Phẩm Bồ-tát Hư Không Tạng (Bồ-tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi loài; Hư Không Tạng là tên vị Bồ-tát này, nghĩa là "kho tàng rộng như hư không"), thứ tám, phần bốn.
Bấy giờ Bồ-tát Hư Không Tạng thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật)! Những chỗ chư Phật đi qua, những việc chư Phật làm thì không thể nghĩ bàn. Những pháp mà Bồ-tát nên thực hành cũng nhiều vô lượng. Vì vậy, hạnh này không thể lấy lời nguyện nhỏ mà trang nghiêm, không thể nói bằng ít lời, cũng không thể nhờ con đường Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ, tức lối tu chỉ cầu cho riêng mình thoát khổ) mà thành tựu được.
Lành thay, Thế Tôn! Cúi mong Ngài giảng cho về đại thệ trang nghiêm (lấy lời nguyện lớn làm đồ trang sức, tô điểm cho bản thân người tu) và đạo trang nghiêm (lấy con đường tu làm đồ trang sức) của các Bồ-tát. Nhờ có đại thệ trang nghiêm và đạo trang nghiêm, Bồ-tát mới cưỡi được Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu cứu mình và cứu khắp mọi người), đi trên con đường chân thật, cao tột, vượt ra khỏi thế gian, để sẽ đạt được cỗ xe lớn cao tột vượt ngoài thế gian, thành tựu trí tuệ lớn tự nhiên biết hết thảy. Dù chưa thành tựu Nhất thiết trí (trí biết rõ hết thảy mọi sự, tức trí của Phật), Bồ-tát vẫn có thể làm Phật sự (việc của Phật, tức giáo hóa cứu độ chúng sinh) để làm lợi ích cho tất cả."
Phật bảo Bồ-tát Hư Không Tạng: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, lời Phật gọi người nghe)! Hãy lắng nghe, lắng nghe cho kỹ, và khéo suy nghĩ. Ta sẽ vì ông phân tích, giải nói về đại thệ trang nghiêm, thừa trang nghiêm (lấy cỗ xe làm đồ trang sức) và đạo trang nghiêm của các Bồ-tát."
"Vâng, bạch Thế Tôn, con rất muốn được nghe."
Phật nói: "Này thiện nam tử! Bồ-tát có hai mươi pháp trang nghiêm để tự tô điểm cho mình; tô điểm xong thì cưỡi được Đại thừa. Hai mươi pháp ấy là gì? Này thiện nam tử! Nếu có Bồ-tát phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu đạt giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn, tức quả vị Phật) một cách triệt để đến cùng, khởi lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu mọi loài ra khỏi khổ) cao tột đối với tất cả chúng sinh, khởi tâm làm lợi ích cho chúng sinh; đã có tâm làm lợi ích chúng sinh rồi thì có thể trang nghiêm bằng lời nguyện lớn vô thượng.
Thế nào là đại thệ trang nghiêm?
Vì muốn đưa qua bờ những ai chưa qua, nên có đại thệ trang nghiêm, vì đã cưỡi chiếc thuyền lớn.
Vì muốn cởi trói cho những ai chưa được cởi, nên có đại thệ trang nghiêm, vì muốn giúp họ thoát khỏi những điều giả dối và cái thấy điên đảo (thấy sai, thấy ngược với sự thật).
Vì muốn làm yên những ai chưa được yên, nên có đại thệ trang nghiêm, vì muốn đặt họ yên ổn trên con đường không còn sợ hãi.
Vì muốn những ai chưa đạt Niết-bàn (trạng thái dứt hết phiền não, thoát hẳn vòng sinh tử) được đạt Niết-bàn, nên có đại thệ trang nghiêm, vì muốn họ bỏ được gánh nặng năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể và vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí và các tạo tác của tâm, thức là sự hay biết).
Vì muốn luôn siêng năng chu cấp đầy đủ cho chúng sinh, nên có đại thệ trang nghiêm, vì tinh tấn không biếng nhác.
Vì muốn không lìa bỏ sinh tử vô lượng kiếp, nên có đại thệ trang nghiêm, vì không mỏi mệt, không chán nản.
Vì muốn làm vui lòng tất cả chư Phật, nên có đại thệ trang nghiêm, vì đích thân cúng dường, cung kính trước mặt các Ngài.
Vì muốn thọ trì (tiếp nhận và gìn giữ) tất cả Phật pháp, nên có đại thệ trang nghiêm, vì không để dòng giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp là lời dạy, và Tăng là đoàn thể người tu) bị đứt.
Vì muốn ghi nhớ giữ gìn hết thảy điều đã nghe mà không quên, nên có đại thệ trang nghiêm, vì đạt được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp, không để mất).
Vì muốn khéo thuyết pháp làm vui lòng tất cả chúng sinh, nên có đại thệ trang nghiêm, vì đạt được biện tài (tài ăn nói, giảng giải lưu loát, không bị bế tắc).
Vì muốn gom góp tư lương công đức (vốn liếng phước đức, như lương thực chuẩn bị cho chuyến đi xa) vô lượng, nên có đại thệ trang nghiêm, vì muốn thành tựu tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp đặc biệt trên thân Phật).
Vì muốn làm vui lòng tất cả thiện tri thức (bậc thầy bạn hiền dẫn dắt mình trên đường tu), nên có đại thệ trang nghiêm, vì điều mình thực hành rất vững chắc.
Vì muốn ngăn tâm chạy rong tán loạn, nên có đại thệ trang nghiêm, vì muốn phát sinh các bậc thiền (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú sâu), giải thoát (trạng thái tâm cởi bỏ ràng buộc) và tam-muội (định, tức tâm tập trung vững vàng vào một điểm).
Vì muốn ở chốn a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh, xa làng xóm, thích hợp cho tu hành) mà xả bỏ thân mạng, nên có đại thệ trang nghiêm, vì muốn đạt lục thông (sáu năng lực siêu phàm: thần túc là đi lại biến hóa tự tại, thiên nhãn là thấy xa, thiên nhĩ là nghe xa, tha tâm là biết lòng người, túc mạng là biết đời trước, lậu tận là dứt sạch phiền não).
Vì muốn cất tiếng rống sư tử lớn (ví lời thuyết pháp quả quyết, uy dũng như sư tử rống làm muôn thú khiếp phục) mà không sợ hãi gì, nên có đại thệ trang nghiêm, vì đã đích thân đạt pháp vô ngã (sự thật là không có một cái "ta" cố định, thường còn).
Vì muốn đi đến tất cả các thế giới, nên có đại thệ trang nghiêm, vì muốn biết hết thảy các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều như trò ảo thuật, như giấc mộng, như cái bóng.
Vì muốn chiếu sáng khắp và tô điểm cho tất cả thế giới, nên có đại thệ trang nghiêm, vì đã thành tựu sức thọ trì toàn bộ giới luật thanh tịnh.
Vì muốn thành tựu mười lực của Như Lai (Như Lai là một danh hiệu của Phật, nghĩa là "người đến từ chân như"; mười lực là mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều gì hợp lẽ điều gì không, biết rõ nghiệp báo ba đời…), nên có đại thệ trang nghiêm, vì muốn làm đầy đủ các ba-la-mật (các hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác).
Vì muốn đạt bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng), nên có đại thệ trang nghiêm, vì làm đúng như lời mình đã nói.
Vì muốn đạt trọn mười tám pháp bất cộng (mười tám đức tính riêng của Phật, không chung với hàng tu hành khác), nên có đại thệ trang nghiêm, vì thực hành đúng như điều đã nghe về pháp của các địa Bồ-tát (các nấc thang tu tập của Bồ-tát) mà không hý luận (bàn luông, nói suông không thực chất).
Này thiện nam tử! Đó là hai mươi đại thệ trang nghiêm của các Bồ-tát. Nhờ sức trang nghiêm này mà cưỡi được Đại thừa. Bồ-tát nhờ sức tự trang nghiêm này mà cắt đứt nhân duyên dẫn đến ba ác thú (ba đường dữ: địa ngục, ngạ quỷ là quỷ đói, súc sinh là loài vật); đó gọi là trang nghiêm. Đầy đủ điều lành, được chư Phật che chở giữ gìn; đó gọi là trang nghiêm. Muốn đến đâu thì liền được sinh về đó; đó gọi là trang nghiêm. Bỏ hẳn việc sinh ra từ bào thai, có thể hóa sinh (sinh ra tức thì bằng sự biến hiện, không qua cha mẹ, bào thai) ngay trước mặt chư Phật; đó gọi là trang nghiêm. Có thể làm các việc nơi thân, miệng, ý mà không tranh cãi với ai; đó gọi là trang nghiêm. Sống không buông lung, được chư thiên và người đời cung kính; đó gọi là trang nghiêm. Thông suốt ba cửa giải thoát (ba pháp quán đưa đến giải thoát: không là thấy mọi thứ không có tự thể, vô tướng là không bám vào hình tướng, vô nguyện là không còn mong cầu) mà không chứng nhập thật tế (chân lý tối hậu; ở đây là dừng lại nhập Niết-bàn mà bỏ chúng sinh); đó gọi là trang nghiêm. Tất cả các pháp vô ngã đều hiện rõ trước mắt mà vẫn không bỏ đại thệ trang nghiêm; đó gọi là trang nghiêm. Đó là Bồ-tát có đầy đủ đại thệ trang nghiêm.
