng khác với đàn ông: can do ta sinh ra là con, can khắc ta là chồng, can sinh ra chồng ta là mẹ chồng, can khắc mẹ chồng là cha chồng. Cha mẹ, anh em còn lại đều đoán giống đàn ông, chỉ cần phân biệt âm dương mà thôi. Như can Giáp, Ất thì Bính là con trai, Đinh là con gái, Canh là chồng, Tân là anh em của chồng, Kỷ là mẹ chồng, Giáp là cha chồng.
Có thuyết nói: thực thần là con trai, thương quan (can do ta sinh ra và khác tính âm dương với ta) là con gái, tức là lấy theo âm dương mỗi bên tự sinh ra.
Kinh nói: Trụ năm là tổ nghiệp. Trụ tháng là cha mẹ, anh em, gia thế. Trụ ngày là vợ thiếp và bản thân. Trụ giờ là con cái. (Tứ trụ là bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi cột gồm một thiên can và một địa chi.) Phải xem trong tứ trụ các sao cha mẹ, anh em, vợ con nằm ở đất nào, rồi xét vượng tướng hưu tù (các mức thịnh suy của một hành theo mùa: vượng là cực thịnh, tướng là đang lên, hưu là đã lui, tù là bị giam hãm) mà nói tốt xấu.
Nếu sao cha mẹ nằm ở đất trường sinh, đế vượng, khố (các giai đoạn trong vòng mười hai trạng thái sinh, thịnh, suy, tàn của một hành: trường sinh là lúc mới sinh, đế vượng là lúc cực thịnh, khố tức mộ là kho chứa cất), lộc (chi nơi can ngày được hưởng bổng lộc), mã (dịch mã, sao chủ sự đi lại, thăng tiến), quý nhân (sao chủ được người giúp đỡ) thì chủ cha mẹ giàu sang, phúc thọ, vinh hiển. Nếu nằm ở chỗ không vong (chi bị "trống", mất hiệu lực), hình (chi gây tổn hại lẫn nhau), khắc, sát (sao dữ), tử, suy, bại (các giai đoạn chết, suy yếu, thất bại trong vòng mười hai trạng thái) cùng hội tụ, thì chủ cha mẹ nghèo khó, bị phá hoại tổn thương, gặp hình phạt, chết yểu, hoặc chết nơi đất khách, không được chết yên lành. Nếu mang hình, phá, hại (các quan hệ xung đột giữa các địa chi) thì dù ở đất sinh, vượng, khố cũng chủ cha mẹ sống lâu nhưng nghèo hèn.
Sao anh em nếu sinh gặp thời, đắc lệnh (gặp đúng mùa hành ấy thịnh), nằm ở đất trường sinh, khố, vượng, lộc, mã, quý nhân thì chủ anh em giàu sang vinh hiển, đông đúc thành đàn. Nếu nằm ở đất hình, khắc, sát, nhận (dương nhận, sao chủ hung bạo, dao kiếm), tử, tuyệt, suy, bại thì anh em không giúp được gì. Nếu nằm ở trường sinh, vượng, khố mà gặp hình, xung (hai chi đối chọi nhau), phá, hại thì tuy có anh em nhưng thù nghịch nhau và không giúp được gì.
Nếu sao vợ thiếp nằm ở đất sinh, vượng, khố, lộc, mã, quý nhân, hoặc có can chi khác sinh trợ cho, thì chủ vợ thiếp giàu sang vinh hiển, xinh đẹp, nhiều tài. Nếu nằm ở đất không vong, hình, khắc, sát, dương nhận, tử, tuyệt, xung, bại thì chủ vợ thiếp nghèo hèn, xấu xí, gặp hình phạt, chết yểu, dâm loạn (?), tàn tật, hoặc chết khi sinh nở, không giúp được gì. Nếu nằm ở đất sinh, vượng, lộc, mã mà bị hình, xung, phá, hại thì vợ tuy sống lâu nhưng cũng chủ có tật trên mặt, nghèo khó. Nếu ở đất lộc, mã, quý nhân, tài khố mà mang hình, xung, khắc, sát thì chủ vợ tuy giàu sang nhưng chết sớm.
Nếu sao con cái nằm ở đất sinh, vượng, lộc, mã, quý nhân, quan, ấn và có can chi khác sinh trợ thì chủ con cái vinh hiển, thông minh, phần nhiều được con lo cho lúc tuổi già. Nếu có lộc, mã, quý nhân nhưng nằm ở đất tử, tuyệt thì tuy con thông minh tuấn tú, cũng không được con lo cho lúc tuổi già. Nếu ở đất sinh, vượng mà bị hình, xung, phá, hại thì có con nhưng con ngu đần ương bướng, hoặc tàn tật, vẫn lo cho cha mẹ lúc già. Nếu ở đất tử, tuyệt lại bị hình, xung, phá, hại, kiếp tài (can cùng hành với ta, chủ tranh đoạt) thì không nhờ được con; dù có con cũng chủ tàn tật, có tật trên mặt, hoặc bất tài.
