# Kinh Đại Tập Thí Dụ Vương
# Kinh Đại Tập Thí Dụ Vương (kinh "vua của các thí dụ", thuộc bộ kinh Đại Tập)
Kinh Đại Tập Thí Dụ Vương
Đời Tùy, Xà-na-quật-đa dịch.
Kinh Đại Tập Thí Dụ Vương, quyển thượng
Đời Tùy, Tam tạng (vị tăng thông thạo cả ba kho kinh điển Phật giáo là Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa dịch.
Lại nữa, khi pháp này đang được giảng, Tôn giả (cách gọi kính một vị tu hành lâu năm, có đức hạnh) Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Ông khoác áo uất-đa-la-tăng-già (tấm áo ca-sa mặc ngoài của vị tăng) lên một bên vai, quỳ gối phải sát đất, chắp tay thưa: "Bạch Đại đức Thế Tôn (Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), con muốn hỏi đôi điều, mong Phật cho phép, và giảng giải cho con những điều con hỏi."
Ông nói xong, Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất: "Xá-lợi-phất, ông muốn hỏi gì Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đã đến từ chân lý như thật), A-la-ha (bậc đáng được cúng dường), Tam-miệu-tam-phật-đà (bậc giác ngộ hoàn toàn và chân chính) thì cứ hỏi. Điều ông hỏi, ta sẽ giảng cho ông, khiến lòng ông vui mừng."
Phật nói xong, Tôn giả Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Đại đức Thế Tôn, ở cõi Diêm-phù châu này (châu lục phía nam núi Tu-di, tức thế giới loài người chúng ta), khi trời mưa, mưa xuống chỗ nào thì gọi là mưa tốt?"
Ông nói xong, Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất: "Hay lắm, Xá-lợi-phất! Ông có tài ăn nói khéo léo, suy nghĩ kỹ càng, nên muốn hỏi Như Lai điều này. Ông hỏi vì muốn đem lợi ích cho nhiều chúng sinh, muốn cho nhiều người được yên vui, vì thương xót thế gian, vì muốn đem lợi ích và yên vui cho trời và người. Ông cũng hỏi vì những thiện gia tử, thiện gia nữ (con trai, con gái nhà lành, tức những người có tâm lành) ở hiện tại và vị lai đã phát tâm theo Bồ-tát thừa (con đường tu hành để thành Phật), để họ sinh ra sức tinh tấn (sức siêng năng tu tập không lui). Xá-lợi-phất, hãy khéo lắng nghe, khéo ghi nhớ, ta sẽ giảng cho ông."
Xá-lợi-phất thưa: "Vâng, bạch Thế Tôn, con nay rất muốn được nghe."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Xá-lợi-phất, người ở Diêm-phù châu có những ruộng mía, nho, lúa mạch lớn, lúa mì, mè, lúa gạo, kê, đậu đỏ, đậu nành, đậu đũa, đậu Hà Lan, đậu ca-đồ-ha-lợi-na (giống đậu nành, đất này không có), cùng các ruộng rẫy khác như thế. Mưa xuống những nơi ấy thì gọi là mưa tốt. Vì sao vậy? Vì ở những nơi ấy sinh ra các thứ thực phẩm, người Diêm-phù châu nhờ đó mà sống được. Cho nên mưa xuống những nơi ấy gọi là mưa tốt."
Xá-lợi-phất lại thưa: "Bạch Thế Tôn, thiện gia tử, thiện gia nữ nếu muốn làm pháp thí (bố thí bằng giáo pháp, tức đem đạo lý giảng dạy cho người khác), thì trao cho ai mới gọi là trao tốt?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Xá-lợi-phất, ta nói về pháp thí: khi đem pháp bố thí khắp mọi nơi thì gọi là trao tốt. Xá-lợi-phất, nay ta lại nói thêm: nếu khi làm pháp thí mà trao cho các vị Bồ-tát ma-ha-tát (các bậc đại Bồ-tát, tức những người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài), thì trong các cách pháp thí, đó gọi là trao tốt bậc nhất. Vì sao vậy? Vì những thiện gia tử ấy cầu pháp là vì chúng sinh. Cho nên khi bố thí pháp cho họ, gọi là trao tốt bậc nhất."
"Xá-lợi-phất, ví như mưa xuống biển lớn, không phải là không có kết quả, không phải là không có chỗ dùng. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, khi làm pháp thí cho Bồ-tát ma-ha-tát, không phải là không có kết quả, không phải là không có chỗ dùng. Vì sao vậy? Vì những thiện gia tử ấy cầu pháp là vì chúng sinh."
"Xá-lợi-phất, ví như có người mài chùi ngọc ma-ni (một loại ngọc báu rất quý), nếu siêng năng dùng sức thì gọi là làm khéo. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất, khi mài chùi ngọc ma-ni, giá trị của nó bằng cả trăm nghìn hạt pha lê. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, ai dốc sức vì các vị Bồ-tát ma-ha-tát thì gọi là làm khéo. Vì sao vậy? Vì những thiện gia tử ấy vì chúng sinh mà sẽ cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), đã phát tâm thực hành để đạt giác ngộ vô thượng."
"Xá-lợi-phất, ví như biển lớn, không chỗ nào không xuống được, không chỗ nào không vào được. Vì sao vậy? Vì biển lớn sâu dần, biển lớn thấp dần, cho nên không chỗ nào không xuống được, không chỗ nào không vào được. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát tu hạnh Bồ-tát trong Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ) và xảo phương tiện (những cách khéo léo, thích hợp để dẫn dắt người khác), nên không có pháp nào mà không nói được."
"Xá-lợi-phất, ví như trong một hồ nước (?) trồng hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh), lá mọc ra. Tuy cùng một hồ, nhưng những lá ngoài của hoa không đẹp bằng, không được khen ngợi và quý trọng như vậy; còn bông hoa ở trong thì được nam nữ khen ngợi, quý trọng. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác (người tự tu tự ngộ, cũng chỉ cầu giải thoát riêng mình) tuy cùng chứng ngộ một pháp giới (bản thể chân thật chung của mọi sự vật), nhưng không được khen ngợi và quý trọng như vậy; còn Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà thì được trời, người, a-tu-la (một loài thần có sức mạnh, hay gây chiến với chư thiên) ở thế gian khen ngợi, quý trọng."
"Cho nên, Xá-lợi-phất, thấy được ý nghĩa ấy, thiện gia tử, thiện gia nữ nên phát tâm như thế này: 'Chúng ta đừng chứng cùng một pháp giới mà chỉ được danh hiệu Thanh văn, Độc giác, không được khen ngợi và quý trọng như Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà. Nay chúng ta nên phát tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, để được khen ngợi và quý trọng như Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà.'"
