Phẩm thứ năm: Hỏi vặn
Bấy giờ Minh Võng Bồ-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Minh Võng là tên vị Bồ-tát này, nghĩa là "lưới sáng") bạch đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính): "Trì Tâm Phạm Thiên (Phạm Thiên: vị trời làm chủ cõi trời thanh tịnh thuộc Sắc giới; Trì Tâm là tên vị Phạm Thiên này) nghe Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đi đến từ chân lý như thật) nói về đại bi (lòng thương xót lớn lao đối với chúng sinh), pháp được phân biệt như thế mà không vui cũng không buồn."
Trì Tâm đáp: "Nếu tộc tính tử (người con trai nhà lành, chỉ người tu đạo) tu biết hai hạnh (thấy có hai, có đối đãi), người ấy mới có vui mừng và buồn rầu. Nơi chân tế (bờ mé chân thật, tức thực tướng rốt ráo của các pháp) thì mãi mãi không có hai việc. Vì thế nên không vui không buồn. Cũng như phép lạ do nhà ảo thuật làm ra, và những việc người do ảo thuật biến ra làm, đều không vui không buồn. Này tộc tính tử, người đã đi vào tướng tự nhiên của các pháp thì tự nhiên thấy những biến hóa Như Lai hiện ra mà không vui không buồn. Người do Như Lai hóa ra nghe biện tài của Như Lai nói mà không vui không buồn. Nếu phân biệt các pháp như vậy thì tất cả như huyễn, bình đẳng không sai khác; không đối với Như Lai mà ân cần vui mừng, không đối với chúng sinh mà có ý coi thường."
Minh Võng lại nói: "Nhân giả (cách gọi tôn kính người đối diện) đã hiểu tướng huyễn của các pháp rồi sao?" Đáp: "Này tộc tính tử, nếu có thực hành mà thấy các pháp có chỗ ở thì mới hỏi điều ấy." Lại hỏi: "Thưa Phạm Thiên, ngài thực hành nơi đâu?" Đáp: "Những gì tất cả kẻ phàm phu ngu muội thực hành, chỗ thực hành của tôi chính ở nơi đó." Lại hỏi: "Kẻ phàm phu thực hành dâm dục, giận dữ, ngu si, nghi ngờ, chấp thân, cho rằng đây là thân ta, đây là của ta, thực hành trong tà kiến. Sao ngài lại thực hành nơi đó?"
Đáp: "Ông muốn khiến kẻ phàm phu đến chỗ không còn là phàm phu, thành tựu pháp sao?" Minh Võng đáp: "Tôi không ham thích việc của phàm phu, sao lại để chí vào sự thành tựu các pháp?" (Phạm Thiên nói:) "Ví như, này tộc tính tử, tất cả các pháp không có gì thành tựu. Pháp không có chỗ trụ, không có chỗ tích tụ, không có oán hận, không có gì quên mất, cũng không mang theo quả báo về sau, phải không?" Đáp: "Này tộc tính tử, lìa dâm dục, giận dữ, ngu si, không thực hành các pháp, đó gọi là tướng. Có thực hành của phàm phu, đó là hạnh của bậc hiền thánh (?). Ai có thực hành thì khởi ra hai việc."
"Lại nữa, này tộc tính tử, tất cả những gì được thực hành là không có gì được thực hành; tất cả những gì được dạy là không có gì được dạy; tất cả những chỗ ở là không có chỗ ở; tất cả những chỗ hướng đến là không có chỗ hướng đến." Lại hỏi: "Thưa Phạm Thiên, thế nào là tất cả những gì được thực hành là không có gì được thực hành?" Đáp: "Dù tuân theo lời dạy trong trăm nghìn ức cai (một đơn vị số cực lớn) kiếp (khoảng thời gian cực dài), cũng không biết pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp) có thêm có bớt. Vì thế, tất cả những gì được thực hành là không có gì được thực hành."
