Phẩm Thọ ký cho thiên tử Bất Thoái Chuyển, thứ mười lăm (bản Khiết Đan là Phẩm Sư Tử Hống thứ mười chín).
Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính)! Ví như vị chủ đoàn buôn đi vào hòn đảo châu báu, những gì người ấy thấy đều là vật quý. Cũng thế, người thành tựu công đức không thể nghĩ bàn, những gì người ấy ưa nói ra đều là pháp bảo (của báu là giáo pháp). Những gì họ ưa nói đều là thật tế (chân lý tột cùng). Những gì họ ưa nói, đối với các pháp không tham đắm, không chấp bên này bên kia. Những gì họ ưa nói đều chân thật, không điên đảo (sai lệch, trái ngược sự thật). Những gì họ ưa nói: quá khứ là không, vị lai không thể nắm bắt, hiện tại không khởi kiến chấp. Những gì họ ưa nói khiến người chưa tin hiểu thì được tin hiểu, người đã tin hiểu thì được giải thoát. Những gì họ ưa nói phá được tăng thượng mạn (thói kiêu mạn tự cho mình đã chứng đắc trong khi chưa chứng); còn người không có tăng thượng mạn thì tự nói được rằng việc cần làm đã làm xong. Những gì họ ưa nói khiến ma (thế lực ngăn cản, phá hoại sự tu hành) không thừa dịp quấy phá được; người nghe pháp thì vượt qua được các việc ma. Những gì họ ưa nói khiến pháp lành chưa sinh thì sinh, pháp lành đã sinh thì được tăng trưởng. Những gì họ ưa nói khiến các phiền não (trạng thái tâm gây khổ như tham, giận, si) đã sinh thì đoạn, phiền não chưa sinh thì không sinh. Những gì họ ưa nói khiến người chưa đại trang nghiêm (chưa mặc áo giáp lớn, tức chưa phát đại nguyện cứu độ chúng sinh) thì được đại trang nghiêm, người đã đại trang nghiêm thì không thoái lui. Những gì họ ưa nói không đoạn diệt các pháp mà giữ gìn Phật pháp. Bạch Thế Tôn! Nhờ lời ưa nói ấy mà hàng phục được tất cả ngoại đạo (những người theo giáo thuyết ngoài Phật pháp). Vì sao? Tất cả loài dã can (chó rừng, loài thú nhỏ hèn) không dám hiện thân trước sư tử chúa, huống chi nghe tiếng nó gầm. Bạch Thế Tôn! Tất cả các luận sư ngoại đạo không chịu nổi tiếng sư tử gầm vô thượng, cũng như vậy." (Ghi chú khảo đính: từ tờ thứ tám, đoạn "Bấy giờ Phật bảo…" trở xuống, bản Khiết Đan là Phẩm Phạm Hạnh Kiên Cường Tinh Tấn thứ hai mươi.)
Bấy giờ thiên tử (con trời, vị thần ở cõi trời) Bất Thoái Chuyển nói với Thích-đề-hoàn-nhân: "Kiều-thi-ca (tên gọi khác của Đế Thích)! Ngài nói sư tử hống (tiếng sư tử gầm), vậy sư tử hống nghĩa là gì?" Đáp: "Nếu người tu nói pháp mà không tham đắm, đó gọi là sư tử hống. Nếu người tu tham đắm cái mình thấy mà nói ra, đó là tiếng kêu của dã can, không gọi là sư tử hống, vì khởi lên các tà kiến (cái thấy sai lầm). Thiên tử! Ông hãy nói thêm vì sao gọi là sư tử hống."
Thiên tử nói: "Kiều-thi-ca! Khi nói pháp mà ngay cả Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) còn không tham đắm, huống chi pháp khác — đó gọi là sư tử hống. Lại nữa Kiều-thi-ca! Tu hành đúng như lời nói gọi là sư tử hống; nói pháp một cách quyết định gọi là sư tử hống; nói pháp không sợ hãi gọi là sư tử hống. Lại nữa Kiều-thi-ca! Nếu người tu vì lẽ không sinh, không diệt, không xuất mà nói pháp, gọi là sư tử hống. Nếu vì lẽ không nhơ, không sạch, không hợp, không tan mà nói pháp, gọi là sư tử hống. Lại nữa Kiều-thi-ca! Sư tử hống là quyết định nói tất cả pháp đều vô ngã (không có cái tôi thật), không có chúng sinh. Sư tử hống là quyết định nói các pháp đều không (không có tự tánh cố định). Sư tử hống là vì giữ gìn pháp mà nói. Sư tử hống là phát nguyện rằng: 'Ta sẽ thành Phật, diệt khổ não cho tất cả chúng sinh.' Sư tử hống là đối với những vật cần dùng trong sạch mà ít muốn, biết đủ. Sư tử hống là thường không rời chỗ ở a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh để tu hành). Sư tử hống là hành bố thí và xướng lên dẫn dắt người khác (?). Sư tử hống là không bỏ việc giữ giới. Sư tử hống là đối với kẻ oán người thân đều một lòng bình đẳng. Sư tử hống là thường tinh tấn, không bỏ bản nguyện (lời nguyện ban đầu). Sư tử hống là trừ được phiền não. Sư tử hống là dùng trí tuệ khéo biết việc mình làm."