"Xá-lợi-phất, ví như cây trầm hương hay cây chiên-đàn (gỗ đàn hương), lá của nó không được khen ngợi và quý trọng bằng mùi thơm của chính thân cây. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, tuy cùng chứng một pháp giới, nhưng trí tuệ của Thanh văn, Độc giác không trọn vẹn như mùi hương thật; còn Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà thì đầy đủ hương thật. Xá-lợi-phất, thấy được ý nghĩa ấy, tất cả thiện căn (công đức của việc lành, ví như gốc rễ sinh ra quả tốt) của thiện gia tử, thiện gia nữ đều nên hồi hướng (đem công đức hướng về một mục đích) về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
"Xá-lợi-phất, ta nói những người ấy nhờ bạn lành mà được đầy đủ (?). Ai vui thích, yêu mến A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì hãy dạy họ siêng năng tu tập, khiến họ càng vui thích yêu mến. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất, xưa kia ta cũng nhờ bạn lành dìu dắt mà nay thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
"Xá-lợi-phất, như có một người muốn đi lấy châu báu, lại có người thứ hai cũng muốn lấy châu báu. Người trước chỉ cho người thứ hai con đường đến đảo báu, nơi sinh ra châu báu. Ta nói người ấy không hề keo kiệt. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, nếu ai chỉ con đường đến đảo báu của Nhất thiết trí (trí biết khắp tất cả, tức trí tuệ của Phật), ta nói người ấy cũng không hề keo kiệt."
"Xá-lợi-phất, như viên ngọc giá trị lớn, đáng nhiều trăm nghìn, sinh ra trong biển lớn. Khi ngọc còn ở trong biển thì không ai mài chùi; đến Diêm-phù châu mới có người mài chùi. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, nếu có người muốn thấy Như Lai, phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, mỗi người thấy được công đức thù thắng của Phật rồi, thì người ấy tu tập rộng ra sẽ thành Thanh văn, người ấy tu tập rộng ra sẽ thành Độc giác, người ấy tu tập rộng ra sẽ thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (?). Các thiện căn khác cũng nhờ gặp bạn lành mà đều trở nên rộng lớn."
"Xá-lợi-phất, thấy được ý nghĩa ấy, thiện gia tử, thiện gia nữ nên tìm bạn lành, gần gũi phụng sự. Phụng sự rồi thì phải tu nhiều việc lành, chẳng bao lâu sẽ thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì xưa kia ta cũng nhờ bạn lành dìu dắt mà nay thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
"Xá-lợi-phất, như ngọc ma-ni, khi mài chùi thì có bụi vụn rơi xuống, nhưng bụi vụn ấy không được khen ngợi và quý trọng như viên ngọc ma-ni lớn. Viên ngọc ấy được quốc vương, đại thần của vua và những người hiểu biết rành xem ngọc khen ngợi, quý trọng. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Thanh văn, Độc giác tuy cùng chứng một pháp giới, nhưng không được khen ngợi và quý trọng như vậy; còn Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà thì được chư thiên và loài người ở thế gian, cùng càn-thát-bà (loài thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la… khen ngợi, quý trọng."
"Xá-lợi-phất, ví như có người tự mang một nắm vàng đến chỗ thợ kim hoàn hoặc học trò của thợ kim hoàn, đến nơi rồi bảo: 'Ông lấy vàng này làm cho tôi một chiếc vòng, tôi đeo ở chân.' Bấy giờ người thợ hoặc học trò của ông bảo: 'Này anh, tôi sẽ dùng vàng này làm chuỗi ngọc trang sức cho anh, tùy anh đội trên đầu, đeo ở cổ hay ở tay. Đeo vào rồi, sẽ có hàng trăm nghìn người nhìn thấy, vui mừng khen ngợi anh.' Xá-lợi-phất, bấy giờ kẻ ngu kia không nghe lời khuyên tốt có ích của người thợ, đáp rằng: 'Ông cứ làm cho tôi chiếc vòng chân thôi.'"
"Cũng vậy, Xá-lợi-phất, thiện gia tử, thiện gia nữ khi làm việc bố thí cao quý đối với Như Lai hoặc đối với Thanh văn, có khi có bạn lành đến bảo: 'Này anh, anh làm việc bố thí cao quý này mà lại không thuận với điều lành, tức là đem việc bố thí cao quý ấy hồi hướng vào những pháp có giới hạn, như quả vị Thanh văn hay quả vị Độc giác. Thiện căn từ việc bố thí cao quý anh đang làm đây xứng đáng để hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.'"
"Xá-lợi-phất, trong các pháp thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), chư Phật Thế Tôn có trí tuệ khéo léo thù thắng bậc nhất. Xá-lợi-phất, vì thế chư Phật Thế Tôn khen ngợi A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì đây là sự hồi hướng cao tột, tức là hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Xá-lợi-phất, thấy được ý nghĩa ấy, tất cả thiện căn của thiện gia tử, thiện gia nữ đều nên hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
"Xá-lợi-phất, như có hai người. Một người khéo làm sợi kiếp-ba-sa (sợi bông vải) màu vàng, đều sinh từ cùng một loại cây; vải mịn làm ra từ sợi ấy đáng giá trăm nghìn. Còn một người muốn làm áo vải thô cho đầy tớ. Người ấy đến chỗ thợ dệt bảo: 'Này anh, sợi kiếp-ba-sa màu vàng này của tôi đã được sửa soạn kỹ, đều cùng một loại cây sinh ra, anh hãy dệt cho tôi thật khéo.' Thợ dệt đáp: 'Này anh, tôi sẽ dệt cho anh tấm vải đáng giá trăm nghìn, cần gì áo thô?' Người kia không nghe lời khuyên tốt của thợ dệt, đáp: 'Anh cứ làm cho tôi áo thô cho đầy tớ thôi.'"
"Cũng vậy, Xá-lợi-phất, tuy cùng một pháp, cùng một thiện căn, nhưng có người bám lấy quả vị Thanh văn, có người bám lấy quả vị Độc giác, có người đứng vững nơi đạo vô thượng. Xá-lợi-phất, trong đó, ai bám lấy quả vị Thanh văn, Độc giác thì nên bảo họ: 'Thiện căn này của anh là nhân để thành Như Lai.' Nếu ai cầu quả giác ngộ vô thượng của Phật thì cũng nên bảo họ: 'Tất cả thiện căn từ việc bố thí pháp này của anh, nên gom làm một mà hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.' Hồi hướng như vậy, rồi đem thiện căn ấy bố thí cho các chúng sinh, với tâm không bao giờ cạn mà thu nhận họ. Nhờ thiện căn này, nguyện cho các chúng sinh đều được trọn vẹn trí tuệ không thể nghĩ bàn, trí tuệ không thể cân lường, trí tuệ cao tột hơn hết trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, tức toàn bộ thế giới sinh tử), như Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà. Xá-lợi-phất, thấy được ý nghĩa ấy, thiện gia tử, thiện gia nữ nên gieo thiện căn hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
"Xá-lợi-phất, ví như hoàng hậu của quốc vương sinh tám người con trai. Trong số đó chỉ một người có đủ tướng làm vua, được nối ngôi vua, được làm lễ quán đảnh (lễ rưới nước lên đầu khi lên ngôi vua). Các hoàng tử khác đều vây quanh, theo đúng phép mà phụng sự. Xá-lợi-phất, ý ông nghĩ sao? Chẳng lẽ vì bụng người mẹ có lỗi nên các hoàng tử khác không được làm lễ quán đảnh lên ngôi đại vương sao?"
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Đại đức Thế Tôn, không phải vậy. Vì sao? Vì các hoàng tử kia đời trước tự mình không tạo nghiệp làm vua, không gieo thiện căn. Vì nhân duyên ấy mà các hoàng tử kia đều không được nối ngôi, làm lễ quán đảnh lên ngôi vua."
Phật nói: "Đúng vậy, Xá-lợi-phất. Cùng chứng một pháp giới rồi, Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà được gọi là Pháp vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật), còn các thiện gia tử khác thì được gọi là Thanh văn. Chẳng lẽ pháp giới này có lỗi sao?"
