Thiên 1 — Kinh Phật nói về hạnh của Văn Thù Sư Lợi (toàn kinh)

 # Kinh Phật thuyết Văn Thù Thi Lợi Hạnh (Kinh Phật nói về hạnh tu của Văn Thù Thi Lợi; Văn Thù Thi Lợi cũng gọi là Văn Thù Sư Lợi, vị Bồ Tát tiêu biểu cho trí tuệ)

 Kinh Phật thuyết Văn Thù Thi Lợi Hạnh, một quyển.

 Kinh dịch lại, thuộc nhóm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (Đại thừa: "cỗ xe lớn", dòng Phật giáo chủ trương tu để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh; năm bộ lớn: năm nhóm kinh chính của Đại thừa là Bát Nhã, Bảo Tích, Đại Tập, Hoa Nghiêm, Niết Bàn).

 Kinh Phật thuyết Văn Thù Thi Lợi Hạnh, một quyển.

 Pháp sư Tam Tạng người Thiên Trúc là Xà Na Quật Đa, đời Tùy, dịch (đời Tùy: triều đại Trung Hoa, năm 581–618; Thiên Trúc: Ấn Độ; Pháp sư Tam Tạng: danh hiệu dành cho vị tăng thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo là Kinh, Luật và Luận).

 Kinh Phật thuyết Văn Thù Thi Lợi Hạnh

 Tôi là Xà Na Quật Đa, xin quy mệnh (đem cả thân mạng nương về, cung kính lễ lạy) đức Tỳ Lô Giá Na Như Lai, biển trí tuệ lớn (Tỳ Lô Giá Na: nghĩa là "ánh sáng chiếu khắp", chỉ thân chân thật của Phật bao trùm mọi nơi; Như Lai: danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như, tức sự thật như nó vốn là, mà đến).

 Tôi nghe như vầy. Một thời đức Bà Già Bà (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc có đủ phúc đức, được đời tôn kính) ở trong núi Kỳ Xà Quật (núi Linh Thứu, tức núi Kên Kên) gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma Kiệt Đà ở Ấn Độ xưa), cùng với chúng đại tỳ kheo (tỳ kheo: tu sĩ nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) gồm năm trăm người. Tất cả đều là bậc đại A La Hán (bậc tu hành đã dứt sạch phiền não, không còn phải sinh tử luân hồi). Các lậu (những phiền não ô nhiễm rỉ chảy ra từ tâm, khiến người ta trôi lăn trong sinh tử) đã hết sạch, không còn phiền não. Các vị đủ tam minh (ba trí sáng suốt: biết rõ các đời trước của mình và người, thấy rõ chúng sinh chết đây sinh kia theo nghiệp, biết chắc phiền não đã dứt hết), lục thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, mắt thấy xa không ngăn ngại, tai nghe xa không ngăn ngại, biết tâm người khác, biết đời trước, dứt sạch phiền não) và đủ bát giải thoát (tám tầng thiền định giúp tâm thoát khỏi sự ràng buộc vào vật chất và vào các cảnh giới định). Tâm trí tuệ không còn chướng ngại, hoàn toàn trong sạch. Năm trăm tỳ kheo như thế, mỗi vị ở trong phòng riêng ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), thân tâm lặng yên, nhập tam muội chánh thọ (tam muội: trạng thái tâm định yên trên một đối tượng không tán loạn; chánh thọ: tên khác của tam muội, nghĩa là tâm tiếp nhận đúng cảnh định).

 Lúc ấy, Văn Thù Thi Lợi đồng chân Bồ Tát (đồng chân: tâm trong sạch như trẻ thơ, tu hạnh trong sạch từ nhỏ, cũng là danh hiệu riêng của Văn Thù; Bồ Tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh), vì muốn khơi ra phép tu hành của chính mình, khiến đại chúng nghe biết mà được lợi ích lớn, nên dậy sớm nhất, lần lượt đi xem khắp từng phòng. Ngài liền thấy tôn giả Xá Lợi Phất (tôn giả: tiếng tôn xưng bậc tu hành đức cao; Xá Lợi Phất: một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) một mình ở trong một phòng, chế ngự thân mình, ngồi kiết già nhập tam muội. Văn Thù Thi Lợi đồng chân Bồ Tát thấy như thế cũng không đánh thức, lại đến các chỗ khác xem những phòng còn lại. Cứ lần lượt như vậy cho đến sáng sớm, lúc mặt trời vừa mọc. Đúng lúc ấy, Xá Lợi Phất cùng năm trăm tỳ kheo đều đã xuất định (ra khỏi trạng thái thiền định). Các tỳ kheo ấy cùng những tỳ kheo khác từ các phương đến, toàn thể đại chúng đều tụ hội đông đủ như mây.

