Thiên 170 — Khóa Phục Ngâm

 Khóa Phục Ngâm (khóa: một cách cục, tức thế quẻ trong phép bói Đại Lục Nhâm; Phục Ngâm: nằm phục mà rên rỉ)

 Phàm khi lập khóa, đem nguyệt tướng (chi của mặt trời đóng trong tháng) đặt lên giờ xem, mà mười hai thần đều nằm đúng ở cung gốc của mình, thì lấy thần khắc can ngày làm dụng, gọi là Phục Ngâm.
- Khắc: quan hệ ngũ hành chế ngự nhau.
- Dụng: thần khởi đầu của quẻ, tức sơ truyền. Sơ truyền là truyền đầu trong ba truyền (ba bước diễn biến của sự việc: sơ truyền là đầu, trung truyền là giữa, mạt truyền là cuối).

 Như Tý đặt lên Tý và các trường hợp tương tự, thì lấy thần khắc can ngày làm sơ truyền, lấy hình làm trung truyền và mạt truyền. Hình là quan hệ làm hại nhau giữa các chi, gồm các nhóm:
- Dần – Tị – Thân.
- Sửu – Tuất – Mùi.
- Tý – Mão.
- Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi thì tự hình.

Như sáu ngày Quý thì sơ truyền là Sửu, trung truyền là Tuất, mạt truyền là Mùi.

 Các thần trời đất đều ở nhà mình, âm dương của can chi ngày nằm phục không động, tự khắc tặc nhau, một mình ẩn mà rên rỉ, nên gọi là Phục Ngâm. Xem việc thì trong tĩnh có động. Khóa này thuộc thể quẻ Cấn (quẻ trong Kinh Dịch, nghĩa là dừng lại, tượng núi), là khóa giữ cái cũ đợi cái mới.

 Lời tượng nói: "Thi cử đỗ cao, cầu danh vinh quy. Bệnh thì lo quái do Thổ gây ra, kiện tụng tranh ruộng nhà. Xuân đông tai họa nhẹ, thu hạ thế nguy. Giữ mình cẩn thận, hành động không lo."

 Quỷ là hành khắc can ngày; với ngày Quý thuộc Thủy thì Thổ là quỷ.
- Mùa xuân xem: Mộc vượng, khắc được Thổ quỷ.
- Mùa đông: Thủy vượng, không sợ Thổ khắc.
- Tháng cuối mùa: lo Thổ quỷ mang khí vượng.
- Mùa thu: quỷ tác quái, lại mang hung tướng thì thế nguy, ứng tượng hung của hào Cửu tam quẻ Cấn "nguy hiểm, lòng như bị hun đốt".

 Nếu có các thần tốt Thiên Mã, Thiên Hỷ, Ân Đức (các thần sát tốt) vào truyền, can chi ngày vượng tướng (đang mạnh theo mùa), thì thi cử chủ đỗ đầu, cầu quan chức và các việc khác đều được. Điều này ứng với tượng tốt của hào Thượng cửu quẻ Cấn "dừng lại một cách đôn hậu".

 Như ngày Quý Sửu, giờ Ngọ, nguyệt tướng Ngọ mà xem. Thần trên can ngày là Sửu đặt lên Quý làm dụng, là khóa Phục Ngâm.

 Sửu – Câu Trần (sơ truyền: chi Sửu, mang thiên tướng Câu Trần; thiên tướng là mười hai vị thần tướng đi kèm các chi trên thiên bàn)

 Tuất – Bạch Hổ (trung truyền)

 Mùi – Thái Âm (mạt truyền)

 Câu Trần  Câu Trần  Câu Trần  Câu Trần (thiên tướng của bốn khóa)

 Sửu  Sửu  Sửu  Sửu

 Sửu  Sửu  Sửu  Quý

 Tị Ngọ Mùi Thân (thiên bàn: vòng mười hai chi xoay chuyển, đặt trên địa bàn là vòng mười hai chi cố định; ở đây hai vòng trùng khớp nhau)