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn, không phải vậy, không phải pháp giới này có lỗi. Mà vì thuở trước những người ấy không biết đem thiện căn đã làm hồi hướng về quả giác ngộ vô thượng, không đi con đường ấy, cũng không phát nguyện, không làm những thiện căn cao quý, lại không nguyện cầu lợi ích của Nhất thiết trí. Cho nên nay họ chỉ sinh ra việc của hàng Thanh văn. Họ cũng không đi theo hạnh của Như Lai, lại không có công đức của Như Lai, không đầy đủ thần thông (năng lực siêu phàm) như chư Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà."
"Xá-lợi-phất, vì ý nghĩa ấy, thiện căn mà thiện gia tử, thiện gia nữ đã làm đều nên hồi hướng về quả giác ngộ vô thượng."
"Xá-lợi-phất, ví như cây ba-lợi-chất-đa-la câu-tì-đà-la (một loài cây thần trên cõi trời, hoa rất thơm), khi mới mọc, chư thiên ở trời Ba Mươi Ba (cõi trời Đao-lợi trên đỉnh núi Tu-di, gồm ba mươi ba cung trời) đều rất vui mừng, nói rằng: 'Cây này đã mọc rồi, trời Ba Mươi Ba sẽ không trống vắng lâu nữa.' Cũng vậy, Xá-lợi-phất, khi có thiện gia tử, thiện gia nữ phát tâm cầu giác ngộ vô thượng, bấy giờ tất cả những ai có lòng tin chân chính nơi Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), như chư thiên, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần), càn-thát-bà, a-tu-la, già-lưu-đồ (loài chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (loài thần ca hát), ma-hầu-la-già (loài thần rắn lớn), người và loài không phải người, đều trong lòng hớn hở, nói rằng: 'Đạo tràng (nơi Phật thành đạo) này sẽ không trống vắng lâu nữa, Bồ-tát ma-ha-tát sẽ thành tựu giác ngộ vô thượng.'"
"Xá-lợi-phất, ví như cây ba-lợi-chất-đa-la câu-tì-đà-la kia, chư thiên trời Ba Mươi Ba thấy lá mọc ra thì không khen, không quý; nhưng khi thấy hoa nở thì trong lòng hớn hở. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Thanh văn, Độc giác chứng một pháp giới thì chư thiên và người đời không khen, không quý; nhưng khi thấy Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà thì trong lòng hớn hở. Vì sao vậy? Vì Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà đầy đủ các thiện căn và ba mươi hai tướng đại trượng phu (ba mươi hai tướng tốt đặc biệt trên thân Phật), ánh sáng hơn cả mặt trời mặt trăng, có thể chiếu sáng vô lượng cõi Phật (các thế giới do chư Phật giáo hóa), thương xót chúng sinh."
"Xá-lợi-phất, ví như cây ba-lợi-chất-đa-la câu-tì-đà-la kia, khi lớn lên, chư thiên trời Ba Mươi Ba biết rằng cây này chẳng bao lâu sẽ có nhiều lá, trăm nghìn câu-trí na-do-tha lá (câu-trí và na-do-tha là những đơn vị số cực lớn: câu-trí là mười triệu, na-do-tha còn lớn hơn nữa), cho đến vô lượng a-tăng-kì lá (a-tăng-kì: con số nhiều đến không đếm được), che phủ bên trên. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, vị Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm kia, khi sinh ra, khi lớn lên, nên biết sẽ có trăm nghìn câu-trí na-do-tha Thanh văn, cho đến vô lượng vô biên a-tăng-kì chúng Thanh văn vây quanh phía trước, và sẽ có nhiều Thanh văn, Độc giác xuất hiện."
"Xá-lợi-phất, ví như vua núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), có những ngọn núi phụ cao một trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài thời Ấn Độ cổ, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), hoặc cao hai trăm do-tuần, cho đến bảy trăm do-tuần. Những ngọn phụ ấy không thể gọi là núi Tu-di lớn. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, hàng Thanh văn sinh ra từ trí tuệ của Như Lai, nhưng không thể nói trí tuệ của họ đầy đủ như chư Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà. Họ cũng không đầy đủ mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), bốn vô úy (bốn điều không hề sợ hãi khi thuyết pháp), trí vô ngại (trí tuệ thông suốt, không bị trở ngại) của Như Lai. Còn Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà thì đầy đủ các lực, các vô úy, trí vô ngại."
"Xá-lợi-phất, ví như nơi vua núi Tu-di đứng, nên biết có nhiều chúng thiên tử (các vị trời), trăm nghìn câu-trí na-do-tha, cho đến vô lượng vô biên chúng thiên tử xuất hiện ở đó, trên đỉnh núi, hưởng phúc báo cõi trời, lòng rất vui thích; muốn dạo chơi nơi nào của cõi trời thì tùy ý mà đi. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, vị Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm kia, khi sinh ra, khi lớn lên, đem thiện căn hồi hướng về quả giác ngộ vô thượng, nên biết sẽ có nhiều chúng Thanh văn, trăm nghìn câu-trí na-do-tha, cho đến vô lượng vô biên chúng Thanh văn xuất hiện ở đời, tùy ý dạo đi những chốn tu hành của bậc thánh."
"Xá-lợi-phất, ví như vua núi Tu-di đứng thì bốn mặt của nó cùng lúc mà có, không hề có trước có sau. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, khi Bồ-tát ma-ha-tát đem thiện căn hồi hướng về quả giác ngộ vô thượng, thì ngay lúc ấy Phật tính, Phật địa (địa vị của Phật), trí Phật, công đức Phật… cùng lúc sinh ra, cũng không có trước sau."
"Xá-lợi-phất, ví như vua núi Tu-di, dù có bị chia cắt từng phần, đem so với các núi khác vẫn còn cao lớn hơn. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, vị Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm kia đem thiện căn hồi hướng về quả giác ngộ vô thượng, nếu đem so với các thiện căn khác thì đủ để là chỗ nương giữ cao lớn bậc nhất."
"Xá-lợi-phất, ví như vua núi Tu-di có một mặt màu vàng. Chim muông nào đến bên mặt ấy đều mang cùng một màu, tức là màu vàng, nên cùng màu với sư tử chúa muông. Xá-lợi-phất, tuy chúng cùng màu vàng với sư tử chúa muông, nhưng sức mạnh, công đức, danh tiếng thì chúng đều không bằng sư tử chúa, cũng không thể vui đùa, vươn mình và cất tiếng rống không sợ hãi như sư tử chúa muông."
"Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Thanh văn, Độc giác tuy cùng một vị với Như Lai, tức là vị giải thoát (hương vị của sự thoát khỏi khổ đau sinh tử), nhưng không thể ngang bằng Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà. Họ không có những công đức như vậy của Như Lai, không có các lực, các vô úy và tiếng rống sư tử (ví với lời thuyết pháp oai hùng không sợ hãi của Phật). Còn Như Lai thì đầy đủ các pháp phương tiện và trí tuệ. Trí phương tiện ấy, Thanh văn, Độc giác còn chưa từng được nghe, huống chi là có thể sinh ra công đức của Như Lai, sự vui chơi tự tại của Như Lai, tiếng sấm của Như Lai, và việc Như Lai cất tiếng rống sư tử vang vượt khắp các cõi đời."
