Thiên 0 — Tên sách và lời đề yếu của Tứ khố

 # Lục Nhâm đại toàn

 "Lục Nhâm đại toàn", thuộc loại thuật số (các môn dùng số và âm dương ngũ hành để bói đoán), phần bốn.

 Đề yếu (bài tóm lược nội dung sách)

 Bọn bề tôi chúng thần kính cẩn xét:

 "Lục Nhâm đại toàn" gồm mười hai quyển, không ghi tên người soạn. Đầu sách đề "Quách Tải Lai, Thôi quan (chức quan lo việc xét xử hình án) phủ Hoài Khánh, hiệu đính", có lẽ sách được khắc in vào đời Minh.

 Lục Nhâm cùng với Độn Giáp (tức Kỳ Môn Độn Giáp, phép bói dựa trên chín cung và sự ẩn hiện của các can) và Thái Ất (phép bói dựa trên sự vận hành của sao Thái Ất, thường dùng đoán vận nước), người đời gọi chung là "Tam thức" (ba phép bói lớn, đều dùng bàn bói gọi là "thức"). Trong ba phép ấy, Lục Nhâm được truyền lại từ xưa nhất. Có người nói phép này do Hoàng Đế và Huyền Nữ (vị nữ thần trong truyền thuyết, tương truyền đã dạy binh pháp cho Hoàng Đế) đặt ra; điều đó vốn không có căn cứ. Nhưng xét về cách thức, phép này quả không phải thứ mà các thầy thuật đời sau có thể tự bịa ra được.

 Đại để, số gốc ở ngũ hành (năm loại khí: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ, sinh khắc lẫn nhau), mà ngũ hành bắt đầu từ thủy. Nêu cái âm (nước) để dấy lên cái dương, nên gọi là "Nhâm" (Nhâm là can dương thuộc thủy). Nêu số thành để bao gồm số sinh, nên dùng chữ "Lục" (theo thuyết số, trời lấy số 1 sinh ra thủy, đất lấy số 6 làm thủy thành hình; 1 là "số sinh", 6 là "số thành" của thủy).

 Phép này có thiên bàn (bàn trời, vòng chữ xoay được) và địa bàn (bàn đất, vòng chữ cố định), cùng các thần tướng đặt chồng lên nhau. Tuy dần gần với kiểu cửu cung (chín ô vuông) của Kỳ Môn Độn Giáp, nhưng từ can chi mà lập ra tứ khóa (bốn cặp chữ lập từ can ngày và chi ngày, là nền tảng của một quẻ Lục Nhâm), thì ấy cũng là lưỡng nghi (âm và dương), tứ tượng (bốn trạng thái: thái dương, thiếu âm, thiếu dương, thái âm). Từ phát dụng (chọn chữ khởi đầu để dùng) mà có tam truyền (ba chữ nối tiếp nhau: sơ truyền, trung truyền, mạt truyền, biểu thị đầu, giữa, cuối của sự việc), thì ấy cũng là "một sinh hai, hai sinh ba, ba sinh vạn vật". Cho đến sáu mươi bốn khóa thể (64 loại quẻ của Lục Nhâm), không cái nào là không bắt gốc từ các hào quẻ do vua Phục Hy vạch ra. Có lẽ đây cũng là một nhánh của các tượng trong Kinh Dịch, được suy rộng mà diễn ra vậy.

 Xét sách "Quốc ngữ", Linh Châu Cưu (một nhạc quan đời Chu) trả lời về bảy luật (bảy âm chuẩn trong âm nhạc), lấy những chữ ông nói như "Di tắc", "Thượng cung", "Đại Lữ", "Thượng cung" mà suy ra, thì đều hợp với ý nghĩa của Lục Nhâm. Nhưng các loại bói toán chỉ dùng ngũ âm (năm âm cung, thương, giốc, chủy, vũ) và thập nhị luật (mười hai âm chuẩn) để định số, chưa thể vì vậy mà cho đó là nguồn gốc của Lục Nhâm.

 Sách "Ngô Việt Xuân Thu" chép bốn phép bói của Ngũ Viên (tức Ngũ Tử Tư) và Phạm Lãi là "gà gáy", "mặt trời mọc", "nắng xế", "gần trưa"; trong đó việc đặt giờ và nguyệt tướng chồng lên nhau, cùng cách dùng Thanh Long, Đằng Xà, hình (quan hệ làm hại nhau giữa các chi), đức (thần đem lại điều lành), giống hệt như phép truyền ở đời nay. Sách "Việt tuyệt thư" chép lời Công Tôn Thánh cũng có câu "Hôm nay ngày Nhâm Ngọ, giờ đặt ở phương nam". Những chuyện ấy tuy không thấy trong kinh và truyện (sách chính thống và sách giải kinh), có vẻ là do người sau gán ghép, nhưng Triệu Diệp (người soạn "Ngô Việt Xuân Thu") và Viên Khang (người soạn "Việt tuyệt thư") đều là người đời Hậu Hán, đủ biết phép này đã có từ đời Hán.

