# Kinh Thắng Tư Duy Phạm Thiên Sở Vấn (Kinh ghi những điều vị Phạm Thiên tên Thắng Tư Duy thưa hỏi Phật)
Kinh Thắng Tư Duy Phạm Thiên Sở Vấn
Bồ-đề-lưu-chi đời Nguyên Ngụy (triều Bắc Ngụy) dịch.
Kinh Thắng Tư Duy Phạm Thiên Sở Vấn, quyển thứ nhất
Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh là lời Phật dạy, Luật là giới luật, Luận là các sách giảng giải) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Bồ-đề-lưu-chi, đời Nguyên Ngụy, dịch.
Xin quy mệnh (đem cả thân mạng mà nương về, cúi đầu kính lạy) tất cả chư Phật (những bậc đã giác ngộ hoàn toàn) và chư Bồ-tát (những bậc đang tu hành để thành Phật, vừa cầu giác ngộ cho mình vừa cứu giúp chúng sinh). Tôi nghe như vầy: Một thuở nọ, đức Bà-già-bà (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được thế gian tôn kính) ở tại khu vườn tre Ca-lan-đà, thuộc thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa), cùng với sáu vạn bốn nghìn vị đại tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận đủ giới luật) và bảy vạn hai nghìn vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu hành cao sâu).
Các vị ấy đều là những bậc được người trí biết đến; đều đã đạt đầy đủ đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất); đạt tài biện luận ưa thích thuyết giảng không gì ngăn ngại; đạt các tam-muội (trạng thái tâm định, chú vào một chỗ không tán loạn); đạt đại thần thông (những năng lực siêu phàm lớn lao); mạnh mẽ tự tại như sư tử vươn mình không gì cản trở; rốt ráo đạt được vô sở úy (sự không hề sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng); biết rõ đúng như thật bản thể và hình tướng của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng); đạt vô sinh pháp nhẫn (sự chứng biết và an trú vững vàng trong chân lý rằng các pháp vốn không thật có sinh ra, cũng không thật có diệt mất).
Tên của các vị ấy là: Pháp vương tử (danh xưng tôn quý dành cho Bồ-tát lớn, ví như con của đấng Pháp Vương là Phật, sẽ nối ngôi Phật) Văn-thù-sư-lợi, Pháp vương tử Bảo Thủ, Pháp vương tử Bảo Ấn Thủ, Pháp vương tử Bảo Đức, Pháp vương tử Hư Không Tạng, Pháp vương tử Phát Tâm Chuyển Pháp Luân, Pháp vương tử Võng Minh, Pháp vương tử Phấn Tấn, Pháp vương tử Công Đức Tạng, Pháp vương tử Năng Xả Nhất Thiết Pháp, Pháp vương tử Bát-đầu-ma (hoa sen đỏ) Trang Nghiêm, Pháp vương tử Sư Tử, Pháp vương tử Nguyệt Quang, Pháp vương tử Nguyệt Minh, Pháp vương tử Tối Thắng Ý, Pháp vương tử Nhất Thiết Trang Nghiêm.
Lại có mười sáu vị đại hiền sĩ (các bậc Bồ-tát tại gia hiền đức), đứng đầu là ngài Bạt-đà-bà-la, tên là: Bồ-tát Bạt-đà-bà-la, Bồ-tát Bảo Tích, Bồ-tát Thiện Tương Đạo, Bồ-tát Nhân Đức, Bồ-tát Thiện Hộ Đức, Bồ-tát Đại Hải Đức, Bồ-tát Đế Thích Vương Đức, Bồ-tát Thượng Ý, Bồ-tát Thắng Ý, Bồ-tát Tăng Thượng Ý, Bồ-tát Bất Không Kiến, Bồ-tát Thiện Trụ, Bồ-tát Thiện Phấn Tấn, Bồ-tát Vô Lượng Ý, Bồ-tát Bất Hưu Tức, Bồ-tát Nhật Tạng, Bồ-tát Trì Địa. Các vị Bồ-tát ma-ha-tát như thế gồm bảy vạn hai nghìn người.
Lại có Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương), có vua trời Đế Thích đứng đầu, cùng các cõi trời: Tam Thập Tam thiên (cõi trời Ba Mươi Ba, do Đế Thích cai quản), Dạ-ma thiên, Đâu-suất-đà thiên, Hóa Lạc thiên, Tha Hóa Tự Tại thiên (đây đều là các tầng trời thuộc cõi Dục, nơi chúng sinh còn ham muốn); cùng Phạm vương và các vị Phạm thiên khác (các vị trời ở cõi Sắc, đã lìa ham muốn nhục dục); cùng vô số trời, rồng, quỷ thần, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, mạnh bạo), càn-thát-bà (thần âm nhạc của trời Đế Thích), a-tu-la (loài thần có phước lớn nhưng hay giận dữ, tranh chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát, hình dạng nửa người), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và các loài chẳng phải người, thảy đều đến tụ hội. Lúc ấy đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) có trăm nghìn vạn đại chúng nhóm họp, cung kính vây quanh, và Ngài vì họ mà thuyết pháp.
Bấy giờ Bồ-tát Võng Minh đồng tử (bậc Bồ-tát mang thân tướng trẻ trung, tâm trong sạch như trẻ thơ) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa áo để lộ vai phải, gối phải quỳ sát đất, cúi đầu lễ chân Phật, chắp tay hướng về Phật, làm rung động cõi tam thiên đại thiên thế giới này (một vùng vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một đức Phật), quán sát tất cả chúng sinh (mọi loài có sự sống, có tâm thức) trong tam thiên đại thiên thế giới, rồi bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi đôi điều; nếu Phật cho phép, con mới dám thưa thỉnh.”
Phật nói: “Này Võng Minh, cứ tùy ý ông hỏi, Ta sẽ giải nói làm cho lòng ông vui thỏa.” Khi ấy Bồ-tát Võng Minh đồng tử đã được Phật cho phép, lòng rất vui mừng, liền bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn, thân tướng của Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) vượt hơn ánh sáng của trăm nghìn vạn mặt trời mặt trăng. Con tự nghĩ: nếu có chúng sinh nào thấy được thân Phật và suy nghĩ về thân ấy thì thật là hiếm có. Con lại nghĩ: nếu có chúng sinh nào thấy được thân Phật và suy nghĩ về thân ấy, thì đó đều là do sức oai thần (sức mạnh uy đức nhiệm mầu) của Như Lai.”
Phật nói: “Này Võng Minh, đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói. Nếu Phật Như Lai không gia thêm sức oai thần, thì không chúng sinh nào có thể thấy thân Phật và suy nghĩ về thân ấy, cũng không ai có thể hỏi Như Lai. Vì sao vậy? Này Võng Minh, Như Lai có một thứ ánh sáng tên là Tịch Trang Nghiêm; nếu dùng ánh sáng này chiếu chạm đến chúng sinh, thì ai gặp ánh sáng ấy đều có thể thấy thân Phật, suy nghĩ về thân Phật mà không bị hư hại nhãn căn (cơ quan thị giác, con mắt).
Này Võng Minh, Như Lai có ánh sáng tên là Vô Úy Biện; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì ai gặp ánh sáng ấy đều có thể hỏi Như Lai, tài biện luận của họ không cùng tận. Này Võng Minh, Như Lai có ánh sáng tên là Tập Nhất Thiết Chư Thiện Căn Bản (gom góp mọi cội gốc lành); nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì ai gặp ánh sáng ấy đều có thể hỏi Như Lai về nhân duyên của những việc làm khiến thành bậc Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng dùng chính pháp cai trị khắp bốn châu thiên hạ).