"Xá-lợi-phất, như các loài chim muông tuy cùng màu với sư tử chúa, nhưng các công đức khác đều không ngang bằng, không được gọi là sư tử chúa muông. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Thanh văn, Độc giác tuy cùng vị giải thoát với Như Lai, nhưng cũng không ngang bằng Như Lai, vì họ không có được công đức và danh tiếng, không có được danh hiệu cao tột nhất của Như Lai và thân của Như Lai, lại cũng không có được các lực, các vô úy, trí vô ngại của quả giác ngộ vô thượng. Vì đầy đủ các lực, các vô úy, trí vô ngại ấy nên gọi là Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà. Xá-lợi-phất, thấy được ý nghĩa ấy, thiện căn mà thiện gia tử, thiện gia nữ đã làm đều nên hồi hướng về quả giác ngộ vô thượng."
"Xá-lợi-phất, ví như chư thiên cõi trời Tứ Thiên Vương (cõi trời của bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương) ở khắp quanh sườn núi Tu-di, còn chư thiên trời Ba Mươi Ba thì ở trên đỉnh núi. Xá-lợi-phất, ý ông nghĩ sao? Có phải trên núi Tu-di không chứa được chư thiên Tứ Thiên Vương, nên bốn vị vua trời ấy không ở trên đỉnh chăng?"
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Không phải trên núi Tu-di không chứa được chư thiên Tứ Thiên Vương nên họ không ở đó, mà vì thuở trước họ không gieo phúc báo để được hưởng ở trên núi. Vì không tạo nghiệp như thế nên họ không được ở trên đỉnh núi Tu-di."
"Cũng vậy, Xá-lợi-phất, pháp thể này của ta cũng không có lỗi gì mà không chứa được hàng Thanh văn, khiến họ không được trí biết khắp mười phương thế giới. Mà vì thiện căn họ làm thuở trước không biết hồi hướng về quả giác ngộ vô thượng, cũng không phát nguyện tu hạnh như thế, không phát tâm cầu trí của Nhất thiết trí cao tột, cho nên nay làm Thanh văn, không được đi vào chốn hành đạo của Như Lai, lại không có công đức của Như Lai, cũng không đầy đủ các lực, các vô úy, trí vô ngại. Vì Phật đầy đủ trí ấy nên gọi là Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà."
"Xá-lợi-phất, ví như biển lớn không giữ xác chết. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát bậc A-bệ-bạt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường tu thành Phật) không sống chung với lòng keo kiệt."
"Xá-lợi-phất, ví như thủy triều biển lớn không bao giờ sai giờ. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát bậc A-bệ-bạt-trí, khi có người đi xin đến thì không bao giờ để lỡ thời."
"Xá-lợi-phất, ví như có người lấy những giọt nước trong biển lớn, tất cả đều cùng một vị, tức là vị mặn. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát dù dùng trăm nghìn cửa ngõ khác nhau để làm thiện căn, nếu hồi hướng về quả giác ngộ vô thượng thì đều thành một vị, tức là vị Nhất thiết trí."
"Xá-lợi-phất, ví như mỏ vàng sinh ra vàng (tức quặng vàng), tùy theo ý muốn mà làm thành các thứ đồ trang sức, rồi mang nhiều tên gọi trang sức khác nhau. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, từ một trí Phật mà chuyển thành trăm nghìn thứ trang sức, tức là sinh ra thiện căn của chúng sinh."
"Xá-lợi-phất, như nhà vua đúc tiền: đồng nào đã đóng dấu, có chữ thì gọi là tiền; đồng nào chưa đóng dấu, không có chữ thì không được gọi là tiền. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, khi Bồ-tát ma-ha-tát chưa đạt vô sinh pháp nhẫn (sự chứng biết vững chắc rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt), thì chư Phật Thế Tôn chưa thọ ký (lời Phật báo trước về việc người ấy sẽ thành Phật) cho quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Khi đã đạt vô sinh pháp nhẫn, chư Phật Thế Tôn mới thọ ký rằng: 'Này thiện gia tử, ở đời vị lai, ông sẽ thành Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà.'"
"Xá-lợi-phất, ví như vị tiên nhân ngoại đạo (đạo sĩ tu theo đạo khác ngoài Phật giáo) có thiên nhãn (con mắt thần nhìn thấy điều mắt thường không thấy), khi thấy có người mới thụ thai, chưa đoán định được là trai hay gái, vì thai chưa thành hình tướng nam nữ. Về sau khi thai đã thành hình tướng nam nữ, vị tiên nhân ngoại đạo mới dùng thiên nhãn mà đoán rằng sẽ sinh con trai hay con gái. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, khi Bồ-tát chưa đạt vô sinh pháp nhẫn, chư Phật Thế Tôn chưa thọ ký cho quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Về sau khi vị ấy đạt vô sinh pháp nhẫn, chư Phật Thế Tôn mới thọ ký: 'Này thiện gia tử, ở đời vị lai, ông sẽ thành Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà.'"
"Xá-lợi-phất, ví như khi mặt trời mọc, nó không nghĩ rằng: 'Ánh sáng của ta sẽ chiếu Diêm-phù châu này.' Nhưng hễ mặt trời cùng ánh sáng mọc lên thì tất nhiên chiếu sáng Diêm-phù châu, khiến mọi người ở Diêm-phù châu thấy rõ các màu sắc. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, khi Bồ-tát ma-ha-tát đạt được trí của Nhất thiết trí, cũng không nghĩ rằng: 'Ta sẽ chiếu sáng tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới gộp lại thành một cõi lớn).' Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát tu theo hạnh pháp này, ngồi nơi vị trí này, đầy đủ tướng sinh ấy, đầy đủ thiện căn ấy, thì sẽ có được trí giác ngộ như thế; nhờ trí giác ngộ ấy, vị Bồ-tát ma-ha-tát tất nhiên tự chiếu sáng tam thiên đại thiên thế giới."
"Xá-lợi-phất, ví như có hai người đều muốn được châu báu nên vào đảo báu. Một người lấy ngọc vô giá, người thứ hai lấy ngọc có giá. Bấy giờ có người hiểu biết nói: 'Này anh, chỗ này có ngọc vô giá, anh nên lấy nó. Ngọc này giá trị rất lớn, quốc vương, đại thần, người trong thành thị và những người hiểu biết rành xem ngọc đều khen ngợi, quý trọng là bậc nhất.' Nhưng người kia không nghe lời ấy nên lấy ngọc có giá. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, giáo pháp của Phật này cũng giống như đảo báu. Có người đến rồi liền khởi tâm niệm vô giá và tu hành đầy đủ, tức là tâm niệm tương ứng với ngọc báu Nhất thiết trí, xa lìa những tâm niệm của Thanh văn, Độc giác. Lại có người thứ hai tu hành với tâm niệm tương ứng với Thanh văn, Độc giác."
"Xá-lợi-phất, cùng chứng một pháp giới rồi, Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà ở trong hàng Pháp vương; còn các thiện gia tử khác thành Thanh văn thì ở trong hàng Thanh văn; ai đạt Nhất thiết trí thì ở trong hàng bậc Thấy Khắp, như Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà."
"Xá-lợi-phất, ví như ngọc như ý (viên ngọc thần cầu gì được nấy), đến tay ai thì người ấy được tự tại, không có món báu nào mà không có được. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát không đối với một chúng sinh nào mà không làm việc ban báu, không đối với một chúng sinh nào mà không dạy họ làm thiện căn, cho đến đạt niết-bàn vô vi (cảnh giới giải thoát hoàn toàn, không còn sinh diệt tạo tác)."