 Lúc ấy, đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, thân ngay thẳng, thong thả bước chậm, đi vững vàng an định như sư tử chúa, ra khỏi phòng mình, trải chỗ ngồi. Toàn thể đại chúng vây quanh hai bên, kính nhớ Thế Tôn, không dám đứng ngay trước mặt. Lúc ấy, Thế Tôn ở giữa đại chúng là bậc đứng đầu, không ai hơn, gương mặt sáng chói, cao vời như núi vàng, cưỡi mây đại bi mà rưới mưa các pháp (ví von: lòng thương xót lớn lao của Phật như đám mây che khắp, lời dạy của Ngài như mưa thấm nhuần muôn loài).

 Lúc ấy, Văn Thù đồng chân Bồ Tát ở giữa đại chúng hỏi tôn giả Xá Lợi Phất rằng: "Lúc nãy tôi đi xem khắp các phòng, khi ấy thấy ngài một mình ở một phòng, ngồi kiết già, chế ngự thân mình. Lúc ấy ngài có phải đang tọa thiền (ngồi thiền định) hay không?" Tôn giả Xá Lợi Phất liền đáp Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát: "Lúc ấy tôi quả thật đang tọa thiền."

 Văn Thù Bồ Tát liền hỏi tiếp Xá Lợi Phất: "Ý ngài thế nào? Ngài tọa thiền là để trừ bỏ những gì chưa dứt? Hay để những gì đã dứt lại được dứt trừ thêm? Hay nương vào các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) của ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai mà tọa thiền? Hay nương vào pháp ngũ ấm là sắc, thọ, tưởng, hành, thức mà tọa thiền (ngũ ấm: năm nhóm hợp thành con người — sắc là thân xác vật chất, thọ là cảm giác vui khổ, tưởng là sự nhận biết hình tướng, hành là ý muốn và tạo tác, thức là sự hay biết phân biệt)? Hay nương vào các căn và các thức của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý mà tọa thiền (căn: giác quan; thức: sự nhận biết sinh ra nơi giác quan)? Hay nương vào pháp lục trần là sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp mà tọa thiền (lục trần: sáu đối tượng của giác quan — hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật chạm và các ý niệm)? Hay nương vào pháp tam hữu là cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc mà tọa thiền (tam hữu: ba cõi tồn tại của chúng sinh trong vòng sinh tử — cõi còn ham muốn, cõi chỉ còn thân sắc vi tế, cõi không còn thân sắc)? Hay nương vào pháp phân biệt bên trong, bên ngoài, cả trong lẫn ngoài mà tọa thiền? Hay nương vào pháp danh sắc, là thân, là tâm, hoặc cả thân lẫn tâm mà tọa thiền (danh sắc: danh là phần tinh thần, sắc là phần vật chất của con người)? Những pháp như thế tôi đã hỏi ngài, ngài nên mau đáp: ngài nương vào đâu mà tọa thiền?"

 Lúc ấy, tôn giả Xá Lợi Phất liền đáp Văn Thù Thi Lợi: "Thưa nhân giả (tiếng gọi tôn trọng người đối diện, như 'thưa ngài'), nay tôi tọa thiền là để ngay trong đời hiện tại thấy các pháp mà an vui tu hành, giữ chánh niệm (sự tỉnh giác ghi nhớ rõ ràng) không quên (?)." Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát lại hỏi tiếp Xá Lợi Phất: "Này Xá Lợi Phất, có thật có các pháp có thể thấy ngay hiện tiền để an vui tu hành, giữ niệm không quên chăng?" Xá Lợi Phất nói: "Thưa nhân giả Văn Thù, pháp an vui tu hành như thế, quả thật tôi không thấy. Thưa nhân giả Văn Thù, pháp an vui tu hành như thế tuy tôi không thấy, nhưng Phật Thế Tôn từng vì tất cả các chúng Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát, đạt quả A La Hán) nói pháp tịch định (pháp làm tâm lặng yên trong định). Pháp như thế, tôi nương theo mà tu."

 Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát lại hỏi tôn giả Xá Lợi Phất: "Những pháp nào mà Như Lai từng vì chúng Thanh văn nói là tịch định, ngài nương theo mà tu?" Xá Lợi Phất nói: "Thưa nhân giả Văn Thù, có một tỳ kheo nương vào các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại mà tu; nói gọn lại, cho đến nương vào các pháp như tâm, ý… mà tu, làm đúng theo cách tu ấy (?). Đó là tịch định mà Phật Thế Tôn đã vì tất cả các chúng Thanh văn nói ra, tôi nương theo đó mà tu."

 Văn Thù Thi Lợi đồng chân Bồ Tát lại hỏi tôn giả Xá Lợi Phất: "Ngài nói rằng Như Lai từng vì tất cả các chúng Thanh văn nói về ba đời cho đến tâm ý ấy, và ngài nương theo mà tu — việc đó không đúng. Vì sao? Ngay trong quá khứ kia, hiện nay không có Như Lai; trong đời vị lai kia, hiện nay không có Như Lai; trong đời hiện tại cũng không có Như Lai ấy. Nếu như vậy thì trong tất cả các pháp, tìm thân Như Lai đều không thể tìm được. Nay sao ngài lại nói rằng: 'Tôi nương vào các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại mà tu'? Này Xá Lợi Phất, mé quá khứ, mé vị lai, mé hiện tại: cái kia không làm nên cái này, cái này không làm nên cái kia; mỗi cái riêng khác, không tạo tác cho nhau; không có chỗ chốn, cũng không có nơi nương tựa, không có cái gì trụ lại, không có chỗ nương nào có thể nắm bắt được.

 Lại nữa, này Xá Lợi Phất, nếu có người nói rằng quá khứ, vị lai, hiện tại, ở trong thật tế (thực tại chân thật rốt ráo của mọi pháp, vượt ngoài mọi khái niệm) là có chỗ nương, hoặc nói là không có chỗ nương, thì nên biết bọn ấy phỉ báng Như Lai, mắc tội rất nặng. Vì sao? Vì chân thật tế ấy không nhớ, không nghĩ, cũng không rơi rớt, không có hình sắc, không có tướng trạng gì có thể nắm bắt được. Này Xá Lợi Phất, trong chân thật tế, các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại thật không thể nắm bắt được; nói gọn lại, cho đến các pháp như tâm, ý… cũng không thể nắm bắt được. Ngoài thật tế ra, không có một pháp nào có thể nắm bắt được. Vì thế nên nói gọi là Không (không có tự tính cố định, rỗng lặng). Vì là Không nên không có pháp nào, không có gì có thể bày ra mà nói được."

 Lúc ấy, tôn giả Xá Lợi Phất liền hỏi Văn Thù Thi Lợi đồng chân Bồ Tát: "Há chẳng phải Như Lai trụ nơi thật tế mà nói pháp sao?" Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát liền đáp tôn giả Xá Lợi Phất: "Này Xá Lợi Phất, trong chân thật tế có chỗ chốn nào để khiến Như Lai trụ nơi thật tế mà nói các pháp? Này Xá Lợi Phất, pháp vốn tự không có, sao lại nói Như Lai trụ nơi thật tế rồi nói các pháp? Chẳng những không có pháp, mà Như Lai cũng không có. Đã không có, sao lại nói Như Lai trụ nơi chân thật tế mà nói các pháp? Vì sao? Vì tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được; Như Lai cũng vậy, thật không thể nắm bắt được; bản thể của pháp được nói ra cũng như vậy. Trong thời gian không thể nắm bắt được; ngoài thời gian không thể nắm bắt được; trong cả thời gian lẫn ngoài thời gian cũng không thể nắm bắt được. Như Lai cũng không phải trong lúc nói hay trong lúc không nói mà có thể hiện ra cho thấy được. Vì sao? Này Xá Lợi Phất, nơi Như Lai, mọi đường lối của ngôn ngữ đều dứt, là vô vi (không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt), không tạo tác, không có chỗ để đặt để."

