Bàn về Thiên đức và Nguyệt đức
Chữ "đức" là nói việc làm lợi cho muôn vật, cứu giúp con người, che lấp điều dữ (?) mà làm nên điều lành. Thiên đức là thế này: một vòng trời (chu thiên, tức vòng tròn bầu trời mà mặt trời đi hết trong một năm) có ba trăm sáu mươi lăm độ hai mươi lăm phân rưỡi (độ là đơn vị đo cung trên vòng trời; phân là phần nhỏ của độ). Vòng trời chia thành mười hai cung (mười hai phần bằng nhau, mỗi phần mang tên một địa chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi), ứng với mười hai phân dã (vùng đất dưới mặt đất được coi là ứng với từng khu vực trên trời). Mỗi cung chiếm ba mươi độ, cộng lại là ba trăm sáu mươi độ. Ngoài ra còn dư năm độ hai mươi lăm phân rưỡi, rải vào mười hai cung phụ là Giáp, Canh, Bính, Nhâm, Ất, Tân, Đinh, Quý (tám thiên can, ở đây dùng làm tên phương vị) và Càn, Khôn, Cấn, Tốn (tên bốn quẻ trong Bát quái, ở đây chỉ bốn hướng chéo: Càn là tây bắc, Khôn là tây nam, Cấn là đông bắc, Tốn là đông nam). Những chỗ này gọi là "thần tàng sát một" (nơi thần lành ẩn mình, sát khí, tức khí dữ gây hại, phải tiêu mất). Mỗi cung phụ được bốn mươi bốn phân.
Vì thế, trong bốn cung Tý, Ngọ, Mão, Dậu có Giáp, Canh, Bính, Nhâm: trong Tý có Nhâm, trong Mão có Giáp, trong Ngọ có Bính, trong Dậu có Canh. Trong bốn cung Thìn, Tuất, Sửu, Mùi có Ất, Tân, Đinh, Quý: trong Sửu có Quý, trong Thìn có Ất, trong Mùi có Đinh, trong Tuất có Tân. Trong bốn cung Dần, Thân, Tỵ, Hợi có Càn, Khôn, Cấn, Tốn: trong Dần có Cấn, trong Tỵ có Tốn, trong Thân có Khôn, trong Hợi có Càn. Mười hai vị trí cung này có thể xoay điều dữ thành điều lành, nên gọi là Thiên đức (cái đức của trời).
Nguyệt đức (cái đức theo tháng) là phương được tam hợp chiếu tới (tam hợp: ba địa chi cách đều nhau trên vòng tròn kết thành một nhóm cùng một hành, như Thân-Tý-Thìn thuộc Thủy), là nơi mặt trời và mặt trăng gặp nhau. Nhóm Thân-Tý-Thìn hội ở Dậu, ra ở Canh, nhập viên (vào nơi trú, tức vị trí chính) ở Nhâm (?). Nhóm Hợi-Mão-Mùi hội ở Ngọ, ra ở Bính, nhập viên ở Giáp. Nhóm Dần-Ngọ-Tuất hội ở Mão, ra ở Giáp, nhập viên ở Bính. Nhóm Tỵ-Dậu-Sửu hội ở Tý, ra ở Nhâm, nhập viên ở Canh. Cho nên Nhâm, Giáp, Bính, Canh gọi là Nguyệt đức; còn Thiên đức của bốn tháng Thìn, Mùi, Tuất, Sửu (tháng ba, sáu, chín, mười hai âm lịch) cũng thuộc về đó (tức trùng với Nguyệt đức). Bởi cung mà mặt trời, mặt trăng chiếu tới thì mọi diệu trên trời (diệu: các sao sáng, các thiên thể) và sát dưới đất đều có thể bị chế ngự, cho nên có thể xoay điều dữ thành điều lành.
Hồ Trung Tử nói: Thiên đức là đức thuộc dương. Tháng giêng bắt đầu từ Hợi, tức thìn (vị trí địa chi) đứng trước quẻ Càn một bậc, rồi đi xuôi: tháng giêng ở Hợi, tháng hai ở Tý, tháng ba ở Sửu, tháng tư ở Dần, tháng năm ở Mão, tháng sáu ở Thìn, tháng bảy ở Tỵ, tháng tám ở Ngọ, tháng chín ở Mùi, tháng mười ở Thân, tháng mười một ở Dậu, tháng mười hai ở Tuất. Nguyệt đức là đức thuộc âm. Tháng giêng bắt đầu từ Mùi, tức thìn đứng sau quẻ Khôn một bậc, rồi đi xuôi: tháng giêng ở Mùi, tháng hai ở Thân, tháng ba ở Dậu, tháng tư ở Tuất, tháng năm ở Hợi, tháng sáu ở Tý, tháng bảy ở Sửu, tháng tám ở Dần, tháng chín ở Mão, tháng mười ở Thìn, tháng mười một ở Tỵ, tháng mười hai ở Ngọ. Phái Ngũ tinh (môn đoán mệnh dựa vào vị trí các sao như Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ tinh) bàn Thiên đức, Nguyệt đức theo cách nói sau này, còn cách nói trước là Thiên đức, Nguyệt đức quý nhân (sao tốt giúp đỡ người) thuộc hệ thiên can, địa chi; đó là chỗ khác nhau.
