Lời tựa sau (hậu tự: lời tựa đặt ở cuối sách)
Tôi thiển nghĩ: con người sinh ra đều là do những tình cảm vọng động (vọng tình: những ham muốn, mê lầm không thật) mà có thân. Có thân thì có hoạn nạn; nếu không có thân thì hoạn nạn từ đâu mà có! Muốn thoát khỏi hoạn nạn thì không gì bằng thể nhập đạo tột cùng (sống hòa làm một với đạo cao nhất). Muốn thể nhập đạo tột cùng thì không gì bằng làm sáng tỏ bản tâm (cái tâm vốn có từ nguyên sơ, chưa bị vọng tình che lấp). Cho nên tâm là thể của đạo, đạo là dụng của tâm (thể: cái gốc, bản chất; dụng: sự vận hành, công dụng biểu hiện ra ngoài).
Người nào xét được tâm, nhìn thấu được tính (bản tính chân thật của mình), thì cái thể tròn đầy sáng suốt tự hiện ra, cái dụng vô vi (không làm theo ý riêng, thuận theo tự nhiên) tự thành. Không cần ra công gắng sức, liền vượt thẳng tới bờ bên kia (bỉ ngạn: cách nói nhà Phật, chỉ cõi giải thoát, ra khỏi biển khổ sinh tử). Nếu không phải tấm gương tâm trong sáng, viên ngọc thần rực rỡ, thì làm sao khiến mọi tướng (mọi hình tướng, hiện tượng bên ngoài mà tâm bám vào) lìa bỏ ngay tức khắc, một hạt bụi nhỏ cũng không vướng, nguồn tâm tự tại, quyết chắc đạt tới vô sinh (không còn bị cuốn vào vòng sinh tử)!
Thế nên người đã sáng tâm, thể nhập được đạo thì thân không làm lụy tới tính, cảnh bên ngoài không làm rối được cái chân thật bên trong. Khi ấy đao binh sao làm tổn thương được, hổ và tê giác sao làm hại được, lửa lớn nước lớn đâu đáng phải lo? Người đạt đạo có tâm như tấm gương sáng: soi mà không giữ lại, tùy cơ ứng đối với sự vật, hòa theo mà không xướng lên trước. Vì vậy mà thắng được vật mà không bị tổn thương. Đây gọi là đạo mầu nhiệm, chân thật đến tột cùng, không gì cao hơn.
Xét đến gốc thì đạo vốn không có tên, thánh nhân gượng đặt tên cho nó; đạo vốn không có lời, thánh nhân gượng nói ra mà thôi. Thế nhưng nếu tên gọi và lời nói đều im bặt, thì người đời không có cách nào nhận biết thể của đạo để trở về với cái chân thật. Vì thế thánh nhân lập giáo, đặt lời để làm hiện rõ đạo. Cho nên đạo nhờ lời nói mà về sau mới hiển lộ, còn lời nói nhờ đạo mà rốt cuộc trở lại bị quên đi (đã đạt đạo thì không cần bám vào lời nữa).
Ngặt nỗi đạo này hết sức mầu nhiệm, hết sức tinh vi, mà căn tính (tư chất bẩm sinh) của người đời thì mê muội, chậm lụt. Họ bám chấp vào cái thân mình đang có nên ghét chết, ham sống, vì vậy rốt cuộc khó mà hiểu thấu. Hoàng Lão (Hoàng Đế và Lão Tử, các bậc tổ được Đạo giáo tôn thờ) thương họ tham đắm, bèn dùng thuật tu luyện để giữ gìn sự sống, thuận theo điều họ ham muốn mà dẫn dắt dần dần.
Vì cốt yếu của việc tu luyện sự sống là ở kim đan (thuốc tiên; theo nội đan học, tức phép luyện đan ngay trong thân người, thì đó là tinh, khí, thần được luyện cho kết tụ lại thành khối quý, giúp trường sinh). Còn cốt yếu của kim đan là ở thần thủy và hoa trì (thuật ngữ nội đan, nghĩa đen là "nước thần" và "ao hoa": nước thần chỉ chất tinh khí chân thật quý báu trong thân, ao hoa chỉ nơi chứa và luyện chất ấy; các nhà chú giải hiểu cụ thể có khác nhau). Cho nên giáo lý của kinh Đạo Đức (Đạo Đức Kinh của Lão Tử) và kinh Âm Phù (Âm Phù Kinh, tương truyền do Hoàng Đế soạn) mới được thịnh hành ở đời, bởi vì người ta vốn ham sống.
Thế nhưng lời trong các sách ấy kín đáo mà lý lẽ sâu xa. Người học dù đọc thuộc văn, cũng đều không hiểu ý. Nếu không gặp được bậc chí nhân (người đạt đạo đến tột cùng) truyền cho khẩu quyết (bí quyết chỉ truyền bằng miệng), thì dù có suy đoán trăm cách, rốt cuộc cũng không thể làm cho công phu có kết quả mà thành việc. Há chẳng phải người học thì nhiều như lông trâu, còn người đạt đạo thì hiếm như sừng kỳ lân đó sao!
Tôi là Bá Đoan (tức tác giả Trương Bá Đoan), trước đây vào năm Kỷ Dậu (năm 1069) gặp thầy ở Thành Đô (nay thuộc tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc), được thầy trao cho phép luyện đan. Từ đó về sau, tôi ba lần truyền cho người không xứng đáng, ba lần gặp tai họa, mỗi lần đều chưa quá hai mươi ngày. Gần đây tôi nhớ lại lời thầy răn: "Về sau, có người nào cởi dây cương, tháo xiềng xích cho con (tức giúp con thoát khỏi ràng buộc), thì nên truyền cho người ấy; ngoài ra đều không được truyền."
