Bàn về Dịch mã (một thần sát trong số mệnh, chủ về đi lại, di chuyển, thay đổi, thăng chức; tên gọi lấy hình ảnh ngựa của trạm dịch thời xưa dùng để chuyển công văn). [Chú: cung địa chi (mười hai chi Tý, Sửu, Dần… dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ và phương vị) đứng ngay sau cung Dịch mã gọi là Phan an (vịn yên ngựa), ví như người cưỡi ngựa phải có yên; cho nên bàn về Dịch mã phải xét cả Phan an.]
Dịch mã bắt nguồn từ số Tiên thiên của tam hợp. Tiên thiên số là con số cố định gán cho mỗi địa chi: Tý và Ngọ là 9, Sửu và Mùi là 8, Dần và Thân là 7, Mão và Dậu là 6, Thìn và Tuất là 5, Tị và Hợi là 4. Tam hợp là ba địa chi kết lại thành một "cục" mang một hành trong ngũ hành; ngũ hành là năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Theo số Tiên thiên, Dần là 7, Ngọ là 9, Tuất là 5, cộng lại được 21. Vì thế đếm xuôi từ Tý đủ 21 cung thì dừng ở Thân, Thân là Dịch mã của Hỏa cục (Dần Ngọ Tuất).
Số của Hợi, Mão, Mùi là 4, 6 và 8, cộng lại được 18. Vì thế đếm xuôi từ Tý đủ 18 cung thì dừng ở Tị, Tị là Dịch mã của Mộc cục (Hợi Mão Mùi).
Mộc cục và Hỏa cục là cục dương, nên bắt đầu từ Tý, nơi một khí dương sinh ra, mà đếm xuôi. Kim cục và Thủy cục là cục âm, nên bắt đầu từ Ngọ, nơi một khí âm sinh ra, mà đếm ngược.
Số của Thân, Tý, Thìn là 7, 9 và 5, cộng lại được 21. Vì thế đếm ngược từ Ngọ đủ 21 cung thì được Dần, Dần là Dịch mã của Thủy cục (Thân Tý Thìn).
Số của Tị, Dậu, Sửu là 4, 6 và 8, cộng lại được 18. Vì thế đếm ngược từ Ngọ đủ 18 cung thì được Hợi, Hợi là Dịch mã của Kim cục (Tị Dậu Sửu). Phép tính Dịch mã được lập ra từ đó.
Có thuyết cho rằng ngựa mang khí truyền đi nhận lại và có công làm thay cho người. Ví như người đang ốm không tự đi được, phải đợi con đến đón. Cho nên ở chỗ mình rơi vào giai đoạn "Bệnh" mà gặp hành con thì chỗ ấy là Dịch mã. Hành con là hành do mình sinh ra. "Bệnh" là một giai đoạn trong Trường sinh mười hai cung, tức mười hai giai đoạn thịnh suy của mỗi hành: Trường sinh, Mộc dục, Quan đới, Lâm quan, Đế vượng, Suy, Bệnh, Tử, Mộ, Tuyệt, Thai, Dưỡng.
Lại có thuyết nói: Dịch mã là cái tên gượng đặt cho khí của ngũ hành đang chờ được đem ra dùng. Âm dương nương tựa và ẩn náu trong nhau, khí của các mùa xoay vòng nối tiếp. Điều đó cũng như ngày nay đặt trạm dịch để truyền mệnh lệnh, đón người đến, đưa người đi. Khí lúc ẩn thì như trạm, khí lúc động thì như ngựa.
Dần Ngọ Tuất thuộc Hỏa, trong đó có Thủy ẩn sẵn. Gặp ngôi Thân là nơi sinh ra Thủy thì Thủy được phát lộ, rồi trong dương có âm động mà biến hóa. Thân Tý Thìn thuộc Thủy, trong đó có Hỏa ẩn sẵn. Gặp Dần thì… (đoạn sau dường như lẫn sang mục khác (?)): sao Quan phù đi cùng thì chủ việc quan, sợ hãi; vào nhà cửa thì chủ cãi cọ, sợ hãi; chỉ nên lấy điều lành trong năm mà đề phòng, xét đoán (?).
Người sinh năm Dần, Ngọ, Tuất có Dịch mã ở Thân. Năm can dương ngồi trên Thân thì có các loại ngựa sau. Thiên can là mười chữ Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý; năm can dương là Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm.