Khi nói pháp sư tử hống ấy, tam thiên đại thiên thế giới (một cõi rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới như thế giới chúng ta) chấn động theo sáu cách; trăm nghìn nhạc khí không ai đánh mà tự kêu; ánh sáng lớn chiếu khắp trời đất; trăm nghìn chư thiên hớn hở vui mừng nói: "Chúng ta được nghe thiên tử Bất Thoái Chuyển nói pháp sư tử hống, như ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sinh sống) lại thấy chuyển pháp luân (vận chuyển bánh xe pháp, tức Phật thuyết pháp) một lần nữa."
Lúc ấy Phật mỉm cười. Theo lệ thường của chư Phật, khi mỉm cười thì có trăm nghìn thứ ánh sáng xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tía… từ miệng phát ra, chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới, lên quá cõi Phạm thế (các cõi trời của Phạm Thiên), che lấp ánh sáng mặt trời mặt trăng, rồi quay về nhiễu quanh thân ba vòng và đi vào từ tướng đỉnh đầu. Khi ấy Tư Ích Phạm Thiên (vị Phạm Thiên tên là Tư Ích, người hỏi chính trong kinh này) chắp tay hướng về Phật, dùng kệ (bài thơ tụng) khen rằng:
Bậc Tối Thắng Tôn có trí tuệ cứu độ tất cả, biết hết việc làm của chúng sinh trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai),
đủ trí tuệ, công đức và giải thoát — cúi mong Ngài nói ra nhân duyên của nụ cười.
Trí tuệ Phật vô lượng, không chướng ngại, hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, cầu giải thoát cho riêng mình) và Duyên giác (người tự tu ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên) không theo kịp;
Ngài biết tâm chúng sinh mà tùy ý nói pháp — nguyện bậc Tối Thượng Tôn nói duyên cớ của nụ cười.
Ánh sáng Phật đáng ưa, trong sạch không nhơ, chiếu khắp trời và người, che lấp mặt trời mặt trăng,
chiếu đến núi Tu-di (núi lớn ở trung tâm thế giới), núi Thiết Vi (vòng núi sắt bao quanh thế giới) và các núi — nguyện bậc Vô Song Tôn nói duyên cớ của nụ cười.
Bậc Đại Thánh vắng lặng, lìa giận hờn, trời người chiêm ngưỡng không biết chán,
tất cả đều được vui sướng — nguyện Ngài phân giải nhân duyên của nụ cười.
Ngài thông đạt các pháp là không, là vô ngã, như bọt nước, mây, sương, như điều thấy trong mộng,
như bóng trăng dưới nước, như tướng hư không — nguyện Ngài dùng tiếng mầu nhiệm nói duyên cớ của nụ cười.
Ngài lìa các tưởng phân biệt và các tà kiến, thấu rõ không, vô tướng và vô tác (ba cửa giải thoát: thấy các pháp không có tự tánh, không có hình tướng để bám chấp, không có gì để mong cầu tạo tác),
thường vui trong thiền định, pháp vắng lặng — nguyện Ngài nói duyên cớ phóng ra ánh sáng trong sạch này.
Ngài không chấp vào chữ nghĩa, lời nói và âm thanh, nói pháp mà không nương vào pháp cũng không nương vào chúng sinh,
vậy mà mỗi người đều tự cho là Ngài nói cho mình — nguyện bậc có trí thần thông nói duyên cớ của nụ cười.
