Lục Nhâm đại toàn, quyển bốn
BÀI PHÚ QUÁT NANG (phú là thể văn có vần; "quát nang" là thắt miệng túi, ý nói gom tóm mọi điều cốt yếu)
Một khí ban đầu phân chia, hai nghi (âm và dương, tức trời và đất) bắt đầu hiện rõ. Đặt bốn mùa để thành tượng, bày phép Lục Nhâm (môn bói toán lấy mười hai chi và các thần làm bàn thức) để phối với các phương. Đầu mối gốc ngọn của tốt xấu sinh ra từ ưa ghét; khởi đầu của họa phúc xoay vần tạo nên từ mềm cứng. (Chú: câu này nói rõ đầu mối của gia lâm — đặt chi này lên chi kia, sinh khắc, đạo tương sinh, ý cứng mềm mà ra tốt xấu.)
Xét ra Hoàng Đế (vị vua thời thượng cổ Trung Hoa) bị Xi Vưu (thủ lĩnh bộ tộc đánh nhau với Hoàng Đế) gây họa, Huyền Nữ (nữ thần truyền binh pháp) giáng linh cho Phong Hậu (bề tôi của Hoàng Đế). Lấy nguyệt tướng (thần ứng với cung Mặt Trời đi qua trong tháng) gia lên giờ chính (giờ xem quẻ), dùng ngũ hành để luận sự khắc hại. Gia lâm địa cục, trong ngoài phân theo âm dương (Chú: phép địa cục — dụng khởi từ can là dương, là trong; khởi từ chi là âm, là ngoài); vận chuyển bàn trời thuận nghịch, chia làm nam bắc (Chú: từ Hợi đến Thìn là thuận, từ Tị đến Tuất là nghịch); để xét chỗ ngờ thì lấy phương người đến hỏi làm chuẩn (Chú: xem thần trên phương người đến có hợp với can chi ngày không).
Trước lập khóa thể (hình thức cấu trúc của quẻ) xem được tượng gì, sau xét thần tướng (chi trên bàn trời và thiên tướng đi kèm) mà suy đoán. Quý nhân (Thiên ất quý nhân — vị đứng đầu mười hai thiên tướng, chủ người quyền quý), Tiểu cát (tên thần của chi Mùi) ở trong truyền thì đều nói là tốt; Thái ất (tên thần của chi Tị), Đằng xà (thiên tướng chủ kinh sợ, quái lạ) ở đầu và cuối thì đều bảo là nguy. Như vậy thì tìm cái tốt sâu kín, chỉ cần xét kỹ lời nông sâu. Hại mà mang theo Thái thường (thiên tướng chủ ăn uống, áo mũ) thì dù động hay ngừng, bậc tôn thân đều có điều lạ; Đức cưỡi Chu tước (thiên tướng chủ giấy tờ, thư tín) thì mưu tính mà quan lại không thiệt (Chú: Chu tước cưỡi đức thần làm dụng, lại hợp với quý nhân, thì gửi thư ắt đến, nghe ngóng tin tức ắt tới).
Lại có Câu trần (thiên tướng chủ kiện tụng, dây dưa) mang kiếm, Bạch hổ (thiên tướng chủ tang thương, bệnh tật) mang tang (Chú: Câu trần cưỡi thần Kim khắc can ngày thì rất hung; Bạch hổ cưỡi sát Tang môn khắc ngày cũng hung). Thanh long (thiên tướng chủ tiền của) bị khắc thì của ít; Lục hợp (thiên tướng chủ hòa hợp, cưới hỏi) mang niềm vui thì hôn nhân tốt (Chú: Thanh long cưỡi thần Kim là nội chiến, lại gặp không vong — chi "rỗng" trong tuần, thì không có của; Lục hợp cưỡi Thiên hỷ, tương sinh với ngày, xem hôn nhân thì tốt). Huyền vũ (thiên tướng chủ trộm cắp) làm Dục bồn (tên sát thần "chậu tắm") thì người ôm bệnh, hồn theo dòng nước trôi đi (tức là chết); Thiên không (thiên tướng chủ hư dối) giữ Truyền tống (tên thần của chi Thân) thì mong tin mà tôi tớ đến hành lang quanh (?). Thái âm (thiên tướng chủ việc kín, người nữ) ở Tị Ngọ thì bị nhục; Thiên hậu (thiên tướng chủ đàn bà) ở Thìn Tuất thì hại thai. Nguyệt yếm (sát thần của tháng), Lục đinh (sáu thần mang can Đinh, chủ biến động) thì nhà thường gặp quái dị; Du thần ở bản mệnh (chi năm sinh) thì luôn mộng thấy hoảng sợ.