- Gặp Giáp Thân là ngựa Tiệt lộ không vong (?). Tiệt lộ không vong là thần sát xấu, nghĩa là "chặn đường, trống rỗng", chủ việc bị cản trở, hư hao.
- Gặp Bính Thân là ngựa Đại bại, tức ngựa thua lớn.
- Gặp Mậu Thân là ngựa Phúc tinh nằm ẩn. Phúc tinh là sao chủ phúc lành.
- Gặp Canh Thân là ngựa gặp Thiên quan, tức cửa ải trời.
- Gặp Nhâm Thân là ngựa Đại bại. [Còn gọi là ngựa hèn, chủ cả đời bôn ba, tiền của tiêu tán. Bốn ngựa Nhâm Thân, Giáp Thân, Bính Thân, Mậu Thân chủ nhiều bệnh tật, chìm rồi lại nổi, nổi rồi lại chìm, hay chuốc lấy thị phi.]
Những điều trên ứng nghiệm vào năm, tháng, ngày, giờ Tị Dậu Sửu và Thân (?).
Người sinh năm Thân, Tý, Thìn có Dịch mã ở Dần. Năm can dương ngồi trên Dần thì có các loại ngựa sau.
- Gặp Giáp Dần là ngựa Chính lộc Văn tinh. Lộc là cung mà Thiên can được hưởng bổng lộc; Giáp có lộc ở Dần. Văn tinh là sao chủ văn chương, học vấn.
- Gặp Bính Dần là ngựa Phúc tinh.
- Gặp Mậu Dần là ngựa nằm ẩn.
- Gặp Canh Dần là ngựa phá lộc, tức ngựa làm hỏng bổng lộc.
- Gặp Nhâm Dần là ngựa Tiệt lộ, tức ngựa bị chặn đường.
Những điều trên ứng nghiệm vào năm, tháng, ngày, giờ Hợi Mão Mùi và Dần (?).
Người sinh năm Tị, Dậu, Sửu có Dịch mã ở Hợi. Năm can âm ngồi trên Hợi thì có các loại ngựa sau; năm can âm là Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý.
- Gặp Ất Hợi là ngựa Thiên đức. Thiên đức là thần sát lành, chủ được trời che chở. [Còn gọi là ngựa hèn.] Vì trong ngựa này địa chi lại sinh ra Thiên can (Hợi Thủy sinh Ất Mộc), nên chủ chìm đắm, không làm nên việc, chỉ uổng công thông minh. [Còn gọi là ngựa Tuyệt.]
- Gặp Đinh Hợi là ngựa Thiên Ất. Thiên Ất quý nhân là thần sát lành bậc nhất, chủ được người quyền quý giúp đỡ. [Đây là ngựa ở giai đoạn Lâm quan, tức giai đoạn khí đã trưởng thành, sắp cực thịnh.]
- Gặp Kỷ Hợi là ngựa vượng lộc. [Đây là ngựa Trường sinh, tức ngựa ở giai đoạn mới sinh ra.]
- Gặp Tân Hợi là ngựa chính lộc. [Lại là ngựa ở giai đoạn Bệnh.]
- Gặp Quý Hợi là ngựa Đại bại. [Lại là ngựa Lâm quan.]
Những điều trên ứng nghiệm vào năm, tháng, ngày, giờ Thân Tý Thìn và Hợi (?).
Người sinh năm Hợi, Mão, Mùi có Dịch mã ở Tị. Năm can âm ngồi trên Tị thì có các loại ngựa sau.
- Gặp Ất Tị là ngựa chính lộc.
- Gặp Đinh Tị là ngựa vượng khí.
- Gặp Kỷ Tị là ngựa Cửu thiên lộc khố, tức ngựa mang kho lộc trên chín tầng trời.
- Gặp Tân Tị là ngựa Tiệt lộ. [Có thuyết nói: nếu gặp quý nhân thì được nửa phần tốt.]
- Gặp Quý Tị là ngựa Thiên Ất nằm ẩn. [Có thuyết nói: gặp quý nhân thì tốt.]
Những điều trên ứng nghiệm vào năm, tháng, ngày, giờ Dần Ngọ Tuất và Tị (?).