Phật là vua thầy thuốc diệt các bệnh, có sức Na-la-diên (vị lực sĩ thần có sức mạnh vô địch), là bậc cứu đời,
là chỗ quy hướng, chỗ nương náu, ngọn đèn sáng, con đường rốt ráo — bậc được trời người cúng dường, xin nói duyên cớ của nụ cười.
Bấy giờ Phật bảo Tư Ích Phạm Thiên: "Ông có thấy thiên tử Bất Thoái Chuyển này không?" — "Thưa vâng, đã thấy." — "Phạm Thiên! Thiên tử Bất Thoái Chuyển này từ nay về sau, qua ba trăm hai mươi vạn a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều đến không đếm được; kiếp là khoảng thời gian dài vô cùng), sẽ được thành Phật hiệu là Tu-di Đăng Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu của một vị Phật: bậc đến từ chân như; bậc đáng được cúng dường; bậc hiểu biết chân chánh trọn khắp; bậc đủ cả trí sáng lẫn đức hạnh; bậc khéo đi đến nơi an lành; bậc thấu hiểu thế gian; bậc cao nhất không ai hơn; bậc điều phục dẫn dắt người tu; thầy của trời và người; bậc giác ngộ được thế gian tôn kính). Thế giới tên là Diệu Hóa, kiếp tên là Phạm Thán. Cõi nước của Phật ấy lấy vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất) và lưu ly (ngọc xanh biếc) làm đất; Tăng (đoàn thể người tu) toàn là Bồ-tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ chúng sinh); không có ma và oán địch; những vật cần dùng, vừa nghĩ đến liền có; tuổi thọ của Phật ấy vô lượng, không thể tính đếm."
Khi ấy Tư Ích Phạm Thiên nói với thiên tử Bất Thoái Chuyển: "Như Lai nay đã thọ ký (lời Phật báo trước việc sẽ thành Phật) cho nhân giả (ngài, cách gọi tôn trọng) rồi." Thiên tử nói: "Phạm Thiên! Như (thật tánh vốn như thế) và pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp) được thọ ký thế nào, thì tôi được thọ ký cũng như thế." Tư Ích nói: "Như và pháp tánh thì không thể thọ ký." Thiên tử nói: "Như và pháp tánh không thể thọ ký thế nào, thì nên biết sự thọ ký của tất cả Bồ-tát cũng như thế." Tư Ích nói: "Nếu Như Lai không thọ ký cho ông, thì việc ông ở chỗ các Phật quá khứ là ở uổng trong phạm hạnh (đời sống tu hành trong sạch)." Thiên tử nói: "Không trụ vào đâu cả, đó là trụ trong phạm hạnh." Tư Ích hỏi: "Thế nào là không trụ mà trụ trong phạm hạnh?" Đáp: "Không trụ nơi Dục giới (cõi còn ham muốn ăn uống, dục tình), không trụ nơi Sắc giới (cõi đã hết dục nhưng còn thân hình vi tế), không trụ nơi Vô sắc giới (cõi không còn thân hình, chỉ còn tâm thức), đó là trụ trong phạm hạnh. Lại nữa Phạm Thiên! Nếu người tu không trụ nơi ngã (cái tôi), không trụ nơi chúng sinh, không trụ nơi thọ mạng (cái sống lâu dài), không trụ nơi nhân (cái 'người' có thật), đó là trụ trong phạm hạnh. Nói tóm lại, không trụ nơi pháp, không trụ nơi phi pháp, đó là trụ trong phạm hạnh."
Lại hỏi: "Phạm hạnh có nghĩa gì?" Đáp: "Trụ nơi con đường không hai, đó là nghĩa của phạm hạnh." Lại hỏi: "Trụ nơi con đường không hai là trụ ở chỗ nào?" Đáp: "Trụ nơi con đường không hai tức là không trụ nơi tất cả các pháp. Vì sao? Các bậc hiền thánh không có chỗ trụ, không nắm giữ pháp nên vượt qua được các dòng nước xiết (ví cho phiền não cuốn trôi con người)." Lại hỏi: "Thế nào là tu đạo?" Đáp: "Không rơi vào có, không rơi vào không, cũng không phân biệt đây là có, đây là không; tập luyện như thế gọi là tu đạo." Lại hỏi: "Dùng pháp gì để tu đạo?" Đáp: "Không dùng pháp thấy, nghe, cảm biết, hiểu biết; không dùng cái được, không dùng cái chứng; đối với tất cả pháp không có tướng, không có chỉ bày — gọi là tu đạo." Lại hỏi: "Thế nào là Bồ-tát tinh tấn bền chắc mạnh mẽ?" Đáp: "Nếu Bồ-tát đối với các pháp không thấy một tướng, không thấy tướng khác, đó gọi là Bồ-tát tinh tấn bền chắc mạnh mẽ, là đại trang nghiêm (mặc áo giáp lớn, tức phát đại nguyện). Vì đối với các pháp không phá hoại pháp tánh; đối với các pháp không chấp, không đoạn, không thêm, không bớt, không thấy nhơ hay sạch nằm ngoài pháp tánh — đó gọi là tinh tấn bậc nhất của Bồ-tát, tức là thân không khởi gì, tâm không khởi gì."