Như Lai có ánh sáng tên là Tịnh Trang Nghiêm; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì ai gặp ánh sáng ấy đều có thể hỏi Như Lai về nhân duyên của những việc làm khiến thành vua trời Đế Thích. Như Lai có ánh sáng tên là Tự Tại; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì ai gặp ánh sáng ấy đều có thể hỏi Như Lai về nhân duyên của những việc làm khiến thành Đại Phạm Thiên Vương (vị vua trời cõi Phạm thiên).
Như Lai có ánh sáng tên là Ly Phiền Não; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì ai gặp ánh sáng ấy đều có thể hỏi Như Lai về con đường mà người theo Thanh văn thừa (con đường của những người nghe lời Phật dạy rồi tu tập để tự giải thoát khỏi sinh tử) thực hành. Như Lai có ánh sáng tên là Thiện Viễn Ly; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì ai gặp ánh sáng ấy đều có thể hỏi Như Lai về con đường mà người theo Duyên giác thừa (con đường của những người tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe ai dạy) thực hành.
Như Lai có ánh sáng tên là Ích Nhất Thiết Trí Trí (làm lợi cho nhất thiết trí trí, tức trí tuệ biết hết thảy mọi sự của Phật); nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì ai gặp ánh sáng ấy đều có thể hỏi Như Lai về con đường Phật thừa tối thượng, tức con đường Đại thừa (con đường tu hành lớn, vừa tự giác ngộ vừa cứu độ tất cả chúng sinh, hướng đến quả Phật). Như Lai có ánh sáng tên là Trụ Ích, tức ánh sáng phát ra dưới bàn chân khi Phật đi lại; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì ai gặp ánh sáng ấy, tùy lúc mãn đời đều được sinh lên cõi trời.
Như Lai có ánh sáng tên là Nhất Thiết Trang Nghiêm; khi Phật vào thành mà phóng ánh sáng này, chúng sinh nào gặp đều được an vui hoan hỷ, và các đồ trang hoàng tự nhiên tô điểm cho thành ấy. Như Lai có ánh sáng tên là Phân Tán; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến các thế giới, thì vô lượng vô biên thế giới đều rung chuyển.
Như Lai có ánh sáng tên là Sinh Lạc; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì có thể dứt trừ khổ não cho chúng sinh ở địa ngục (cõi chịu khổ hình nặng nề nhất do nghiệp ác). Như Lai có ánh sáng tên là Thượng Từ; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì có thể khiến loài súc sinh không giết hại lẫn nhau. Như Lai có ánh sáng tên là Lương Lạc; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì có thể dứt trừ nỗi khổ đói khát nóng bức của loài ngạ quỷ (quỷ đói, loài chịu đói khát triền miên do lòng tham).
Như Lai có ánh sáng tên là Minh Tịnh; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì có thể khiến người mù có mắt nhìn thấy được. Như Lai có ánh sáng tên là Thính Thông; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì có thể khiến người điếc có tai nghe được tiếng. Như Lai có ánh sáng tên là Chỉ Tức; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì những ai đang ở trong mười nghiệp đạo bất thiện (mười điều ác: giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt, tham lam, giận dữ, hiểu biết sai lầm) đều được an trụ trong mười nghiệp đạo thiện (mười điều lành, ngược lại với mười điều ác).
Như Lai có ánh sáng tên là Tàm Quý; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì có thể khiến người điên cuồng đều được chánh niệm (tâm tỉnh táo, ghi nhớ đúng đắn). Như Lai có ánh sáng tên là Ly Ác; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến những người có tà kiến (hiểu biết sai lầm, như không tin nhân quả) đều được chánh kiến (hiểu biết đúng đắn). Như Lai có ánh sáng tên là Năng Xả; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì có thể khiến người keo kiệt phá bỏ lòng bỏn xẻn tham lam mà tu hạnh bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp giúp người).
Như Lai có ánh sáng tên là Vô Hối Nhiệt (không có sự ân hận nung nấu); nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến những người phạm giới đều được giữ giới. Như Lai có ánh sáng tên là An Lợi; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì có thể khiến người hay giận đều thực hành nhẫn nhục (chịu đựng điều trái ý mà không oán giận). Như Lai có ánh sáng tên là Cần Tu; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến người lười biếng đều thực hành tinh tấn (siêng năng tu tập không ngừng). Như Lai có ánh sáng tên là Nhất Tâm; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến người hay quên, tâm tán loạn đều được thiền định (tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ).
Như Lai có ánh sáng tên là Năng Giải; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến người ngu tối đều được trí tuệ. Như Lai có ánh sáng tên là Vô Cấu Tịnh; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến người không có lòng tin đều có được chánh tín (lòng tin đúng đắn). Như Lai có ánh sáng tên là Năng Trì; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến người nghe biết ít đều trở thành người đa văn (nghe nhiều, học rộng giáo pháp). Như Lai có ánh sáng tên là Oai Nghi; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì những người không biết hổ thẹn đều biết hổ thẹn.
Như Lai có ánh sáng tên là An Ổn; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến người nhiều ham muốn dứt bỏ được dâm dục. Như Lai có ánh sáng tên là Hoan Hỷ; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến người hay nổi giận dứt bỏ được lòng sân hận. Như Lai có ánh sáng tên là Chiếu Minh; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến người nhiều si mê quán xét mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nhân quả làm chúng sinh trôi lăn trong sinh tử, khởi đầu từ vô minh tức sự mê muội) mà dứt bỏ được ngu si. Như Lai có ánh sáng tên là Biến Hành; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì khiến người đẳng phần (người có tham, sân, si ngang nhau) dứt bỏ được cả ba thứ ấy.
Này Võng Minh, Như Lai có ánh sáng tên là Thị Hiện Nhất Thiết Chủng Sắc; nếu dùng ánh sáng này chiếu đến chúng sinh, thì có thể khiến người gặp đều thấy thân Phật mang đủ loại màu sắc khác nhau, vô lượng màu sắc, vượt hơn trăm nghìn vạn màu. Này Võng Minh, nên biết rằng nếu Như Lai dùng trọn một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính đếm) hay hơn một kiếp mà nói về ánh sáng của Như Lai thì cũng không thể nói hết được. Vì vậy công đức ánh sáng của Như Lai, bậc Ứng Chánh Biến Tri (Ứng cúng: xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người; Chánh biến tri: biết đúng đắn và biết khắp mọi điều — hai danh hiệu của Phật), là vô lượng vô biên, không thể cùng tận.”
Bấy giờ Bồ-tát Võng Minh đồng tử bạch Phật rằng: “Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Như Lai thị hiện (hiện ra cho thấy) thân trang nghiêm bằng ánh sáng vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, và thuyết pháp phù hợp với phương tiện thiện xảo (cách thức khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt chúng sinh). Bạch Thế Tôn, con chưa từng nghe tên của những ánh sáng này. Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu nghĩa lý Phật nói: nếu có Bồ-tát được nghe tên những ánh sáng như thế mà sinh lòng tin trong sạch và lòng cung kính, thì những chúng sinh ấy rốt cuộc nhất định sẽ được thân ánh sáng như thế của Như Lai.
Bạch Thế Tôn, cúi xin Ngài nay phóng ánh sáng mời gọi Bồ-tát để đánh thức các Bồ-tát, khiến các Bồ-tát ở phương khác giỏi hỏi han, vấn nạn đều được biết; biết rồi phát tâm đến thế giới Ta-bà này (thế giới chúng ta đang ở, có nghĩa là cõi phải nhẫn chịu nhiều khổ não); đến đây rồi thì thưa hỏi Như Lai, cúng dường (dâng lễ vật, tỏ lòng tôn kính) Như Lai, và hỏi đáp cùng Như Lai.”