Phàm trong trụ có Dịch mã, nếu không gặp các thần sát xấu là Không vong, Phá, Bại, Giao, Thoái, Phục thần thì mới vinh hiển. Trụ là bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi cột gồm một can một chi; Không vong là trống rỗng, hư hao; Phá là phá hỏng; Bại là suy bại; Giao, Thoái, Phục thần chủ chuyển giao, lùi bước, ẩn phục. Nếu lại được hỗ lộc, tức lộc của các trụ đổi chỗ cho nhau, và có thần quý Thiên Ất cùng nằm ở cung Dịch mã, lại được các thần sát khác hợp vào, thì làm quan nắm quyền lớn, sang trọng ở chốn triều đình.
Dịch mã ở trụ giờ là bậc quý cao nhất, ở trụ ngày là bậc quý vừa, ở trụ tháng chỉ là thường dân.
- Ngựa ở giai đoạn Mộ khố (kho chứa, nơi khí thu cất lại) chủ niềm vui thời niên thiếu.
- Ngựa ở giai đoạn Đế vượng (cực thịnh) giúp vinh hiển thời tráng niên.
- Ngựa ở giai đoạn Trường sinh thì về già mới toại ý, mà chức quan thấp, phải nhậm chức nơi xa.
Ví như Mộc trường sinh ở Hợi, vượng ở Mão, nhập khố ở Mùi; các hành khác theo đó mà suy ra.
Lạc Lục Tử (tác giả sách số mệnh cổ "Lạc Lục Tử tam mệnh tiêu tức phú") nói: "Có ngựa Trường sinh chưa chắc đã có ngựa, quay lưng với lộc chưa chắc đã không có lộc. Hãy xem vượng hay khố, chứ đừng hỏi quay lưng hay được sinh. Chỗ tinh diệu là ở lẽ thêm bớt, đầy vơi."
Lại nói: Dịch mã là thần phát động niềm vui mừng trong tam mệnh. Tam mệnh là ba phần của số mệnh: lộc ứng với Thiên can, mệnh ứng với địa chi, thân ứng với nạp âm. Nạp âm là hành riêng gán cho mỗi cặp can chi trong sáu mươi Giáp Tý, ví như Giáp Tý thuộc Kim.
Người gặp Dịch mã, nếu là quân tử thì thường ở ngôi vinh hiển, nếu là kẻ thường dân thì chủ được sung túc.
Đại vận, tiểu vận và hành niên đi đến cung này thì chủ được làm quan và có niềm vui thăng chuyển. Đại vận là chặng vận mười năm; tiểu vận là vận từng năm tính theo tuổi; hành niên là năm đang đi qua.
Tiểu vận và hành niên hợp với Dịch mã cũng chủ thăng quan, được lộc. Ví như người sinh năm Giáp Tý có Dịch mã ở Dần, tiểu vận và Thái tuế (năm đang đến) đi đến Hợi, mà Hợi hợp với Dần.
Ngựa lại có mười hai loại.
Một là Khoản đoạn, tức ngựa hèn đi chậm chạp. Đó là người Tị Dậu Sửu được Nhâm Hợi (?), người Hợi Mão Mùi được Bính Tị (?), người Thân Tý Thìn được Giáp Dần, người Dần Ngọ Tuất được Mậu Thân.
Hai là Quyết đề, tức ngựa vấp vó. Đó là tứ trụ tuy có Dịch mã nhưng ngày sinh gặp thần Không vong.
Ba là Chiết túc, tức ngựa gãy chân. Đó là tháng thai (tháng thụ thai, tính lùi từ tháng sinh) mang Dịch mã, mà ngày, giờ mang Mộc dục. Mộc dục là giai đoạn "tắm gội" ngay sau Trường sinh, khí còn non yếu.
Người Thân Tý Thìn mà trong trụ có đủ cả ba chi ấy, lại gặp Dần làm Dịch mã, thì như ba người cưỡi chung một ngựa, cũng gọi là gãy chân. Người Hợi Mão Mùi có đủ cả ba chi mà gặp Dịch mã thì dù có chức quan sang, rốt cuộc cũng thành hèn hạ. Nếu chỉ có một chi ngồi ở đó thì thời trẻ tuy yên ổn, về sau vẫn nghèo.
Bốn là Vô lương, tức ngựa không có cỏ ăn. Đó là ngày sinh gặp Dịch mã, mà Dịch mã lại "ăn" Thái tuế (?), lại thêm giờ sinh rơi vào Không vong. Ví như người Giáp Tý sinh ngày Nhâm Dần mà giờ lại rơi vào Không vong.