 Thìn    Dậu

 Mão    Tuất

 Dần Sửu Tý Hợi

 Phàm khóa Phục Ngâm không có khắc, thì ngày cương (can dương) tự lấy thần của can ngày làm dụng, gọi là cách Tự Nhậm (tự cậy mình). Cương là dương; âm dương của can chi ngày đều ở nhà mình, hoàn toàn không khắc nhau.
- Ngày Giáp tự dùng Dần, ba truyền là Dần, Tị, Thân.
- Ngày Bính, Mậu tự dùng Tị, ba truyền là Tị, Thân, Dần.
- Ngày Canh tự dùng Thân, ba truyền là Thân, Dần, Tị.

Nhưng tự cậy mình thì khó tránh cứng cỏi bạo ngược, dùng hình phạt; cho nên lấy hình làm trung và mạt truyền.

 Ở đây các thần trời đất không động, không khắc, không có gì để chọn, đành tự cậy cái cứng mạnh của mình mà tiến dùng theo thời; nên gọi là Tự Nhậm. Người xem tự gắng sức ra mặt, nhưng lúc này đang bế tắc; nên mềm mỏng thuận theo thì tốt và việc có thể thành.

 Lời tượng nói: "Cậy mình cứng cỏi bạo ngược, ắt thành lỗi lầm. Người đi xa sắp về đến, kẻ trốn ở ngay trước mắt. Có thai thì con câm điếc, tai họa dây dưa. Đi cầu cạnh người thì không ra được, ngồi giữ chỗ cũ là lời tốt."

 Trường hợp tốt: ngày Giáp xem mùa xuân, ngày Bính, Mậu xem mùa hạ, ngày Canh xem mùa thu, tam hình đủ cả, có khí (được mùa, đang mạnh) mà không khắc, truyền lại gặp Dịch Mã (thần sát chủ đi lại, di chuyển) và Kiếp Sát (thần sát chủ cướp đoạt). Khi ấy chủ giữ mình đợi thời; hoặc bất đắc dĩ mà động thì trong động cũng có thành, ứng với tượng tốt.

Riêng ngày Canh Dần, ba truyền là Thân, Dần, Tị; mạt truyền là Thái Ất (tên thần của chi Tị) mang Câu Trần, hình khắc can ngày. Nếu không phải xem vào mùa thu thì phần nhiều là tượng hung. Các trường hợp còn lại thì xét tốt xấu của thần tướng mà suy cho kỹ.

 Như ngày Bính Thìn, giờ Thân, nguyệt tướng Thân mà xem. Phục ngâm không khắc, ngày cương lấy Tị làm dụng, gọi là cách Tự Nhậm.

 Tị – Thiên Không (sơ truyền)

 Thân – Huyền Vũ (trung truyền)

 Dần – Lục Hợp (mạt truyền)

 Thanh Long  Thanh Long  Thiên Không  Thiên Không

 Thìn  Thìn  Tị  Tị

 Thìn  Thìn  Tị  Bính

 Tị Ngọ Mùi Thân

 Thìn    Dậu

 Mão    Tuất

 Dần Sửu Tý Hợi

 Phàm phục ngâm không khắc, thì ngày nhu (can âm) lấy thần của chi ngày làm dụng, gọi là cách Tự Tín (tự tin mình). Nhu là âm; các thần trời đất không động, không khắc.
- Các ngày Đinh Tị, Tân Tị, Kỷ Tị tự dùng Tị, ba truyền là Tị, Thân, Dần.
- Các ngày Đinh Sửu, Tân Sửu, Kỷ Sửu dùng Sửu, ba truyền là Sửu, Tuất, Mùi.
- Các ngày Đinh Mùi, Tân Mùi, Kỷ Mùi dùng Mùi, ba truyền là Mùi, Sửu, Tuất.

Đây là tự tin cái mềm của mình mà tiến dùng với người, nên gọi là Tự Tín. Mọi việc không thể động thân, là thể nhà cửa không yên.