Diêm Đông Tẩu nói: Thần quý ở đúng ngôi thì các sát đều ẩn nấp; hai đức nâng đỡ thì mọi điều dữ đều tan. Phàm trong mệnh (lá số giờ, ngày, tháng, năm sinh) có mang điều dữ, sát khí mà được hai đức này nâng đỡ, hóa giải, thì cái dữ không đến nỗi nặng. Nhưng cần thấy ở trụ ngày, còn ở trụ giờ thì không bị khắc, xung, hình, phá (các quan hệ chống đối, va chạm, tổn hại giữa các can chi) mới tốt. Người nào có được thì cả đời yên ổn, không dính hình phạt, không gặp trộm cướp; dẫu gặp tai họa dữ cũng tự nhiên tiêu tan. Nếu đi cùng với Tam kỳ (bộ ba thiên can liền nhau được coi là quý, như Giáp-Mậu-Canh) và Thiên Ất quý nhân (sao quý nhân bậc nhất, chủ được người trên giúp đỡ) thì càng tốt lành.
Hoặc khi Tài (sao tiền của), Quan (sao chức vị), Ấn thụ (sao che chở, học vấn, ấn tín quan chức), Thực thần (sao phúc lộc, ăn uống, tài năng tỏa ra) biến thành đức, thì tùy theo cái được biến mà phúc tăng gấp đôi. Nếu thuộc quý cách (cách cục lá số sang quý) thì chủ đỗ đạt cao trong khoa cử, được vua yêu dùng, hoặc nhờ ơn tổ tiên che chở mà cũng được hiển đạt. Nếu thuộc tiện cách (cách cục lá số thấp kém) thì cả đời no ấm, phúc và thọ đều đủ; dẫu có lận đận, trắc trở cũng biết giữ phận, yên chịu cảnh nghèo, vẫn không mất tư cách người quân tử. Mệnh nữ có được phần nhiều làm vợ người sang quý.
Sách Tam mệnh linh nói: Thiên đức là thìn phúc đức của ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Người gặp được thì chủ lên ngôi đài phụ (hàng đại thần, tể tướng giúp vua); nếu có thêm Nguyệt đức đi cùng thì càng tốt, dẫu có điều dữ, sát khí cũng chủ thanh cao, hiển đạt. Sách Tử Bình phú nói: "Ấn thụ cùng ở với Thiên đức thì không phạm hình phạt của quan, đến già không tai ương." Vậy là Thiên đức mạnh hơn Nguyệt đức.
Xét lịch Đại Thống (bộ lịch chính thức của triều Minh) thì có Thiên đức hợp và Nguyệt đức hợp, là thìn mà các hành ăn khớp với nhau (hợp: hai thiên can kết đôi với nhau, như Bính hợp Tân). Nguyệt đức hợp như: tháng giêng Bính hợp với Tân, tháng hai Giáp hợp với Kỷ, tháng ba Nhâm hợp với Đinh, tháng tư Canh hợp với Ất; các tháng còn lại theo đó mà suy. Thiên đức hợp như: tháng giêng Đinh hợp với Nhâm, tháng hai Khôn hợp với Tốn, tháng ba Nhâm hợp với Đinh, tháng tư Tân hợp với Bính; các tháng còn lại theo đó mà suy.
Có Nguyệt không (vị trí trống của tháng, đối xứng với Nguyệt đức): tháng thuộc nhóm Dần-Ngọ-Tuất ở Nhâm, tháng thuộc nhóm Hợi-Mão-Mùi ở Canh, tháng thuộc nhóm Thân-Tý-Thìn ở Bính, tháng thuộc nhóm Tỵ-Dậu-Sửu ở Giáp.
Có Nguyệt yếm (sao xấu của tháng, chủ bị đè nén, chán ghét): tháng giêng ở Tuất, tháng hai ở Dậu, tháng ba ở Thân, tháng tư ở Mùi, tháng năm ở Ngọ, tháng sáu ở Tỵ, tháng bảy ở Thìn, tháng tám ở Mão, tháng chín ở Dần, tháng mười ở Sửu, tháng mười một ở Tý, tháng mười hai ở Hợi.