Bấy giờ đức Thế Tôn nhận lời thỉnh của Bồ-tát Võng Minh rồi, liền phóng ánh sáng chiếu đến vô lượng vô biên thế giới của chư Phật ở các phương khác. Khi ấy vô lượng Bồ-tát ở các phương, nhờ ánh sáng của Phật chạm đến thân mình, đều đi đến thế giới Ta-bà này. Lúc ấy, ở phương Đông, vượt qua các cõi nước Phật nhiều như số cát của bảy mươi hai sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ, cát sông Hằng dùng để ví con số vô cùng lớn), có một cõi nước Phật tên là Thanh Khiết. Trong cõi ấy có đức Phật hiệu là Nguyệt Quang Minh Như Lai Ứng Chánh Biến Tri, hiện đang còn sống, đang trụ ở đời, chỉ vì các Bồ-tát ma-ha-tát mà nói pháp thanh tịnh.
Ở cõi nước Phật ấy có một vị Bồ-tát Phạm Thiên tên là Thắng Tư Duy, đã trụ ở bậc bất thoái luân (địa vị không còn thoái lui trên đường tu đến quả Phật). Được ánh sáng của Phật chạm đến thân mình, vị ấy đi đến chỗ Phật, cúi đầu lễ chân Phật mà bạch rằng: “Bạch Thế Tôn, do nhân gì, duyên gì mà ở thế giới này có ánh sáng lớn hiện ra?”
Đức Phật Nguyệt Quang Minh bảo rằng: “Này Phạm Thiên, ở phương Tây, cách đây qua các thế giới Phật nhiều như số cát bảy mươi hai sông Hằng, có một thế giới Phật tên là Ta-bà. Trong cõi ấy có đức Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Chánh Biến Tri, hiện đang còn sống, đang trụ ở đời, vì đại chúng mà thuyết pháp. Đó là ánh sáng do thân đức Phật ấy phóng ra, nhằm quy tụ các vị đại Bồ-tát ma-ha-tát ở mười phương.”
Phạm Thiên nói: “Bạch Thế Tôn, nay con muốn đến thế giới Ta-bà để chiêm bái đức Phật ấy, cúng dường đức Phật ấy, lễ lạy gần gũi, thưa hỏi, hỏi đáp những ý nghĩa sâu xa vi tế. Đức Phật Thế Tôn ấy cũng muốn gặp con.”
Đức Phật ấy bảo: “Này Phạm Thiên, cứ đi, nay chính là lúc. Cõi nước ấy hiện nay có hàng nghìn ức đại Bồ-tát đang tụ hội trước Phật. Này Phạm Thiên, nay ông nên mang mười loại tâm thanh tịnh kiên cố mà đi đến thế giới ấy. Đó là: đối với lời chê bai hay lời khen ngợi, tâm không tăng không giảm; nghe điều thiện hay nghe điều ác đều dùng lòng từ (lòng thương muốn đem vui cho người) đối xử như nhau; đối với người ngu hay người trí đều dùng lòng bi (lòng thương muốn cứu khổ cho người) đối xử như nhau; đối với chúng sinh bậc trên, bậc giữa, bậc dưới, ý luôn bình đẳng; đối với sự khinh chê hay sự cúng dường, tâm không phân hai; không nhìn vào công đức hay lỗi lầm của người khác; thấy các thừa (các con đường tu hành) khác nhau đều cùng một vị (cùng đưa về một mục đích giải thoát); nghe nói đến ba ác đạo (ba đường khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) mà tâm không kinh sợ; đối với các Bồ-tát đều xem như là Thế Tôn; đối với việc Phật ra đời trong cõi ngũ trược (năm thứ vẩn đục của thời mạt thế: thời đại vẩn đục, kiến giải vẩn đục, phiền não vẩn đục, chúng sinh vẩn đục, thọ mạng vẩn đục) thì nghĩ đó là điều hiếm có. Này Phạm Thiên, ông nên mang mười loại tâm thanh tịnh kiên cố này mà đi đến thế giới ấy.”
Bấy giờ Phạm Thiên Thắng Tư Duy bạch đức Phật ấy rằng: “Bạch Thế Tôn, con không dám ở trước Như Lai mà nói lời sư tử hống (tiếng rống của sư tử, ý nói lời tuyên bố quả quyết, không e sợ). Những gì con làm được thì Phật tự biết rõ.”
Lúc ấy các Bồ-tát khác ở cõi nước của đức Nguyệt Quang Minh Như Lai bạch đức Phật ấy rằng: “Bạch Thế Tôn, chúng con được lợi ích lớn vì không sinh vào cõi nước như thế, không sinh giữa những chúng sinh xấu ác như thế.” Đức Phật ấy bảo: “Này các thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng gọi người tu), chớ nói như vậy. Vì sao? Nếu Bồ-tát ở trong cõi nước này tu phạm hạnh (đời sống thanh tịnh, trong sạch) trọn vẹn suốt trăm nghìn kiếp, thì không bằng ở thế giới Ta-bà kia, từ sáng đến trưa giữ được tâm không giận hờn chướng ngại; phước ấy hơn hẳn. Vì sao? Vì thế giới ấy có nhiều nhơ nhiễm, nhiều tai nạn; chúng sinh ở đó nhiều nhơ nhiễm, nhiều tranh cãi.”
Ngay lúc ấy, ở cõi nước kia có một vạn hai nghìn vị Bồ-tát muốn cùng Phạm Thiên Thắng Tư Duy lên đường, nói rằng: “Như Lai biết chúng con thực hành hạnh Bồ-tát. Chúng con cũng muốn mang mười tâm ấy, một lòng đi đến thế giới Ta-bà, gặp đức Phật Thích-ca Mâu-ni để lễ lạy cúng dường, một lòng định ý mà đi đến cõi ấy.”
Bấy giờ Phạm Thiên Thắng Tư Duy cùng một vạn hai nghìn vị Bồ-tát cúi đầu sát đất lễ đức Phật Nguyệt Quang Minh, rồi bỗng nhiên biến mất khỏi cõi nước ấy; nhanh như khoảng thời gian một người lực sĩ co duỗi cánh tay, trong khoảng một sát-na, một la-bà, một vô-hầu-đa (các đơn vị thời gian cực ngắn trong lịch pháp Ấn Độ xưa), đã đến chỗ Phật Thích-ca Mâu-ni ở thế giới Ta-bà, cúi đầu sát đất lễ chân Phật, đi vòng quanh Phật ba vòng theo phía tay phải (cách bày tỏ lòng tôn kính), rồi lui về đứng một bên.
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Võng Minh rằng: “Này Võng Minh, ông có thấy Phạm Thiên Thắng Tư Duy đến không?” Bồ-tát Võng Minh bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn, vâng, con đã thấy.”
Phật nói: “Này Võng Minh, vị Phạm Thiên Thắng Tư Duy này, trong tất cả các Bồ-tát biết hỏi đúng đắn, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát khéo léo thuyết pháp tùy theo điều thích hợp với người nghe, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát có giọng nói hay đẹp, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát có lời nói hay đẹp, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát biết chủ động hỏi han chào đón trước, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát biết dùng lời nói để cúng dường, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát có lời nói không ngăn ngại, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát có lời nói chứa ý nghĩa sâu kín, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát không có lòng giận ghét, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát thực hành tâm từ, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát thực hành tâm bi, là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát thực hành tâm hỷ (vui mừng trước hạnh phúc, điều lành của người khác), là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát thực hành tâm xả (buông bỏ, bình thản, không thiên vị), là bậc nhất; trong tất cả các Bồ-tát khéo hỏi để giải mối nghi, là bậc nhất.”