Khi ấy Thế Tôn khen thiên tử Bất Thoái Chuyển: "Hay thay, hay thay!" Khen xong, Ngài nói với Tư Ích Phạm Thiên: "Như thiên tử này nói: thân không khởi gì, tâm không khởi gì, đó là tinh tấn bền chắc mạnh mẽ bậc nhất. Phạm Thiên! Ta nhớ lại tất cả việc làm đời trước: tinh tấn bền chắc mạnh mẽ, giữ giới, hành đầu-đà (hạnh sống đạm bạc khổ hạnh để gột sạch phiền não); đối với các bậc thầy và bậc trưởng thượng thì cúng dường cung kính; ở nơi vắng vẻ chuyên tâm hành đạo, đọc tụng, học rộng; thương xót chúng sinh, cấp cho họ những thứ cần dùng; mọi hạnh khó làm, khổ hạnh đều ân cần tinh tấn. Vậy mà các Phật quá khứ không thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn khắp của chư Phật) cho ta. Vì sao? Vì ta trụ nơi thân, miệng, tâm, khởi lên tướng tinh tấn. Phạm Thiên! Về sau, nhờ ta được sự tinh tấn bền chắc mạnh mẽ như thiên tử này nói, nên Phật Nhiên Đăng (vị Phật thời quá khứ) thọ ký cho ta rằng: 'Đời sau ông sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni.' Cho nên, Phạm Thiên, nếu Bồ-tát muốn mau được thọ ký thì nên tu tập sự tinh tấn bền chắc mạnh mẽ như thế, tức là đối với các pháp không khởi tướng tinh tấn."
"Bạch Thế Tôn! Thế nào là tinh tấn không khởi tướng?" Phật nói: "Tinh tấn thấy ba đời đều bình đẳng là không, đó gọi là tinh tấn không khởi tướng." "Bạch Thế Tôn! Thế nào là tinh tấn thấy ba đời đều bình đẳng là không?" Phật nói: "Tâm quá khứ đã diệt, tâm vị lai chưa đến, tâm hiện tại không dừng trụ. Pháp đã diệt thì không khởi lại; pháp chưa đến thì không có tướng sinh; pháp không dừng trụ thì tức là trụ nơi thật tướng (tướng chân thật của các pháp). Mà thật tướng cũng không có sinh. Pháp nào không sinh thì không có quá khứ, vị lai, hiện tại; không có quá khứ, vị lai, hiện tại thì từ xưa đến nay bản tánh vẫn thường không sinh. Đó gọi là tinh tấn thấy ba đời bình đẳng là không, khiến Bồ-tát mau được thọ ký."
"Phạm Thiên! Bồ-tát thành tựu pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trụ vững vàng nơi chân lý) như thế thì thấu rõ tất cả pháp không có gì để bỏ, đó gọi là Đàn ba-la-mật (sự bố thí trọn vẹn; ba-la-mật là pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ); thấu rõ tất cả pháp không có lậu (không có phiền não rỉ chảy), đó gọi là Thi ba-la-mật (sự giữ giới trọn vẹn); thấu rõ tất cả pháp không có gì tổn thương, đó gọi là Sằn-đề ba-la-mật (sự nhẫn nhục trọn vẹn); thấu rõ tất cả pháp không có gì khởi lên, đó gọi là Tỳ-lê-da ba-la-mật (sự tinh tấn trọn vẹn); thấu rõ tất cả pháp bình đẳng, đó gọi là Thiền ba-la-mật (thiền định trọn vẹn); thấu rõ tất cả pháp không có gì phân biệt, đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt chân lý trọn vẹn). Nếu Bồ-tát thấu rõ như thế thì đối với các pháp không thêm, không bớt, không chánh, không tà. Bồ-tát ấy tuy bố thí mà không cầu quả báo; tuy giữ giới mà không tham đắm; tuy nhẫn nhục mà biết trong ngoài đều không; tuy tinh tấn mà biết không có tướng khởi; tuy thiền định mà không nương tựa vào đâu; tuy hành trí tuệ mà không nắm giữ tướng nào."