Thế nào gọi là trang nghiêm cỗ xe của Bồ-tát? Này thiện nam tử! Cỗ xe ấy là vô lượng, vì không có bờ mé; nó trùm khắp tất cả, ví như hư không, rộng lớn chứa được tất cả chúng sinh; nó không chung với hàng Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà tự cầu giải thoát) và Bích-chi-phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, sống riêng, không đi giáo hóa). Vì vậy gọi là Đại thừa.
Lại nữa, cỗ xe ấy lấy việc an trú đúng đắn trong bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người để dắt dẫn họ: bố thí, nói lời ái ngữ dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc chung với họ) làm bánh xe; lấy mười thiện nghiệp (mười việc lành: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không sân, không tà kiến) chân thật trong sạch làm nan hoa; lấy tư lương công đức trong sạch làm bầu trục bánh xe; lấy lòng thuần hậu chí thành, kiên cố đến cùng làm vòng đai đầu trục, chốt chặn bánh, đinh và kẹp; lấy việc khéo thành tựu các thiền, giải thoát, tam-muội làm càng xe; lấy bốn vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ là thương yêu ban vui, bi là xót thương cứu khổ, hỷ là vui theo niềm vui người khác, xả là buông bỏ, bình đẳng không thiên vị) làm con ngựa đã thuần; lấy thiện tri thức làm người đánh xe; lấy việc biết lúc nên và lúc không nên làm sự khởi hành; lấy tiếng giảng về vô thường, khổ, không, vô ngã làm roi thúc; lấy dây báu bảy giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: niệm, trạch pháp là phân biệt đúng sai, tinh tấn, hỷ, khinh an là thân tâm nhẹ nhàng, định, xả) làm dây đai và dây dắt; lấy năm căn (năm gốc rễ của đời tu: tín, tấn, niệm, định, tuệ) trong sạch làm dây buộc; lấy lòng đại bi rộng khắp, ngay thẳng làm cờ phướn; lấy bốn chánh cần (bốn sự siêng năng đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều thiện chưa sinh, tăng điều thiện đã sinh) làm lưới che; lấy bốn niệm xứ (bốn chỗ để giữ tâm tỉnh thức quán chiếu: thân, cảm thọ, tâm, các pháp) làm sự đi thong thả vững vàng; lấy bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thần thông: mong muốn, tinh tấn, nhất tâm, quán xét) làm sự tiến nhanh; lấy năm lực (sức mạnh của năm căn khi đã vững: tín, tấn, niệm, định, tuệ) thù thắng làm đội ngũ hộ vệ (?); lấy tám thánh đạo (tám con đường chân chánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) làm sự đi thẳng tới; lấy ánh sáng trí tuệ không chướng ngại đối với tất cả chúng sinh làm mui xe; lấy sáu ba-la-mật không chấp trụ hồi hướng (hướng mọi công đức về mục đích) tát-bà-nhã (Nhất thiết trí, trí biết hết thảy của Phật); lấy bốn đế (bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) không gì sánh bằng để vượt đến bờ bên kia. Đó là Đại thừa.
Cỗ xe này được chư Phật tiếp nhận, được hàng Thanh văn và Bích-chi-phật chiêm ngưỡng, được tất cả Bồ-tát cưỡi, được Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm Thiên (vua cõi trời Phạm) và các vị Hộ thế (bốn vị thiên vương giữ gìn bốn phương thế gian) nên kính lễ, được tất cả chúng sinh nên cúng dường, được tất cả bậc trí nên ngợi khen, được tất cả thế gian nên quay về nương tựa. Mọi kẻ oán ghét không thể khinh rẻ, chê bai; tất cả các ma (những thế lực phá hoại việc tu hành) không thể phá hoại; tất cả ngoại đạo (những người theo các giáo thuyết ngoài đạo Phật) không thể đo lường; tất cả trí khôn thế gian không thể đua tranh. Cỗ xe này thù thắng, không gì ngăn cản được, được tất cả bậc hiền thánh giữ gìn. Cỗ xe này tùy theo nguyện mà đến được tất cả cõi Phật. Cỗ xe này chiếu sáng khắp, phóng ra được ánh sáng như lưới giăng phủ. Cỗ xe này có danh tiếng lớn, mở ra được các pháp môn (cửa vào giáo pháp, tức các phương pháp tu học). Cỗ xe này có ý chí mạnh, không thoái lui. Cỗ xe này bền chắc, không lơi lỏng. Cỗ xe này đứng vững ngay ngắn, không nghiêng lệch lay động. Cỗ xe này đủ mọi thứ cần dùng, làm thỏa được tất cả sở nguyện.
Này thiện nam tử! Đó gọi là các đại thệ trang nghiêm của Đại thừa. Bồ-tát cưỡi cỗ xe này, cưỡi rồi thì có thể từ một địa tiến lên một địa khác; đó là sự trang nghiêm của nó. Có thể bỏ được những lỗi lầm của các địa; đó là sự trang nghiêm của nó. Có thể bỏ được các nghiệp ma; đó là sự trang nghiêm của nó. Có thể giáo hóa cứu độ chúng sinh; đó là sự trang nghiêm của nó. Có thể làm trong sạch cõi Phật; đó là sự trang nghiêm của nó. Có thể hiện ra các phép biến hóa thần diệu của Bồ-tát; đó là sự trang nghiêm của nó. Có thể vượt qua nạn đói kém lớn của sinh tử; đó là sự trang nghiêm của nó. Có thể bước vào chỗ hành của Như Lai; đó là sự trang nghiêm của nó.
Này thiện nam tử! Thế nào là Bồ-tát trang nghiêm con đường? Này thiện nam tử! Bồ-tát có đại thệ trang nghiêm và cưỡi Đại thừa thì đã bỏ hết các đường tà. Bỏ hết đường tà rồi thì hướng về con đường chân chánh chân thật để đến tát-bà-nhã. Thế nào là con đường chân chánh? Đó là: vì không bỏ pháp lành nên khởi lòng mong muốn lớn; vì không thoái lui khỏi đường Bồ-đề (giác ngộ) nên siêng năng tinh tấn; vì không để mất căn lành nên sống không buông lung; giữ lòng chí thành không lay chuyển, không chìm đắm trong việc mình làm, ắt sẽ rốt ráo vươn lên tới pháp cao thượng; tìm cầu tư lương công đức không bao giờ thấy đủ; tìm cầu tư lương trí tuệ trọn không bỏ dở. Đó là con đường chân chánh của Bồ-tát.
Lại nữa, này thiện nam tử! Con đường của Bồ-tát là: bốn thiền (bốn bậc định từ thấp đến cao, nơi tâm ngày càng lắng sạch); bốn vô lượng tâm; bốn không định (bốn bậc định sâu vượt khỏi mọi hình tướng vật chất: không vô biên xứ, thức vô biên xứ, vô sở hữu xứ, phi tưởng phi phi tưởng xứ); năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa, thấy xa, nghe xa, biết lòng người, biết đời trước); ba phúc nghiệp (ba việc tạo phước: bố thí, giữ giới, tu thiền định); ba học (giới là giữ luật, định là lắng tâm, tuệ là hiểu biết sáng suốt); sáu điều đáng kính (sáu pháp hòa kính trong đời sống chung: thân hòa, lời hòa, ý hòa, giới hòa, cái thấy hòa, lợi lộc hòa); sáu niệm (sáu điều nhớ nghĩ: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm bố thí, niệm chư thiên); bốn nhiếp pháp; bốn niệm xứ; bốn chánh cần; bốn thần túc; năm căn; năm lực; bảy giác chi; tám thánh đạo; ba cửa giải thoát; sự khéo léo hiểu về ấm (năm ấm); sự khéo léo hiểu về giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức); sự khéo léo hiểu về nhập (mười hai nhập: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng); sự khéo léo hiểu về đế (bốn đế); sự khéo léo hiểu về nhân duyên (mười hai nhân duyên: chuỗi nguyên nhân và điều kiện nối nhau sinh ra vòng sinh tử). Đó gọi là con đường.
Bồ-tát thành tựu được sự khéo léo trên con đường này thì đều có thể thuận theo mà bước vào con đường sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Vì sao vậy? Vì con đường sáu ba-la-mật của Bồ-tát không chung với tất cả hàng Thanh văn và Bích-chi-phật. Con đường này được tất cả chư Phật khen ngợi; sự khéo léo để thành tựu nó phát ra từ miệng chư Như Lai. Bồ-tát nào biết được bản chất thật của tất cả các pháp thì có thể an trú trên con đường thánh sáu ba-la-mật vượt ngoài thế gian.