Có Nguyệt sát (sát khí của tháng): tháng thuộc nhóm Dần-Ngọ-Tuất ở Sửu, tháng thuộc nhóm Hợi-Mão-Mùi ở Tuất, tháng thuộc nhóm Thân-Tý-Thìn ở Mùi, tháng thuộc nhóm Tỵ-Dậu-Sửu ở Thìn.
Có Tuế can đức (đức theo thiên can của năm): năm Giáp và năm Kỷ lấy Giáp; năm Ất và năm Canh lấy Canh; năm Bính và năm Tân lấy Bính; năm Đinh và năm Nhâm lấy Nhâm; năm Mậu và năm Quý thì gửi vào Mậu. Cũng lấy Giáp, Canh, Bính, Nhâm làm can đức. Nguyệt can đức (đức theo thiên can của tháng) cũng giống như Tuế can đức.
Có ngày Thiên xá (ngày trời tha tội): mùa xuân là ngày Mậu Dần, mùa hè là ngày Giáp Ngọ, mùa thu là ngày Mậu Thân, mùa đông là ngày Giáp Tý. Đó là những ngày khí chuyên nhất của trời trong bốn mùa, sinh dưỡng muôn vật, khoan dung tội lỗi, tha thứ lầm lỗi. Nếu trong mệnh người hội đủ Nguyệt đức, tú (?), hợp, không (tức Nguyệt đức, Nguyệt đức hợp, Nguyệt không…), lại sinh vào bốn giờ đại cát (bốn giờ rất tốt), mà còn gặp ngày Thiên xá thì càng tuyệt diệu.
Ngoài ra còn có thần Thiên hỉ (thần vui mừng của trời): mùa xuân ở Tuất, mùa hè ở Sửu, mùa thu ở Thìn, mùa đông ở Mùi; ai gặp thì chủ được vui mừng. Có Tinh đức sát (sát mang cờ tinh, tượng trưng uy quyền, vinh hiển): nhóm Dần-Ngọ-Tuất gặp ngày, giờ Bính; nhóm Hợi-Mão-Mùi gặp ngày, giờ Giáp; nhóm Thân-Tý-Thìn gặp ngày, giờ Nhâm; nhóm Tỵ-Dậu-Sửu gặp ngày, giờ Canh.
Có Tinh việt sát (sát mang cờ tinh và rìu việt, tượng trưng quyền cầm quân, quyền chém giết): nhóm Dần-Ngọ-Tuất gặp giờ Dần, nhóm Hợi-Mão-Mùi gặp giờ Hợi, nhóm Thân-Tý-Thìn gặp giờ Thân, nhóm Tỵ-Dậu-Sửu gặp giờ Tỵ. Lại nữa, nhóm Dần-Ngọ-Tuất gặp Tân, nhóm Hợi-Mão-Mùi gặp Kỷ, nhóm Thân-Tý-Thìn gặp Đinh, nhóm Tỵ-Dậu-Sửu gặp Ất thì cũng gọi là Tinh đức. Kinh sách nói: "Một vị thần chủ Tinh đức thì năm đời không nghèo khó; nếu bên trong có Tinh việt sát thì làm tướng, làm tướng quốc và đến hàng Tam công (ba chức quan cao nhất triều đình). Tinh đức và Tinh việt gặp nhau thì không sang cũng giàu."
Lại có một loại Tinh việt sát khác: người sinh năm Dần, Mão, Thìn gặp Quý Dậu; người sinh năm Tỵ, Ngọ, Mùi gặp Quý Mão; người sinh năm Thân, Dậu, Tuất gặp Mậu Tý; người sinh năm Hợi, Tý, Sửu gặp Mậu Ngọ. Đây là vị thần chuyên chủ việc giết chóc trong bốn mùa. Người thường phạm phải thì chủ bị tội đồ, lưu đày; nếu nó khắc bản mệnh (can chi năm sinh) thì chủ chết dữ.
Lại có một loại Tam công sát: người sinh nhóm Dần-Ngọ-Tuất gặp Nhâm Tý; người sinh nhóm Tỵ-Dậu-Sửu gặp Bính Ngọ; người sinh nhóm Thân-Tý-Thìn gặp Ất Mão; người sinh nhóm Hợi-Mão-Mùi gặp Tân Dậu. Đó là khí chuyên nhất của bốn phương đến khắc năm sinh, là khí độc của ngũ hành. Người thường phạm phải thì chủ gặp tai họa bất ngờ, chết dữ. Nếu Tinh việt sát lại cùng với Tam công sát ở chung một vị trí thì chủ sang quý khác thường. Người xem mệnh ngày nay chỉ bàn Nguyệt đức mà không bàn các sát, ấy là cái nhìn phiến diện, cho nên ở đây nói luôn cả những sát ấy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video