 Lúc ấy, tôn giả Xá Lợi Phất lại hỏi Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát: "Thưa Văn Thù Thi Lợi, theo như nhân giả nói, thì ai ở đây đủ sức làm pháp khí (đồ chứa pháp, tức người đủ khả năng tiếp nhận giáo pháp)?" Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát liền đáp tôn giả Xá Lợi Phất: "Này Xá Lợi Phất, nếu có người phá bỏ được thế đế (chân lý theo quy ước của thế gian, cách hiểu thông thường về sự vật) mà cũng không đi vào Niết Bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), người ấy ở đây đủ sức làm pháp khí. Nếu lại có người đối với các pháp quá khứ không chứng không nói, đối với các pháp vị lai không chứng không nói, đối với các pháp hiện tại không chứng không nói, người ấy ở đây đủ sức làm pháp khí. Người không có cái thấy về phiền não và cái thấy về thanh tịnh, không có cái thấy về hữu vi và vô vi (hữu vi: các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt; vô vi: không do tạo tác, không sinh không diệt), thì theo lời nói ở đây, người ấy đủ sức làm pháp khí. Nếu không có ngã (cái 'tôi' thường còn, có thật) cũng không có vô ngã, trong mọi việc làm không nắm giữ cũng không buông bỏ, thì theo lời nói ở đây, người ấy đủ sức làm pháp khí. Người như thế tuy có thể nghe nhận, nhưng cũng không đối với pháp được nói ra này mà chấp lấy làm lời nói liễu nghĩa (nói trọn vẹn, rõ ràng nghĩa rốt ráo) có tính quyết định."

 Lúc ấy, tôn giả Xá Lợi Phất lại hỏi Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát: "Theo như nhân giả nói, thì trong nghĩa này tu hành thế nào, dạy an trụ thế nào?" Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát liền nói với tôn giả Xá Lợi Phất: "Này Xá Lợi Phất, nếu trong nghĩa này có thể có lời nói, thì mới có thể hỏi rằng dạy an trụ thế nào. Trong nghĩa này đã không có lời nói, dứt hết mọi hoạt động của tâm, thì sao lại hỏi rằng dạy an trụ thế nào?"

 Lúc ấy, tôn giả Xá Lợi Phất liền thưa với Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát: "Thưa nhân giả Văn Thù, nghĩa này rất sâu. Trong nghĩa này, ít người chứng biết, ít người thọ trì (nhận lấy và gìn giữ). Vì sao? Tất cả người hữu học (người tu đã chứng được quả vị nhưng còn phải học tiếp, chưa đến A La Hán) và các A La Hán, ở nơi địa vị này còn mê mờ chìm đắm, huống gì phàm phu (người thường chưa chứng ngộ) làm sao biết, hiểu được nghĩa rất sâu này."

 Văn Thù Thi Lợi nói: "Này Xá Lợi Phất, các A La Hán trong nghĩa này không có phần địa vị nào. Sở dĩ A La Hán không có phần địa vị nào để trụ, là vì không trụ nên gọi là A La Hán; không đạt được gì nên gọi là A La Hán; đường lối ngôn ngữ đã dứt nên gọi là A La Hán. Vì đường lối ngôn ngữ đã dứt, nên người tu theo phần địa vị A La Hán không có chỗ để chứng. Vì không có chỗ để chứng, nên người tu theo phần địa vị A La Hán được gọi tên bằng pháp vô vi. Vì không khởi phát nên gọi là vô vi: không có người tạo tác, cũng không có chỗ trụ. Sao lại gọi A La Hán là có địa vị đạt được?

 Các A La Hán không vì danh mà được gọi là A La Hán, không vì sắc mà được gọi là A La Hán. Chỉ có phàm phu mới ở trong danh sắc mà phân biệt sai lầm. Danh sắc như thế thật không có gì để phân biệt. Các A La Hán đều biết như vậy nên không khởi phân biệt. Vì thế các A La Hán không do danh, không do sắc mà được gọi là A La Hán. Không có phàm phu, không có pháp của phàm phu; không có A La Hán, cũng không có pháp của A La Hán nào có thể nắm bắt được. Vì thế A La Hán không phân biệt, vì không có hành động tạo tác. Không có chỗ để hành, không có người tạo tác, đó chính là tịch định. Không cho là có, không cho là không, không cho là chẳng có chẳng không. Nếu không tạo tác, không làm gì, thì trong đó không có gì nắm bắt được. Người ấy được xa lìa mọi tâm chấp có chấp không, không có hành động nào có thể nắm bắt được, nên nói là quyết định an trụ đúng đắn trong quả Sa Môn (Sa Môn: người xuất gia tu hành; quả Sa Môn: quả vị chứng đắc của người tu, ở đây chỉ quả A La Hán)."

