Thiên 1 — Thiên Cứng và mềm

 Phát Vi Luận (sách bàn về phong thủy, nhằm làm sáng tỏ những điều tinh tế, sâu kín)

 Thiên Cương Nhu (cứng và mềm)

 Kinh Dịch nói: "Đạo của trời được dựng nên bởi âm và dương; đạo của đất được dựng nên bởi nhu và cương." Âm và dương là hai mặt đối lập mà bổ sung cho nhau của mọi vật. Nhu là mềm, cương là cứng.

 Ông Quận (?; có lẽ là ông Thiệu, tức Thiệu Ung, nhà triết học đời Tống, vì ngay sau đây sách nhắc lại "ông Thiệu") nói: "Đạo của trời, âm dương đã bao quát hết; đạo của đất, cương nhu đã bao quát hết." Vì thế, điều cốt yếu của địa lý (thuật xem thế đất, tức phong thủy) không gì quan trọng hơn cương nhu. Cương nhu là nói về thể chất của đất.

 Buổi đầu trời đất, mọi thứ vốn giống như cát dập dềnh trong nước, chưa có núi sông gì để mà nói. Rồi gió và khí cọ xát nhau, nước và đất xô đẩy nhau. Phần cứng thì đứng sừng sững mà còn lại, phần mềm thì bị cuốn đi dần dần. Thế là núi sông thành hình.

 Mọi ngọn núi đều lấy núi Côn Lôn làm tổ, tức núi gốc mà mọi dãy núi từ đó tỏa ra. Từ đó núi chia nhánh, chia mạch (mạch là đường khí chạy theo các dãy núi), càng chia càng nhiều, càng nhỏ. Đó là một gốc mà sinh ra muôn vàn khác biệt. Mọi dòng nước đều quy về biển cả. Các nhánh khác nhau mà cùng chảy về một hướng, càng hợp lại càng rộng. Đó là muôn vàn khác biệt mà quy về một gốc.

 Núi có thể cứng mà dụng mềm. Thể là bản chất bên trong, dụng là cách vận hành, biểu hiện ra ngoài. Vì thế núi cao vút mà đứng yên vững chắc. Nước có thể mềm mà dụng cứng, nên ở chỗ thấp mà chảy đi khắp nơi. Đó lại là trong cứng có mềm, trong mềm có cứng.

 Ông Thiệu coi nước là thái nhu (mềm nhất), lửa là thái cương (cứng nhất), đất là thiếu nhu (mềm vừa), đá là thiếu cương (cứng vừa). Đó gọi là tứ tượng của đất, tức bốn hình thái cơ bản làm nên mặt đất, được chia ra từ cương và nhu theo mức độ mạnh yếu. Nước giống máu trong thân người, nên là thái nhu. Lửa giống khí trong thân người, nên là thái cương. Đất giống thịt trong thân người, nên là thiếu nhu. Đá giống xương trong thân người, nên là thiếu cương. Gộp nước, lửa, đất, đá lại thì thành mặt đất, cũng như gộp máu, khí, xương, thịt lại thì thành con người. Gần thì lấy ví dụ từ thân mình, xa thì lấy ví dụ từ muôn vật, cũng chỉ một lẽ, không có hai.

 Nếu suy xét kỹ hơn thì mọi chỗ khô cằn đều thuộc cương, mọi chỗ bằng phẳng đều thuộc nhu. Nhưng trong chỗ khô cằn có chỗ bằng phẳng, trong chỗ bằng phẳng có chỗ khô cằn. Đó là trong cứng có mềm, trong mềm có cứng. Mọi thế đất mạnh và gấp đều thuộc cương, mọi thế đất chậm và yếu đều thuộc nhu. Nhưng trong cái mạnh gấp có cái chậm yếu, trong cái chậm yếu có cái mạnh gấp. Đó là trong mềm có cứng, trong cứng có mềm.

 Từ đây trở đi, cứ thế mà suy ra thì không bao giờ cùng tận. Người hiểu biết đọc đến đây thì đã lĩnh hội được quá nửa rồi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video