"Phạm Thiên! Bồ-tát thành tựu pháp nhẫn như thế, tuy thị hiện mọi việc làm mà không bị nhiễm ô. Người ấy được tướng bình đẳng đối với thế gian, không bị lay động bởi được lợi, mất lợi, bị chê, được khen, được tôn vinh, bị chê trách, khổ và vui (tám thứ gió đời làm người ta dao động), vì đã vượt ra khỏi tất cả pháp thế gian. Không tự cao, không tự hạ; không mừng, không buồn; không dao động, không buông lung; không có tâm hai bên, lìa các duyên, được pháp không hai. Vì những chúng sinh rơi vào cái thấy hai bên mà khởi tâm đại bi (lòng thương xót muốn cứu khổ cho chúng sinh), vì họ mà thọ thân để giáo hóa họ. Phạm Thiên! Đó gọi là tinh tấn bền chắc mạnh mẽ bậc nhất, tức là được pháp nhẫn về vô ngã và không, mà vẫn khởi tâm đại bi đối với chúng sinh, vì họ mà thọ thân."
Khi nói về tướng tinh tấn bền chắc mạnh mẽ ấy, có tám nghìn Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn (sự chứng biết và an trụ vững chắc nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Phật thọ ký cho họ rằng tất cả đều sẽ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mỗi vị thành Phật đạo ở một cõi khác nhau, và đều cùng một hiệu là Kiên Tinh Tấn.
Bấy giờ Đại Ca-diếp (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng tu khổ hạnh) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Ví như các rồng lớn khi muốn làm mưa thì mưa xuống biển lớn; các Bồ-tát này cũng thế, đem mưa pháp lớn mưa vào tâm của Bồ-tát." Phật nói: "Ca-diếp! Đúng như ông nói. Các đại long vương (vua rồng) sở dĩ không mưa xuống cõi Diêm-phù-đề không phải vì keo kiệt, mà chỉ vì đất ấy không chịu nổi. Vì sao? Mưa của rồng lớn trút xuống, hạt to như trục xe; nếu mưa xuống thì cõi Diêm-phù-đề cùng thành ấp, xóm làng, núi rừng, ao hồ đều bị cuốn trôi như lá táo trôi trên nước. Cho nên rồng lớn không mưa mưa lớn xuống Diêm-phù-đề. Ca-diếp! Cũng vậy, các Bồ-tát này sở dĩ không mưa mưa pháp xuống các chúng sinh khác cũng không phải có lòng keo kiệt, mà vì đồ chứa (căn cơ, sức tiếp nhận) của họ không chịu nổi những pháp như thế. Vì vậy các Bồ-tát này chỉ ở trong tâm Bồ-tát — biển lớn trí tuệ rất sâu, vô lượng — mà mưa xuống những cơn mưa pháp vô thượng không thể nghĩ bàn như thế.
Ca-diếp! Lại như biển lớn chịu được mưa lớn hạt to như trục xe mà không tăng không giảm; các Bồ-tát này cũng thế, dù một kiếp hay trăm kiếp, hoặc nghe hoặc nói, pháp ấy vẫn lặng trong, không tăng không giảm. Ca-diếp! Lại như biển lớn, trăm sông và các dòng chảy vào đều cùng một vị mặn; các Bồ-tát này cũng thế, nghe đủ loại pháp, đủ loại luận nghị, đều tin hiểu được thành một vị là không." (Ghi chú khảo đính: từ tờ trước, đoạn "Bấy giờ Đại Ca-diếp" trở xuống, bản Khiết Đan là Phẩm Hải Dụ (ví dụ về biển) thứ hai mươi mốt.)