 Lúc ấy, khi Văn Thù Thi Lợi đồng chân Bồ Tát nói như vậy, trong đại chúng có năm trăm tỳ kheo từ chỗ ngồi đứng dậy, ở trước Thế Tôn lớn tiếng nói rằng: "Từ nay về sau, chúng tôi không cần thấy thân Văn Thù nữa, cũng không cần nghe tên ông ấy. Phương hướng có ông ấy phải mau lìa bỏ, mọi chỗ Văn Thù ở chớ đi đến nữa. Vì sao? Sao Văn Thù lại nói phiền não và giải thoát là cùng một tướng?" Năm trăm tỳ kheo cùng lúc lớn tiếng nói như vậy rồi, đều quay lưng ra khỏi đại chúng mà đi. Họ lại nghĩ: "Chúng ta đối với pháp do chính Phật Thế Tôn nói ra, đã vui mừng ưa học, tu hành phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới của người xuất gia), sao hôm nay bỗng nghe pháp xấu ác như thế này?"

 Lúc ấy, tôn giả Xá Lợi Phất thấy việc ấy rồi, liền nói với Văn Thù Thi Lợi đồng chân Bồ Tát: "Thưa Văn Thù Thi Lợi, ngài nói pháp này chẳng lẽ không muốn khiến các chúng sinh hiểu rõ một cách chắc chắn pháp này sao?" Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát nói: "Đúng vậy, đúng vậy." Tôn giả Xá Lợi Phất nói: "Thưa Văn Thù Thi Lợi, nếu ngài như vậy thì vì sao năm trăm tỳ kheo này từ chỗ ngồi đứng dậy, chê bai phỉ báng điều nhân giả nói, ngay trước Phật lớn tiếng nói rằng: 'Không cần thấy Văn Thù Thi Lợi, cũng không cần nghe tên Văn Thù Thi Lợi, phương hướng ấy cũng phải lìa bỏ, mọi chỗ Văn Thù ở đều không cần đến', nói như vậy rồi ra khỏi đại chúng mà đi?"

 Lúc ấy, Văn Thù Thi Lợi đồng chân Bồ Tát liền khen tôn giả Xá Lợi Phất: "Hay thay, hay thay! Ngài Xá Lợi Phất nói thật khéo về những lời các tỳ kheo kia đã tuyên bố. Vì sao? Vì thật không có Văn Thù nào có thể nắm bắt được. Nếu thật không có Văn Thù nào có thể nắm bắt được, thì cũng không thể thấy, không thể nghe; như vậy phương hướng kia cũng phải lìa bỏ. Vì sao? Mọi chỗ Văn Thù ở, cả chỗ ấy lẫn Văn Thù đều là không có gì. Cái không có gì thì còn không thể gần gũi, và cũng phải lìa bỏ."

 Lúc ấy, khi Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát nói như vậy, năm trăm tỳ kheo trở lại vào đại chúng, thưa với Văn Thù Thi Lợi: "Điều nhân giả nói không phải là chỗ của chúng tôi, làm sao chúng tôi biết được điều nhân giả nói?" Lúc ấy, Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát liền khen các tỳ kheo: "Hay thay, hay thay! Đúng vậy, đúng vậy. Như Lai Thế Tôn và các chúng Thanh văn đối với pháp này nên làm như vậy: chớ cần biết nó. Các tỳ kheo đối với pháp này cũng nên làm như vậy: chớ cần biết nó, nhưng cũng không phải là không cần biết. Vì sao? Pháp như thế chính là thường trụ (luôn còn mãi, không thay đổi), cũng gọi là pháp giới (toàn thể thực tại, bản tính chân thật chung của mọi pháp). Nếu là pháp giới thường trụ thì không nhớ, không nghĩ. Không nhớ, không nghĩ thì tất cả đều không chứng, cũng không phải không chứng. Không phải không chứng thì cũng chẳng phải là không chứng, không nhớ, không nghĩ (?). Nếu biết được như vậy, thì gọi là đệ tử Thanh văn chân thật của Như Lai, gọi là bậc cao nhất, được gọi là Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người, một tên gọi của A La Hán)."