Với số đàn bà: nếu sao con ở đất sinh, vượng thì chủ đông con. Nếu ở lộc, mã, quý nhân thì chủ con giàu sang phúc thọ. Nếu ở đất không vong, hình, khắc, sát cùng xung, dương nhận, tử, tuyệt thì chủ không nhờ được con. Nếu vị trí thiếp ở sinh vượng thì nên có con do thiếp sinh.
Phú nói: "Bàn về người nhà thì lo họ gặp tử tuyệt." Sách Tam mệnh nói: "Tứ trụ để xem chín đời họ hàng, tam nguyên (ba tầng của lá số: thiên nguyên là thiên can, địa nguyên là địa chi, nhân nguyên là các can ẩn trong địa chi) để phân biệt lục thân", chính là ý ấy.
Có người hỏi: Nhật chủ (can của ngày sinh, đại diện cho bản thân) là Giáp, Ất thì lấy Mậu, Quý làm cha mẹ. Nếu trong can chi của tứ trụ hoàn toàn không có Quý Thủy, chỉ có hai chữ Mậu, Nhâm hiện ở thiên can hoặc ẩn trong địa chi, thì lấy chữ nào làm cha mẹ?
Đáp: Bản kinh nói "can hiện ra ngoài có thì lấy can hiện ra ngoài, không có thì tìm trong chỗ ẩn", chính là thế. Như trong trụ không có chữ Quý mà chỉ có chữ Mậu, Mậu là cha của Giáp, Ất, thì từ cha mà tìm mẹ. Nếu không có mẹ thì lấy Nhâm làm mẹ, nhưng vẫn phải lấy Mậu làm cha. Mậu và Nhâm không phải là một cặp hôn phối (vì không hợp nhau), nên không phải con cái được dựng vợ gả chồng đúng lệ, mà ắt là thành thân khi đang có tang, hoặc mẹ hơn tuổi cha, hoặc đã lỡ một cuộc hôn nhân rồi mới lấy người khác.
Có người lại hỏi: Nhật chủ là Giáp, chi tháng và chi năm có Ất Mộc, chi giờ có Giáp Mộc, Ất ở trước Giáp ở sau, vậy ai là anh, ai là em?
Đáp: Không xét trước sau, chỉ lấy can mạnh làm anh, can yếu làm em. Con người sinh ra, trên có cha mẹ, dưới có vợ con, giữa có anh em; sự gắn bó hay chia lìa đều do mệnh. Bàn mệnh mà không xét đến lục thân thì đó là cái nhìn phiến diện. Nhưng người đời không hiểu lẽ đúng, lấy năm can dương làm mẹ, làm vợ, làm con gái, lấy năm can âm làm cha, làm chồng, làm con trai, thật là sai trái quá lắm.
Phép này dạy rằng: Giáp lấy Kỷ làm vợ, Ất cũng lấy Kỷ làm vợ, không nên lấy Mậu, vì Mậu là dương. Giáp lấy Canh làm con nối dõi, lấy Mậu làm cha, Quý làm mẹ; Ất cũng như vậy. Không câu nệ chính hay thiên, chỉ phân biệt âm dương: dương là nam, âm là nữ, đó là lẽ thuận lớn.
Thần bạch kinh nói: Người ngày Giáp lấy Đinh làm cha, Nhâm làm mẹ; người ngày Ất lấy Mậu làm cha, Quý làm mẹ; tám can còn lại theo lệ đó. Thuyết này không theo dương nam âm nữ, chỉ lấy âm sinh âm, dương sinh dương: can sinh ra ta là mẹ, can hợp với mẹ là cha, vì vợ chồng hợp nhau rồi mới sinh con. Với can dương thì thương quan là cha, chính ấn là mẹ. Với can âm thì chính tài là cha, thiên ấn là mẹ. Gặp sao cha thì không có cha mà phát đạt, gặp sao mẹ thì không có mẹ mà phát đạt (?). Khắc can năm thì bất lợi cho cha, khắc can tháng thì bất lợi cho mẹ. Can quỷ (can khắc ta) bất lợi cho cha, đảo thực (thiên ấn khắc thực thần) bất lợi cho mẹ. Thai nguyên (can chi tính theo tháng thụ thai) mà đan xen với tứ trụ thì có cha mẹ khác (cha dượng, mẹ kế). Thuyết ấy cũng thông.