"Ca-diếp! Lại như biển lớn trong sạch không nhơ, nước đục chảy vào liền trở nên trong sạch; các Bồ-tát này cũng thế, gột sạch cấu bẩn của các kết hận (oán hận trói buộc tâm) và trần lao (phiền não như bụi bặm làm nhọc tâm). Ca-diếp! Lại như biển lớn rất sâu không đáy; các Bồ-tát này cũng thế, vì suy xét đi vào được vô lượng pháp nên gọi là rất sâu, vì tất cả Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần thầy) không đo lường được nên gọi là không đáy. Ca-diếp! Lại như biển lớn gom chứa vô lượng nước; các Bồ-tát này cũng thế, gom chứa vô lượng pháp, vô lượng trí tuệ. Cho nên nói tâm các Bồ-tát như biển lớn. Ca-diếp! Lại như biển lớn chứa nhóm vô lượng các thứ châu báu; các Bồ-tát này cũng thế, đi vào đủ loại pháp môn (cửa ngõ, phương pháp tu học) mà gom các pháp bảo, dùng đủ loại hạnh tu mà sinh ra vô lượng kho pháp bảo.
Ca-diếp! Lại như biển lớn có ba loại báu: một là giá thấp, hai là có giá, ba là vô giá. Pháp các Bồ-tát này nói cũng thế, tùy căn cơ lanh lợi hay chậm lụt của chúng sinh mà giúp họ được giải thoát: có người nhờ tiểu thừa (cỗ xe nhỏ: lối tu cầu giải thoát riêng mình) mà được giải thoát, có người nhờ trung thừa (cỗ xe vừa: lối tu của Duyên giác) mà được giải thoát, có người nhờ đại thừa (cỗ xe lớn: lối tu cứu độ cả mình và mọi chúng sinh) mà được giải thoát. Ca-diếp! Lại như biển lớn càng ra càng sâu dần; các Bồ-tát này cũng thế, hướng về Tát-bà-nhã (trí biết tất cả của Phật) càng ngày càng sâu. Ca-diếp! Lại như biển lớn không giữ xác chết; các Bồ-tát này cũng thế, không giữ trong lòng tâm Thanh văn, Bích-chi-phật, cũng không giữ tâm keo kiệt tham lam, phạm giới, giận dữ, lười biếng, tán loạn, ngu si, cũng không giữ cái thấy về ngã, người, chúng sinh.
Ca-diếp! Lại như khi kiếp tận, lửa thiêu (lúc cuối của một đại kiếp, lửa lớn thiêu rụi thế giới), các ao nhỏ, sông ngòi, nguồn suối khô cạn trước, sau đó biển lớn mới cạn hết. Khi chánh pháp diệt cũng thế: chánh pháp của những người tu theo đạo nhỏ hết trước, sau đó chánh pháp trong tâm biển lớn của Bồ-tát mới diệt. Ca-diếp! Các Bồ-tát này thà mất thân mạng chứ không bỏ chánh pháp. Ông cho rằng Bồ-tát làm mất chánh pháp sao? Đừng nghĩ như thế. Ca-diếp! Như trong biển lớn kia có viên ngọc kim cương tên là Tập Chư Bảo (gom các báu), cho đến khi bảy mặt trời mọc, lửa cháy lên tới cõi Phạm thế (các cõi trời của Phạm Thiên), viên ngọc ấy vẫn không cháy, không mất, mà chuyển sang biển lớn ở phương khác. Nếu viên ngọc ấy còn ở thế giới này thì thế giới không thể bị thiêu. Các Bồ-tát này cũng thế: khi chánh pháp diệt, có bảy pháp tà xuất hiện, bấy giờ các Bồ-tát liền đi đến thế giới phương khác. Bảy pháp ấy là gì? Một là luận thuyết của ngoại đạo; hai là ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dẫn dắt sai đường); ba là dùng đạo pháp một cách tà vạy; bốn là cùng nhau quấy rối; năm là đi vào rừng gai tà kiến; sáu là không tu phước đức; bảy là không ai đắc đạo. Khi bảy điều ác này xuất hiện, các Bồ-tát biết chúng sinh không thể độ được, bấy giờ liền đi đến cõi Phật phương khác, không rời việc thấy Phật nghe pháp, giáo hóa chúng sinh, tăng trưởng căn lành.
Ca-diếp! Lại như biển lớn là chỗ nương tựa của vô lượng chúng sinh; các Bồ-tát này cũng thế, chúng sinh nương tựa vào mà được ba thứ vui: vui cõi người, vui cõi trời và vui Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi vòng sống chết). Ca-diếp! Lại như biển lớn mặn không uống được; các Bồ-tát này cũng thế, các ma và ngoại đạo không nuốt diệt được."