 Lúc ấy, khi Văn Thù Thi Lợi đồng chân Bồ Tát nói lời ấy, trong chúng năm trăm tỳ kheo kia, bốn trăm tỳ kheo tâm được giải thoát trong pháp vô lậu (pháp không còn phiền não rỉ chảy); một trăm tỳ kheo càng thêm chê bai, khởi tâm phỉ báng, ngay trong thân hiện tại còn sống mà rơi vào đại địa ngục.

 Lúc ấy, tôn giả Xá Lợi Phất liền thưa với Văn Thù Thi Lợi đồng chân Bồ Tát: "Thưa Văn Thù Thi Lợi, vì sao nhân giả không thuận theo chúng sinh mà nói pháp, để khiến một trăm tỳ kheo này thoái lui, mất đạo, sa đọa?" Lúc ấy, Thế Tôn liền bảo tôn giả Xá Lợi Phất: "Này Xá Lợi Phất, ông chớ nói như vậy. Vì sao? Này Xá Lợi Phất, một trăm tỳ kheo này nếu không nghe gốc pháp rất sâu này, thì nên biết bọn họ chắc chắn đọa vào đại địa ngục chịu khổ một kiếp (kiếp: khoảng thời gian dài vô cùng), ra khỏi địa ngục rồi sau đó mới được thân người, vào cõi người. Nhưng vì các tỳ kheo ấy được nghe nghĩa sâu xa của gốc pháp này, nên mọi nghiệp ác tội nặng đáng phải đọa đại địa ngục chịu khổ một kiếp, thì hôm nay vào địa ngục Đại Khiếu Hoán (địa ngục 'Kêu gào lớn', một trong tám địa ngục lớn), chịu một lần chạm khổ rồi liền được sinh lên cõi trời Đâu Suất (cõi trời thứ tư của cõi Dục, nơi Bồ Tát Di Lặc đang ở) hưởng các niềm vui của cõi trời. Này Xá Lợi Phất, ông nên biết các tỳ kheo này nhờ nghe pháp này nên mau trừ được nhiều tội, chỉ tạm chịu nhẹ chút ít.

 Này Xá Lợi Phất, ông nên biết một trăm tỳ kheo này, khi Bồ Tát Di Lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai) giáng sinh xuống thế gian thành đạo, trong chúng Thanh văn ở hội thuyết pháp đầu tiên, sẽ đắc quả A La Hán, dứt sạch các lậu, không còn phiền não, đủ tam minh, lục thông, đủ bát giải thoát, phiền não của thân và tâm, cả hai phần còn sót lại đều dứt hết (?). Vì thế, này Xá Lợi Phất, thà đối với kinh (nguyên văn 'tu đa la': kinh điển ghi lời Phật dạy) gốc pháp này mà nghe nhận với tâm còn ngờ vực, còn hơn thành tựu tâm tứ thiền (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc) và tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều lành của người, buông xả không phân biệt), cũng hơn là thành tựu đầy đủ tâm tứ vô sắc định (bốn tầng định cao nhất thuộc cõi Vô sắc). Vì sao? Vì dù thành tựu những pháp như thế, nếu không nghe gốc pháp rất sâu này, thì cũng không được giải thoát khỏi phiền não, sinh, già, bệnh, chết, lo buồn, khổ não. Ta thương xót những người này nên nói gốc pháp này."

 Lúc ấy, tôn giả Xá Lợi Phất liền thưa với Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát: "Hiếm có thay, hiếm có thay! Văn Thù Thi Lợi đã khéo nói gốc pháp như thế, vì muốn giáo hóa các chúng sinh." Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát nói: "Này Xá Lợi Phất, chân thật tế không tăng không giảm, pháp giới không tăng không giảm, chúng sinh giới (toàn thể chúng sinh) cũng không tăng không giảm. Vì sao? Những pháp như thế chỉ có lời nói, không có gì nắm bắt được. Cái kia không làm nên cái này, cái này không làm nên cái kia. Tự thân nó đã không có, thì có chỗ nương nào? Vì thế, này Xá Lợi Phất, Bồ đề (sự giác ngộ) chính là giải thoát. Vì sao? Vì trí biết về mọi pháp không có chỗ khác biệt. Chẳng phải tạo tác, chẳng phải không tạo tác. Nếu biết được như vậy thì gọi là người đã vào Niết Bàn."