Năm là Bất xuất cứu, tức ngựa không ra khỏi chuồng. Đó là tháng thai mang Dịch mã nhưng không gặp quý nhân, không gặp Lộc đường (cung lộc) và rơi vào Không vong.
Sáu là Tê phong, tức ngựa hí trong gió. [Phần giải thích bị thiếu.]
Bảy là Xu đồ, tức ngựa rảo bước trên đường. Đó là Dịch mã tuy có lộc nhưng lộc nằm ở Không vong.
Tám là Phụ thi (?), tức ngựa cõng xác. Trong mười hai loại Dịch mã, chỉ Phụ thi là đáng sợ nhất: gặp lộc liền thành xác chết.
Xét trong tuần Giáp Tý (tuần là nhóm mười cặp can chi liên tiếp bắt đầu bằng can Giáp trong sáu mươi Giáp Tý), người Tị Dậu Sửu có Dịch mã ở Hợi: người Ất Sửu gặp Đinh Hợi, người Kỷ Tị gặp Ất Hợi, người Quý Dậu gặp Quý Hợi.
- Người Ất Sửu được ngựa Hợi thì kỵ tháng, ngày, giờ Dần.
- Người Kỷ Tị được ngựa Hợi thì kỵ tháng, ngày, giờ Thân.
- Người Quý Dậu được ngựa Hợi cũng kỵ tháng, ngày, giờ Dần.
Có một trong các trường hợp này thì gọi là Phụ thi.
Cũng vậy với người Hợi Mão Mùi trong tuần Giáp Ngọ: người Ất Mùi gặp Tân Tị, người Kỷ Hợi gặp Kỷ Tị, người Quý Mão gặp Đinh Tị.
- Người Ất Mùi được ngựa Tị thì kỵ tháng, ngày, giờ Dần.
- Người Kỷ Hợi được ngựa Tị thì kỵ tháng, ngày, giờ Thân.
- Người Quý Mão được ngựa Tị cũng kỵ tháng, ngày, giờ Dần.
Đều là Phụ thi. Các tuần khác theo đó mà suy ra.
Chín là Thực sô, tức ngựa ăn cỏ khô. Đó là Dịch mã khắc giờ sinh. Giả như Dịch mã thuộc Kim mà giờ sinh thuộc Mộc, loại này gọi là ngựa ăn cỏ khô.
Mười là Thừa hiên, tức ngồi xe có mui của bậc đại phu. Đó là tháng thai và ngày sinh mang cả lộc lẫn Dịch mã. Giả như người Giáp Thân sinh giờ Canh Dần hay Giáp Dần, lại có tháng thai Canh Dần.
Mười một là Thừa diêu, tức ngồi xe nhẹ của sứ giả. Đó là can và chi đều được hợp với Thái tuế, lại trong tháng, ngày, giờ sinh gặp quý nhân và Dịch mã. Giả như người Đinh Hợi sinh tháng tư (tháng Tị), ngày Nhâm Dần, giờ Kỷ Dậu: tháng ngồi đúng Dịch mã, còn Dậu là quý nhân.
Mười hai là Vô bí, tức ngựa không có dây cương. Đó là thần quý nhân rơi vào Không vong, còn lộc ở đất Tuyệt, tức giai đoạn khí đã đứt hẳn.
Mười hai loại Dịch mã kể trên phải dùng ý mà cân nhắc thêm bớt, thì họa phúc tự hiện rõ.
- Khoản đoạn thì cả đời lận đận, chỉ làm được "tuyển nhân", tức người chờ được tuyển bổ, quan nhỏ chưa có chức thực.
- Vô lương thì không được hưởng bổng lộc của nhà vua.
- Bất xuất cứu thì không được đi nhậm chức nơi nào.
- Chiết túc thì mất hẳn.
- Quyết đề thì ngã rồi lại đứng dậy được.
- Vô bí thì cả đời cô độc, nghèo lạnh.
- Thực sô thì quan đến lục phẩm, tức bậc thứ sáu trong chín bậc quan.
- Tê phong thì chỉ có tiếng hão.
- Xu đồ thì uổng công cầu lộc.
- Thừa diêu thì được kiêm thêm chức.
- Thừa hiên thì làm đến Tam công, tức ba chức quan cao nhất triều đình.
- Phụ thi thì được làm quan liền chết.