Khi ấy Đại Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Biển lớn tuy sâu vẫn còn đo lường được, còn các Bồ-tát này thì không đo lường được." Phật bảo Ca-diếp: "Số bụi nhỏ trong tam thiên đại thiên thế giới còn có thể đếm biết, chứ công đức của các Bồ-tát này vô lượng, không thể đếm được." Bấy giờ Thế Tôn muốn tuyên lại việc này nên nói kệ rằng:
Ví như biển lớn dung chứa hết thảy mọi dòng nước mà không bao giờ đầy;
các Bồ-tát này cũng như thế, thường cầu lợi ích của pháp mà không biết chán.
Lại như biển lớn đón nhận các dòng sông, tất cả đều quy về mà không thêm không bớt;
các Bồ-tát này cũng như thế, nghe nhận pháp sâu mà không tăng không giảm.
Lại như biển lớn không nhận nước đục, nước đục chảy vào đều trở nên trong sạch;
các Bồ-tát này cũng như thế, không nhận mọi cấu bẩn của phiền não.
Lại như biển lớn không bờ không đáy; các Bồ-tát này cũng như thế,
công đức và trí tuệ không có hạn lượng, tất cả chúng sinh không thể đo lường.
Lại như biển lớn không có sai khác, trăm sông chảy vào đều thành một vị;
các Bồ-tát này cũng như thế, những pháp được nghe nhận đều cùng một tướng.
Lại như biển lớn sở dĩ hình thành, không phải chỉ vì một chúng sinh;
các Bồ-tát này cũng như thế, vì khắp tất cả mà phát đạo tâm (tâm cầu giác ngộ).
Như viên ngọc báu trong biển tên là Tập Bảo, nhờ báu ấy mà có các báu khác;
kho báu của Bồ-tát cũng như thế, từ báu Bồ-tát sinh ra các báu.
Như biển lớn sinh ra ba loại báu, mà biển lớn ấy không hề phân biệt;
Bồ-tát nói pháp cũng như thế, dùng ba thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) độ người mà không phân biệt người này người kia.
Lại như biển lớn sâu dần dần; các Bồ-tát này cũng như thế,
vì chúng sinh mà tu công đức, hồi hướng (hướng công đức về) Tát-bà-nhã rất sâu.
Lại như biển lớn không giữ xác chết; các Bồ-tát này cũng như thế,
phát tâm thanh tịnh, nguyện cầu bồ-đề (giác ngộ), không giữ tâm Thanh văn và tâm phiền não.
Như biển lớn có viên báu bền chắc, báu ấy tên là Tập Chư Bảo,
khi kiếp tận lửa thiêu rốt cuộc vẫn không cháy, mà chuyển sang các cõi Phật phương khác;
khi chánh pháp diệt cũng như thế, người tinh tấn bền chắc giữ được pháp,
biết các chúng sinh không thể độ, liền chuyển đến chỗ chư Phật phương khác.
Khi tam thiên thế giới sắp hoại, kiếp lửa sắp nổi lên thiêu cả trời đất,
trăm sông và các dòng khô cạn trước, bấy giờ vua của các dòng nước (biển cả) mới cạn sau.
Người tu đạo nhỏ cũng như thế, khi pháp sắp hết thì diệt trước;
Bồ-tát dũng mãnh không tiếc thân, giữ gìn chánh pháp, sau cùng mới hết.
Dù Phật còn ở đời hay sau khi diệt độ, pháp bảo trong tâm này không diệt;
tâm sâu xa trong sạch trụ nơi pháp này, dùng pháp lành này mà tu hành đạo.
Trăm nghìn chúng sinh nương tựa vào biển, biển hình thành không phải vì một chúng sinh;
Bồ-tát phát tâm cũng như thế, là vì cứu độ tất cả chúng sinh.
Các biển lớn trong mười phương thế giới còn có thể đo được độ lớn,
còn con đường mà các Bồ-tát này đi thì Thanh văn, Duyên giác không thể đo được.
Ca-diếp nên biết, các Bồ-tát dũng mãnh tinh tấn với tâm hồi hướng,
nguyện làm Phật để độ chúng sinh, còn không ai sánh bằng, huống chi hơn được.
Kho báu công đức này như biển lớn, là ruộng phước tốt đáng được cúng dường,
là bậc vua thầy thuốc lớn tối thượng, chữa được bệnh của tất cả chúng sinh,
là chỗ nương tựa và che chở của đời, là bãi đất giữa dòng, ngọn đèn sáng, con đường rốt ráo,
trao con mắt cho thế gian đang mù vì vô minh (si mê, không thấy rõ sự thật); có mắt rồi thì uống được cam lồ (nước bất tử, ví cho pháp đưa đến Niết-bàn).