 Lời tượng nói: "Ẩn nấp trốn tránh, thân không tự do. Kẻ trốn tìm ở gần, trộm cướp lục soát trong nhà. Người bệnh câm lặng, người đi xa bị giữ lại. Xét mình cẩn trọng thì không gì không thong thả."

 Các trường hợp:
- Tam hình đủ và có khí: chủ bất đắc dĩ phải cùng người động việc.
- Đủ bốn quý (bốn chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi): chủ tranh kiện và việc ruộng đất.
- Can ngày và thần dụng hưu tù (suy yếu theo mùa), thần tướng hung: chủ tượng hung. Thần tướng là thần (các chi trên thiên bàn) và tướng (thiên tướng đi kèm).
- Can ngày và thần dụng vượng tướng, thần tướng tốt: có tượng tốt.

 Giả như ngày Đinh Sửu, giờ Mùi, nguyệt tướng Mùi mà xem. Phục ngâm không khắc, ngày nhu dùng Sửu, là cách Tự Tín.

 Sửu – Chu Tước (sơ truyền)

 Tuất – Thiên Hậu (trung truyền)

 Mùi – Thái Thường (mạt truyền)

 Chu Tước  Chu Tước  Thái Thường  Thái Thường

 Sửu  Sửu  Mùi  Mùi

 Tị  Ngọ  Mùi  Thân

 Sửu  Sửu  Mùi  Đinh

 Thìn    Dậu

 Mão    Tuất

 Dần Sửu Tý Hợi

 Phàm phục ngâm mà dụng khởi từ thần tự hình, truyền đi bị chặn lấp, là cách Đỗ Truyền (truyền bị chặn). Quy tắc như sau:
- Dụng là can ngày thì cuối cùng truyền đến chi; dụng là chi thì cuối cùng truyền đến can.
- Truyền thứ hai lại tự hình thì lấy xung làm mạt truyền. Xung là quan hệ đối nhau trên vòng mười hai chi, như Tý – Ngọ, Thìn – Tuất.
- Truyền thứ hai không tự hình thì lấy hình làm mạt truyền.

 Nhóm thứ nhất: sơ truyền dùng can ngày tự hình, trung truyền dùng chi; chi lại tự hình nên lấy xung làm mạt truyền.
- Ngày Nhâm Thìn: Hợi, Thìn, Tuất.
- Ngày Nhâm Ngọ: Hợi, Ngọ, Tý.
- Ngày Ất Hợi: Thìn, Hợi, Tị.
- Ngày Ất Dậu: Thìn, Dậu, Mão.

Nhóm thứ hai: các ngày Đinh Mão, Kỷ Mão, Tân Mão, ba truyền là Mão, Tý, Ngọ. Đây là ngày nhu dùng chi, lấy chữ Tý mà chi Mão hình làm trung truyền. Tý và Mão đã hình nhau rồi, không truyền tiếp nữa, nên lấy Ngọ là chữ Tý xung làm mạt truyền.

 Nhóm thứ ba: dùng can ngày tự hình, trung truyền là chi, lấy hình làm mạt truyền.
- Ngày Nhâm Thân: Hợi, Thân, Dần.
- Ngày Nhâm Tuất: Hợi, Tuất, Mùi.
- Ngày Nhâm Tý: Hợi, Tý, Mão.
- Ngày Nhâm Dần: Hợi, Dần, Tị.
- Ngày Ất Sửu: Thìn, Sửu, Tuất.
- Ngày Ất Mùi: Thìn, Mùi, Sửu.
- Ngày Ất Tị: Thìn, Tị, Thân.
- Ngày Ất Mão: Thìn, Mão, Tý.

Nhóm thứ tư: dùng chi tự hình, trung truyền dùng can ngày, lấy chữ mà can hình làm mạt truyền.
- Ngày Đinh Dậu, Kỷ Dậu: Dậu, Mùi, Sửu.
- Ngày Tân Dậu: Dậu, Tuất, Mùi.
- Ngày Đinh Hợi, Kỷ Hợi: Hợi, Mùi, Sửu.
- Ngày Tân Hợi: Hợi, Tuất, Mùi.