Bấy giờ Phạm Thiên Thắng Tư Duy cùng một vạn hai nghìn vị Bồ-tát cúi đầu lễ chân Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng, chắp tay hướng về Phật, nói kệ (những câu thơ trong kinh Phật) tán thán và thỉnh cầu rằng:
Thế Tôn danh tiếng lớn lao, vang khắp cả mười phương;
Chư Như Lai khắp mọi nơi, không vị nào không ngợi khen.
Có những cõi nước thanh tịnh khác, đến tên ba đường ác cũng không có;
Ngài bỏ cõi đẹp đẽ như thế, vì lòng từ bi mà sinh vào đây.
Danh hiệu và trí tuệ của Phật không kém, ngang bằng với chư Như Lai;
Do lòng đại bi và bản nguyện (lời nguyện gốc phát ra từ thuở mới tu hành), Ngài ở nơi cõi nhơ ác này.
Nếu người ở cõi thanh tịnh, tu phạm hạnh trọn vẹn một kiếp,
Thì không bằng ở cõi này trong chốc lát thực hành lòng từ — điều đó hơn hết.
Nếu người ở cõi này, có tội lỗi nơi thân, miệng, ý,
Đáng phải đọa vào ba đường ác, thì ngay đời này chịu quả nhẹ mà được tiêu trừ.
Bồ-tát sinh ở cõi này, chẳng nên ôm lòng lo buồn;
Giả sử có tội đáng đọa đường ác, chỉ chịu đau đầu là được tiêu trừ.
Các Bồ-tát ở cõi này, nếu biết giữ gìn chánh pháp,
Thì đời đời sinh ra ở đâu, cũng không mất chánh niệm.
Nếu người muốn cắt đứt trói buộc, diệt trừ tội lỗi do phiền não (những tâm trạng ô nhiễm như tham, sân, si làm rối loạn thân tâm) và nghiệp (hành động tạo quả báo) gây ra,
Thì hãy ở cõi này giữ gìn chánh pháp, làm tăng trưởng nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy mọi sự của Phật).
Ở cõi tịnh suốt nhiều ức kiếp, giữ gìn giới luật thanh tịnh,
Cũng không bằng ở cõi Ta-bà này, từ sáng đến trưa mà phước hơn.
Con thấy cõi An Lạc, là cõi nước của Phật Vô Lượng Thọ (Phật A-di-đà),
Không có khổ, đến tên khổ cũng không; ở đó làm phước chẳng có gì lạ.
Còn ở nơi đầy phiền não này, nhẫn được điều khó nhẫn,
Lại dạy người khác pháp ấy, phước ấy mới là hơn hết.
Con kính lạy đấng Vô Thượng Tôn (bậc tôn quý không ai hơn), đấng đại bi cứu khổ,
Nhẫn được chúng sinh xấu ác, thuyết pháp cho họ thật là khó.
Phật đã quy tụ từ mười phương cõi, các Bồ-tát có danh tiếng,
Những vị nghe pháp không biết chán; xin Phật vì họ rộng nói Phật đạo.
Đế Thích, Phạm Thiên, bốn vị Thiên vương, cùng các trời, rồng, thần…
Thảy đều muốn cầu pháp, xin tùy theo lòng tin ưa của họ mà nói.
Tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã nhận đủ giới), cùng thiện nam, tín nữ tại gia (người nam, người nữ có lòng tin, giữ giới ở nhà),
Bốn chúng (bốn hạng đệ tử Phật) ấy đều tụ họp, xin đúng lúc này vì họ diễn nói.
Có người ưa thích Phật thừa, cùng người theo Thanh văn, Duyên giác,
Phật biết rõ thâm tâm của họ, xin vì tất cả mà dứt trừ mối nghi.
Những người không làm dứt giống Phật, có thể làm sinh ra Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp là giáo pháp, Tăng là đoàn thể người tu);
Vì các Bồ-tát ấy, nay con thỉnh đấng Pháp Vương (vua của các pháp, tức Phật).
Danh tiếng Ngài lan khắp nơi, Bồ-tát mười phương nghe biết,
Thảy đều cùng nhau đến họp; xin Ngài nói đạo vô thượng (con đường cao tột không gì hơn).
Pháp này chẳng phải cảnh giới của hai thừa (Thanh văn và Duyên giác), chúng con nhờ sức tin mà vào được;
Trí tuệ không thể nghĩ bàn ấy, chỉ là cảnh giới của Phật.
Nay con có điều thưa thỉnh, xin sám hối lỗi lầm trước Thế Tôn (?);
Như Lai không hề mỏi mệt, xin nói đạo Bồ-đề (con đường giác ngộ).
Bấy giờ Phạm Thiên Thắng Tư Duy nói kệ khen ngợi xong, bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát có tâm kiên cố mà không mỏi mệt? Thế nào là Bồ-tát nói lời quả quyết mà không hối hận giữa chừng? Thế nào là Bồ-tát làm tăng trưởng các thiện căn (cội gốc lành, những việc lành làm nền tảng cho quả tốt)? Thế nào là Bồ-tát không sợ hãi điều gì, oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ nghiêm trang đúng phép) không thay đổi? Thế nào là Bồ-tát làm tăng trưởng các bạch pháp (pháp trắng, tức những pháp lành trong sạch)? Thế nào là Bồ-tát khéo biết đi từ địa này lên địa khác (địa: các tầng bậc trên con đường tu chứng của Bồ-tát)? Thế nào là Bồ-tát khéo biết dùng phương tiện để giáo hóa chúng sinh? Thế nào là Bồ-tát thuận theo chúng sinh? Thế nào là Bồ-tát không đánh mất tâm Bồ-đề (tâm phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh)? Thế nào là Bồ-tát có thể giữ tâm chuyên nhất mà không tán loạn?
Thế nào là Bồ-tát khéo cầu pháp? Thế nào là Bồ-tát khéo ra khỏi tội phạm giới? Thế nào là Bồ-tát khéo dứt các phiền não? Thế nào là Bồ-tát khéo đi vào giữa các đại chúng? Thế nào là Bồ-tát khéo mở bày pháp thí (bố thí bằng giáo pháp, đem chân lý giảng cho người)? Thế nào là Bồ-tát có được sức của nhân lành đời trước mà không mất thiện căn? Thế nào là Bồ-tát không cần người khác dạy mà tự mình thực hành được sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ)? Thế nào là Bồ-tát có thể chuyển bỏ thiền định mà trở lại sinh vào cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn, gồm cả loài người)? Thế nào là Bồ-tát đối với các pháp của Phật được không thoái lui? Thế nào là Bồ-tát không làm dứt giống Phật mà tu hành đúng như thật?”
Bấy giờ đức Thế Tôn khen ngợi Đại Phạm Thiên Thắng Tư Duy rằng: “Lành thay, lành thay! Này Phạm Thiên, lành thay! Này Phạm Thiên, nay ông khéo hỏi Như Lai những ý nghĩa như thế. Này Phạm Thiên, nay ông hãy hết lòng lắng nghe cho kỹ, Ta sẽ vì ông mà nói.” Đại Phạm Thiên nói: “Vâng, bạch Thế Tôn, con rất mong muốn được nghe.”