 Sách về phép này thấy chép trong sử: "Tùy chí" (phần ghi sách trong Tùy thư) có hai nhà, "Đường chí" có sáu nhà, "Tống chí" có ba mươi nhà. Còn "Kinh tịch chí" của Tiêu Hoằng kê ra nhiều đến tám mươi ba nhà, nhưng phần lớn đã tản mát, không còn truyền. Những sách còn lại như "Tâm kính" của Từ Đạo Phù, "Khai vân quan nguyệt ca" của Tưởng Nhật Tân, "Tất pháp phú" của Lăng Phúc Chi, và "Ngũ biến trung hoàng kinh" thì giới làm thuật số tôn làm chuẩn mực (nguyên văn "cỏ thi và mai rùa", hai thứ dùng để bói thời xưa, ý nói là khuôn phép để noi theo).

 Nhưng vì truyền lâu đời nên thuyết sinh ra nhiều nhánh: có thuyết chỉ bàn về khóa thể (hình thể của quẻ) nên mắc lỗi câu nệ; có thuyết chỉ chú trọng loại thần (thần đại diện cho từng loại sự việc) nên mắc lỗi thô sơ; có thuyết lấy lẫn lộn các thần sát (các thần tốt, thần xấu gắn với năm, tháng, ngày, giờ) nên mắc lỗi rườm rà vụn vặt; đều không thể lấy làm phép tắc được.

 Sách này (tức "Đại toàn"; câu ghi chú này có lẽ do người chép chen vào (?)) gom góp văn còn sót của các sách: đầu tiên chép "Nhập thủ pháp" (phép bắt đầu), "Tổng kiềm" (bảng tổng quát), cùng quý thần, nguyệt tướng (chữ đại diện cho tháng, dùng đặt lên giờ để xoay thiên bàn), các thần đức thần sát, điều mừng điều kỵ khi chúng đặt chồng lên nhau; bên cạnh lại lấy các luận thuyết từ đời Đường trở về sau như "Quát nang", "Vân tiêu phú", "Khóa kinh"; rồi xen dệt vào đó các thiên "Tâm kính", "Quan nguyệt". Phần góp nhặt khá tường tận, đầy đủ.

 Xét "Minh sử – Nghệ văn chí" có sách "Lục Nhâm đại toàn" ba mươi ba quyển của Viên Tường; tên giống nhau nhưng số quyển không khớp, nên chưa chắc đây là sách do Viên Tường biên tập. Tóm lại, sách bao quát rộng mà tóm gọn, quả là chỗ tổng hợp của các nhà Lục Nhâm.

 Có điều, chỗ quan trọng nhất trong Lục Nhâm không gì bằng Thiên Ất quý thần (vị thần đứng đầu mười hai thiên tướng, chủ điều lành) với việc phân âm dương (quý nhân ban đêm và quý nhân ban ngày) và đi thuận hay đi ngược, vì đó là nơi phát ra lành dữ, giống như dây mực, thước vuông của người thợ. Đức tiên thiên khởi từ Tý, đức hậu thiên khởi từ Mùi, lấy thần hợp với đức của năm can để tìm quý nhân. Những người theo học phần nhiều chưa xét đến nguồn gốc này.

 Thánh Tổ Nhân Hoàng Đế (tức vua Khang Hy) của chúng ta có bộ sách "Ngự định tinh lịch khảo nguyên", xâu suốt thiên văn (nguyên văn "cơ hành", tên dụng cụ quan sát thiên văn thời xưa), mở đầu cho chuẩn mực, sửa lại cái sai của Tào Chấn Khuê nói rằng quý nhân "ban ngày ở Sửu, ban đêm ở Mùi"; thật đủ để lập nên tiêu chuẩn cho nghìn đời. Hoàng thượng chúng ta sai soạn sách "Hiệp kỷ biện phương thư", lại trình bày rộng thêm ý ấy.

 Kính cẩn xét: "Ngô Việt Xuân Thu" chép quẻ bói của Tử Tư: tháng ba, ngày Giáp Tuất, giờ đặt vào lúc gà gáy, mà cho rằng Thanh Long ở Dậu; vậy là ngày Giáp lấy Sửu làm âm quý (quý nhân ban đêm). Quẻ bói của Phạm Lãi ở nhà đá: tháng mười hai, ngày Mậu Dần, giờ đặt vào lúc mặt trời mọc, cũng cho rằng Thanh Long đến Dậu, Công Tào (tên thiên tướng của chữ Dần) mang Đằng Xà; vậy là ngày Mậu lấy Sửu làm dương quý (quý nhân ban ngày). Lần ngược lại nghĩa xưa, đều khớp với lời dạy của các bậc thánh trước sau. Sách này lấy Thiên Ất vẫn theo lệ thông tục; trong sách chỉ chép một bức đồ "Tiên thiên quý nhân" mà không dùng, khó tránh lỗi sai sót.

 Lại phần mười hai cung phân dã (phép chia các vùng đất dưới mặt đất ứng với các khu vực trên trời) chép trong sách cũng phần nhiều câu nệ theo thuyết cũ, chưa sửa lại được. Nay vì nguyên bản có sẵn, tạm cứ chép như cũ, và phụ thêm lời đính chính những chỗ sai như trên.

 Tháng chín năm Càn Long thứ bốn mươi sáu, kính cẩn hiệu đính xong, dâng lên.

 Tổng toản quan (quan chủ biên): thần Kỷ Quân, thần Lục Tích Hùng, thần Tôn Sĩ Nghị.

 Tổng hiệu quan (quan tổng hiệu đính): thần Lục Phí Trì.

 Khâm định Tứ khố toàn thư (Bộ sách tổng tập bốn kho do vua ra lệnh biên định).

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video