 Bởi dụng khởi từ Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi là các chi tự hình, truyền theo hình thì bị chặn lấp, nên gọi là Đỗ Truyền. Xem việc thì giữa chừng dừng lại; đổi cách tìm khác thì có thể thành.

 Lời tượng nói: "Người ở sắp dời, người hợp sắp lìa. Đường đi giữa chừng dừng lại, việc nên đổi cách làm. Truyền dương thì người đến, truyền âm thì chưa về. Xem người, tìm vật, không ra khỏi sân thềm."

 Theo tướng mang trong truyền:
- Thanh Long, Thái Thường, Quý Nhân: bản thân ngồi yên mà được mừng.
- Bạch Hổ, Lục Hợp cùng hai Mã (Thiên Mã và Dịch Mã): trong tĩnh có động, có tin người đến cửa.
- Câu Trần: chìm khuất không duỗi ra được, động hay dừng đều bị giữ lại.
- Thái Âm: chuyện âm thầm riêng tư khó rõ.
- Thiên Không: chủ hư dối.
- Lục Hợp gặp thần Mạnh (bốn chi đầu mùa: Dần, Thân, Tị, Hợi), truyền dương: sinh con trai.

 Theo các chi đủ bộ trong truyền:
- Đủ Tý, Ngọ: chủ việc đường sá và trông tin.
- Đủ Mão, Dậu: chủ việc cửa nhà.
- Đủ bốn Quý: chủ tranh kiện ruộng đất.
- Đủ bốn Mạnh: chủ bất đắc dĩ phải cùng người động việc.

Can ngày và thần dụng vượng tướng thì có tượng tốt.

 Giả như ngày Nhâm Thìn, giờ Dậu, nguyệt tướng Dậu mà xem. Ngày cương, dụng là thần tự hình; trung truyền là chi ngày, lại tự hình, nên lấy Tuất là chữ xung làm mạt truyền. Gọi là cách Đỗ Truyền.

 Hợi – Thiên Không (sơ truyền)

 Thìn – Đằng Xà (trung truyền)

 Tuất – Bạch Hổ (mạt truyền)

 Đằng Xà  Đằng Xà  Thiên Không  Thiên Không

 Thìn  Thìn  Hợi  Hợi

 Thìn  Thìn  Hợi  Nhâm

 Tị Ngọ Mùi Thân

 Thìn    Dậu

 Mão    Tuất

 Dần Sửu Tý Hợi

 Sách «Đính Ngoa» (sách sửa những chỗ sai)

 Phục Ngâm: mười hai thần đều ở ngôi gốc của mình, như Tý đặt lên Tý, Sửu đặt lên Sửu. Có khắc thì lấy thần khắc làm dụng; trung truyền lấy chữ mà sơ truyền hình, mạt truyền lấy chữ mà trung truyền hình. Bởi nằm phục ở nhà mình không thể biến động, chỉ có rên rỉ than thở mà thôi, nên gọi là Phục Ngâm.

 Xem thì chủ co lại không duỗi ra được, trong tĩnh mong động.

 Tự Nhậm: khóa phục ngâm ngày dương không khắc, lấy thần trên can làm dụng, trung và mạt truyền lấy hình. Bởi quỷ thần trời đất không động, không khắc, không có gì để chọn, đành tự cậy cái cứng của mình mà tiến dùng theo thời, nên gọi là Tự Nhậm.

 Xem thì chủ tự gắng ra mặt nhưng gặp lúc bế tắc; chỉ mềm mỏng, thuận theo, giữ tĩnh thì tốt và việc thành. Nếu cậy mình quá cứng thì ắt thành lỗi lầm.
- Người đi xa về ngay, nhưng đó cũng chỉ là người trong nhà tạm ra ngoài, vốn không đi xa.
- Mất đồ, người trốn đều không xa.
- Có thai thì con câm điếc; tai họa dây dưa.
- Bệnh thì không nói được mà rên rỉ, kéo dài năm tháng.
- Đi cầu cạnh thì không ra được.