Phật nói: “Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì tâm kiên cố mà không mỏi mệt. Bốn pháp ấy là gì? Một là khởi lòng đại bi đối với chúng sinh; hai là tinh tấn, luôn không lười biếng; ba là tin hiểu rằng sinh tử như giấc mộng; bốn là suy nghĩ đúng đắn về trí tuệ của Phật, trí tuệ vô đẳng đẳng (không có gì ngang bằng được). Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp như thế thì tâm kiên cố mà không mỏi mệt.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì nói lời quả quyết mà không hối hận giữa chừng. Bốn pháp ấy là gì? Một là quả quyết nói rằng các pháp đều vô ngã (không có một cái ‘tôi’ thường còn, độc lập); hai là quả quyết nói rằng ở mọi nơi sinh ra đều không có niềm vui chân thật; ba là quả quyết luôn khen ngợi Đại thừa; bốn là quả quyết nói rằng nghiệp tội và nghiệp phước không bao giờ mất. Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp như thế thì nói lời quả quyết mà không hối hận giữa chừng.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì tăng trưởng các thiện căn. Bốn pháp ấy là gì? Một là giữ giới; hai là nghe nhiều, học rộng; ba là bố thí; bốn là xuất gia. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì không sợ hãi điều gì, oai nghi không thay đổi. Bốn pháp ấy là gì? Một là không sợ không được của cải lợi lộc; hai là không sợ bị chê bai nhục mạ; ba là không sợ tiếng xấu; bốn là không sợ khổ não. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì tăng trưởng các bạch pháp. Bốn pháp ấy là gì? Một là dạy chúng sinh tu hành hướng đến đại Bồ-đề (giác ngộ lớn của Phật); hai là bố thí mà không cầu quả báo; ba là giữ gìn chánh pháp; bốn là dùng trí tuệ dạy bảo các Bồ-tát. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì khéo biết đi từ địa này lên địa khác. Bốn pháp ấy là gì? Một là gom góp các thiện căn; hai là xa lìa mọi lỗi lầm; ba là khéo biết phương tiện hồi hướng (đem công đức mình đã làm hướng về mục đích giác ngộ và chia sẻ cho chúng sinh); bốn là luôn siêng năng tinh tấn. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì khéo biết dùng phương tiện để giáo hóa chúng sinh. Bốn pháp ấy là gì? Một là thuận theo ý muốn của chúng sinh; hai là đối với công đức của người khác thì khởi tâm tùy hỷ (vui mừng theo việc lành của người); ba là sám hối lỗi lầm, trừ bỏ tội lỗi; bốn là khuyến thỉnh chư Phật (thỉnh cầu chư Phật thuyết pháp và ở lại đời). Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì thuận theo được chúng sinh. Bốn pháp ấy là gì? Một là luôn tìm cách làm lợi ích, an vui cho tất cả chúng sinh; hai là tự bỏ niềm vui riêng của mình; ba là tâm hòa nhã, nhẫn nhục; bốn là trừ bỏ kiêu mạn. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì không mất tâm Bồ-đề. Bốn pháp ấy là gì? Một là luôn nhớ nghĩ đến Phật; hai là mọi thiện căn đã làm đều không rời tâm Bồ-đề; ba là gần gũi thiện tri thức (bạn lành, người thầy chân chánh dẫn dắt mình trên đường tu); bốn là khen ngợi Đại thừa. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì giữ được tâm chuyên nhất mà không tán loạn. Bốn pháp ấy là gì? Một là xa lìa tâm Thanh văn (tâm chỉ cầu giải thoát cho riêng mình); hai là bỏ tâm niệm của Bích-chi Phật (bậc Duyên giác, tự giác ngộ một mình); ba là cầu pháp không biết chán đủ; bốn là đúng như pháp đã nghe mà rộng nói cho người. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì khéo cầu pháp. Bốn pháp ấy là gì? Một là xem pháp như châu báu, vì khó có được; hai là xem pháp như thuốc quý, vì chữa được mọi bệnh; ba là xem pháp như của cải, vì không bao giờ mất; bốn là xem pháp như cái dứt khổ, vì đưa đến Niết-bàn (cảnh giới đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử). Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì khéo ra khỏi tội phạm giới. Bốn pháp ấy là gì? Một là đạt vô sinh nhẫn (an trú vững vàng nơi lẽ các pháp không thật có sinh), vì quán xét các pháp từ bên trong; hai là đạt vô diệt nhẫn (an trú nơi lẽ các pháp không thật có diệt), vì các pháp không có đi mất; ba là đạt nhân duyên nhẫn (an trú nơi lẽ các pháp do nhân duyên hợp lại mà có), vì quán xét nhân duyên của các pháp; bốn là đạt vô trụ nhẫn (an trú nơi lẽ các pháp không dừng trụ cố định), vì không có mới cũng không có cũ. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì khéo dứt các phiền não. Bốn pháp ấy là gì? Một là quán sát đúng đắn; hai là xa lìa các chướng ngại về sau, tăng trưởng các bạch pháp; ba là có được sức mạnh của pháp lành; bốn là ở một mình nơi vắng vẻ xa lánh. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì khéo đi vào giữa các đại chúng. Bốn pháp ấy là gì? Một là cầu pháp chứ không cầu hơn người; hai là có lòng cung kính, không kiêu mạn; ba là chỉ cầu pháp chứ không tự phô bày mình; bốn là dạy người pháp lành mà không cầu danh lợi. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì khéo mở bày pháp thí. Bốn pháp ấy là gì? Một là giữ gìn chánh pháp; hai là tự làm tăng trí tuệ mình, cũng làm lợi ích cho người khác; ba là thực hành pháp của người hiền thiện; bốn là chỉ cho người thấy điều nhơ và điều sạch. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì có được sức của nhân lành đời trước mà không mất thiện căn. Bốn pháp ấy là gì? Một là đối với chỗ thiếu sót của người khác thì không nhìn vào lỗi của họ; hai là đối với người giận dữ thì luôn tu tâm từ; ba là thường nói về nhân duyên của các pháp; bốn là thường nhớ nghĩ đến Bồ-đề. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì không cần người khác dạy mà tự thực hành được sáu ba-la-mật. Bốn pháp ấy là gì? Một là dùng bố thí để dẫn dắt người; hai là không nói đến tội phạm giới của người khác; ba là khéo biết dùng các nhiếp pháp (những cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời ái ngữ dịu dàng, làm việc lợi ích cho người, cùng làm việc với người) để giáo hóa chúng sinh; bốn là thông hiểu những pháp sâu xa. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì có thể chuyển bỏ thiền định mà trở lại sinh vào cõi Dục. Bốn pháp ấy là gì? Một là tâm mềm mại; hai là có được sức mạnh của các thiện căn; ba là khéo tu sức mạnh của trí tuệ và phương tiện; bốn là không bỏ tất cả chúng sinh. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì đối với các pháp của Phật được không thoái lui. Bốn pháp ấy là gì? Một là chịu đựng được vô lượng lần sinh tử; hai là cúng dường vô lượng chư Phật; ba là tu hành lòng đại từ vô lượng; bốn là tu hành lòng đại bi vô lượng. Đó là bốn pháp.
Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp thì không làm dứt giống Phật mà tu hành đúng như thật. Bốn pháp ấy là gì? Một là không thoái lui bản nguyện; hai là tu hành đúng như thật; ba là đối với các pháp lành có ý muốn lớn và tinh tấn; bốn là dùng tâm sâu xa mà thực hành Phật đạo. Này Phạm Thiên, các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu trọn vẹn bốn pháp như thế thì không làm dứt giống Phật mà tu hành đúng như thật.”
Khi Phật nói các nhóm bốn pháp như thế, có hai vạn hai nghìn trời và người đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn của Phật); năm nghìn Bồ-tát đạt vô sinh pháp nhẫn. Các Bồ-tát từ mười phương thế giới đến đây cúng dường Phật, rải hoa trời phủ khắp tam thiên đại thiên thế giới, chất cao đến đầu gối.