Đó là vua pháp của thế gian, là trí quyết đoán như Đế Thích,
là Phạm vương hành tứ thiền (bốn tầng thiền định), là người chuyển được Phạm pháp luân (bánh xe pháp thanh tịnh).
Đó là bậc đại trí, thầy dẫn đường cho đời, chỉ cho người lạc lối tà con đường chân chánh,
là bậc dũng mãnh phá được ma, là bậc trong sạch trừ được nhơ bẩn phiền não.
Người tu pháp trắng (pháp lành) như trăng tròn, ánh sáng cao vời rực rỡ như mặt trời,
trí tuệ vượt trội như núi Tu-di, như mây dày đổ mưa cam lồ.
Người không sợ hãi như sư tử, tâm điều hòa mềm mại như voi chúa,
ví như núi kim cương, tất cả ngoại đạo không phá được.
Người trong sạch như nước, có oai mãnh như lửa lớn,
như gió không gì ngăn ngại, như đất không gì lay động.
Người nhổ được gốc kiêu mạn và chấp ngã, như cây thuốc chữa bệnh cho mọi người không phân biệt.
Người giữ giới trong sạch như hoa sen, đối với pháp thế gian không hề nhiễm.
Người như hoa ưu-đàm-bát-la (loài hoa rất hiếm, lâu lắm mới nở một lần), nghìn vạn ức kiếp mới xuất hiện một lần.
Đó là người biết báo ơn Phật, là người không làm đứt hạt giống chư Phật,
là người tinh tấn hành đại bi, là người dùng tâm từ và tâm hỷ mà vượt lên.
Người lìa bỏ được tâm ngũ dục (năm thứ ham muốn theo sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm), thường cầu của báu là pháp Phật.
Người hành bố thí là hơn hết, giữ giới trong sạch không ai bằng,
nhẫn nhục mạnh mẽ không ai sánh, siêng năng tinh tấn không mỏi chán,
hành thiền định đủ thần thông, đến được vô lượng cõi Phật,
thường thấy chư Phật, nghe nhận pháp, rồi đúng như điều mình nghe mà nói cho người.
Người biết con đường chúng sinh đi, tùy theo tánh ưa muốn và căn cơ lanh hay chậm của họ;
đó gọi là khéo biết sức phương tiện (cách khéo léo tùy người mà dạy), thắp đèn trí tuệ đưa đến chỗ được cứu độ.
Người khéo biết tất cả các pháp đều do nhân duyên hòa hợp mà sinh,
thấu rõ tướng nhân duyên, lìa ngã kiến (cái thấy chấp có cái tôi), ưa sự bình đẳng.
Người quán xét đúng đắn các pháp: từ đâu mà đến, đi về đâu;
khéo biết các pháp không đến không đi, thường trụ nơi pháp tánh mà không động.
Người thấy các pháp hữu vi (do nhân duyên tạo thành) đều là không, càng thêm đại bi cứu độ chúng sinh.
Chúng sinh do vọng tưởng mà khởi các khổ, vì muốn độ họ nên tu hành đạo.
Phàm phu phân biệt ngã (cái tôi) và ngã sở (cái của tôi), đi theo đủ thứ tà kiến;
người này hiểu rõ thật tướng của pháp, vì dứt các kiến chấp mà giảng nói pháp.
Vô thường thì cho là thường, không sạch thì cho là sạch, vô ngã thì cho là ngã, khổ thì cho là vui;
phàm phu vì điên đảo tham đắm, nên khởi đầu của sinh tử không thể biết được.
Người này biết các điều ấy đều từ điên đảo mà ra, không có ngã, không có người, không có chúng sinh:
"Ta nên tu chánh đạo như thế, thấy đúng lẽ vô thường, vô ngã, khổ và bất tịnh (?)."
Ca-diếp nên biết, những công đức của Bồ-tát này mà ta khen ngợi,
so với việc họ làm thì chưa nói hết được, như từ cả mặt đất chỉ nhặt lên một hạt bụi.
Nếu người phát tâm bồ-đề không thoái lui, thì đồ cúng dường khắp tam thiên đại thiên thế giới,
và nếu còn có thứ cúng dường hơn thế nữa, đều nên đem cúng dường người như thế.
Nếu người phát tâm nguyện làm Phật, thì tức là cung kính cúng dường ta,
và đối với các Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, cũng đều đã cung kính cúng dường rồi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video