 Khóa này nếu ngày Giáp xem mùa xuân, ngày Bính xem mùa hạ, ngày Canh xem mùa thu, ngày Nhâm xem mùa đông, tam hình có khí mà không khắc, truyền gặp Dịch Mã, hoặc bất đắc dĩ mà động, thì trong động cũng có thành.

 Tự Tín: khóa phục ngâm ngày âm không khắc, lấy thần trên chi làm dụng, trung và mạt truyền lấy hình. Tự tin cái mềm ở mình mà tự dùng, nên gọi là Tự Tín.

 Xem thì chủ không thể động thân, là điềm nhà cửa không yên.

 Khóa này với khóa Tự Nhậm khi xem bệnh, sinh đẻ, trộm cướp, người trốn đều giống nhau; kiện tụng đều chủ về ruộng đất; cửa ải cầu cống đều chủ bị chặn lấp. Chỗ khác nhau:
- Người đi xa: Tự Nhậm thì về ngay, Tự Tín thì khó hẹn ngày.
- Đi ra ngoài: Tự Nhậm muốn đi nhưng giữa chừng dừng, Tự Tín ẩn nấp không ra.

Nếu có Đinh (thần Đinh, chủ biến động) và Mã (Dịch Mã, chủ di chuyển) thì đều có thể nói là động.

 Đỗ Truyền: khóa phục ngâm, phát dụng là can tự hình thì truyền thứ hai lấy chi; phát dụng là chi tự hình thì truyền thứ hai lấy can. Truyền thứ hai không tự hình thì mạt truyền vẫn lấy hình; truyền thứ hai lại tự hình thì mạt truyền lấy xung. Bởi truyền đi bị chặn lấp, nên gọi là Đỗ Truyền.

 Xem thì chủ việc giữa chừng dừng lại; đổi tính toán thì có thể thành.

 Sách «Quan Nguyệt Kinh»

 Quẻ Tự Nhậm: ngày cương phục ngâm, gọi là Cách Sơn Chiếu Thủy (cách núi soi nước).

 Quẻ phục ngâm trời đất, âm dương về nhà gốc.

 Mười hai thần tướng đều về nhà gốc, như Tý đặt lên Tý, Sửu đặt lên Sửu.

 Cương thì lấy can ngày làm dụng, chỗ hình làm bờ giữa.

 Ngày cương lấy can ngày làm dụng: Giáp dùng Dần, Bính và Mậu dùng Tị, ngày Canh dùng Thân, ngày Nhâm dùng Hợi, làm sơ truyền; chỗ hình làm trung truyền.

 Mạt ở chỗ hình, chỗ xung; ba truyền dựng nanh vuốt.

 Chỗ mà trung truyền hình làm mạt truyền; nếu gặp tự hình thì lại dùng chỗ xung.

 Người ở sắp chia lìa, kẻ trốn đường không xa.

 Ngày cương phục ngâm Tự Nhậm chủ trong nhà không yên, chắc có khóc lóc, nhất định chủ việc chia lìa. Nếu xem người trốn thì không xa.

 Quẻ Tự Tín: ngày nhu phục ngâm.

 Thể phục ngâm Tự Tín, giống như trước nhưng chia làm hai. Sáu chi dùng vào ngày nhu,

 Ngày nhu dùng chi ngày làm sơ truyền, tức Tị, Dậu, Sửu, Hợi, Mão, Mùi.

 Chỗ hình làm chặng giữa. Mạt ở chỗ hình, chỗ xung,

 Lấy chỗ mà sơ truyền hình làm trung truyền, chỗ mà trung truyền hình làm mạt truyền; trung truyền tự hình thì lấy chỗ xung làm mạt truyền. Giả như ngày Sửu: Sửu làm sơ truyền, Sửu hình Tuất nên Tuất làm trung truyền, Tuất hình Mùi nên Mùi làm mạt truyền.