"Xá-lợi-phất, ví như người thợ làm ngọc ma-ni hoặc học trò của người thợ ấy, gặp viên ngọc nào bên ngoài đục xấu thì mài chùi xong, ánh sắc trở nên đẹp đẽ tuyệt vời. Biết ánh sắc đã đẹp rồi, người thợ làm ngọc hoặc học trò ấy sẽ được nhiều trăm nghìn của cải để sinh sống. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát tùy theo tâm người khác mà khiến họ sinh thiện căn; tất cả thiện căn ấy đều được thu vào bằng trí phương tiện của tâm mình, và nhờ thiện căn ấy mà thành tựu các pháp của Phật."
"Xá-lợi-phất, như ngọc ma-ni khi chưa làm sạch thì cần phải cất giấu kỹ. Vì sao vậy? Vì ngọc ma-ni ấy là vô giá. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, vị Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm kia, lúc mới phát tâm, chư thiên, loài người, càn-thát-bà, a-tu-la ở thế gian đều phải bảo vệ. Vì sao vậy? Vì bậc thiện trượng phu ấy đã vì trời, người, a-tu-la ở thế gian mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
"Xá-lợi-phất, như ngọc ma-ni tuy chưa mài chùi, nên biết vẫn được quốc vương, đại thần, người trong thành thị và những người hiểu biết rành xem ngọc khen ngợi, quý trọng. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, vị Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm kia, nên biết cũng được chư Phật Thế Tôn, các Bồ-tát và Thanh văn khen ngợi, quý trọng."
"Xá-lợi-phất, ví như có người khi gặp Phật, cần phải sinh tâm hiếm có như thế này: 'Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà lâu lâu mới ra đời một lần. Nay ta nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, làm cho sự nghiệp chính pháp thêm dồi dào, đem chính pháp này dạy chúng sinh gom góp thiện căn; tất cả các thiện căn ấy đều sẽ hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.'"
"Khi người ấy đang hồi hướng như vậy, nếu có tỳ-kheo (tăng nam xuất gia), tỳ-kheo-ni (tăng nữ xuất gia), ưu-bà-tắc-ca (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-tư-ca (nữ cư sĩ tại gia) không có lòng tin, hoặc Ma-la Ba-ti (Ma vương Ba-tuần, vua cõi ma chuyên phá hoại người tu hành), hoặc các vị trời thuộc dòng ma đến chỗ người ấy, nói xấu Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu thành Phật để cứu độ tất cả mọi người), khiến người ấy bỏ đi, khiến người ấy không còn ưa thích. Xá-lợi-phất, ý ông nghĩ sao? Những kẻ ấy há chẳng phải đã gây hại, làm mất yên ổn, khiến chịu khổ, khiến sa đọa cho rất nhiều chúng sinh, trăm nghìn câu-trí na-do-tha, cho đến vô lượng vô biên a-tăng-kì chúng sinh hay sao?"
Xá-lợi-phất thưa: "Đúng vậy, bạch Đại đức Bà-già-bà (Đấng Thế Tôn, danh hiệu của Phật)! Đúng vậy, bạch Đại đức Tu-già-đa (Thiện Thệ: bậc đã đi đến nơi tốt lành, danh hiệu của Phật)! Vì sao vậy? Vì họ gây hại, làm mất yên ổn, khiến chịu khổ, khiến sa đọa cho chúng sinh, tức là đối với các thiện gia tử, thiện gia nữ đã phát tâm Đại thừa mà nói xấu Đại thừa, khiến họ không còn ưa thích A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, khiến họ lui sụt, khiến họ rời bỏ."
Phật nói: "Xá-lợi-phất, nếu muốn không rời bỏ Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà thì nên cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Cho nên, Xá-lợi-phất, các thiện gia tử, thiện gia nữ đã phát tâm Đại thừa nên ưa thích A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, chớ lui sụt, chớ rời bỏ. Vì sao vậy? Ta nói người không rời bỏ Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà chính là thiện gia tử, thiện gia nữ đã phát tâm Đại thừa, ưa thích A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, không rời bỏ, không lui sụt."
"Xá-lợi-phất, ví như trong thời đói kém khốn khổ, gieo gì cũng không mọc, như gieo trên đá. Bấy giờ có vua, đại thần của vua, người dòng sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quan võ), đại thần dòng sát-đế-lợi, người dòng bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), các đại gia bà-la-môn, trưởng giả (người giàu có, có danh vọng), vợ trưởng giả, các đại gia trưởng giả, ở trong thành thị vì mọi người mà gom góp các thứ lúa thóc, xây kho lớn. Bấy giờ mọi người đều đến kho, lấy các thứ lúa thóc mang về ăn. Khi ấy có một người đến kho ấy phóng lửa đốt đi. Xá-lợi-phất, ý ông nghĩ sao? Kẻ bất thiện ấy há chẳng phải đã gây hại, làm mất yên ổn, khiến chịu khổ, khiến sa đọa cho rất nhiều trăm nghìn câu-trí na-do-tha, cho đến vô lượng vô biên a-tăng-kì chúng sinh hay sao? Tức là kẻ bất thiện ấy đã phóng lửa đốt phá kho, không cho mọi người dùng."
Xá-lợi-phất thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn."
Phật nói: "Xá-lợi-phất, đúng vậy, đúng vậy. Khi chính pháp sắp diệt, có người nghe rằng Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà có lúc ra đời. Người ấy nghe rồi liền sinh lòng đại bi đối với chúng sinh; sinh lòng đại bi rồi liền phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Bấy giờ nếu có kẻ bất thiện xuất hiện, đối với các thiện gia tử, thiện gia nữ đã phát tâm Đại thừa mà nói xấu Đại thừa, khiến họ không còn ưa thích A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, khiến họ lui sụt, khiến họ rời bỏ. Xá-lợi-phất, ý ông nghĩ sao? Kẻ bất thiện ấy chính là đã gây hại, làm mất yên ổn, khiến chịu khổ, khiến sa đọa cho vô lượng vô biên a-tăng-kì chúng sinh, tức là đối với các thiện gia tử, thiện gia nữ đã phát tâm Đại thừa mà nói xấu Đại thừa, khiến họ không còn ưa thích A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, khiến họ lui sụt, khiến họ rời bỏ."
Xá-lợi-phất thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn."
"Xá-lợi-phất, ví như một vị trưởng đoàn buôn dẫn nhiều thương nhân đi đường, gặp một con sông lớn hiểm trở, nước chảy xiết. Bấy giờ có một người nói với người thứ hai: 'Này anh, ta nên tìm cách tính toán, dốc sức đi tìm thuyền.' Người thứ hai đáp: 'Tôi cứ ở yên đây, không thể đi tìm thuyền.' Khi ấy người kia có chí, có sức, siêng năng tìm cách, tìm được thuyền mang về đặt bên bờ sông. Nhờ vậy vô lượng vô biên a-tăng-kì chúng sinh được từ bờ bên này qua đến bờ bên kia; qua rồi thì ở lại bờ bên kia. Còn người thứ hai lười biếng, không có trí, ít sức, mỏng phúc, vẫn ở chỗ cũ, không thể qua sông."