Thế nào là an trú? Này thiện nam tử! Nếu có Bồ-tát thành tựu trí tuệ tự nhiên và sự khéo léo mà cầu Bồ-đề, vì muốn giác ngộ đúng như thật về năm thọ ấm (năm ấm còn bị chấp thủ, nắm giữ là "ta", "của ta") này mà cầu Bồ-đề, thì Bồ-tát ấy biết sắc là vô thường mà thực hành bố thí. Biết sắc là khổ, biết sắc là vô ngã. Biết sắc là trơ lì không tri giác, biết sắc là không có trí. Biết sắc như trò ảo thuật. Biết sắc như trăng dưới nước. Biết sắc như giấc mộng, biết sắc như cái bóng. Biết sắc như tiếng vang. Biết sắc như vòng lửa xoay (đốm lửa quay nhanh trông như vòng tròn mà thật không có vòng). Biết sắc không có ta, biết sắc không có chúng sinh. Biết sắc không có mạng sống, biết sắc không có con người. Biết sắc không có chủ, biết sắc không có kẻ được nuôi dưỡng. Biết sắc là không, biết sắc là không có tướng, biết sắc là không có mong cầu. Biết sắc là không có tạo tác. Biết sắc là không sinh, biết sắc là không khởi. Biết sắc là không xuất hiện, biết sắc là không có hình. Biết sắc là vắng lặng, biết sắc là lìa (tách lìa, không có tự thể riêng). Biết sắc là không có kết thúc, biết sắc là không có thành tựu. Biết sắc ngang bằng với hư không. Biết sắc như bản tánh Niết-bàn mà thực hành bố thí.
Khi Bồ-tát thực hành bố thí như thế, vì sự bố thí là lìa nên biết sắc cũng lìa; vì sắc lìa nên biết sự bố thí cũng lìa; vì sắc và bố thí đều lìa nên biết lời nguyện cũng lìa; vì lời nguyện lìa nên biết sắc và bố thí cũng lìa; vì sắc, bố thí và lời nguyện đều lìa nên biết Bồ-đề cũng lìa; vì Bồ-đề lìa nên biết sắc, bố thí và lời nguyện đều lìa; và biết tất cả các pháp đều cùng một bản tánh với Bồ-đề. Này thiện nam tử! Đó là đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đưa sang bờ giác) vượt ngoài thế gian của Bồ-tát.
Với thọ, tưởng, hành cũng như vậy. Biết thức là vô thường mà nên thực hành bố thí. Biết thức là khổ, biết thức là vô ngã. Biết thức là trơ lì, biết thức là không có trí. Biết thức như trò ảo thuật, biết thức như ánh nắng dợn trên đồng (như "nước" ảo hiện trên mặt đất nóng, nhìn xa tưởng là nước mà chẳng phải). Biết thức như trăng dưới nước. Biết thức như giấc mộng, biết thức như cái bóng. Biết thức như tiếng vang, biết thức như vòng lửa xoay. Biết thức không có ta, biết thức không có chúng sinh. Biết thức không có mạng sống, biết thức không có con người. Biết thức không có chủ, biết thức không có kẻ được nuôi dưỡng. Biết thức như hư không, biết thức là không có tướng, biết thức là không có mong cầu. Biết thức là không có tạo tác. Biết thức là không sinh, biết thức là không khởi. Biết thức là không xuất hiện, biết thức là không có hình. Biết thức là vắng lặng, biết thức là lìa. Biết thức là không có kết thúc, biết thức là không có thành tựu. Biết thức ngang bằng với hư không. Biết thức như bản tánh Niết-bàn mà thực hành bố thí.
Khi Bồ-tát thực hành bố thí như thế, vì sự bố thí là lìa nên biết thức cũng lìa; vì thức lìa nên biết sự bố thí cũng lìa; vì thức và bố thí đều lìa nên biết lời nguyện cũng lìa; vì lời nguyện lìa nên biết thức và bố thí cũng lìa; vì thức, bố thí và lời nguyện đều lìa nên biết Bồ-đề cũng lìa; vì Bồ-đề lìa nên biết thức, bố thí và lời nguyện đều lìa; và biết tất cả các pháp đều cùng một bản tánh với Bồ-đề. Này thiện nam tử! Đó là đàn ba-la-mật vượt ngoài thế gian của Bồ-tát.
Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát biết sắc là vô thường mà giữ gìn giới, cho đến biết sắc như bản tánh Niết-bàn mà giữ gìn giới. Biết thọ, tưởng, hành cũng như vậy. Biết thức là vô thường mà giữ gìn giới, cho đến biết thức như bản tánh Niết-bàn mà giữ gìn giới. Vì giới là lìa nên biết thức cũng lìa; vì biết giới là lìa nên cho đến thức cũng lìa; cho đến biết tất cả các pháp đều cùng một bản tánh với Bồ-đề. Này thiện nam tử! Đó là thi-la ba-la-mật (hạnh giữ giới đưa sang bờ giác) vượt ngoài thế gian của Bồ-tát. Sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục), tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn), thiền ba-la-mật (hạnh thiền định) cũng như vậy.
Biết sắc là vô thường mà thực hành trí tuệ, cho đến biết sắc như bản tánh Niết-bàn mà thực hành trí tuệ. Biết thọ, tưởng, hành là vô thường mà thực hành trí tuệ, cho đến biết thức như bản tánh Niết-bàn mà thực hành trí tuệ. Vì trí tuệ bình đẳng nên biết thức bình đẳng; vì thức bình đẳng nên biết trí tuệ bình đẳng; vì trí tuệ và thức bình đẳng nên biết lời nguyện bình đẳng; vì lời nguyện bình đẳng nên biết trí tuệ và thức bình đẳng; biết trí tuệ, thức và lời nguyện bình đẳng nên biết Bồ-đề bình đẳng; vì Bồ-đề bình đẳng nên biết trí tuệ, thức và lời nguyện bình đẳng; tức là biết tất cả các pháp đều cùng một bản tánh với Bồ-đề. Này thiện nam tử! Đó là bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ đưa sang bờ giác) vượt ngoài thế gian.
Đó là con đường ba-la-mật vượt ngoài thế gian của Bồ-tát, có thể thâu gồm tất cả các con đường. Nên biết rằng tất cả các con đường đều nằm trong đó. Vì sao gọi là vượt ngoài thế gian? Này thiện nam tử! Năm thọ ấm gọi là thế gian. Bồ-tát khéo phân tích năm ấm, quán thấy chúng là vô thường, cho đến như bản tánh Niết-bàn, thì đã biết trong con đường này không có thế gian và các pháp thế gian, biết con đường này là vô lậu (không còn rỉ chảy phiền não), là vượt ngoài thế gian, không bị ràng buộc dính mắc vào đâu. Đó gọi là vượt ngoài thế gian. Này thiện nam tử! Đó gọi là con đường của Bồ-tát.
Lại nữa, con đường là tìm cầu đúng như thật về tất cả các pháp, phân tích chọn lựa mà không thấy có pháp nào; chúng nối tiếp, chồng chất, nhưng không hai, không khác. Vì thế gọi là con đường. Con đường này không có ghét, không có yêu; vì không có ghét yêu nên gọi là bình đẳng. Vì lìa bỏ sự suy tính, xem xét các cỗ xe khác nên gọi là rộng lớn. Vì lìa bỏ sự dua nịnh nên gọi là ngay thẳng. Vì lìa bỏ tâm cong vạy nên gọi là không gian dối. Vì dứt trừ các thứ che lấp (các phiền não che lấp tâm) nên gọi là không bị ràng buộc ngăn trệ. Vì lìa bỏ những ý nghĩ tham dục, giận dữ và làm hại nên gọi là không bụi bặm dơ bẩn. Vì không ham thích sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm nên gọi là an vui. Vì lìa bỏ mọi việc của ma nên gọi là mát mẻ. Vì lìa bỏ bọn giặc phiền não nên gọi là không sợ hãi. Vì có thể đến Niết-bàn nên gọi là lối ra cốt yếu. Vì thành tựu sự lắng yên định tĩnh nên gọi là nước mát trong. Vì trí tuệ khéo hiểu nên gọi là luôn sáng. Vì khéo tu lòng từ nên gọi là mát mẻ vui tươi. Vì không bỏ lòng đại bi nên gọi là tiến tới không chán. Vì luôn thực hành tâm hỷ nên gọi là vui thích. Vì thành tựu tâm xả nên gọi là không lỗi lầm. Vì thuận theo các nhiếp pháp nên gọi là giàu lớn. Vì thành tựu sức của ba-la-mật bố thí thức ăn nên được trí và biện tài của tát-bà-nhã. Vì được chư Phật khéo che chở giữ gìn nên gọi là vượt qua hành vi của bốn ma (bốn thứ ma: phiền não ma, ngũ ấm ma, tử ma là cái chết, thiên ma là ma vương cõi trời). Vì không bỏ bản nguyện (lời nguyện ban đầu) nên gọi là tiến tới không ngăn trệ. Vì vượt qua mọi dòng thác phiền não nên gọi là không gì cao hơn. Vì tất cả thế gian không ai hàng phục được nên gọi là không có đối thủ.