 Ba truyền như anh em (?). Bỗng nhiên gặp tướng dữ, thì tan vỡ, tình ly biệt.

 Gặp tướng dữ thì chủ điềm tan vỡ, khóc lóc, trốn chạy, ly biệt.

 Ngày cương hình mà ngay chính (?), ngày nhu trong nhà kinh động.

 Quẻ phục ngâm ngày cương thì muốn hình mà ngay chính (?); quẻ phục ngâm ngày nhu thì chủ nhà cửa lay động không yên.

 Sách «Tâm Kính»

 Thần phục ngâm Tự Nhậm, Tự Tín: người đi xa về ngay đến cửa. Mất đồ là trộm trong nhà, kẻ trốn ẩn ở làng xóm láng giềng. Bệnh thì khó nói năng, xem thai là người câm điếc. Thăm người thì người ấy ẩn không ra, người đi lại quay xe trở về.

 Sách «Tụ Trung Kim» (Vàng trong tay áo)

 Phục Ngâm: chi và can đều ở ngôi của mình, can chi ngày chỉ có hai khóa, dùng hình để khởi truyền. Ngày cương là Tự Nhậm, ngày nhu là Tự Tín. Xem việc thì tĩnh là nên, động thì trệ, là tượng ẩn nấp không động. Chủ việc co lại không duỗi được, trong tĩnh có quỷ động, lại ẩn nấp mà rên rỉ, há có thôi được sao.

Xét thấy dụng là can thì bỏ âm, dụng là chi thì bỏ dương, nên trời đất không đủ, âm dương chỉ hiện một bên, thật là thể không đầy đủ.

 Tuy vậy, còn phải xét có khắc hay không khắc, tam hình hay tự hình. Đặc điểm từng nhóm ngày:
- Sáu ngày Ất: tiền của nhiều mà hại mình.
- Sáu ngày Quý: bĩ cực thái lai (vận xấu đến cùng thì chuyển sang tốt).
- Sáu ngày Giáp, Bính, Canh: có Lộc (thần chủ bổng lộc) và có Mã (Dịch Mã).
- Sáu ngày Mậu: có Tam Kỳ (ba thần kỳ tốt).
- Sáu ngày Nhâm: tự hình; Nhâm Thìn, Nhâm Ngọ phạm hai lần; ngày Nhâm Thân không thành không vong (?) (không vong: hai chi trống trong mỗi tuần mười ngày, chủ việc rỗng không).
- Các ngày Đinh Tị và ngày Tân dùng chi thì không có đức.

 Ngày dương trước hình sau xung, để thấy cái phục ở ngoài. Ngày âm có hình, hại (sáu cặp chi làm hại nhau), phá (các cặp chi phá nhau), xung, để thấy cái phục ở trong. Đều là trong hình có hại, trong phá có hợp, trong hung có cát, họa phúc nương nhau, không thể suy một cách đánh đồng.

Lại có trợ hình, hại đức, năm tháng, can chi ngày, xung phá, không vong. Tất cả đều nằm ở ngũ hành, đức, mã, thiên quan (?), thần sát, hình xung phá hại; xét kỹ thì được.

 Sách «Chỉ Yếu»

 Tự Nhậm, Tự Tín: trời đất như một, là tượng ẩn nấp chưa phát. Tĩnh thì nên, động thì trệ. Có thuyết nói chủ việc ẩn giấu không động, trong tĩnh mà cầu nhọc nhằn, có tượng co lại không duỗi được. Mất đồ không xa, thăm người không ra, bệnh chủ không nói được mà rên rỉ.

«Tâm Kính» nói "người đi xa về ngay đến cửa" là chỉ người nhà tạm ra ngoài, không phải người đi xa trở về. Ngày dương còn có thể nói là về ngay, ngày âm thì khó hẹn. Bởi những điều khóa này chủ đều chậm.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video