Trước hết xem quỷ Hỏa, kế đó xét sát Kim: trong nhà phải phòng lửa, việc chủ vỡ nát. Trực phù, Phi liêm, Thiên mục, Hỏa quang, Thiên quái, Thiên quỷ, Du hồn, Nguyệt túc gọi là tám yêu (tám sát thần chủ yêu quái), nhà ắt gặp yêu nghiệt. Chỗ quý nhân bị hình, Thìn gia lên chi Mạnh mà thành yêu; Hoa cái (sao chủ che phủ) đến cung thì biết năm ấy mà nổi lên (?) (Chú: nguyệt tướng gia lên giờ, Tý rơi vào Dần, Thân, Mão, Dậu là loài bốn chân làm quái; gia Tị Ngọ là bếp núc làm quái; gia Thìn Tuất là quỷ sinh nở; gia Mùi là giếng làm quái; gia Sửu chủ hại trâu ngựa; gia Tý là chuột làm quái; gia Hợi là thần nhà). Giờ xem gặp hưu, tù, tử, suy (các trạng thái yếu của một hành theo mùa) thì ứng ở anh em, vợ con. Vượng, tướng, tỷ (các trạng thái mạnh hoặc cùng hành) thì là người; khí hưu tù thì là vật.
Can thuộc bậc trên, chi thuộc kẻ hèn dưới. Chi khắc can thì người trên gặp họa; can chế chi thì kẻ nhỏ mệt mỏi. Trên dưới tương sinh thì nơi ở trong hòa ngoài thuận; tướng thần gặp hợp thì đi tìm người, chủ vui khách mừng. Không gì chẳng do nguồn gốc của khóa tượng, ở chỗ Thiên ất và chỗ truyền quy về. Trước thì lẽ sáng tỏ dần, sau thì tình nhiều bế tắc (Chú: dụng ở sau Thiên ất, truyền về trước Thiên ất thì trước tối sau sáng; dụng ở trước Thiên ất, truyền về sau Thiên ất thì chủ trước sáng sau tối. Lại xem thuận nghịch). Quý nhân lâm Khôi Cương (Tuất và Thìn) thì việc công dễ đổi quan phụ trách; lại đến Tòng (Tòng khôi, chi Dậu), Xung (Thái xung, chi Mão) thì yết kiến người quý mà lay động nhà khác.
Thể thức đã định thì ý người đến hỏi có nhiều điều phải đoán. Nhậm, Tín (tên khóa Phục ngâm — các chi trên bàn trời trùng với bàn đất; ngày dương gọi là Tự nhậm, ngày âm gọi là Tự tín) thì biết nhiều về động tĩnh; Phản ngâm (khóa các chi trên bàn trời đều đối xung với bàn đất) huống chi là chuyện qua lại. Nguyên thủ (khóa trên khắc dưới, chỉ có một khắc) là thần tôn quý, việc làm được người ngưỡng mộ như kẻ dẫn đầu; Không vong, Âm quỷ thì thêm mưu, phải chuyển nhờ mối lái làm cầu nối. Long chiến (khóa có Mão Dậu, chủ chia lìa) không rời cửa nhà; Huyền thai thì muốn xem việc con trẻ. Bất bị (khóa thiếu, không đủ bốn khóa), Vô dâm (?) thì ắt có việc riêng tư mà nổi lời gièm pha; Bạt mao liên như (nhổ cỏ tranh kéo theo cả rễ — khóa ba truyền là ba chi liền nhau) thì ngại gì gom bạn cùng loại mà cầu tài. Thiên ngục thì giam cầm, Tam giao thì tai họa ngầm. Mão tinh về thì phòng hiểm (Chú: ngày dương thì ra tai, ngày âm thì kỵ về), Du tử thì người buôn chưa về. Trảm quan thì trốn chạy, liệu việc nhanh chóng; Thừa hiên thì được sủng ái nhưng chuốc điều trái, chần chừ. Tam kỳ, Lục nghi giao chồng thì niềm vui liên miên; Tứ sát, Ngũ mộ xung nhau thì chẳng bao lâu là đau buồn.