Có cách can chi hợp mã. Như người Thân Tý Thìn có Dịch mã ở Dần: Giáp Dần gặp Kỷ Hợi là hợp, Bính Dần gặp Tân Hợi là hợp. Ở đây Giáp hợp Kỷ, Bính hợp Tân là thiên can hợp; Dần hợp Hợi là địa chi hợp. Cách này chủ chức quan cao trọng.
Có cách Mã đầu đới kiếm, tức đầu ngựa mang kiếm. Đó là trên Dịch mã có can Canh, Tân (thuộc Kim), hoặc nạp âm thuộc Kim. Cách này chủ danh tiếng vang dội nơi biên cương.
Có cách Mã sậu thiên đình, tức ngựa phi lên sân trời. Đó là người hành Mộc được Hợi mà gặp Tân Hợi.
Lại có trường hợp can trên Dịch mã gặp được lộc. Như người sinh năm Nhâm thuộc Dần Ngọ Tuất (?): từ can Giáp độn ra được can Mậu (độn là phép suy can theo chi), lộc của Mậu ở Kỷ Tị (?), đó là thiên đình; lại gặp Kỷ được Dậu hợp vào thì đúng cách (?). Cách này chủ làm quan đến bậc cao nhất.
Có cách cung thứ hai sau Dịch mã là ngựa Cửu địa, tức ngựa chín tầng đất. Cách này chủ giữ chức gần triều vua.
Có cách Thiên mã quý thần. Đó là trong năm sinh không thấy Dịch mã, thì dùng phép Ngũ hổ độn để suy ra can trên cung Dịch mã là can gì. Ngũ hổ độn là phép lấy can năm để suy ra can của tháng Dần, rồi suy tiếp ra can của các cung khác. Can ấy gặp Thiên Ất quý nhân, mà can mà Thiên Ất ngồi lại thấy quý nhân ở trên cung Dịch mã, thì là cách này. Bậc quý không dưới tam phẩm.
Có cách Một cọc buộc hai ngựa (?).
- Người Dần Ngọ Tuất gặp nhiều Bính Thân.
- Người Thân Tý Thìn gặp nhiều Canh Dần.
- Người Tị Dậu Sửu gặp nhiều Kỷ Hợi.
- Người Hợi Mão Mùi gặp nhiều Quý Tị.
Can trên Dịch mã khắc chi thì chủ nhiều cơn kinh hãi, hiểm nghèo. Nếu bốn ngựa tụ ở trụ giờ hoặc trụ năm thì chủ được phong tước.
Lại có cách dưới Dịch mã, can chi của tháng, ngày, giờ sinh có đủ cả Ngự (người đánh xe) và Tùng (người theo hầu) (?), mà Dịch mã lại khắc bản thân, thì nhất định được quý hiển. Cung đứng trước Dịch mã một cung là Ngự, cung đứng sau một cung là Tùng.
Giả như người Giáp Tý mệnh Kim (nạp âm của Giáp Tý thuộc Kim), sinh tháng giêng, ngày Tân Sửu, giờ Mão:
- Người tuổi Tý có Dịch mã ở Dần, tháng giêng là Dần, lại gặp lộc của Giáp ở Dần.
- Bản mệnh Tý và ngày sinh Sửu nằm sau Dịch mã, là Tùng; giờ Mão nằm trước Dịch mã, là Ngự.
- Dịch mã là Bính Dần, nạp âm thuộc Hỏa, khắc được Giáp Tý thuộc Kim.
Cho nên chủ quý hiển.
Có cách có Dịch có Mã, chủ địa vị lên đến công hầu. Can là Mã, chi là Dịch.
Như người Mậu Tuất có Dịch mã ở Thân, lại được Canh Thân. Can chi Canh Thân đều thuộc Kim, đến Thân là Lâm quan. Can chi Mậu Tuất đều thuộc Thổ, đến Thân là Trường sinh. Can chi của bản mệnh và của Dịch mã đều có khí (?). Đó là có Dịch có Mã.
Lại như người Nhâm Ngọ có Dịch mã ở Mậu Thân. Mậu Thổ đến Thân là Trường sinh, can Nhâm Thủy của bản mệnh đến Thân cũng là Trường sinh, còn Ngọ Hỏa đến Thân là đất Suy. Bản mệnh can vượng mà chi suy, đó là có Mã không có Dịch.