Bấy giờ Bồ-tát Võng Minh đồng tử hỏi Đại Phạm Thiên Thắng Tư Duy rằng: “Này Phạm Thiên, Phật nói ông là bậc nhất trong tất cả các Bồ-tát biết hỏi đúng đắn. Thế nào là câu hỏi của Bồ-tát được gọi là hỏi đúng?”
Phạm Thiên nói: “Này Võng Minh, nếu Bồ-tát vì thấy có cái ‘tôi’ mà hỏi, thì gọi là hỏi sai chứ không phải hỏi đúng; vì thấy có ‘người khác’ mà hỏi, gọi là hỏi sai chứ không phải hỏi đúng; phân biệt các pháp mà hỏi, gọi là hỏi sai chứ không phải hỏi đúng. Này Võng Minh, nếu Bồ-tát hỏi mà không có cái thấy về ‘tôi’, không có cái thấy về ‘người khác’, không có cái thấy về ‘pháp’, thì gọi là hỏi đúng chứ không phải hỏi sai.
Lại nữa, này Võng Minh, nếu Bồ-tát vì sự sinh mà hỏi, gọi là hỏi sai; vì sự diệt mà hỏi, gọi là hỏi sai; vì ‘đúng lẽ, không đúng lẽ’ (điều có thể xảy ra và điều không thể xảy ra) mà hỏi, gọi là hỏi sai. Này Võng Minh, nếu Bồ-tát không vì sự sinh mà hỏi, không vì sự diệt mà hỏi, không vì đúng lẽ hay không đúng lẽ mà hỏi, thì gọi là hỏi đúng.
Lại nữa, này Võng Minh, nếu Bồ-tát vì sự nhiễm ô mà hỏi, gọi là hỏi sai; vì sự thanh tịnh mà hỏi, gọi là hỏi sai; vì sinh tử mà hỏi, gọi là hỏi sai; vì ra khỏi sinh tử mà hỏi, gọi là hỏi sai; vì Niết-bàn mà hỏi, gọi là hỏi sai. Này Võng Minh, nếu Bồ-tát không vì nhiễm hay tịnh mà hỏi, không vì sinh tử hay ra khỏi sinh tử mà hỏi, không vì Niết-bàn mà hỏi, thì gọi là hỏi đúng. Vì sao? Vì trong pháp vị (cương vị chân thật của các pháp, tức thật tánh của mọi sự vật) không có nhiễm, không có tịnh, không có sinh tử, không có Niết-bàn.
Lại nữa, này Võng Minh, nếu Bồ-tát vì để được mà hỏi, thì không phải hỏi đúng; vì để nắm lấy mà hỏi, không phải hỏi đúng; vì để chứng mà hỏi, không phải hỏi đúng; vì để phân biệt mà hỏi, không phải hỏi đúng; vì để biết mà hỏi, không phải hỏi đúng; vì để có chỗ nương tựa mà hỏi, không phải hỏi đúng; vì để tu mà hỏi, không phải hỏi đúng; vì để thấy sự tu mà hỏi, không phải hỏi đúng. Cho nên, này Võng Minh, hỏi từ chỗ không có được, không có nắm lấy, không có chứng, không có phân biệt, không có biết, không có nương tựa, không có tu, không có thấy sự tu, đó mới là hỏi đúng.
Lại nữa, này Võng Minh, nếu Bồ-tát cho rằng: đây là pháp thiện, đây là pháp bất thiện; đây là pháp hữu lậu, đây là pháp vô lậu (lậu: phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm; hữu lậu là còn phiền não, vô lậu là không còn phiền não); đây là pháp có tội, đây là pháp không tội; đây là pháp hữu vi, đây là pháp vô vi (hữu vi: các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt; vô vi: pháp không do tạo tác, không sinh không diệt); đây là pháp thế gian, đây là pháp xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian). Này Võng Minh, nương theo những pháp đối đãi hai bên như thế mà hỏi, thì gọi là hỏi sai. Này Võng Minh, nếu Bồ-tát không thấy hai, cũng không thấy không hai, hỏi bằng sự thực hành vô tướng (không bám vào hình tướng) và bình đẳng của vô tướng, thì gọi là hỏi đúng.
Lại nữa, này Võng Minh, nếu Bồ-tát phân biệt về Phật mà hỏi, gọi là hỏi sai; phân biệt về Pháp mà hỏi, gọi là hỏi sai; phân biệt về Tăng mà hỏi, gọi là hỏi sai; phân biệt về cõi nước Phật mà hỏi, gọi là hỏi sai; phân biệt về chúng sinh mà hỏi, gọi là hỏi sai; phân biệt về các thừa mà hỏi, gọi là hỏi sai. Này Võng Minh, nếu Bồ-tát đối với các pháp không cho là một, không cho là khác mà hỏi, thì gọi là hỏi đúng.
Lại nữa, này Võng Minh, tất cả pháp đều đúng, tất cả pháp đều sai.” Bồ-tát Võng Minh nói: “Này Phạm Thiên, thế nào là tất cả pháp đều đúng? Thế nào là tất cả pháp đều sai?” Phạm Thiên nói: “Này Võng Minh, vì các pháp là không thể nghĩ bàn, nên tất cả pháp gọi là đúng; nếu đối với cái không thể nghĩ bàn mà lại nghĩ bàn, thì tất cả pháp gọi là sai. Tất cả pháp đều vắng lặng, đó gọi là suy nghĩ đúng. Nếu không tin hiểu sự vắng lặng ấy, tức là phân biệt các pháp. Nếu phân biệt các pháp thì rơi vào tăng thượng mạn (sự kiêu ngạo cho rằng mình đã chứng đắc điều thật ra chưa chứng). Nếu đã rơi vào tăng thượng mạn, thì tùy theo chỗ phân biệt mà hỏi, đều gọi là hỏi sai.”
Bồ-tát Võng Minh nói: “Này Phạm Thiên, thế nào gọi là chánh tánh (bản tánh chân chánh, thật tánh) của các pháp?” Phạm Thiên nói: “Này Võng Minh, các pháp lìa tự tánh (không có bản chất riêng cố định), lìa giới hạn của tham dục, đó gọi là chánh tánh.”
Bồ-tát Võng Minh nói: “Này Phạm Thiên, ít có chúng sinh nào hiểu được chánh tánh của các pháp như thế.” Phạm Thiên nói: “Chánh tánh của pháp này không phải một, không phải nhiều. Này Võng Minh, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào biết được chánh tánh của các pháp như thế — hoặc đã biết, hoặc nay biết, hoặc sẽ biết — thì người ấy không có pháp nào đã được, không có pháp nào nay được, không có pháp nào sẽ được. Vì sao? Vì Phật nói: không có được, không có phân biệt, đó gọi là tướng của người đã làm xong việc cần làm (tức đã hoàn tất sự tu hành, giải thoát).
Này Võng Minh, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào được nghe chánh tánh của các pháp như thế mà siêng năng tinh tấn tu tập, thì gọi là tu hành đúng như thật. Người ấy không hý luận (bàn luận suông, suy diễn vô ích) về các pháp. Nếu không hý luận về các pháp, thì người ấy không có pháp nào để được. Nếu không có pháp nào để được, thì người ấy không trụ nơi thế gian, cũng không trụ nơi Niết-bàn. Vì sao? Vì chư Phật không thấy có được sinh tử, cũng không thấy có được Niết-bàn.”