Sau đó tôi muốn được xóa tên khỏi sổ quan tịch (sổ ghi tên người làm việc cho nhà nước, tức thoát khỏi ràng buộc của chức vụ), nhưng lo người có đạo ở đời không biết mà tin, bèn soạn bộ "Ngộ Chân Thiên" này, trình bày đầu đuôi phép luyện đan. Sách vừa ra, người cầu học kéo đến tấp nập. Thấy ý họ chuyên cần, lòng tôi không nỡ từ chối, bèn chọn lựa mà truyền cho. Nhưng những người được truyền đều không phải bậc có thế lớn, sức mạnh, có thể chống đỡ lúc nguy nan, cứu người chìm đắm, không phải bậc khảng khái, xuất chúng, nhân từ và sáng tỏ đạo lý. Lúc đầu hai lần gặp họa, lòng tôi vẫn chưa hiểu ra; đến lần thứ ba mới tỉnh ngộ lỗi lầm trước kia.
Cho nên biết rằng phép Đại đan (kim đan lớn, phép luyện đan cao nhất) hết sức giản dị, hết sức dễ làm; dù là kẻ tiểu nhân ngu muội mà có được rồi thực hành, cũng lập tức vượt lên cõi thánh. Vì thế ý trời giữ kín, quý tiếc, không cho truyền dễ dãi cho kẻ không xứng đáng. Còn tôi không theo lời thầy, nhiều lần tiết lộ thiên cơ (điều cơ mật của trời). Vì tôi có thân, nên mỗi lần đều phải chịu trách phạt và tai họa. Trời răn sâu sắc như thế, linh nghiệm và nhanh chóng như thế; tôi dám đâu không sợ hãi, tự trách mình. Từ nay về sau, tôi sẽ khóa miệng buộc lưỡi; dù vạc dầu (vạc nấu người, một hình phạt thời xưa) đặt trước mặt, gươm đao kề cổ, cũng không dám nói ra nữa.
Trong bộ "Ngộ Chân Thiên" này, những ý tinh vi được ca vịnh về đại đan, dược vật (nguyên liệu để luyện đan; theo nội đan là tinh, khí, thần trong thân) và hỏa hầu (nghĩa đen là "độ lửa"; trong nội đan chỉ việc điều chỉnh mức độ, nhịp độ và thời điểm luyện công, ví như canh lửa khi nấu thuốc) đều được nói đầy đủ cả. Nếu người ham thích việc này vốn sẵn có cốt tiên (tư chất bẩm sinh có thể thành tiên), thì đọc vào trí óc tự sáng ra, có thể theo văn mà hiểu nghĩa, nào cần đến sự truyền miệng nhỏ nhoi của tôi. Như vậy là do trời ban cho, chứ không phải tôi tự tiện truyền.
Còn những bài ca tụng ở cuối sách nói về chuyện kiến tính (thuật ngữ Thiền tông: thấy rõ bản tính chân thật của chính mình, tức giác ngộ) chính là đạo diệu giác vô thượng nói ở trên (diệu giác: sự giác ngộ mầu nhiệm, trọn vẹn; vô thượng: không gì cao hơn). Nhưng đạo vô vi lấy việc cứu giúp muôn vật làm đầu, nên dù có bày tỏ điều bí yếu thì rốt cuộc cũng không có lỗi.
Ngặt nỗi người phàm do nghiệp (những việc đã làm từ trước, quyết định quả báo về sau) mà có người dày người mỏng, căn tính có người sắc bén có người chậm lụt. Dù nghe cùng một tiếng mà mỗi người lại hiểu thành một kiểu khác nhau. Cho nên pháp bảo (giáo pháp quý báu) mà Thích Ca (Phật Thích Ca Mâu Ni, người sáng lập đạo Phật) và Văn Thù (vị Bồ Tát tượng trưng cho trí tuệ) giảng nói, chẳng có gì khác ngoài Nhất thừa (nghĩa đen là "một cỗ xe": con đường duy nhất đưa mọi người đến chỗ thành Phật). Thế nhưng người nghe học tùy theo sức mình mà lĩnh hội, tự nhiên thành ra có sự khác biệt của Tam thừa ("ba cỗ xe": ba cấp giáo pháp Thanh văn, Duyên giác, Bồ Tát, dành cho ba hạng người có căn cơ cao thấp khác nhau).
Về sau, nếu có người căn tính mạnh mẽ, sắc bén thấy và nghe thiên này, thì sẽ biết rằng tôi đã được nghe ý chỉ mầu nhiệm của Tối thượng nhất thừa (giáo pháp cao nhất, giác ngộ thẳng vào tâm) do Đạt Ma (Bồ Đề Đạt Ma, tổ khai sáng Thiền tông ở Trung Hoa) và Lục Tổ (Huệ Năng, vị tổ thứ sáu của Thiền tông) truyền lại, có thể nhân một lời mà ngộ được muôn pháp (mọi sự vật, mọi lẽ). Còn nếu tập khí (những thói quen, vướng mắc đã nhiễm từ trước) vẫn còn sót lại, thì sẽ rơi vào cách hiểu bậc trung, bậc hạ; điều đó cũng không phải lỗi của tôi.
Bấy giờ là năm Mậu Ngọ, năm đầu đổi niên hiệu Nguyên Phong (năm 1078, đời vua Tống Thần Tông), ngày Mậu Dần, tháng giữa mùa hè (trọng hạ: tháng Năm âm lịch). Trương Bá Thụy (?) (có lẽ là chép nhầm tên Bá Đoan) Bình Thúc viết lời tựa lần nữa.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video