Lại hỏi: "Thưa Phạm Thiên, thế nào là tất cả những gì được dạy là không có gì được dạy, tất cả những chỗ ở là không có chỗ ở?" Đáp: "Tất cả các pháp đều là điều Như Lai dạy, là chỗ Như Lai ở. Vì thế, tất cả những gì được dạy là không có gì được dạy, tất cả những chỗ ở là không có chỗ ở." Lại hỏi: "Thế nào là tất cả những chỗ hướng đến là không có chỗ hướng đến?" Đáp: "Xét ra không có người nào có chỗ hướng đến để thọ sinh. Vì thế, tất cả những chỗ hướng đến là không có chỗ hướng đến."
Bấy giờ Thế Tôn khen Trì Tâm: "Hay thay, hay thay! Nếu muốn nói thì nên giảng như thế."
Bấy giờ Minh Võng Bồ-tát hỏi Trì Tâm: "Như vừa rồi ngài nói: những gì tất cả kẻ phàm phu thực hành, chỗ tôi tu hành chính ở nơi đó. Nếu như vậy thì sự thực hành ấy có chỗ đạt được rồi." Đáp: "Há có thể ở trong chỗ thọ sinh mà đạt được việc thực hành sao?" Lại hỏi: "Thưa Phạm Thiên, nếu không đi trong chỗ thọ sinh thì làm sao giáo hóa chúng sinh?" Đáp: "Cũng như chúng sinh do Như Lai hóa ra, tôi sinh cũng như vậy." Lại hỏi: "Người do Như Lai hóa ra há có sinh sao?" Đáp: "Há có cái được biến hiện mà phải hiện ra sao? Cảnh giới của Phật do ai làm ra?" Minh Võng đáp: "Có cái hiện, cái được hiện và cảnh giới; tuy có hiện ra mà là không có gì hiện ra." Đáp: "Sự thọ sinh của tôi, nên quán như vậy. Sự thọ sinh ấy do nhân duyên mà lập thành cõi."
Lại hỏi: "Ngài há thực hành theo nhân duyên sinh tử sao?" Đáp: "Tôi không có sự thực hành theo nhân duyên sinh tử." Lại hỏi: "Vậy do nhân duyên gì mà theo duyên cảnh giới lại có sợ hãi?" Đáp: "Cũng như nhân duyên, nỗi sợ của cõi nhân duyên cũng như thế. Xét ra không có gốc thì không có gì để thối lui."
Bấy giờ kỳ niên (bậc trưởng lão, cách gọi tôn kính vị tỳ-kheo lớn tuổi) Xá-lợi-phất (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) đến trước bạch Phật: "Bạch Thiên Trung Thiên (trời giữa các trời, danh hiệu tôn xưng Phật), nếu có người cùng với các vị trời, rồng như thế này đi vào lời nói thì được phúc vô lượng. Vì sao vậy? Như nay được Thế Tôn cho nghe danh hiệu của các bậc chính sĩ này đã là rất sung sướng, huống chi lại được gặp lúc họ giảng pháp. Ví như có cây mọc đứng trên đất mà thân, đốt, cành, lá, hoa, quả lại hiện ra trong hư không. Như vậy, bạch Đại Thánh, tướng hạnh của các bậc chính sĩ này nên quán như thế: trụ nơi các pháp mà hiện ra sự thọ sinh, đầu cuối, còn mất, xoay vần qua lại, hiện ra ở các cõi Phật, dùng trí tuệ cao diệu như thế, biện tài không ngăn ngại, đi lại tự tại. Đã thấy trí tuệ biến hóa như thế, có tộc tính tử, tộc tính nữ nào lại không phát tâm cầu vô thượng chính chân đạo (đạo giác ngộ chân chính cao tột của Phật)?"
Bấy giờ trong hội có một Bồ-tát tên là Phổ Hoa, nói với Xá-lợi-phất: "Nay kỳ niên há không vào được pháp tính này sao? Phật nói trí tuệ của kỳ niên là bậc nhất, sao lại không kham nổi sự cảm động biến hóa như thế?" Đáp: "Thế Tôn nói tôi biết cảnh giới ở trên các vị thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình)." Lại hỏi: "Có thể giảng nói cảnh giới của pháp được không?" Đáp: "Không thể." Lại hỏi: "Thế nào, kỳ niên giảng nói có đúng như cảnh giới của mình không?" Đáp: "Mình vào được đến đâu thì nói đến đó." Lại hỏi: "Kỳ niên có thể làm cho pháp tính không có bờ mé mà chứng được không?" Đáp: "Đúng vậy."