Lại như người Đinh Sửu có Dịch mã ở Tân Hợi. Tân Kim đến Hợi là đất Bệnh, can Đinh Hỏa của bản mệnh đến Hợi là Tuyệt, còn Sửu Thổ đến Hợi là Lâm quan. Bản mệnh can suy mà chi vượng, can của Dịch mã cũng suy, đó là có Dịch không có Mã.
Có thuyết lại lấy người Dần Ngọ Tuất gặp Canh mà không có Thân là có Mã không có Dịch, gặp Thân mà không có Canh là có Dịch không có Mã. Cách hiểu ấy cũng thông.
Có cách Dịch mã khắc thân. Đó là cung Dịch mã chế ngự được tháng sinh. Như người Dần Ngọ Tuất có Dịch mã ở Thân, Thân thuộc Kim chế được tháng Dần, Mão thuộc Mộc. Giả như người Giáp Tý sinh vào tháng Thìn, Tuất, Sửu, Mùi (?).
Cách này chủ quan lộc dễ cầu, đường làm quan không trở ngại, thời trẻ hanh thông sung sướng, làm quan thanh liêm, hiển đạt. Người thường gặp cách này thì khá giàu.
Có cách Mã tài khố, tức kho của cải của ngựa. Đó là cung mà Dịch mã khắc đi vào Mộ. Như Dịch mã ở Thân, Thân thuộc Kim khắc Mộc, Mộc đến Mùi là Khố.
Cách này chủ cả đời đi khắp bốn phương, thu được nhiều của cải.
Có cách Anh linh quán mã, tức khí linh thiêng xuyên qua ngựa. Đó là nơi Trường sinh của chân khí ngũ hành, phía dưới lại gặp Dịch mã.
Cách này chủ làm quan sứ "trì tiết án bộ", tức được vua trao cờ tiết làm tin để đi tuần xét các địa phương.
Có cách Nam phương Ly minh mã, tức ngựa sáng ở phương nam, cửa Ly. Ly là một quẻ trong bát quái, ứng với phương nam, lửa và ánh sáng.
Theo cách tính thông thường, người tuổi Mùi có Dịch mã ở Tị, tuổi Sửu ở Hợi, tuổi Thìn ở Dần, tuổi Tuất ở Thân. Nhưng Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là ngôi của Thổ, mà Thổ lấy nơi sinh ra mình làm Dịch mã (?), nên người Thìn, Tuất, Sửu, Mùi có ngựa bay ở Ngọ, gọi là ngựa ở cửa Ly phương nam.
Ai gặp cách này thì ưa Tý và Ngọ xung nhau, gọi là ngựa bay. Nếu gặp roi thúc ngựa (cung xung động Dịch mã) mà vào được cách thì chủ quý hiển.
Dịch mã có trong và đục.
- Giáp Tý được Bính Dần: lộc và Dịch mã cùng một chỗ. Lại thêm Bính là Thực thần của Giáp, ngồi trên ngựa Trường sinh. Thực thần là hành do can mình sinh ra và cùng tính âm dương với can mình, chủ ăn uống, phúc lộc.
- Đinh Sửu được Đinh Hợi: đó là Thiên Ất và Thiên quan, ngồi trên ngựa Lâm quan. Thiên quan là thần sát chủ chức quan.
Nếu ngồi trên ngựa Trường sinh hay Lâm quan, hoặc mang thực lộc và quý khí, thì gặp một bằng gặp trăm.
Nếu ngồi trên ngựa ở Bệnh, Tuyệt hay Không vong, lại gặp Phá, Bại, Giao, Thoái, Phục thần, thì gặp mà như không gặp. Dù có làm quan cũng chỉ là chức thô kệch, đục, hèn kém, không phải chức thanh cao, trọng yếu.
Lại nói: xem Dịch mã phải phân biệt các loại tứ chuyên, danh vị, sinh vượng, bệnh tuyệt, đà bảo, hàm hoa, cùng đảo thực và hỗ hoán. Cái tốt xấu, vinh nhục trong đó phải xét kỹ qua năm, vận và roi thúc ngựa.
- Tứ chuyên, tức bốn ngựa thuần một hành: như người Thân Tý Thìn có Dịch mã ở Dần. Dần gặp Giáp Dần, Thân gặp Canh Thân, Tị gặp Đinh Tị, Hợi gặp Quý Hợi; can và chi cùng một hành.
- Danh vị: trong ngựa gặp Thực thần, như Giáp gặp Bính, Ất gặp Đinh; tức là trên ngựa được "ăn".