Bồ-tát Võng Minh nói: “Này Phạm Thiên, chẳng lẽ Như Lai không vì độ chúng sinh qua khỏi sinh tử mà nói pháp sao?” Phạm Thiên nói: “Pháp mà Phật chỉ dạy có cái gì là độ qua sinh tử chăng?” Đáp rằng: “Không có.” “Như Lai không khiến chúng sinh lìa bỏ thế gian, cũng không khiến chúng sinh đạt được Niết-bàn.” Phạm Thiên nói: “Thiện nam tử, do nhân duyên ấy nên biết rằng Như Lai không khiến chúng sinh ra khỏi sinh tử mà vào Niết-bàn; Ngài chỉ vì giáo hóa những người vọng tưởng phân biệt ra hai tướng sinh tử và Niết-bàn mà thôi. Ở đây thật không có ai ra khỏi sinh tử mà đến Niết-bàn. Vì sao? Vì các pháp bình đẳng, thật không có người nào qua lại trong sinh tử, cũng không có người nào vào Niết-bàn, vì không có nhiễm, không có tịnh.”
Bấy giờ đức Thế Tôn khen ngợi Đại Phạm Thiên Thắng Tư Duy rằng: “Lành thay, lành thay! Này Phạm Thiên, lành thay! Này Phạm Thiên, nếu có ai muốn nói về chánh tánh của các pháp, thì nên nói đúng như ông đã nói.” Khi nói pháp này, có hai nghìn tỳ-kheo không còn chấp giữ các pháp, các lậu hoặc (phiền não) đã dứt sạch, tâm được giải thoát.
Như Lai lại bảo Đại Phạm Thiên: “Này Phạm Thiên, Ta không thấy có được sinh tử, không thấy có được Niết-bàn. Vì sao? Như Lai tuy nói sinh tử, nhưng thật không có ai qua lại trong sinh tử; tuy nói Niết-bàn, nhưng thật không có ai đạt được Niết-bàn. Nếu có ai vào được pháp môn (cánh cửa giáo pháp, con đường dẫn vào chân lý) này, nên biết người ấy không phải tướng sinh tử, cũng không phải tướng Niết-bàn.”
Lúc ấy trong hội có năm trăm tỳ-kheo liền từ chỗ ngồi đứng dậy mà nói rằng: “Nếu không có thế gian, không có Niết-bàn, thì chúng ta tu phạm hạnh luống công vô ích. Vậy vì nghĩa lý gì mà tu hành chánh đạo, các thiền, các tam-muội và tam-ma-bạt-đề (các trạng thái định sâu, tâm đạt sự quân bình)?”
Bấy giờ Pháp vương tử Bồ-tát Võng Minh bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn, nếu có người đối với các pháp mà khởi cái thấy có sinh, khởi cái thấy có diệt, thì bạch Thế Tôn, người ấy không vượt qua được sinh tử; đối với người ấy, Phật như chưa ra đời. Bạch Thế Tôn, nếu có người nhất định thấy có Niết-bàn, thì người ấy cũng không qua khỏi sinh tử, cũng không đạt Niết-bàn. Vì sao? Vì Thế Tôn đã nói: Niết-bàn là dứt sạch mọi tướng, xa lìa mọi sự dao động, mọi ý tưởng về ‘tôi’, mọi sự khởi phát (?), mọi hý luận.
Bạch Thế Tôn, các tỳ-kheo này đã xuất gia trong chánh pháp của Như Lai, mà nay lại rơi vào tà kiến của ngoại đạo (những người theo các đạo ngoài Phật pháp), đi tìm một tướng cố định trong niềm vui Niết-bàn, giống như ép mè để lấy dầu, lấy sữa đặc để làm ra bơ. Bạch Thế Tôn, nếu ai trong tướng tịch diệt (vắng lặng, dứt bặt) của các pháp mà đi tìm Niết-bàn, con nói hạng người ấy là ngoại đạo tà kiến, có tăng thượng mạn. Bạch Thế Tôn, người thực hành đúng đạo thì đối với pháp tịch diệt, không cho đó là tướng sinh, không cho đó là tướng diệt, không có được, không có quả.”
Bấy giờ Pháp vương tử Bồ-tát Võng Minh hỏi Đại Phạm Thiên Thắng Tư Duy rằng: “Năm trăm tỳ-kheo này từ chỗ ngồi trong chúng đứng dậy bỏ đi, vậy phải dùng những phương tiện gì để dẫn dắt tâm họ vào pháp môn này, khiến họ tin hiểu mà lìa bỏ tà kiến xấu ác?”
Phạm Thiên nói: “Thiện nam tử, dù để họ đi đến tận các cõi nước Phật nhiều như cát sông Hằng, họ cũng không thể ra ngoài pháp môn này. Ví như người ngu sợ khoảng không, bỏ khoảng không mà chạy, nhưng chạy đến đâu cũng không lìa khỏi khoảng không. Các tỳ-kheo này cũng như thế: dù có đi xa, cũng không ra khỏi tướng không (các pháp không có tự tánh), không ra khỏi tướng vô tướng (không có hình tướng để bám), không ra khỏi tướng vô nguyện (không có gì để mong cầu) — ba điều này là ba cửa giải thoát.
Lại ví như có người tìm kiếm khoảng không, chạy rong phía đông phía tây mà nói: ‘Ta muốn được khoảng không! Ta muốn được khoảng không!’ Người ấy đi trong khoảng không mà không thấy khoảng không. Các tỳ-kheo này cũng như thế: muốn cầu Niết-bàn, đi ngay trong Niết-bàn mà không được Niết-bàn. Vì sao? Vì cái gọi là Niết-bàn chỉ có tên gọi mà thôi; giống như khoảng không chỉ có tên gọi, không thể nắm lấy được, Niết-bàn cũng vậy, chỉ có tên gọi mà không thể đạt được.”
Bấy giờ năm trăm tỳ-kheo nghe nói như vậy, liền không còn chấp giữ các pháp, các lậu hoặc đã dứt sạch, tâm được giải thoát. Được thần thông rồi, họ nói rằng: “Bạch Thế Tôn, nếu người đi tìm Niết-bàn trong tướng tịch diệt rốt ráo của các pháp, thì đối với người ấy Phật như chưa ra đời. Bạch Thế Tôn, chúng con nay không phải phàm phu, không phải bậc hữu học (người còn đang tu học để dứt phiền não), không phải bậc vô học (người đã học xong, không còn gì để học), không phải A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử theo đường Thanh văn), không ở thế gian, không ở Niết-bàn. Vì sao? Vì đã lìa mọi dao động, mọi ý tưởng về ‘tôi’, mọi sự khởi phát, mọi hý luận; như thế mới gọi là chư Phật ra đời.”
Bấy giờ trưởng lão Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi các tỳ-kheo: “Các ông nay thật là sa-môn (người xuất gia tu hành) chăng? Việc tự lợi cần làm đã làm xong hết rồi chăng?” Các tỳ-kheo nói: “Thưa trưởng lão Xá-lợi-phất, chúng tôi nay đã làm được điều mà sự nhiễm ô của phiền não không thể làm được (?).” Xá-lợi-phất nói: “Này các trưởng lão, vì ý gì mà nói như vậy?” Các tỳ-kheo nói: “Thưa Xá-lợi-phất, vì chúng tôi đã biết rõ tướng của các phiền não, nên nói rằng đã làm được điều mà sự nhiễm ô của phiền não không thể làm được. Thưa Xá-lợi-phất, ý chúng tôi ở chỗ ấy nên nói như vậy: chúng tôi đã làm được điều mà sự nhiễm ô của phiền não không thể làm được.”
Xá-lợi-phất nói: “Lành thay, lành thay! Các ông nay đã ở nơi phước điền (ruộng phước: người tu hành xứng đáng nhận cúng dường, khiến người cúng được phước như gieo hạt vào ruộng tốt), có thể tiêu nhận được sự cúng dường.” Các tỳ-kheo nói: “Thưa Xá-lợi-phất, ngay cả bậc Đại Sư là đức Thế Tôn còn không thể tiêu nhận sự cúng dường, huống gì chúng tôi lại tiêu nhận được sự cúng dường.” Xá-lợi-phất nói: “Vì sao các ông nói như vậy?” Các tỳ-kheo nói: “Thưa Xá-lợi-phất, vì bậc Đại Sư là đức Thế Tôn biết và thấy rằng pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp) vốn luôn thanh tịnh.”