Lại hỏi: "Thế nào là vào được đến đâu thì nói đến đó? Này Xá-lợi-phất, tùy theo giới hạn của chỗ mình vào mà giảng nói cũng có giới hạn như vậy, thế là dùng giới hạn tự trói buộc pháp tính. Mà pháp tính thì không có bờ mé." Lại hỏi Phổ Hoa: "Pháp tính không có tướng để vào sao?" Đáp: "Này Xá-lợi-phất, nếu pháp tính không có tướng để vào, thì ở nơi pháp tính không có tướng để vào, sao ngài lại ân cần nơi pháp tính, để chí vào sự giải thoát?" Đáp: "Không phải vậy." Lại hỏi: "Nếu ở nơi bình đẳng, thuận theo như chỗ vào thì pháp tính cũng như vậy?" Đáp: "Thưa Phổ Hoa, tôi muốn được thấy, cũng muốn được nghe." Đáp: "Này Xá-lợi-phất, thế nào, pháp tính có chỗ nghĩ tưởng sao? Tất cả các pháp có chỗ nói, có chỗ nghe sao?" Đáp: "Không phải vậy." Lại hỏi: "Ngài vì cớ gì mà nói muốn có chỗ thấy, có chỗ nghe?"
Đáp: "Thưa Phổ Hoa, Thế Tôn nói có hai người được phúc vô lượng: người chuyên tâm nói pháp và người một lòng lắng nghe. Vì thế, ngài giảng pháp thì tôi sẽ nghe." Phạm Thiên lại hỏi: "Kỳ niên há có thể diệt hết ý tưởng mà suy nghĩ trong định để nghe pháp sao?" Đáp: "Này tộc tính tử, người ở trong diệt định (trạng thái thiền định dứt hết cảm giác và ý tưởng) thì không có hai việc là lý nghe pháp." Đáp: "Thưa kỳ niên Xá-lợi-phất, thân ngài có ưa chí nơi sự vắng lặng vốn thanh tịnh và các pháp không?" Đáp: "Đúng vậy, này tộc tính tử, tất cả các pháp vốn thanh tịnh vắng lặng." Đáp: "Vì thế, kỳ niên Xá-lợi-phất không thể kham nổi việc thường ở trong định mà nghe pháp. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp vốn đều vắng lặng."
Xá-lợi-phất hỏi: "Này tộc tính tử, ông có thể không xuất khỏi định mà giảng pháp không?" Đáp: "Thưa Xá-lợi-phất, xét các pháp há có thể nắm bắt được sao? Vậy mà ngài lại nói không xuất khỏi định mà nói pháp được sao?" Đáp: "Không phải vậy." Phạm Thiên lại nói: "Vì thế, thưa ngài, tất cả bọn phàm phu ngu muội đều thường được ý định." Kỳ niên lại hỏi: "Phàm phu ngu muội dùng ý định gì mà vào tam muội (trạng thái tâm định chuyên nhất)?" Đáp: "Tất cả các pháp không có chỗ hướng đến, đó gọi là thường định."
Lại hỏi: "Như vậy, những kẻ phàm phu ngu muội và các bậc hiền thánh không có sai khác sao?" Đáp: "Thưa Xá-lợi-phất, đúng như lời ngài nói, đó là điều tôi xét thấy. Tôi lại không muốn khiến phàm phu ngu muội và các bậc hiền thánh thành ra khác nhau. Vì sao vậy? Pháp của các bậc hiền thánh không có gì diệt trừ, pháp của kẻ ngu cũng không có gì khởi lên, như pháp giới (toàn thể các pháp) bình đẳng. Vì thế không có ai được độ."