"Lại có người khác đến bên sông, cũng muốn qua sông, thấy người lười biếng, không có trí, ít sức, mỏng phúc ấy bèn hỏi: 'Này anh, sao anh không qua sông?' Người lười biếng đáp: 'Người bạn đi cùng tôi đã tìm cách dốc sức, tìm được thuyền mang về đặt bên bờ sông, đã giúp trăm nghìn na-do-tha câu-trí chúng sinh từ bờ bên này qua đến bờ bên kia.' Người kia bèn nói với hắn: 'Lạ thay kẻ lười biếng! Sao không học theo bạn mà lại sa vào chỗ này chịu khổ vô lượng?'"
"Cũng vậy, Xá-lợi-phất, ta thấy có hai người khi làm việc bố thí, một người nói với người thứ hai: 'Này anh, anh nên tương ứng mà khéo tìm cách, tính toán, dốc sức, gom góp thiện căn hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.' Người thứ hai nói: 'Tôi không cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, chỉ muốn đạt quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, quả vị cao nhất của hàng Thanh văn).' Người muốn đạt A-la-hán cũng phải tương ứng tìm cách, tính toán, dốc sức, mới sinh được Sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất); cứ thế sinh được Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền (các tầng thiền định thứ hai, ba, tư), rồi các tầng định Không vô biên xứ (định quán hư không vô tận), Thức vô biên xứ (định quán tâm thức vô tận), Vô sở hữu xứ (định quán không có gì cả), Phi tưởng phi phi tưởng xứ (định cao nhất, không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng), qua tam-ma-bạt-đề (sự nhập định). Ở giữa chừng ấy, người ấy liền chết, nhờ đó được sinh lên cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng (cõi trời cao nhất trong thế giới sinh tử), thân được sống lâu, ở mãi đến tám vạn bốn nghìn kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài)."
"Bấy giờ người kia (người thứ nhất) chứng ngộ A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; giác ngộ rồi, vì rất nhiều chúng sinh, trăm nghìn na-do-tha câu-trí, cho đến vô lượng vô biên a-tăng-kì chúng sinh mà thuyết pháp; thuyết pháp xong, về sau nhập niết-bàn vô dư (niết-bàn trọn vẹn, khi thân xác cũng không còn). Còn người thứ hai thì nhờ đó vẫn còn ở cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng kia."
Phật nói xong, Tôn giả Xá-lợi-phất thưa: "Đúng vậy, bạch Đại đức Bà-già-bà! Đúng vậy, bạch Đại đức Tu-già-đa! Thật đúng như Như Lai đã nói. Bạch Thế Tôn, nên biết người ấy là kẻ lười biếng. Nếu ưa thích Sơ thiền cho đến cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng, đắm vào nơi ấy; đã đắm rồi thì không thể hợp được với pháp của bậc thượng nhân (pháp chứng đắc cao hơn), không chịu tìm cách, tính toán, dốc sức, không gần gũi bạn lành, tùy thuận phụng sự, không quán chiếu đúng như thật ba cửa giải thoát (ba pháp quán đưa đến giải thoát: Không, Vô tướng, Vô nguyện), thì nên biết đó là kẻ lười biếng. Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát ma-ha-tát kia rất mực tinh tấn, còn Thanh văn ít lòng tin là kẻ lười biếng. Bạch Thế Tôn, thấy được ý nghĩa ấy, tất cả thiện căn của thiện gia tử, thiện gia nữ đều nên hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
"Xá-lợi-phất, ví như có viên ngọc ma-ni có nhiều công năng, đem đến hỏi người thợ làm ngọc: 'Ngọc ma-ni này có công năng gì?' Hỏi xong, người thợ tùy theo hiểu biết của mình mà nói. Trong đó, người biết nhiều thì nói nhiều, người biết ít thì nói ít. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, cùng chứng một pháp giới rồi, có những người chuyển sinh ra trí Thanh văn. Họ tùy theo công đức thù thắng mà biết, tùy theo công đức thù thắng mà nói, ai hỏi gì thì đáp theo như vậy, nương vào trí có giới hạn, vì thuở trước họ phát nguyện có giới hạn. Còn Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà có trí không giới hạn, vì thuở trước phát nguyện không giới hạn; nên có trí vô ngại không giới hạn, sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu hoàn hảo của Bồ-tát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) không giới hạn, khéo dùng phương tiện để làm cho chúng sinh thuần thục. Vì sao vậy? Vì Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà thuở xưa khi tu hạnh Bồ-tát đã gom góp vô biên lời nguyện; nhờ được trang nghiêm bằng các pháp công đức vô biên ấy mà chứng được Nhất thiết trí."
"Xá-lợi-phất, ví như cây ba-lợi-chất-đa-la câu-tì-đà-la mới nở những hoa nhỏ đã có hương thơm. Các loài hoa thơm mọc ở Diêm-phù châu như hoa tô-ma-na, hoa bà-lợi-sư, hoa chiêm-ba-ca (các loài hoa thơm ở Ấn Độ), cùng các hoa thơm khác, đều không bằng hương của những hoa nhỏ mới nở trên cây ba-lợi-chất-đa-la câu-tì-đà-la. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, tất cả thiện căn của Thanh văn, Độc giác, dù là danh tiếng, là hương thơm, là uy đức, là sức mạnh, đều không bằng vị Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ). Huống chi là khi đã bước vào tu hành, huống chi là khi không còn thoái lui, huống chi là bậc nhất sinh bổ xứ (Bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật), huống chi là lúc đến thời quán đảnh (ở đây chỉ lúc Bồ-tát được chư Phật xác nhận lên ngôi vị Pháp vương), huống chi là khi trụ nơi hạnh Bồ-tát Phổ Hiền (hạnh nguyện rộng lớn của Bồ-tát Phổ Hiền), huống chi là khi ngồi nơi đạo tràng thù thắng, huống chi là Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà với hương thơm, uy đức, sức mạnh của Ngài. Bậc đầy đủ sức mạnh ấy chính là chư Phật Thế Tôn."
"Xá-lợi-phất, ví như tất cả suối chảy, ao tắm, đầm, sông nhỏ, sông lớn ở Diêm-phù châu này đều đổ vào biển lớn, nhưng biển lớn cũng không hề thấy đủ. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát không hề thấy đủ với Đàn-na ba-la-mật (hạnh bố thí hoàn hảo); cũng vậy với Thi-la ba-la-mật (hạnh giữ giới hoàn hảo), Sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục hoàn hảo), Tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn hoàn hảo), Đệ-da-na ba-la-mật (hạnh thiền định hoàn hảo), Bát-nhã ba-la-mật, phương tiện, Nhất thiết trí, và mọi thiện căn, cũng đều không hề thấy đủ."
"Xá-lợi-phất, ví như tất cả suối chảy, ao tắm, đầm, sông nhỏ, sông lớn ở Diêm-phù châu này, biển lớn đều dung chứa được hết. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, tất cả trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, già-lưu-đồ, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và loài không phải người, cho đến toàn thể các cõi chúng sinh, Bồ-tát ma-ha-tát đều dung chứa được hết, ban cho họ vị cam lồ (thứ nước ngọt bất tử của cõi trời, ví với giáo pháp đưa đến giải thoát), khiến họ vui mừng."