Lại đến các khóa Kiến cơ, Sát vi, Chuế tế, Loạn thủ: Kiến cơ thì lấy bỏ nên biến thông; Sát vi thì tiến vội sẽ gặp tai ương. Can ngày lâm lên ngôi chi thì chiêu hai họ cùng ở; chi đến cung của can thì gửi một thân mà làm vợ chồng (tức ở rể). Ắt thấy tai sinh ở Cửu xú, họa nổi ở Nhị phiền. Gặp Tuyệt tự thì hại cha mẹ; thấy Vô lộc thì ít con cháu. Nằm thoi thóp trên giường khó khỏi là vì gặp Phách hóa; tinh thần hoảng hốt không định ắt là gặp Phi hồn. Lại có Khúc trực, Viêm thượng, Nhuận hạ, Tòng cách (các cách ba truyền hợp thành cục Mộc, Hỏa, Thủy, Kim), gặp tướng tốt thì bạn bè theo, gặp sát hung thì cành gãy; hoặc chủ kiện cáo việc công, hoặc gặp nạn khốn; trong ra ngoài là mình đi cầu, dương vào âm là người kia đòi. Thần dụng gặp mộ, mạt truyền ở trường sinh (chỗ một hành mới sinh) thì không lo; tướng tốt vào truyền, cuối ở đế vượng (chỗ một hành cực thịnh) thì có thu được. Đến như Đạn xạ (khóa can ngày khắc thần từ xa) là ngày khắc, Hao thỉ (khóa thần khắc can ngày từ xa) là chi lấn; mong người đi xa đến thì có, muốn cầu việc thành thì hiếm (Chú: mong người đi xa thì đến, cầu việc thì không thành). Quý nhân đi thuận, Đức nâng đỡ thì là tôi trung con hiếu; Thiên ất đi nghịch, sát động thì là bạn bè xảo nịnh.
Huống chi các lệ của khóa rất nhiều, suy xét sao cho hết? Nếu quý nhân, sát thần có thể dựa vào được, thì là nhờ ở thần tướng mà thôi. Giờ gặp Thổ vượng, cưỡi Thiên hậu thì mất áo; khí đến chỗ Thủy hưu, mang thần Thổ thì hại thận. Huyền vũ cưỡi Ngọ thì chức vụ đổi dời; Bạch hổ ở Thân Dậu thì kiện tụng tranh chấp. Cương (Thìn) làm Thái âm thì tôi tớ chẳng thật thà; Thân làm Chu tước thì thư kín ắt lên đường. Đằng xà ở Tị Ngọ thì mộng quái; Lục hợp ở Dần Mão thì là việc thân tình. Thủy gặp Chu tước, Đằng xà thì nhiều người chết bất đắc kỳ tử; Mộc gặp Câu trần, Bạch hổ thì ắt gãy xà nhà vì tam hình (ba nhóm chi gây hình phạt cho nhau). Thái âm làm Đại cát (chi Sửu) thì có lời nguyện của sư; Tuất làm Bạch hổ thì chó kinh. Câu trần ở Mão Dần thì bàn chuyện kiện; Quả tú (sao cô quả) ở Tý Ngọ thì cô đơn không nơi nương tựa. Thanh long mang Thắng quang (chi Ngọ), ngày Nhâm Quý thì vợ có mang; Thái thường mang Tiểu cát, ở Thân Dậu Thìn thì có đồ trang sức, trâm mũ. Sửu đến Tuất thì bệnh chân; Dần gia Tị thì sửa bếp. Thổ khắc Thủy thì nước chảy róc rách; Kim chặt Mộc thì tiếng chan chát. Gốc của tương sinh tương khắc thì xem ở suy vượng; gốc của có tốt có xấu thì chia ở nặng nhẹ. Thiện ác có kỳ hạn, tiến lui cùng mừng. Xem nhà thì kỵ khắc người, hỏi bệnh thì sợ vào mộ. Bàn kiện cáo thì ghét ngục giữ lại; thăng quan tước thì cần ấn thụ (dấu quan và dây đeo ấn, chỉ chức quan). Then đóng xa, cửa ở xa thì xem người khách đi chưa đến; dương ít âm nhiều thì sinh con trai, ứng không sai. Giành đầu bảng, mong tiến cử thì bài thi phải hợp với chủ văn (quan chấm thi); thi đỗ vượt bậc thì mạt truyền phải gặp Đế tọa (ngôi vua).
Ôi! Thuật đến chỗ sâu kín nhất thì không gì sâu bằng khóa; đạo đến chỗ xa nhất thì chỉ ở trong lòng. Lòng đã thấu chỗ huyền diệu thì khóa cũng thông suốt xưa nay. Người không có đức bền vững thì không nên bói; người giữ mình ngay thẳng mới có thể làm. Xem quẻ muốn được cảm ứng thì ý chí phải tinh chuyên, nghiêm cẩn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video