Này thiện nam tử! Con đường này thành tựu những công đức như thế cùng vô lượng công đức khác. Tất cả các bậc đại sĩ (người lớn, tức Bồ-tát) nhờ đi trên con đường này mà có thể qua lại giáo hóa vô lượng chúng sinh; đó là trang nghiêm. Không còn phiền não mà hiện ra như đi vào phiền não; đó là sự trang nghiêm của nó. Quán xét sinh tử mà không chứng nhập thật tế; đến được cửa không, vô tướng, vô tác mà có thể giáo hóa những chúng sinh còn ôm các kiến chấp, các tướng, các mong cầu; đó là sự trang nghiêm của nó. Hiện ra như nhập Niết-bàn của Thanh văn, Bích-chi-phật mà không bỏ sinh tử; đó là sự trang nghiêm của nó. Hiện ra thọ sinh trong các nẻo mà không rời pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp); hiện ra nói mọi lời giáo hóa mà không rời chỗ không lời; đó là sự trang nghiêm của nó. Có thể hiện tất cả Phật sự mà không bỏ hạnh Bồ-tát; đó là sự trang nghiêm của nó. Này thiện nam tử! Đó là đại thệ trang nghiêm, Đại thừa trang nghiêm, đạo trang nghiêm của Bồ-tát. Bồ-tát nhờ lấy đại thệ trang nghiêm tự trang nghiêm mình nên cưỡi được Đại thừa, thuận theo con đường thánh vượt ngoài thế gian; dù chưa đạt tát-bà-nhã, vì chúng sinh mà có thể làm Phật sự."
Bấy giờ trong chúng có vị Bồ-tát tên là Bảo Đức, hỏi Bồ-tát Hư Không Tạng: "Thiện nam tử! Ông đã tu con đường thánh vượt ngoài thế gian này chưa?"
Hư Không Tạng đáp: "Đã tu."
Bảo Đức hỏi: "Tu như thế nào?"
Hư Không Tạng đáp: "Như khi đạt được con đường thanh tịnh thì tu như vậy."
Bảo Đức hỏi: "Thế nào là con đường thanh tịnh?"
Hư Không Tạng đáp: "Thiện nam tử! Vì ta thanh tịnh nên con đường thanh tịnh."
Bảo Đức hỏi: "Thế nào là ta thanh tịnh?"
Hư Không Tạng đáp: "Như thời gian thanh tịnh."
Bảo Đức hỏi: "Thế nào là thời gian thanh tịnh?"
Hư Không Tạng đáp: "Thiện nam tử! Sắc ở ngằn quá khứ là thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì ngằn ban đầu của sắc không có từ đâu đến. Sắc ở ngằn vị lai cũng thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì ngằn vị lai của sắc không có đi đâu. Sắc ở ngằn hiện tại cũng thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì sắc hiện tại không có dừng trụ. Thiện nam tử! Đó là thời gian thanh tịnh. Thọ, tưởng, hành, thức ở ngằn quá khứ là thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì ngằn ban đầu của thức không có từ đâu đến. Thức ở ngằn vị lai cũng thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì ngằn vị lai của thức không có đi đâu. Thức ở ngằn hiện tại cũng thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì ngằn hiện tại của thức không có dừng trụ. Thiện nam tử! Đó là thời gian thanh tịnh. Thiện nam tử! Vì mọi thời trong thời gian đều thanh tịnh nên ta thanh tịnh; vì ta thanh tịnh nên gọi là con đường thanh tịnh."
Bảo Đức nói: "Thiện nam tử! Con đường thanh tịnh như thế có thể làm được gì?"
Hư Không Tạng đáp: "Có thể tạo ra ánh sáng trí tuệ lớn. Nhờ sức của ánh sáng trí tuệ này mà biết được ngằn quá khứ và vị lai của tất cả các pháp."
Bảo Đức lại hỏi: "Thế nào là ngằn quá khứ và vị lai của các pháp?"
Hư Không Tạng đáp: "Tất cả các pháp ở ngằn quá khứ thì không sinh, ở ngằn vị lai thì không diệt. Đó gọi là biết ngằn quá khứ và vị lai."
Bảo Đức lại hỏi: "Nếu thấy được ngằn quá khứ và vị lai thì thấy cái gì?"
Hư Không Tạng đáp: "Thấy cả hai đều lìa."
Bảo Đức lại hỏi: "Thế nào là cả hai đều lìa?"
Hư Không Tạng đáp: "Là lìa đoạn và thường (đoạn kiến là cho rằng chết là mất hẳn; thường kiến là cho rằng có cái gì đó còn mãi không đổi). Thiện nam tử! Nếu ai thấy pháp có sinh và dính mắc vào pháp, thì đó là cái thấy đoạn, thường. Vì sao vậy? Vì có sinh nên có diệt; có sinh diệt nên có cái thấy đoạn, thường. Nếu không thấy có pháp nào sinh ra từ tự tánh (tự nó) hay từ tha tánh (từ cái khác) thì thấy được nhân duyên. Thấy nhân duyên thì thấy pháp. Thấy pháp thì thấy Như Lai. Thấy Như Lai thì thấy chân như (cái như thật, bản thể chân thật không đổi của mọi sự). Thấy chân như thì không vướng vào đoạn, cũng không chấp vào thường. Không thường, không đoạn thì tức là không sinh, không diệt."
Bảo Đức lại hỏi: "Thiện nam tử! Nếu không sinh không diệt thì sao lại có danh xưng và số lượng?"
Hư Không Tạng đáp: "Chỉ vì mượn lời nói tạm mà gọi là pháp thôi. Thiện nam tử! Ví như nhờ có khoảng trống mà có tên gọi phân biệt các màu sắc, như màu xanh, vàng, đỏ, trắng, màu tím, màu pha lê, màu lưu ly (một loại ngọc xanh biếc), sắc thô, sắc mịn, sắc dài, sắc ngắn, sắc vuông, sắc tròn; hư không không bị các thứ ấy làm nhiễm, mà tự tánh của tất cả sắc cũng là không. Tất cả các pháp cũng lại như vậy, cùng tánh với hư không, chỉ do mượn lời nói tạm mà có danh xưng và số lượng thôi, như là pháp lành, pháp chẳng lành, pháp thế gian, pháp vượt ngoài thế gian, pháp nên làm, pháp không nên làm, pháp hữu lậu (còn rỉ chảy phiền não), pháp vô lậu, pháp hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh diệt), pháp vô vi (không do tạo tác, không sinh diệt).
Bồ-tát cũng không làm bất cứ hạnh nào phi phước; còn những hạnh tạo phước đã làm thì đều là hư dối, không thật, không bền chắc. Bồ-tát ấy biết mọi hạnh đều chẳng phải hạnh, bình đẳng lìa bỏ mọi tướng. Nhờ thành tựu sức bát-nhã ba-la-mật nên hồi hướng về Bồ-đề mà cũng không thấy Bồ-đề có tăng có giảm. Không tìm Bồ-đề trong sắc, cũng không tìm Bồ-đề trong thọ, tưởng, hành, thức. Bồ-tát vì không tìm cầu nên an trú trong toàn bộ giới thanh tịnh, tu cửa giải thoát vô nguyện, làm tròn đầy tất cả sở nguyện, biết tánh của sinh tử cũng là tánh của Niết-bàn. Dù đã vào Niết-bàn rốt ráo, nhưng vì muốn dứt trừ sự hư vọng điên đảo của chúng sinh mà thực hành hạnh Bồ-tát; mà cũng không có pháp hạnh nào để làm. Thiện nam tử! Bồ-tát như thế là vào Niết-bàn mà vẫn thực hành hạnh Bồ-tát.
Thiện nam tử! Phàm có chỗ tạo tác đều là sinh tử; không có chỗ tạo tác gọi là Niết-bàn. Điều Bồ-tát làm là không có chỗ tạo tác; vì vậy Bồ-tát được gọi là vào Niết-bàn mà thực hành hạnh Bồ-tát. Thiện nam tử! Phàm có nhiễm đắm, có hang ổ bám víu, có vọng tưởng, có hý luận, có chấp lấy tướng, thì gọi là sinh tử. Niết-bàn thì không có nhiễm đắm, hang ổ, vọng tưởng, hý luận, chấp lấy tướng; đó gọi là Niết-bàn. Bồ-tát tu theo lối không ưa đắm, không hang ổ, không vọng tưởng, không hý luận, không chấp lấy tướng mà thực hành hạnh Bồ-tát; đó gọi là Bồ-tát vào Niết-bàn mà thực hành hạnh Bồ-tát."
Khi nói pháp này, có năm trăm Bồ-tát đạt vô sinh pháp nhẫn (sự thấu hiểu và an nhận vững chắc rằng các pháp vốn không sinh không diệt).
Bấy giờ Thế Tôn khen Bồ-tát Hư Không Tạng: "Lành thay, lành thay, bậc hiền sĩ! Ông đã khéo nói về pháp tánh, đúng với hạnh Bồ-tát, chân thật không sai."
Hư Không Tạng thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Đó là cái hay của Như Lai. Vì sao vậy? Vì nhờ ánh sáng trí tuệ của Thế Tôn mà chúng con có được phần biện tài này. Bạch Thế Tôn! Ví như ánh mặt trời chiếu khắp Diêm-phù-đề (cõi đất loài người ở), nhờ sức uy đức của mặt trời mà người có mắt thấy được hình sắc và làm được mọi việc. Nhờ sức trí tuệ lớn của Như Lai chiếu soi tất cả chúng sinh và các thế giới cũng lại như vậy.