 Lúc ấy, Thế Tôn liền bảo tôn giả Xá Lợi Phất: "Này Xá Lợi Phất, đúng vậy, đúng vậy. Như Văn Thù Thi Lợi Bồ Tát đã nói, trong chân thật tế không tăng không giảm, pháp giới và chúng sinh giới cũng không tăng không giảm, không nhận lấy phiền não, cũng không nhận lấy giải thoát." Lúc ấy, Thế Tôn nói lời ấy xong, vì muốn làm sáng tỏ thêm nghĩa chân thật, lại dùng kệ (thơ tụng) mầu nhiệm mà nói rằng:

 Pháp quá khứ, hiện tại, vị lai, / Chỉ là lời nói, không chân thật.

 Nếu ở nơi chỗ thật ấy, / Chỉ một tướng, không sai khác.

 Nếu không phân biệt về tướng, / Đó chính là có tướng chân thật.

 Không tướng, không phân biệt, / Phân biệt cũng không có tướng.

 Nếu không khởi phân biệt, / Thì cũng chẳng phân biệt rõ Niết Bàn.

 Hai điều ấy đều là việc ma (những điều gây chướng ngại cho đường tu), / Người trí nên phải biết rõ.

 Trong ấm, giới và các nhập (ấm: năm nhóm hợp thành con người; giới: mười tám yếu tố gồm giác quan, đối tượng và sự nhận biết; nhập: mười hai chỗ tiếp xúc gồm sáu giác quan và sáu đối tượng), / Ta tuy dùng tên gọi mà nói,

 Nhưng tên gọi vốn không sinh, / Hai bên ấy trở về một tướng.

 Khởi tâm để phân biệt cho đúng, / Thì liền thành ý niệm sai lầm.

 Trí mầu nhiệm không phân biệt, / Vì có hạnh tu về Không.

 Phân biệt thì có suy lường, / Không phân biệt thì không suy nghĩ.

 Phân biệt rõ ràng tức là tướng, / Không phân biệt thì đạt Niết Bàn.

 Nếu có thể biết như thế, / Gọi là bậc đại trí.

 Cho nên bậc có tận trí (trí biết rõ phiền não đã dứt hết), / Đạt được trí không phân biệt.

 Trí có thể nói về trí, / Trí nói rồi lại tự là Không.

 Ai ở trong đây nhẫn được (an nhận, thấu suốt mà không dao động), / Đó gọi là bậc đại trí.

 Giả sử đầy cả tam thiên thế giới (tam thiên đại thiên thế giới: một nghìn triệu thế giới gộp lại), / Đem bảy báu (bảy thứ quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê…) ra bố thí,

 Thì người nhẫn chịu, tin pháp này, / Phước ấy vẫn là cao nhất.

 Giả sử trong ức kiếp, / Bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn,

 Thành tựu phước thần thông, biện tài (tài nói năng lưu loát), / Cũng không sánh bằng người giữ kinh này.

 Nếu ai giữ gìn kinh này, / Bậc Chí Chân Đẳng (tên gọi của Như Lai, bậc chân thật tột cùng, giác ngộ bình đẳng) liền nói:

 Nhờ sức công đức của kinh này, / Những người ấy đều sẽ thành Phật.

 Lúc ấy, khi Thế Tôn nói kệ của kinh gốc pháp này, một vạn chúng sinh thuộc nhiều loài xa lìa bụi bặm nhơ bẩn, được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sạch thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng ngộ). Năm trăm tỳ kheo tâm được giải thoát trong pháp vô lậu. Tám vạn thiên tử (con trời, chư thiên) ở cõi Dục chưa phát tâm đều phát tâm A nậu đa la tam miệu tam bồ đề (tâm cầu giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật). Khi ấy, Thế Tôn liền thọ ký (báo trước việc sẽ thành Phật) cho họ: tất cả đều trong kiếp Tinh Tú (tên một đại kiếp trong tương lai) sẽ thành A nậu đa la tam miệu tam bồ đề, đều cùng một danh hiệu là Pháp Khai Hoa Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác (Chánh Giác: bậc giác ngộ chân chính). Phật nói kinh này xong, đồng tử Văn Thù Thi Lợi, tôn giả Xá Lợi Phất cùng năm trăm tỳ kheo, thiên long bát bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp như trời, rồng, dạ xoa…) và các quỷ thần, nghe Phật nói đều vui mừng vâng làm theo.

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video