Bèn lại hỏi: "Này tộc tính tử, các pháp vô bản (tức chân như: tính như như, không có gốc nào khác, bản thể chân thật không đổi của các pháp) nghĩa là gì?" Đáp: "Như điều kỳ niên tự thân phân biệt mà biết, há lại khởi phát pháp của bậc hiền thánh sao?" Đáp: "Không phải vậy." Lại hỏi: "Ngài diệt trừ pháp của phàm phu sao?" Đáp: "Không phải." Lại hỏi: "Há lại đạt được pháp của bậc hiền thánh sao?" Đáp: "Không phải." Lại hỏi: "Có phân biệt pháp của phàm phu không?" Đáp: "Không phải vậy." Lại hỏi: "Thế nào là lúc kỳ niên phân biệt mà biết?" Đáp: "Như pháp đã nghe, lìa khỏi phàm phu thì là vô bản; bình đẳng cũng như vậy, không có giải thoát; diệt độ cũng như, vô bản cũng như." Đáp: "Thưa Xá-lợi-phất, vô bản thì không có sai khác, không có bao nhiêu thứ khác nhau. Vô bản thì không có chỗ quy hướng. Cái gọi là vô bản, như vô bản thì tất cả các pháp đều vào trong vô bản."
Bấy giờ kỳ niên Xá-lợi-phất đến trước bạch Phật: "Bạch Thiên Trung Thiên, như đám lửa lớn cháy rực rỡ, không gì không thiêu; các tộc tính tử này cũng như thế, những pháp được nói ra đều phân biệt rõ ràng, khắp mọi chỗ của pháp tính không chỗ nào không thấu hết." Thế Tôn bảo: "Đúng vậy, Xá-lợi-phất, các tộc tính tử giảng nói pháp tính đúng như lời ông nói."
Bấy giờ Minh Võng Bồ-tát nói với Xá-lợi-phất: "Phật khen trí tuệ của ngài là bậc nhất. Phật khen kỳ niên vì trí tuệ nào?" Đáp: "Thưa Minh Võng, nên biết, trong các vị thanh văn, những người nương vào âm thanh (lời dạy), chỉ tự soi sáng thân mình mà được giải thoát, Phật khen tôi là bậc nhất trong số đó mà thôi, chứ không phải ở trong hàng Bồ-tát mà có trí tuệ." Lại hỏi: "Thưa Xá-lợi-phất, xét trí tuệ có tướng của lời nói không?" Đáp: "Không phải vậy." Lại hỏi: "Trí tuệ thì thực hành không khắp sao? Không bình đẳng sao?" Đáp: "Đúng vậy, đúng như lời ông nói, trí tuệ là bình đẳng."
Lại hỏi: "Vì sao các pháp đều bình đẳng khắp cả mới là trí tuệ, mà ngài lại giảng nói giới hạn của trí tuệ?" Đáp: "Đúng vậy, này tộc tính tử, trí tuệ và pháp tính không có giới hạn. Người bị buộc trong giới hạn là theo cảnh giới của mình, nhờ trí tuệ vốn có mà thực hành nên có chỗ vào." Lại hỏi: "Theo chỗ ngài biết, cái không có giới hạn mà có thể giới hạn được sao?" Đáp: "Không phải vậy." Lại hỏi: "Vậy dùng giới hạn gì mà tự trói buộc ngăn ngại, có chỗ nói ra?" Lúc ấy Xá-lợi-phất lặng thinh không nói.
Bấy giờ hiền giả Đại Ca-diếp (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng tu khổ hạnh bậc nhất), nương uy thần của Phật, đến trước bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì sao Minh Võng Bồ-tát có hiệu là Minh Võng?" Bấy giờ Thế Tôn thấy kỳ niên Đại Ca-diếp thỉnh hỏi, muốn khiến đại chúng trong hội đầy đủ gốc công đức, bèn bảo Minh Võng: "Này tộc tính tử, ông hãy tự hiện ra ánh sáng thanh tịnh do công đức vốn có đã tạo nên, để chỉ bày sự rực rỡ cho trời và người thế gian thấy, khiến những Bồ-tát có căn lành đã chín muồi, hoặc phát tâm đạo, được tinh tiến."