Bản chất thật của các pháp không thể nói ra được; bản chất của mọi lời nói cũng ngang bằng hư không. Vì vậy các pháp không thể đếm được. Phàm cái gì đếm được thì có hạn lượng; phàm có hạn lượng thì là hữu vi; phàm là hữu vi thì có thể biết, có thể dứt, có thể tu; phàm có thể biết, có thể dứt, có thể tu thì có được, có chứng, có pháp danh xưng số lượng. Khi suy nghĩ, đo lường, phân biệt mà không thấy có pháp nào có thể biết, có thể dứt, có thể tu, có thể chứng, có thể được, thì tức là không có được. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp là không sinh.
Có thể thấy đúng các pháp như vậy thì đối với các pháp không khởi lòng ưa đắm. Vì không ưa đắm nên không dính mắc. Vì không dính mắc nên không gần gũi. Vì không gần gũi nên không nhận, không lấy. Thế nào là không nhận, không lấy? Nghĩa là đối với sắc, dù là thường hay vô thường, cũng không nhận không lấy; đối với thọ, tưởng, hành, thức, dù là thường hay vô thường, cũng không nhận không lấy. Đối với sắc, dù là khổ hay vui, có ta hay không có ta, sạch hay không sạch, cũng không nhận không lấy. Đối với thọ, tưởng, hành, thức, dù là khổ hay vui, có ta hay không có ta, cũng không nhận không lấy. Đối với sắc, dù là không hay chẳng phải không, cũng không nhận không lấy; đối với thọ, tưởng, hành, thức, dù là không hay chẳng phải không, cũng không nhận không lấy. Đối với sắc, dù là lìa hay chẳng lìa, cũng không nhận không lấy; đối với thọ, tưởng, hành, thức, dù là lìa hay chẳng lìa, cũng không nhận không lấy.
Bồ-tát vì không nhận không lấy nên đạt được tam-muội không nhận lấy các pháp. An trú trong tam-muội ấy rồi, chư Phật Thế Tôn dùng tâm thông vô thượng thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) cho Bồ-tát ấy. Bồ-tát ấy dù đã vào Niết-bàn, thấy tất cả chúng sinh rốt ráo đều cùng tánh Niết-bàn, nhưng vì giáo hóa chúng sinh nên không bỏ đại thệ trang nghiêm và lòng đại bi của Bồ-tát. Thế nào là Bồ-tát vào Niết-bàn mà thực hành hạnh Bồ-tát? Thiện nam tử! Phàm có chỗ tạo tác thì gọi là sinh tử; phàm không có chỗ tạo tác thì gọi là Niết-bàn. Bồ-tát dùng trí tuệ chân chánh thấy tất cả các hạnh đều lìa tướng. Bồ-tát nhờ mắt sáng của pháp mà thấy rõ ràng, nên có thể nói được ánh sáng trí tuệ của Như Lai."
Bấy giờ Bồ-tát Bảo Đức hỏi Bồ-tát Hư Không Tạng: "Thiện nam tử! Vì sao ông tự giấu trí tuệ của mình mà nói rằng tất cả là sức của Như Lai?"
Hư Không Tạng đáp Bảo Đức: "Thiện nam tử! Há chẳng phải Như Lai dạy nên giấu điều tốt của mình và bày ra điều lỗi của mình sao? Thiện nam tử! Nay tôi hỏi lại ông, ông cứ tùy ý trả lời. Thiện nam tử! Ý ông nghĩ sao: nếu không có long vương A-na-bà-đạt-đa (vua rồng cai quản hồ lớn trên núi Tuyết) thì hồ lớn A-nậu (hồ nước mát ở phương bắc, nguồn của bốn con sông lớn) có thể chảy ra bốn con sông để chúng sinh được dùng không?"
Bảo Đức đáp: "Không thể."
Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Nếu không có Như Lai thì không có pháp và luật; Bồ-tát không có cách nào thành tựu biển trí tuệ lớn, cũng không thể làm lợi ích cho tất cả chúng sinh. Vì Như Lai ra đời nên có pháp và luật; các Bồ-tát mới thành tựu được biển trí tuệ lớn, cũng mới có thể độ hóa tất cả chúng sinh. Thiện nam tử! Vì vậy nên biết, biện tài mà tất cả Bồ-tát có được, có thể dùng để làm lợi ích chúng sinh, đều là thần lực của Như Lai."
Bảo Đức lại hỏi: "Thiện nam tử! Biện tài của chư Như Lai có thể chuyển sang tâm của Bồ-tát được không?"
Hư Không Tạng đáp: "Không được."
Bảo Đức nói: "Vậy sao lại nói nhờ sức Như Lai mà được biện tài?"
Hư Không Tạng đáp: "Thiện nam tử! Ví như người khéo trồng cây ăn quả, khi đủ nhân duyên hòa hợp thì có quả; nhưng cây không phải là quả, mà quả cũng không rời cây. Thiện nam tử! Pháp do Như Lai nói, Bồ-tát ở trong pháp ấy khéo thuận theo mà thực hành, nên phát sinh trí tuệ sáng suốt và biện tài lớn. Nhờ lời Phật nói mà có được, nhưng cũng không có gì chuyển sang."
Bảo Đức nói: "Thật hiếm có, thiện nam tử! Pháp do nhân duyên sinh ra thật sâu xa, khó lường như thế."
Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Tất cả các pháp rốt ráo là không sinh."
Bảo Đức nói: "Thiện nam tử! Người ta nói các pháp sinh ra từ duyên."
Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Là cái đã sinh mà sinh, hay cái chưa sinh mà sinh?"
Bảo Đức nói: "Thiện nam tử! Cái đã sinh thì không sinh nữa, cái chưa sinh cũng không sinh."
Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Vì vậy nên không sinh."
Bảo Đức nói: "Thiện nam tử! Trong duyên có nhân không?"
Hư Không Tạng đáp: "Không có."
Bảo Đức nói: "Trong nhân có duyên không?"
Hư Không Tạng đáp: "Không có."
Bảo Đức nói: "Ý ông nghĩ sao: nhân hay duyên tự nó có tánh thật không?"
Hư Không Tạng nói: "Không có."
Bảo Đức nói: "Thiện nam tử! Ý ông nghĩ sao: các pháp sinh ra không cần nhân duyên ư?"
Hư Không Tạng đáp: "Không phải. Thiện nam tử! Vì vậy tất cả các pháp không có tự tánh, không sinh, không khởi, không xuất hiện. Do đó duyên không sinh ra nhân, nhân không sinh ra duyên; tự tánh không sinh ra tự tánh, tha tánh cũng không sinh ra tha tánh; tự tánh không sinh ra tha tánh, tha tánh không sinh ra tự tánh. Vì vậy nói tự tánh của tất cả các pháp là không sinh. Vì sao vậy? Vì chân như không sinh không diệt; pháp tánh và thật tế cũng không sinh không diệt. Như chân như, pháp tánh, thật tế, tất cả các pháp mà Như Lai giác ngộ cũng lại như vậy, không sinh không diệt."
Bảo Đức nói: "Thiện nam tử! Vậy thì Như Lai cũng không ra đời sao?"
Hư Không Tạng đáp: "Điều này không nên nói. Vì sao vậy? Như Lai đối với tất cả các pháp đều không thể nói, không thể bảo là ra đời, cũng không được bảo là không ra đời. Nếu có người hỏi: Như Lai ra đời hay không ra đời? thì bậc trí, vì không muốn phỉ báng Như Lai, nên gác lại không trả lời."
Bảo Đức hỏi: "Gác lại như thế nào?"
Hư Không Tạng nói: "Như pháp tánh trụ thế nào thì gác lại như thế."
Bảo Đức nói: "Pháp tánh trụ như thế nào?"
Hư Không Tạng đáp: "Như tánh hư không trụ, trụ mà không có chỗ trụ, pháp tánh cũng trụ như vậy. Như pháp tánh, tánh chúng sinh cũng như vậy. Như tánh chúng sinh, tất cả các pháp cũng như vậy. Như tất cả các pháp, Như Lai cũng trụ như vậy, trụ mà không có chỗ trụ. Vì không có chỗ trụ nên không trụ cũng không phải không trụ. Vì vậy không được nói là sinh, không được nói là diệt."
Bảo Đức nói: "Thiện nam tử! Việc Như Lai ra đời thật sâu xa, thật sâu xa!"
Hư Không Tạng đáp: "Thiện nam tử! Nếu có thể hiểu rõ đúng như thật pháp do duyên sinh thì gọi là Phật ra đời."
Bảo Đức nói: "Thiện nam tử! Ai sẽ hiểu được lời nói này?"
Hư Không Tạng đáp: "Là người đối với tất cả các pháp không thấy có tăng có giảm."
Bảo Đức hỏi: "Thế nào là tăng?"