Lại nói: Sinh trước hoặc sau ngày xuân phân, thu phân (hai ngày ngày đêm dài bằng nhau giữa mùa xuân và giữa mùa thu) mà ngày, giờ phạm Mão, Dậu thì chủ ly tán, cắt đứt ruột thịt, mất tổ nghiệp. Ngày hoặc giờ Tân Dậu gọi là "Bạch hổ lâm đình" (hổ trắng vào sân, điềm dữ): ở ngày thì khắc vợ, ở giờ thì khắc con, bất lợi cho ruột thịt. Mậu Thân, Mậu Dần gọi là "Lục đạo tiêu hư" (sáu nẻo tiêu tan trống rỗng), chủ bất lợi cho họ hàng. Ngày hoặc giờ Nhâm Tuất gọi là "Thiên hậu thất hành" (hoàng hậu trên trời mất nết), chủ bất lợi cho vợ con.
Quảng lục nói: Phàm số sinh giờ Thìn, Tuất, Sửu, Mùi chủ hại cha mẹ. Mang nhiều kiếp sát, vong thần (hai sao dữ chủ tai họa, mất mát), nguyên thần (sao dữ còn gọi là đại hao, chủ hao tổn), dương nhận thì cũng vậy. Ngày và giờ phạm hai lần vong thần thì khắc mẹ. Nếu giờ phạm Thìn, Tuất, Sửu, Mùi mà không phạm sao dữ thì cũng không khắc.
Thiên nguyên biến hóa thư nói: Phàm số sinh vào chỗ khí của sao cha mẹ tuyệt, yếu thì ắt hình khắc; mang nhiều sát thì chủ chia lìa, không nhất thiết phải sinh vào giờ tứ quý (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, ứng với tháng cuối của bốn mùa).
Xích bích nói: Phàm giờ phạm kiếp sát, dương nhận, dù không phải Thìn, Tuất, Sửu, Mùi cũng có khắc: phạm ở tứ duy (các chi ở bốn góc) thì khắc mẹ, phạm ở tứ chính (Tý, Ngọ, Mão, Dậu, ứng với bốn phương chính) thì khắc cha.
Trực đạo ca nói: Người sinh vào tứ quý mà trái lưng với mặt trời (?) thì ắt chủ cha mất trước.
Hồ Trung Tử nói: Tháng ngồi vào cô hư (theo mỗi tuần mười ngày, hai chi bị thiếu gọi là cô, hai chi đối diện với chúng gọi là hư, chủ cô độc, trống rỗng) thì anh em tàn tạ như hoa đường lệ héo úa (hoa đường lệ dùng để ví tình anh em).
Xích bích nói: Phàm có đủ Tỵ, Dậu, Sửu lại mang chữ Tân thì chủ ruột thịt chết ở quê người, không được đưa về chôn.
Quỷ Cốc di văn nói: Năm mộ (các chi mộ khố của năm hành) là đất che giấu, chôn cất, nên giờ dù có quý nhân cũng gây hại. Tứ mạnh (Dần, Thân, Tỵ, Hợi, ứng với tháng đầu của bốn mùa) là thần cô độc, đoạn tuyệt, mang sát thì ắt khắc.
Lạc Lộc Tử nói: Người nhà như nước với lửa, gặp nhau ở đất mộc dục (giai đoạn "tắm gội" ngay sau trường sinh trong vòng mười hai trạng thái, chủ sự trần trụi, bất ổn). Ruột thịt chia lìa giữa đường, sao cô thần quả tú (sao chủ cô độc, góa bụa) lại càng kỵ gặp cách giác (chỗ hai địa chi nằm ở giao giới giữa hai phương, như bị một góc ngăn cách, chủ chia cắt).
Bài ca xưa nói: Cách giác rõ ràng ở chỗ đầu Hợi Tý; ngày giờ phạm phải ắt chịu cô đơn. Nếu không phải sớm cách biệt cha mẹ, thì ắt là con vợ lẽ hoặc ở nhờ bên ngoài. Phạm nhiều lần thì chỉ nên sống một mình mới tốt. Lại lấy năm mà xét đến ngày: nhà vợ nếu không phải lo không có người, thì chính bản thân không chỉ mang một họ. Ở giờ thì con cháu ít lại muộn, nếu không thì con không ở trong nhà cha mẹ (?). Ở tháng thì anh em ắt ít, ở ngày thì phải phòng đổi vợ mấy lần.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video