Minh Võng Bồ-tát nghe lời Phật dạy, liền sửa lại y phục, rồi từ lớp màng lưới trong bàn tay phải và các móng tay (một trong các tướng tốt: kẽ tay có màng như lưới) phóng ra ánh sáng, thấu suốt vô lượng không thể đếm lường, chiếu khắp các cõi Phật mười phương không có bờ mé, trùm khắp tất cả vô lượng không thể tính đếm thế giới chư Phật. Chúng sinh ở địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh; người mù, điếc, câm; người què, bệnh tật, gầy yếu, điên dại, ngu tối; người ôm lòng dâm dục, giận dữ, ngu si; người trần truồng không che thân; người đói, người khát; người bị trói, bị buộc; người nghèo khổ, xấu xí; người già nua sắp chết; người bỏn xẻn, tham lam, ganh ghét; người phạm giới, giận dữ, biếng nhác, buông lung; người trí xấu, không có lòng tin, không học hỏi, không biết hổ thẹn; người rơi vào tà kiến, sáu mươi hai thứ nghi chấp (sáu mươi hai loại quan điểm sai lầm của ngoại đạo); người sinh vào tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, nghe pháp), nơi không có thời gian rảnh để tu — tất cả đều được ánh sáng ấy chiếu đến, liền đều được an ổn. Lúc ấy những chúng sinh ấy không còn tham dâm, không bị giận dữ, không mê muội ngu si, không có oán hận, cũng không có sự nóng bức phiền muộn.
Ngay lúc ấy, đại chúng đến trước Thế Tôn: Bồ-tát, thanh văn, trời, rồng, quỷ, thần, càn-thát-hòa (thần nhạc ở cõi trời), a-tu-luân (loài thần hay gây chiến với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), chân-đà-la (thần ca hát, nửa người nửa thú), ma-hầu-lặc (thần rắn lớn), tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ), tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ), thanh tín sĩ (nam cư sĩ tại gia), thanh tín nữ (nữ cư sĩ tại gia) — đều hiện ra cùng một hình tượng, đều màu vàng ròng, tất cả hiện ra như nhau, tướng hảo (các tướng tốt đẹp trên thân Phật) hình dung đều giống như Như Lai; đều hiện ra như nhau tướng vô kiến đỉnh (đỉnh đầu không ai nhìn thấy được, một tướng tốt của Phật); thân như kim cương, tất cả đều ngồi trên hoa sen tự nhiên hiện ra, có màn ngọc giao kết, lọng bằng các thứ báu, tất cả đều như nhau không sai khác; hiện ra thân tự nhiên như Phật không khác. Tất cả thân thể đều được an ổn, như Bồ-tát đạt tam muội (trạng thái tâm định chuyên nhất), ai nấy đều vui mừng. Bấy giờ đại chúng lấy làm lạ chưa từng có, ai nấy nhìn nhau đều như Thế Tôn không sai khác, không còn thấy thân mình có tì vết.
Vừa phóng ánh sáng ấy, liền ở phương dưới có bốn vị Bồ-tát tự nhiên vọt lên, chắp tay mà đứng, ai nấy tự nghĩ: "Nay nên lễ vị Như Lai nào?" Trong hư không có tiếng nói bảo họ: "Ánh sáng đặc biệt của Minh Võng Bồ-tát làm cho đại chúng đều hiện ra một màu, thành hình tượng Như Lai." Bốn vị Bồ-tát được điều chưa từng có, liền cất tiếng nói: "Nếu điều chúng tôi gây dựng là chí thành, như nay thấy hình sắc cùng một loại không khác, các pháp bình đẳng không sai khác, thì do chân lý ấy không hư dối, chúng tôi xin được thấy thân điềm lành của đức Phật Năng Nhân (tức Phật Thích-ca, nghĩa là bậc có năng lực nhân từ); nếu thấy Như Lai, chúng tôi sẽ phụng sự Ngài." Bấy giờ Thế Tôn ngồi trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa) có hoa sen và màn ngọc giao kết, cách mặt đất bảy thước. Bốn vị Bồ-tát cúi đầu lễ chân Phật, cùng cất tiếng nói: "Thật chưa từng có, bạch Thiên Trung Thiên! Trí tuệ của Như Lai không thể cùng tận. Minh Võng Bồ-tát bản tính thanh tịnh, công đức và nguyện lực đến như thế, phóng ánh sáng làm cho uy dung, dung mạo của chúng sinh hiện ra như vậy."