Hư Không Tạng đáp: "Tăng là lời thêm thắt, nghĩa là ở chỗ không có mà vọng tưởng thêm vào. Không có lời thêm thắt thì là lời bình đẳng, lời không có ngang bằng, lời không có văn tự, không có câu chữ, không có lời dạy. Trong chỗ không có lời dạy thì không có câu chữ, không có thêm thắt, cũng không có tâm, ý, thức. Vì vậy chẳng phải là câu chữ. Ví như dấu chân chim trên không trung, rốt ráo vốn không có; trong chỗ không có mà gọi là dấu chân chim. Trong tất cả các pháp không có văn tự câu chữ cũng lại như vậy; không có câu chữ mà tạm gọi là câu chữ, như không có dấu vết mà tạm gọi là dấu vết. Như Lai ra đời cũng không có ra; tạm gọi là ra cũng lại như vậy. Vì vậy bậc trí không nên chấp lấy. Vì không chấp lấy nên tạm gọi là ra, mà luôn nương nơi chỗ không ra. Vì sao vậy? Vì không sinh là bản chất thật của tất cả các pháp.
Không sinh thì không có gì cả; vì vậy gọi tất cả các pháp là tánh không có gì. Tánh không có gì thì không có chỗ trụ; vì không có chỗ trụ nên là ngằn không trụ. Tất cả các pháp và ngằn không trụ tức là thật tế; thật tế tức là ngằn của tất cả các pháp. Vì vậy nói tất cả các pháp ngang bằng với thật tế. Nói thật tế là ngằn đã cắt đứt sự phân chia ba thời (?), là ngằn không thể phá hoại, ngằn không đoạn không thường, ngằn như thật, ngằn bình đẳng ba đời. Lấy những ngằn bình đẳng như vậy mà làm bình đẳng ngằn của tất cả các pháp. Vì sao vậy? Vì ngằn thật tế và ngằn của ta không hai không khác. Ngằn thật tế và ngằn của chúng sinh, thọ mạng, kẻ được nuôi dưỡng, con người cũng không hai không khác. Ngằn thật tế và ngằn của ngã kiến (cái thấy chấp có "ta") không hai không khác. Trong ngã kiến không có thật tế. Người nào biết đúng như thật như vậy thì không còn hai mươi loại ngã kiến (đối với mỗi ấm trong năm ấm đều có bốn cách chấp ta, như chấp ấm ấy là ta, ta có ấm ấy, ấm ấy ở trong ta, ta ở trong ấm ấy; năm nhân bốn thành hai mươi). Vì sao vậy? Vì trong thật tế không có một, không có nhiều. Thật tế ngang bằng với bình đẳng, không đến không đi, không hết không giảm, vì thật tế rốt ráo là không. Vì vậy nói tất cả các pháp là cửa không cùng tận, ngằn không cùng tận. Niết-bàn là không cùng tận, vì là không, vì không có tự tánh. Như Niết-bàn không cùng tận, cũng không phải không cùng tận, tất cả các pháp cũng lại như vậy. Vì thế nói tất cả các pháp ngang bằng với Niết-bàn.
Các pháp không có ngang bằng, không có không ngang bằng, vì không có gì sánh đôi. Ví như hư không không có gì sánh đôi, tất cả các pháp cũng lại như vậy. Nếu thấy có cái sánh đôi, nói rằng có Niết-bàn; đã nói có Niết-bàn rồi liền đi tìm Niết-bàn, thì trái với bậc hiền thánh. Vì đã nói có Niết-bàn nên liền nói: cái này nên biết, cái này nên dứt, cái này nên chứng, cái này nên tu, cái này nên sinh, cái này nên diệt. Người hành như thế là không đầy đủ, không thể biết đúng như thật, không thể thấy đúng như thật; tức là không nhận ra, không hiểu, không biết, không thấy. Vì không nhận ra, không hiểu tất cả các pháp nên dính mắc vào văn tự, ở trong các pháp mà vọng sinh tranh cãi. Kẻ sinh tranh cãi thì trong Phật pháp thật đáng thương xót. Vì sao vậy? Vì Như Lai đã dạy: pháp của sa-môn (người xuất gia tu hành) không nên tranh cãi."
Bấy giờ Đại đức A-nan (thị giả, người hầu cận lâu năm của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) thưa với Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Tài biện luận của bậc hiền sĩ này lại có thể sâu xa, sáng tỏ, khó hiểu, khó lường đến như vậy! Đối với tất cả các pháp không cần nhận từ người khác, như tự thân chứng biết mà có thể nói như thế."
Bồ-tát Hư Không Tạng liền nói với A-nan: "Thưa Đại đức! Tôi đã tự thân chứng biết, vì vậy chứng biết thế nào thì có thể nói như thế. Vì sao vậy? Thân tôi chính là hư không. Tôi dùng hư không mà chứng biết tất cả các pháp, được ấn hư không đóng dấu xác nhận. Đại đức A-nan! Phàm các Bồ-tát tu nơi thân, khéo hiểu tướng của thân, thì có thể dùng thân này làm các Phật sự, hiện ra đủ loại hình sắc, mà cũng không lùi khỏi pháp thân chân thật (thân chân thật của Phật, tức chân lý), cũng không rời thân sinh ra do kết nghiệp (do phiền não và nghiệp mà có), lại cũng không vượt khỏi tánh bình đẳng; hiện thân biến hóa đều được tự tại, ở tất cả cõi Phật đều có thể thị hiện khắp, trọn không ẩn đi thân ứng hóa (thân hiện ra tùy theo nhu cầu để giáo hóa). Người hành như vậy đều có thể gọi là người thực hành thân chứng."
A-nan hỏi: "Thiện nam tử! Ông đối với pháp có chứng được gì không?"
Hư Không Tạng đáp: "Đại đức A-nan! Tôi không thấy pháp lìa thân, cũng không thấy thân lìa pháp."
A-nan nói: "Thiện nam tử! Nếu ông thân chứng thì ông đã đạt quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh, quả cao nhất của hàng Thanh văn) chăng?"
Hư Không Tạng nói: "Thưa Đại đức! Không có được, không có chẳng được, vì không có gì để được; đối với tất cả các pháp không hành với sự phiền não; lìa tham dục, giận dữ, si mê. Đó gọi là A-la-hán."
A-nan nói: "Thiện nam tử! Bao giờ ông sẽ nhập Bát-niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, khi thân này mất đi)?"
Hư Không Tạng nói: "Thưa Đại đức! A-la-hán thì không có Bát-niết-bàn. Biết tất cả các pháp rốt ráo là Niết-bàn mà cũng không có tướng Niết-bàn. Kẻ phàm phu ngu muội mới có lối phân biệt hý luận như thế, nói rằng: đây là sinh tử, đây là Niết-bàn. A-la-hán thì không có hý luận ấy."
Đại đức A-nan nói: "Thiện nam tử! Theo chỗ tôi hiểu ý nghĩa ông nói thì Bồ-tát không nên gọi là phàm phu, cũng không nên gọi là bậc hữu học (người còn đang học, chưa xong việc tu), không nên gọi là bậc vô học (người đã xong việc tu, không còn gì phải học), vì đã lìa bỏ hai tướng."
Hư Không Tạng nói: "Đại đức A-nan! Lành thay, lành thay! Vì chẳng phải phàm phu, chẳng phải hữu học, chẳng phải vô học, nên ở bất cứ nơi đâu cũng có thể thị hiện, mà ở mọi nơi cũng không chấp lấy."
Bấy giờ năm trăm vị đại Thanh văn, mỗi vị đều lấy tấm áo uất-đa-la (áo khoác ngoài của người xuất gia, đắp từ vai trái) bằng lụa đang mặc trên mình dâng lên Hư Không Tạng. Dâng áo xong, cùng một lúc đồng thanh nói: "Chúng sinh nào thâm tâm phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thì thật mau được lợi ích tốt lành, không bị rơi ra ngoài kho tàng pháp trí tuệ lớn như thế này."
Những tấm áo vừa dâng lên liền biến mất. Các vị Thanh văn ấy hỏi Hư Không Tạng: "Áo đã đi đâu?"
Hư Không Tạng đáp: "Vào trong kho của tôi." Lại nói: "Như Lai biết việc ấy, các vị có thể hỏi Ngài."
Bấy giờ các vị Thanh văn liền thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Áo đã đi đâu?"
Phật bảo các tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ giới đầy đủ): "Ở phương đông, cách đây hơn vô lượng a-tăng-kỳ (số lớn đến mức không đếm được) cõi Phật, có thế giới tên là Ca-sa Tràng; ở cõi ấy có Phật hiệu là Sơn Vương Như Lai. Hư Không Tạng đã đưa những tấm áo này đến thế giới đó."
Các vị Thanh văn liền thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà đưa áo đến đó?"
Phật nói: "Là để dùng những tấm áo này làm Phật sự ở thế giới ấy. Pháp môn ấn tam-muội ngang bằng như Hư Không Tạng mà Bồ-tát Hư Không Tạng đã nói ở đây, tam-muội ấy sẽ từ trong những tấm áo ấy vang ra tiếng giảng nghĩa lý của nó. Vô lượng a-tăng-kỳ Bồ-tát ở thế giới ấy nghe pháp này sẽ đạt vô sinh pháp nhẫn. Các tỳ-kheo nên biết, Bồ-tát dùng đủ loại phương tiện khéo léo như thế để làm lợi ích chúng sinh."