Bấy giờ Phạm Thiên Thắng Tư Duy bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn, ai là người ở thế gian đáng nhận sự cúng dường?” Phật nói: “Này Phạm Thiên, đó là người không bị các pháp thế gian (tám thứ gió đời: được và mất, khen và chê, danh thơm và tiếng xấu, vui và khổ) lôi kéo.” Đại Phạm Thiên Thắng Tư Duy nói: “Bạch Thế Tôn, ai có thể tiêu nhận sự cúng dường?” Phật nói: “Này Phạm Thiên, đó là người không chấp giữ, không bám víu vào bất cứ pháp nào.” Phạm Thiên nói: “Bạch Thế Tôn, ai là người thanh tịnh, đáng làm phước điền, có thể nhận sự cúng dường?” Phật nói: “Này Phạm Thiên, đó là người không làm hư hoại tâm Bồ-đề.”
Phạm Thiên nói: “Bạch Thế Tôn, ai là thiện tri thức của chúng sinh?” Phật nói: “Này Phạm Thiên, đó là người không bỏ lòng từ đối với tất cả chúng sinh.” Phạm Thiên nói: “Bạch Thế Tôn, ai là người biết báo ân Phật?” Phật nói: “Này Phạm Thiên, đó là người không làm dứt giống Phật.” Phạm Thiên nói: “Bạch Thế Tôn, thế nào là cúng dường Phật?” Phật nói: “Này Phạm Thiên, đó là thông suốt được tận cùng của vô sinh (chỗ chân thật không sinh không diệt).” Phạm Thiên nói: “Bạch Thế Tôn, ai có thể gần gũi Phật?” Phật nói: “Này Phạm Thiên, đó là người dù gặp nguy đến mất mạng cũng không phạm giới cấm.”
“Bạch Thế Tôn, ai có thể cung kính Phật?” Phật nói: “Đó là người khéo giữ gìn sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý).” “Bạch Thế Tôn, ở thế gian ai được gọi là giàu có?” Phật nói: “Đó là người thành tựu bảy thứ của cải (bảy tài sản của bậc thánh: lòng tin, giới hạnh, biết thẹn với mình, biết thẹn với người, nghe nhiều, buông xả, trí tuệ).” “Bạch Thế Tôn, ai được gọi là biết đủ?” Phật nói: “Đó là người đạt được bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng của các pháp) siêu việt, vượt khỏi thế gian.” “Bạch Thế Tôn, ai là người xa lìa?” Phật nói: “Đó là người không mong cầu gì trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô Sắc — toàn bộ nơi chúng sinh còn trôi lăn sinh tử).”
“Bạch Thế Tôn, ai là người ở thế gian không có các hành vi xấu ác?” Phật nói: “Đó là người dứt được tất cả kiết sử (các phiền não trói buộc và sai khiến chúng sinh).” “Bạch Thế Tôn, ai được gọi là người an vui?” Phật nói: “Đó là người không tham đắm.” “Bạch Thế Tôn, ai có thể đến bờ bên kia (bờ giải thoát)?” Phật nói: “Đó là người bỏ được sáu nhập (sáu chỗ tiếp xúc: sáu giác quan đối với sáu loại đối tượng là hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, các pháp).” “Bạch Thế Tôn, ai có thể trụ ở bờ bên kia?” Phật nói: “Này Phạm Thiên, đó là người đã đến được con đường bình đẳng.”
“Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể làm tăng trưởng bố thí?” Phật nói: “Vì Bồ-tát có thể vì chúng sinh mà nói về tâm nhất thiết trí.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể vâng giữ giới?” Phật nói: “Vì luôn không bỏ tâm Bồ-đề.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể thực hành nhẫn nhục?” Phật nói: “Vì thấy tâm nhất thiết trí là vô tận.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể thực hành tinh tấn?” Phật nói: “Vì quán sát tâm nhất thiết trí mà không thấy có được.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể thực hành thiền định?” Phật nói: “Vì có thể giác ngộ rằng tự tánh của tâm nhất thiết trí vốn thanh tịnh.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể thực hành bát-nhã?” Phật nói: “Vì đối với tất cả các pháp không có hý luận.”
“Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể thực hành tâm từ?” Phật nói: “Vì không khởi ý tưởng về chúng sinh.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể thực hành tâm bi?” Phật nói: “Vì không khởi ý tưởng về pháp.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể thực hành tâm hỷ?” Phật nói: “Vì không khởi ý tưởng về ‘tôi’.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát có thể thực hành tâm xả?” Phật nói: “Vì không khởi ý tưởng về ‘người’ và ‘tôi’.”
“Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát an trụ nơi lòng tin?” Phật nói: “Vì tin rằng tất cả pháp vượt ngoài lời nói.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát an trụ nơi văn tuệ (trí tuệ có được nhờ nghe giáo pháp)?” Phật nói: “Vì không bám vào tất cả các pháp danh tự (tên gọi, chữ nghĩa).” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát an trụ nơi tàm (biết tự hổ thẹn với chính mình)?” Phật nói: “Vì biết và thấy các pháp bên trong.” “Bạch Thế Tôn, thế nào là các Bồ-tát an trụ nơi quý (biết hổ thẹn với người khác)?” Phật nói: “Vì buông bỏ các nhập bên ngoài (các đối tượng bên ngoài mà giác quan tiếp xúc).” “Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là Bồ-tát thực hành khắp mọi chỗ công đức?” Phật nói: “Là làm thanh tịnh được nghiệp của thân, miệng, ý.” Bấy giờ đức Thế Tôn nói kệ rằng:
Thân trong sạch, không làm các điều ác; miệng trong sạch, không nói dối;
Tâm trong sạch, lìa mọi cấu nhơ: đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Quán thân bất tịnh (thấy rõ thân thể là nhơ nhớp) nên không tham; thực hành lòng từ nên không giận;
Thực hành trí tuệ nên không si mê: đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Dù ở nơi xóm làng hay đồng hoang vắng vẻ, hay ở giữa đại chúng,
Oai nghi trước sau không đổi: đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Tin biết pháp chính là Phật, tin rằng lìa danh tướng chính là Pháp,
Tin biết vô vi chính là Tăng: đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Biết chỗ hành xử của người nhiều tham dục, của người nhiều sân hận, nhiều si mê,
Khéo biết cách chuyển hóa những hành ấy: đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Không nương vào cõi Dục, không trụ nơi cõi Sắc, cõi Vô Sắc (cõi Sắc: cõi trời còn thân hình vi tế nhưng đã lìa dục; cõi Vô Sắc: cõi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình),
Thực hành thiền định như thế: đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Biết rõ các pháp là không, là vô tướng, là vô nguyện,
Mà vẫn không dứt hết các lậu (để còn ở lại cứu độ chúng sinh): đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Khéo biết Thanh văn thừa, và Bích-chi Phật thừa,
Thông suốt cả Phật thừa: đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Hiểu rõ các pháp, không nghi ngờ đâu là đạo, đâu chẳng phải đạo,
Tâm ghét và tâm thương đều bình đẳng: đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Đối với quá khứ, vị lai, và đời hiện tại,
Tất cả đều không phân biệt: đó là hạnh thực hành khắp nơi của Bồ-tát.
Kinh Thắng Tư Duy Phạm Thiên Sở Vấn, quyển thứ nhất (hết).
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video