Bấy giờ Thế Tôn bảo Minh Võng Bồ-tát: "Này tộc tính tử, hãy thu lại ánh sáng rực rỡ đã hiện ra. Ông đã làm Phật sự (việc của Phật, tức hóa độ chúng sinh), gây dựng được nhiều, khiến vô lượng người để chí vào tâm đạo." Minh Võng Bồ-tát nghe lời Phật dạy liền thu ánh sáng lại. Ngay lúc ấy đại chúng tất cả trở lại như cũ, oai nghi lễ tiết hiện ra như trước, chỉ một mình Như Lai ở trên tòa sư tử.
Kỳ niên Đại Ca-diếp đến trước bạch Phật: "Bốn vị Bồ-tát này từ đâu đến?" Bốn vị Bồ-tát nói: "Chúng tôi từ cõi Phật khác ở phương dưới đến." Lại hỏi: "Thế giới ấy tên là gì?" Đáp: "Chúng Bảo Phổ Hiện (các thứ báu hiện khắp)." Lại hỏi: "Như Lai chí chân (bậc chân thật tột bậc) ở đó hiệu là gì? Hiện đang nói pháp không?" Đáp: "Hiệu là Nhất Bảo Cái Như Lai (Như Lai Một Lọng Báu), đang giảng pháp ở đó." Lại hỏi: "Thế giới ấy cách đây xa hay gần?" Đáp: "Thế Tôn biết điều ấy." Lại hỏi: "Các ngài vì sao đến đây?" Đáp: "Minh Võng Bồ-tát phóng ánh sáng, chúng tôi ở cõi nước mình thấy ánh sáng ấy. Ở cõi Phật phương dưới, chúng tôi nghe danh hiệu Thế Tôn Năng Nhân và Minh Võng, cho nên đến cõi này, muốn được ra mắt Thế Tôn, cúi đầu phụng sự, và muốn được thấy bậc chính sĩ Minh Võng Bồ-tát."
Bấy giờ Đại Ca-diếp đến trước bạch Phật: "Thế giới Chúng Bảo Phổ Hiện, cõi Phật Nhất Bảo Cái, cách đây bao xa?" Phật bảo Ca-diếp: "Về phương dưới, cách đây số cõi Phật nhiều như cát của bảy mươi hai sông Hằng, mới đến thế giới Chúng Bảo Phổ Hiện, nơi Phật Nhất Bảo Cái ở. Bốn vị Bồ-tát này từ nơi ấy đến." Lại hỏi: "Bạch Thế Tôn, trong khoảng bao lâu mà đến được đây?" Phật bảo: "Trong khoảng một lần khởi ý (một niệm, khoảng thời gian cực ngắn) liền đến đây."
Ca-diếp bạch Phật: "Thật khó theo kịp, bạch Đại Thánh! Ánh sáng do Bồ-tát đại sĩ (người lớn, chỉ Bồ-tát) phóng ra, thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại) thánh thiện thông đạt cao cả như vậy. Minh Võng Bồ-tát phóng ánh sáng chiếu xa không bờ mé, bốn vị Bồ-tát này liền đến đây. Ai thấy thần túc, oai lực biến hóa và việc làm của trí tuệ này mà lại không mong muốn gây dựng đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu của Bồ-tát cầu thành Phật để độ tất cả chúng sinh)?" Thế Tôn bảo: "Đúng như lời ông nói, hạnh của các Bồ-tát không thể nghĩ bàn, thanh văn và duyên giác (người tự quán xét lý nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe Phật dạy) không thể theo kịp."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video