Khi nói pháp này, từ trên hư không mưa xuống vô lượng hoa màu vàng ròng; những hoa ấy phủ khắp giảng đường Diệu Bảo Trang Nghiêm. Từ trong các hoa phát ra tiếng pháp như thế này: "Chúng sinh nào tin pháp do Hư Không Tạng nói, khéo thuận theo mà suy nghĩ, phân tích nghĩa lý, thì đều được ấn không thoái chuyển đóng dấu xác nhận, chắc chắn sẽ đến được đạo tràng (nơi thành Phật) vô thượng."
Bấy giờ A-nan thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Đây là điềm lành gì mà mưa hoa này xuống, phát ra tiếng nhiệm mầu như thế để an ủi chúng sinh?"
Phật bảo A-nan: "Có vị Phạm thiên (vị trời ở cõi Phạm, cõi trời thanh tịnh lìa dục) tên là Quang Minh Trang Nghiêm, cùng với sáu mươi tám trăm nghìn Phạm chúng (các vị trời cõi Phạm) từ cõi Phạm thiên muốn đến đây."
Như Lai vừa nói lời ấy xong, liền đó các Phạm chúng bỗng nhiên đến trên giảng đường Diệu Bảo Trang Nghiêm, cúi đầu lễ dưới chân Phật, đi quanh bên phải bảy vòng. Đi quanh bảy vòng xong, đứng sang một bên, chắp tay hướng về Phật mà thưa: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Hư Không Tạng thật không thể nghĩ bàn: toàn bộ giới hạnh thanh tịnh, khéo tu các định, khéo phân biệt bằng trí tuệ lớn, khéo dạo chơi tự tại trong các thần thông lớn, khéo làm tròn đầy lời thệ nguyện rộng lớn, khéo thành tựu phương tiện quyền biến lớn (sự khéo léo linh hoạt tùy hoàn cảnh để giáo hóa), khéo trang nghiêm thân, miệng và ý, khéo thành tựu sức tự tại lớn trong các pháp. Bồ-tát Hư Không Tạng này nơi thân, miệng và ý đều không có tạo tác gì, không có phân biệt, nhớ nghĩ, vậy mà có thể hiện ra phép biến hóa trang nghiêm không thể nghĩ bàn này, lại có thể bày ra vô lượng trăm nghìn pháp môn, cũng có thể ra vào trăm nghìn cửa tam-muội; vì từ xưa đến nay thường vui thích tu tập, thành tựu các pháp lành. Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát không nên không biết nguyên nhân của những căn lành đã tu thuở trước, và cũng nên gom góp căn lành không biết chán. Vì sao vậy? Vì nhờ quả báo của căn lành đã gieo thuở trước nên mới hiện được phép biến hóa không thể nghĩ bàn như thế."
Phật bảo Phạm thiên: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Các Bồ-tát đã thành tựu tư lương căn lành cùng trí và phương tiện của lối ra cốt yếu, nên có thể hiện ra những việc trang nghiêm công đức không thể nghĩ bàn như thế, không có nhớ nghĩ phân biệt, cũng không phải không phân biệt."
Phạm thiên thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát gom góp tư lương căn lành cùng trí và phương tiện của lối ra cốt yếu?"
Phật bảo Phạm thiên Quang Minh Trang Nghiêm: "Căn lành có ba loại. Ba loại ấy là gì? Đó là căn lành không tham, căn lành không giận, căn lành không si. Đó gọi là căn lành. Tư lương là bỏ hết những gì mình có, tu lòng từ, quán xét các pháp; đó gọi là tư lương. Phương tiện là lìa bỏ địa vị phàm phu, không ưa muốn địa vị Thanh văn, Bích-chi-phật, tiến vào các địa vị Bồ-tát; đó gọi là phương tiện. Trí là trí biết bỏ pháp bất thiện, trí biết gom góp pháp lành, trí biết hồi hướng về Bồ-đề; đó gọi là trí. Bồ-tát nào an trú được trong những hạnh chân chánh như thế thì gọi là lối ra cốt yếu.
Lại nữa, căn lành là có thể phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Tư lương là tìm cầu tất cả pháp lành. Phương tiện là những căn lành đã làm hay chưa làm trọn không bỏ quên. Trí là biết tâm như trò ảo thuật biến hóa; những pháp như thế đều hiểu rõ trước mắt. Đó gọi là lối ra cốt yếu.
Lại nữa, căn lành là lòng thuần hậu chí thành. Tư lương là sự khởi động bắt tay làm. Phương tiện là thâm tâm. Trí là không nắm giữ, không lay động. Ai thực hành được những pháp như thế thì gọi là lối ra cốt yếu.
Lại nữa, căn lành là mong muốn pháp lành. Tư lương là tiến lên vượt bậc. Phương tiện là an trú trong sự không buông lung. Trí là bỏ mọi chỗ nương tựa, dính mắc. Ai thực hành được những hạnh như thế thì gọi là lối ra cốt yếu.
Lại nữa, căn lành là chánh tín (niềm tin đúng đắn). Tư lương là không bỏ bản nguyện. Phương tiện là không bỏ chánh niệm và định. Trí là trí tuệ. Ai an trú đúng đắn trong những hạnh như thế thì gọi là thành tựu căn lành, tư lương, trí, phương tiện và lối ra cốt yếu.
Lại nữa, căn lành là làm vui lòng các thiện tri thức. Tư lương là hầu hạ, cung cấp những gì các vị cần, cung kính, cúng dường, tôn trọng, làm lợi ích. Phương tiện là đối với thiện tri thức khởi ý nghĩ xem như Thế Tôn. Trí là biết lúc nên và lúc không nên mà hỏi pháp. Ai an trú đúng đắn trong những hạnh như thế thì gọi là lối ra cốt yếu.
Lại nữa, căn lành là khéo thuận theo mà nghe pháp. Tư lương là thọ trì không bỏ quên. Phương tiện là nghe đến đâu quán xét đến đó. Trí là nghe điều gì thì làm theo điều ấy. Ai an trú đúng đắn trong những hạnh như thế thì gọi là lối ra cốt yếu.
Lại nữa, căn lành là gặp được Phật và làm vui lòng Ngài. Tư lương là giữ gìn tất cả các ba-la-mật, các nhiếp pháp và các pháp trợ đạo (các pháp hỗ trợ cho việc tu đạo). Phương tiện là có thể từ một địa tiến lên một địa khác. Trí là đạt vô sinh pháp nhẫn. Bồ-tát nào an trú đúng đắn trong những hạnh như thế thì gọi là thành tựu căn lành, tư lương, phương tiện, trí và lối ra cốt yếu."
Bấy giờ Phạm thiên Quang Minh Trang Nghiêm thưa với Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Như Lai có thể dùng nghĩa của bốn câu mà nói gồm tất cả hạnh Bồ-tát. Bạch Thế Tôn! Tất cả Phật pháp đều nên tìm trong đó."
Bấy giờ Bồ-tát Hư Không Tạng nói với Phạm thiên: "Một câu cũng có thể thâu gồm tất cả Phật pháp. Một câu ấy là gì? Đó là câu lìa dục. Vì sao vậy? Vì tất cả Phật pháp đều đồng với lìa dục. Như Phật pháp, tất cả các pháp cũng vậy. Phạm thiên! Đó là một câu thâu gồm tất cả Phật pháp. Lại nữa, Phạm thiên! Một câu 'không' thâu gồm tất cả Phật pháp, vì tất cả Phật pháp đều đồng với 'không'. Như Phật pháp, tất cả các pháp cũng vậy. Phạm thiên! Đó là một câu thâu gồm tất cả Phật pháp. Như là câu vô tướng, câu vô nguyện, câu vô tác, câu vô sinh, câu vô khởi, câu chân như, câu pháp tánh, câu chân tế (ngằn chân thật, tức thật tế), câu lìa, câu diệt, câu tận, câu Niết-bàn, đều thâu gồm tất cả Phật pháp, vì tất cả Phật pháp đều đồng với Niết-bàn. Như Phật pháp, tất cả các pháp cũng vậy. Phạm thiên! Đó là một câu thâu gồm tất cả Phật pháp. Vì sao vậy? Vì những câu như thế đều chẳng phải câu. Tất cả Phật pháp chẳng phải câu, chỉ tạm gọi là câu.
Lại nữa, Phạm thiên! Dục là câu lìa dục. Vì sao vậy? Vì tánh lìa dục chính là dục. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Giận dữ là câu lìa giận. Vì sao vậy? Vì tánh lìa giận dữ chính là giận dữ. Si mê là câu lìa si mê. Vì sao vậy? Vì tánh lìa si mê chính là si mê. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Thân kiến (cái thấy chấp thân này là ta) là câu thật tế. Vì sao vậy? Vì tánh thật tế chính là thân kiến. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Vô minh (sự mê tối, không thấy rõ sự thật) là câu sáng suốt. Vì sao vậy? Vì tánh sáng suốt chính là vô minh. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Cho đến khổ não là câu lìa khổ não. Vì sao vậy? Vì tánh lìa khổ não chính là khổ não. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Sắc là câu hư không. Vì sao vậy? Vì tánh hư không chính là sắc. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Thọ, tưởng, hành, thức là câu vô tác. Vì sao vậy? Vì tánh vô tác chính là thức. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Địa đại (yếu tố đất, tức chất cứng chắc) là câu hư không. Vì sao vậy? Vì hư không chính là địa đại. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Thủy đại (yếu tố nước), hỏa đại (yếu tố lửa), phong đại (yếu tố gió) là câu pháp giới (toàn thể các pháp, nhìn từ bản tánh chân thật). Vì sao vậy? Vì tánh pháp giới chính là gió. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Mắt là câu Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì tánh Niết-bàn chính là mắt. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Tai, mũi, lưỡi, thân, ý là câu Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì tánh Niết-bàn chính là ý. Tất cả Phật pháp cũng đồng tánh ấy. Phạm thiên! Đó là một câu thâu gồm tất cả Phật pháp.