- Tứ sinh: Tân Tị, Giáp Thân, Kỷ Hợi, Bính Dần; nạp âm của chúng tự ngồi ở chỗ sinh.
- Tứ bệnh: là tự ngồi ở chỗ Tử, chỗ Tuyệt. Như nạp âm của năm sinh thuộc Kim mà Kim tuyệt ở Dần.
- Đà bảo, tức ngựa chở của báu: như Giáp Tý gặp Mậu Dần, đầu ngựa mang Thiên tài (tiền của ngoài dự tính). Hoặc nạp âm khắc Dịch mã thì thành tài, như loại Thực thần. Ví như người Giáp Dần gặp ngày hay giờ Bính Thân, người Giáp Thân gặp ngày hay giờ Bính Dần.
- Hàm hoa, tức ngựa ngậm hoa: nạp âm ở chỗ Lâm quan mà gặp Dịch mã. Như Canh Thân, Nhâm Tý, Mậu Thìn đều có nạp âm thuộc Mộc, gặp ngựa ở Dần là đất Lâm quan của Mộc.
Lại có ngựa sinh thành và ngựa danh vị, cùng với lộc bàn ở trên, đều chủ quý hiển.
Phàm người gặp Dịch mã thì ưa chuyên nhất và vượng, mà ghét Không vong; pha tạp thì không thành đạt. Ghét gặp Tử, Tuyệt, mà ưa gặp Thực thần, thấy tài, như vậy là có ích.
Người buôn bán phần nhiều ưa Đà bảo, phụ nữ sợ nhất Hàm hoa. Đà bảo thì giàu, Hàm hoa thì dâm.
Hàm hoa càng kỵ người hành Mộc gặp Canh Dần. Người Ất Hợi gặp Ất Tị, Đinh Mão gặp Đinh Tị, Kỷ Mùi gặp Kỷ Tị thì càng nặng: đàn ông phần nhiều dâm đãng, đàn bà phần nhiều có tư tình. Gặp trong vận thì cũng đoán như trên.
Lại nói: Dịch mã sợ nhất can thần "đảo thực", tức bị ăn ngược lại. Đó là can khắc mất Thực thần của mình. Như Ất Dậu gặp Quý Hợi là Dịch mã, nhưng Quý lại khắc Đinh là Thực thần của Ất, nên ngược lại "ăn" mất phần của ta; đó gọi là "Ất với Quý không cùng một hạng".
Lúc roi thúc ngựa phát động thì xem hỗ hoán, tức sự đổi chỗ cho nhau. Như người tuổi Thìn có Dịch mã ở Dần:
- Nếu Thái tuế ở Thân xung động Dần thì Thái tuế là roi thúc.
- Nếu tiểu vận ở Thân thì tiểu vận là roi thúc.
Phần nhiều chủ có sự di động.
Lại xem Thân và Dần đổi chỗ cho nhau thế nào. Như Canh Thân gặp Giáp Dần: Canh Thân có nạp âm thuộc Mộc, đến Dần là Lâm quan; Giáp Dần có nạp âm thuộc Thủy, đến Thân là Trường sinh. Hai bên hòa nhau thì tốt, khắc nhau thì trì trệ. Nếu cả hai bên đổi chỗ mà đều không có khí thì động suông hoặc thất ý; có khí thì chủ được tiền của.
Tứ mã triều nguyên, tức bốn ngựa chầu về gốc: nếu tốt thì vinh hiển, nếu xấu thì phá nhà, mất nghiệp. Nếu là người tu hành, nhà sư hay đạo sĩ, thì thích đi vân du.
Trẻ nhỏ và người già đều không lợi khi gặp Dịch mã.
Trẻ từ ba tuổi đến dưới mười hai tuổi, hoặc Dịch mã bị tiểu vận, Thái tuế xung, hoặc gặp nhiều ngựa Lâm quan, thì chủ bị tai ách kinh phong, té ngã.
Người già trên năm mươi tuổi, hoặc vận và Thái tuế cưỡi lên Dịch mã, thì chủ bị khí hư, đau lưng, đau chân. Cũng như lộc của người già gặp Bệnh thì hay nôn thức ăn. Người trẻ khỏe gặp vậy thì hay phát bệnh.
Bởi lẽ người già và trẻ nhỏ đều không chịu nổi việc cưỡi ngựa, vì trong ngũ hành, Dịch mã là thần chủ về động và nhảy nhót.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video