"Xá-lợi-phất, ví như bộ áo giáp mà vị đại Na-già-na (vị thần đại lực sĩ) mặc, người Diêm-phù châu không ai mặc nổi. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, bộ áo giáp (ví với lời thệ nguyện kiên cố) mà Bồ-tát ma-ha-tát mặc trong Phật pháp là vì chúng sinh mà mặc, còn Thanh văn, Độc giác không thể mặc nổi bộ áo giáp ấy. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, từ khi mới phát tâm cho đến khi ngồi nơi đạo tràng thù thắng, Bồ-tát ma-ha-tát không rời bỏ bộ áo giáp như thế mà tu hạnh Bồ-tát. Xá-lợi-phất, thiện gia tử, thiện gia nữ mới phát tâm Đại thừa nên học như vậy, tương ứng dốc sức siêng năng tu tập, thì sẽ mau chóng thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
"Xá-lợi-phất, như các cây ở sườn phía nam của vua núi Tuyết (dãy Hy-mã-lạp-sơn), đầy đủ các loại hoa, quả, hương thơm, nhưng người Diêm-phù châu đều không dùng được các cây ấy. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Thanh văn, Độc giác tuy có thiện căn vô lậu (trong sạch, không còn dính phiền não) gồm giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến (năm phần công đức của bậc giác ngộ: giữ giới, thiền định, trí tuệ, giải thoát, và cái biết rõ mình đã giải thoát), nhưng chúng sinh đều không dùng được. Còn thiện căn giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến của các Bồ-tát ma-ha-tát thì chúng sinh đều sẽ dùng được."
"Xá-lợi-phất, cho nên Bồ-tát ma-ha-tát nên mặc bộ áo giáp như thế này: 'Tất cả thiện căn giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến mà ta có, các chúng sinh đều sẽ dùng được. Nếu chúng sinh không dùng được thì ta không cần có thiện căn giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến như vậy.'"
"Xá-lợi-phất, ví như khi sông lớn Hằng-già (sông Hằng ở Ấn Độ) chảy, nơi dòng nước chảy qua thì thấm ướt mặt đất, làm cho đất ẩm mượt. Lại nữa, dòng nước ấy chảy sát mặt đất, các thứ bụi đất, cỏ cây, lá cành, khi nước chảy qua đều cuốn đi hết. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát ở Diêm-phù châu, dù đi, đứng, ngồi, nằm, ở những nơi ấy đều thu nhận chúng sinh, khiến thiện căn của họ đều được thấm nhuần. Lại nữa, khi đi, đứng, ngồi, nằm, Bồ-tát dồn ép, cuốn đi các hành vi không có trí, các hành vi tham dục, sân hận, si mê và các hành vi điên đảo (thấy sai sự thật); thu nhận chúng sinh xong rồi vẫn đi, đứng, ngồi, nằm (?)."
"Xá-lợi-phất, thiện gia tử, thiện gia nữ đã phát tâm Đại thừa, nghe những điều nói trên đây, dù có rất lười biếng cũng phải phát khởi tinh tấn lớn."
"Xá-lợi-phất, ví như sông lớn Hằng-già, có chỗ chảy thì phát ra tiếng, tiếng lớn; có chỗ tiếng nhỏ, có chỗ không có tiếng. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát đã đạt vô sinh nhẫn, có nơi thị hiện (hiện ra cho người thấy) việc sinh ra thiện căn, có nơi tự thân thị hiện việc tùy thuận phụng sự bạn lành, có nơi tự thân làm bạn lành cho người khác. Tùy theo căn cơ của chúng sinh kham nhận được mà tự thân thị hiện như vậy."
"Xá-lợi-phất, ví như tấm gương tròn, khi chưa mài kỹ, chưa sạch kỹ, thì hình ảnh soi thấy cũng không rõ ràng. Khi tấm gương đã mài kỹ, sạch rồi, mới thấy rõ hình ảnh. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát mới bắt đầu tu, khi thấy thiện căn của mình thì liền phụng sự bạn lành; khi phụng sự bạn lành rồi mới làm Phật pháp tăng trưởng."
"Xá-lợi-phất, ví như khi sông lớn Hằng-già nước lên đầy, cỏ cây cành lá ở hai bờ đều bị cuốn trôi, cho đến tận bốn biển lớn. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát nên mặc bộ áo giáp như thế này: 'Tất cả những việc đen tối ở bờ bên này (bờ sinh tử) khiến người sa đọa, những ai đang đi trên con đường hiểm trở của các tà kiến, ta đều mang đi hết, cho đến tận cõi niết-bàn vô dư.'"
"Xá-lợi-phất, ví như có khi sông lớn Hằng-già nước lên, nhiều bọt, trong đó có nhiều cây cối, rễ, thân, lá, quả đều bị nhổ bật cuốn đi. Trong đó lại có một cây lớn thứ hai vẫn còn sống, đứng vững. Về sau, vào năm thứ hai, sông lớn Hằng-già lại dâng lên cao hơn trước, cây lớn trước kia cùng các cây khác đều bị nhổ bật cuốn đi. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, nếu có thiện gia tử, thiện gia nữ phụng sự bạn lành, đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, nhưng vì sức của bạn xấu, vì sức của nghiệp đời trước, mà hưởng phúc năm dục (năm thứ ham muốn về sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm giác xúc chạm), vui chơi hưởng lạc, đều cùng chạy theo; thì về sau ắt cũng sẽ phụng sự bạn lành, cho đến đạt vô sinh pháp nhẫn. Vì sao vậy? Vì thiện căn đã gieo nơi chư Phật thì không bao giờ uổng phí. Những người ấy ắt sẽ ra đời làm Phật, hiệu là bậc Nhất Thiết Trí, hiệu là bậc Thấy Khắp."
"Xá-lợi-phất, ví như có lúc kiếp thiêu (trận lửa lớn thiêu hủy thế giới vào cuối một đại kiếp), lúc ấy tam thiên đại thiên thế giới đều bốc cháy dữ dội, thành một khối sáng cùng cháy rực, bị thiêu, bị hủy, không còn chút đen tối, không còn bóng tối nào. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát nên mặc bộ áo giáp như thế này: 'Không thấy có một chúng sinh nào bị bỏ sót; trong cõi chúng sinh ấy, tất cả chúng sinh không biết gì, ta đều sẽ làm cho họ đạt pháp không thoái lui.'"
"Xá-lợi-phất, ví như khi khối lửa lớn ấy cháy, tất cả các thứ thuốc độc và các thứ thuốc chữa bệnh đều cùng bị thiêu như nhau. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát nên mặc bộ áo giáp như thế này: 'Dù là chúng sinh đã có thừa (đã có con đường tu tập), hay chúng sinh chưa có thừa, ta đều thuyết pháp bình đẳng cho họ, tùy theo nguyện của họ, tùy theo lòng tin của họ. Các chúng sinh ấy có lòng tin và việc làm khác nhau, ta sẽ mau chóng độ thoát họ, không phân làm hai.' Vì sao vậy? Vì các pháp không hai, không có tướng hai; các pháp vô ngã (không có cái tôi thật sự), ở nơi chân như (bản thể như thật) thì không có cái biết phân biệt (?)."
"Xá-lợi-phất, ví như khi khối lửa lớn ấy cháy, có ngọn lửa lên đến tận trời Quang Âm (một cõi trời thuộc tầng thiền thứ hai), nhưng không thể lên xa hơn nữa. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, cùng chứng một pháp giới rồi, Thanh văn, Độc giác tuy cùng vào một cách bình đẳng, nhưng trí tuệ không chuyển được đến mười phương thế giới như Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà; Như Lai chứng pháp giới rồi thì đầy đủ trí vô lượng."
"Xá-lợi-phất, ví như khối lửa lớn kia, không từ mười phương thế giới đến, cũng không đi đâu, mà thiêu đốt tam thiên đại thiên thế giới; lửa ấy cũng không phải không có nguyên nhân. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, trí của chư Phật không đến không đi trong mười phương thế giới, cũng không gom tụ lại. Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà, bậc đầy đủ trí tuệ, biết đúng như thật tâm ý và hành động của chúng sinh trong mười phương thế giới; trí ấy cũng không phải không có nguyên nhân. Nhất thiết trí cao tột nên được thấy như vậy."
"Xá-lợi-phất, ví như khi mặt trời mọc, nên biết nó làm lu mờ mọi ánh đom đóm mà chiếu sáng. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát mới phát tâm, khi sinh ra, khi lớn lên, nên biết làm lu mờ ánh sáng của Thanh văn, Độc giác vốn chỉ có trí tuệ từng phần mà chiếu sáng. Vì sao vậy? Vì vị ấy làm thiện căn đều hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, cho nên có ánh sáng vô biên."
"Xá-lợi-phất, ví như khi mặt trời mọc, nên biết nó làm lu mờ ánh sáng các vì sao mà chiếu sáng; ánh sao ở khắp nơi đều không còn thấy nữa. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, khi Bồ-tát ma-ha-tát từ trời Đâu-suất (cõi trời nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ trước khi xuống trần) giáng xuống, có rất nhiều trăm nghìn câu-trí na-do-tha chư thiên đến Diêm-phù châu, cất lên tiếng nói, báo tin, tuyên bố rằng: 'Hỡi các người, vị Bồ-tát ma-ha-tát này nay từ cung trời Đâu-suất bỏ thân giáng xuống.' Bấy giờ tất cả các vị Độc giác có đại trí ở Diêm-phù châu này nghe tiếng ấy đều phát tâm hướng về niết-bàn. Vì sao vậy? Vì khi Bồ-tát ma-ha-tát, ruộng phúc (người đáng được cúng dường; cúng dường thì sinh phúc như gieo hạt trên ruộng tốt) thù thắng nhất, từ trời Đâu-suất giáng xuống đã có sức tự tại như thế."
"Huống chi là lúc đản sinh, huống chi là lúc đi bảy bước, huống chi là lúc mới cất lời: 'Ta là bậc lớn nhất, thù thắng nhất trong thế gian, ta ắt sẽ chấm dứt sinh, già, bệnh, chết.' Huống chi là lúc xuất gia, huống chi là lúc đến đạo tràng, huống chi là lúc chứng A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Cho nên Như Lai đối với các chúng sinh có thể gọi là thù thắng nhất, cao nhất, lớn nhất, mầu nhiệm nhất, vô thượng, cao tột hơn cả vô thượng. Xá-lợi-phất, thấy được ý nghĩa ấy, thiện căn mà thiện gia tử, thiện gia nữ đã làm đều nên hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
"Xá-lợi-phất, ví như các hạt giống trên mặt đất, mầm mọc lên có nhiều tên gọi khác nhau; cùng một thứ bụi đất mà có nhiều hình tướng. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, chứng một pháp giới rồi, chúng sinh thuộc nhiều loại khác nhau mang nhiều tên gọi khác nhau, nhưng không phá vỡ pháp giới. Cho nên, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát nên mặc bộ áo giáp như thế này: 'Đến lúc ấy, ta chứng một pháp giới rồi, sẽ dùng trí tuệ mà nói về các loại chúng sinh và các tên gọi khác nhau. Dùng những đại trí ấy mà cũng không làm hỏng pháp giới; pháp giới cũng không thành hai, pháp giới cũng không thấy có thêm có bớt.'"
"Xá-lợi-phất, thấy được ý nghĩa ấy, Bồ-tát ma-ha-tát nên suy nghĩ về hạnh pháp như thế này: dù có chư Phật nhiều như số cát sông Hằng nhập diệt, pháp giới cũng không thấy có thêm bớt. Hiện nay trong mười phương thế giới, tất cả chư Phật Thế Tôn đầy đủ trí vô ngại, tất cả Thanh văn có trí ít ỏi, pháp giới cũng không thấy có thêm bớt. Cõi hư không là tận cùng, tương ứng với pháp giới (?); nên biết như vậy: pháp giới là tận cùng, Phật pháp tương ứng với nó cũng nên biết như vậy. Cho nên, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát ở trong pháp sâu xa này nên dùng trí tuệ quán xét mà giác ngộ pháp vô ngã."
"Xá-lợi-phất, ví như cõi hư không không có gì giống được. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, pháp giới cũng không có gì giống được. Cho nên, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát ở trong pháp sâu xa này nên dùng trí tuệ quán xét."
"Xá-lợi-phất, ví như có người lấy những giọt nước trong biển lớn, tất cả đều một vị, tức là vị mặn. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, từ một pháp giới mà sinh ra Thanh văn. Vì sao vậy? Vì pháp giới là một, không có hai. Cho nên, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát ở trong pháp sâu xa này, nơi chỗ sâu xa nên dùng trí tuệ mà phân biệt; ở trong pháp này nên tùy thuận Bát-nhã ba-la-mật mà tu hành, không phải ở chỗ khác mà rộng nói thí dụ (?). Đối với pháp vô ngã, nên suy nghĩ, nên quán xét, nên tìm cầu, nên hợp nhất, nên sinh lòng mong muốn, nên phát tinh tấn, làm việc, dốc sức. Thiện gia tử, thiện gia nữ ở trong pháp sâu xa này nên dùng trí tuệ quán xét mà giác ngộ pháp vô ngã."
"Xá-lợi-phất, ví như trong biển lớn có loài cá thân dài một trăm do-tuần, cho đến thân dài bảy trăm do-tuần. Thân những con cá ấy dù lớn đến bảy trăm do-tuần, biển lớn cũng không thấy có thêm bớt. Và khi thân cá bảy trăm do-tuần ấy chết, biển lớn cũng không thấy có thêm bớt. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát nên học như thế này: dù có chư Phật Thế Tôn nhiều như số cát sông Hằng nhập diệt, pháp giới cũng không thấy có thêm bớt; lại có vô lượng Thanh văn nhập diệt, pháp giới cũng không thấy có thêm bớt. Đây tuy là một vị, tức là vị giải thoát, nhưng các Thanh văn không thể chuyển sinh ra được trí ấy như chư Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-phật-đà."
"Xá-lợi-phất, ví như Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng dùng chính pháp cai trị cả thế giới) có các báu vật xuất hiện. Các báu vật ấy không sinh ra ở nơi khác, chỉ sinh ra trong cung của vua. Vì sao vậy? Vì vị Chuyển luân vương ấy thuở trước đã tạo nghiệp làm Chuyển luân vương; nhờ đã tạo nghiệp nên các báu vật chỉ sinh ra trong cung. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát có tâm thanh tịnh, dùng tâm thanh tịnh phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, nếu muốn bố thí cho người khác thì tùy theo điều họ mong muốn mà liền sinh ra. Vì sao vậy? Vì đời trước vị ấy đã có tâm thiện lành thanh tịnh."
Kinh Đại Tập Thí Dụ Vương, quyển thượng (hết).
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video