Bồ-tát vào từng cửa trí như thế đều thấy tất cả Phật pháp vào trong một câu. Phạm thiên! Ví như biển lớn có thể nuốt hết mọi dòng sông, trong mỗi câu thâu gồm tất cả Phật pháp cũng lại như vậy. Ví như hư không có thể bao chứa hết mọi hình sắc, trong mỗi câu thâu gồm tất cả Phật pháp cũng lại như vậy. Tất cả Phật pháp như thế, dù thâu gồm hay không thâu gồm, dù nói hay không nói, đều không tăng không giảm, vì rốt ráo lìa tướng. Phạm thiên! Ví như người thầy tính toán nhiều lần đặt que tính lên bàn tính, nhưng trong bàn không có que, trong que không có bàn. Vì sao vậy? Vì rốt ráo không gắn liền với nhau, rốt ráo tách lìa. Cũng như vậy, ở trong mỗi câu trên, chỉ vì tạm đặt tên và số nên nói tất cả Phật pháp đều vào một câu; mà các Phật pháp thì không thể gọi tên, đếm số, tính toán, vì rốt ráo không gắn liền nhau, rốt ráo tách lìa. Phạm thiên! Tên gọi và số lượng của Phật pháp ra sao thì tên gọi và số lượng của tất cả các pháp cũng như vậy. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp chính là Phật pháp. Pháp này chẳng phải pháp, cũng chẳng phải không phải pháp, vì tự tánh là không, vì tự tánh là lìa, vì tự tánh rốt ráo không có tánh. Không có tánh tức là hư không; tánh hư không đồng với tánh của tất cả các pháp. Tánh của pháp này không phải tướng sinh, không phải tướng diệt, không phải tướng có chỗ, không phải tướng không có chỗ. Vì vậy tất cả các pháp gọi là không có tướng, cũng không phải không có tướng."
Khi nói một pháp môn như thế, trong Phạm chúng ấy có một vạn hai nghìn Phạm thiên đều phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; lại có năm nghìn Phạm thiên đã gieo trồng gốc công đức từ trước đạt vô sinh pháp nhẫn.
Bấy giờ trong chúng có một vị Bồ-tát tên là Bảo Thủ, hỏi Bồ-tát Hư Không Tạng: "Thật hiếm có, thiện nam tử! Tất cả các pháp và pháp của Như Lai thật sâu xa, khó lường, không thể nghĩ bàn. Lại nữa, thiện nam tử, cái gì là gốc rễ để đặt vững tất cả Phật pháp?"
Bồ-tát Hư Không Tạng đáp Bảo Thủ: "Thiện nam tử! Tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) là gốc rễ để đặt vững tất cả Phật pháp. Tất cả các pháp nhờ trụ nơi tâm Bồ-đề nên được tăng trưởng."
Bồ-tát Bảo Thủ nói: "Thiện nam tử! Tâm Bồ-đề được pháp gì thâu giữ thì không quên mất và có thể mau đến địa vị không thoái chuyển?"
Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Tâm Bồ-đề được hai pháp thâu giữ thì không quên mất, mau đến địa vị không thoái chuyển. Hai pháp ấy là gì? Đó là lòng thuần hậu chí thành và sự bền bỉ đến cùng. Đó gọi là được hai pháp thâu giữ thì không quên mất, có thể mau đến địa vị không thoái chuyển."
Bảo Thủ nói: "Thiện nam tử! Hai pháp này được bao nhiêu pháp thâu giữ?"
Hư Không Tạng nói: "Hai pháp này được bốn pháp thâu giữ. Bốn pháp ấy là gì? Lòng thuần hậu chí thành được sự không giả dối và không dua nịnh cong vạy thâu giữ. Sự bền bỉ đến cùng được sự vô ngã và sự vươn lên thâu giữ. Đó là hai pháp được bốn pháp thâu giữ."
Bảo Thủ nói: "Thiện nam tử! Bốn pháp này được bao nhiêu pháp thâu giữ?"
Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Bốn pháp này được tám pháp thâu giữ. Tám pháp ấy là gì? Không giả dối được sự không do dự và bản thể chân thật trong sạch thâu giữ. Không dua nịnh cong vạy được sự chánh trực và sự an trú đúng đắn thâu giữ. Vô ngã được sự không lùi chìm và sự tiến tới thâu giữ. Vươn lên được tư lương công đức và tư lương trí tuệ thâu giữ. Đó là bốn pháp được tám pháp thâu giữ."
Bảo Thủ nói: "Thiện nam tử! Tám pháp này lại được bao nhiêu pháp thâu giữ?"
Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Tám pháp này lại được mười sáu pháp thâu giữ. Mười sáu pháp ấy là gì? Không do dự được đại từ và đại bi thâu giữ. Bản thể chân thật trong sạch được thân được điều phục và tâm được điều phục thâu giữ. Chánh trực được nhẫn nhục và nhu hòa thâu giữ. An trú đúng đắn được sự không kiêu mạn và không ngăn trệ thâu giữ. Không lùi chìm được sự kiên cố và sức mạnh thâu giữ. Vươn lên được sự làm đúng như đã định và sự thực hành chân chánh thâu giữ. Tư lương công đức được sự khởi đầu và sự rốt ráo không bỏ thâu giữ. Tư lương trí tuệ được sự cầu học rộng nghe nhiều và sự suy ngẫm điều đã nghe thâu giữ. Đó là tám pháp được mười sáu pháp thâu giữ."
Bảo Thủ nói: "Thiện nam tử! Mười sáu pháp này lại được bao nhiêu pháp thâu giữ?"
Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Mười sáu pháp này được ba mươi hai pháp thâu giữ. Ba mươi hai pháp ấy là gì? Đại từ được tâm không ngăn ngại và tâm bình đẳng với tất cả chúng sinh thâu giữ. Đại bi được sự không mỏi mệt chán nản và sự siêng năng chu cấp đầy đủ cho tất cả chúng sinh thâu giữ. Thân được điều phục được sự không quấy nhiễu và không làm hại thâu giữ. Tâm được điều phục được định và vắng lặng thâu giữ. Nhẫn nhục được sự tiếp nhận lời dạy chân chánh và sự thuận theo mà làm thâu giữ. Nhu hòa được tàm (biết tự thẹn với mình khi làm điều xấu) và quý (biết thẹn với người khác khi làm điều xấu) thâu giữ. Không kiêu mạn được sự khiêm hạ và sự lễ kính thâu giữ. Không ngăn trệ được sự không dơ bẩn và không ngang ngạnh thâu giữ. Kiên cố được sự không vi phạm điều mình đã thực hành và sự thành tựu bản nguyện thâu giữ. Sức mạnh được sự an trú ý chân chánh và không xao động thâu giữ. Làm đúng như đã định được sự đúng như lời nói và sự làm được thâu giữ. Thực hành chân chánh được sự phát tâm chân chánh và tiến tới chân chánh thâu giữ. Khởi đầu được sự ắt thắng và không thoái lui thâu giữ. Không bỏ được sự ưa điều thù thắng và sự cầu tiến lên cao thâu giữ. Cầu học rộng nghe nhiều được sự gần gũi thiện tri thức và làm vui lòng thiện tri thức thâu giữ. Suy ngẫm điều đã nghe được trí tuệ và sự khéo quán xét thâu giữ. Thiện nam tử! Đó là mười sáu pháp được ba mươi hai pháp thâu giữ."
Bảo Thủ nói: "Thiện nam tử! Ba mươi hai pháp này lại được bao nhiêu pháp thâu giữ?"
Hư Không Tạng đáp: "Thiện nam tử! Ba mươi hai pháp này được sáu mươi bốn pháp thâu giữ. Sáu mươi bốn pháp ấy là gì? Tâm không ngăn ngại được sự giữ gìn mình và giữ gìn người thâu giữ. Tâm bình đẳng với tất cả chúng sinh được sự không phân biệt khác nhau và sự cùng một vị thâu giữ. Không mỏi mệt chán nản được sự quán như mộng và sự biết sinh tử như trò ảo thuật thâu giữ. Siêng năng chu cấp đầy đủ cho tất cả chúng sinh được các thần thông và phương tiện thâu giữ. Không quấy nhiễu được sự biết hổ thẹn và tin có nghiệp báo thâu giữ. Không làm hại được sự ít ham muốn và biết đủ thâu giữ. Định được sự không khởi phiền não và không tán loạn thâu giữ. Vắng lặng được sự bỏ cái 'ta' và lìa cái 'của ta' thâu giữ. Tiếp nhận lời dạy chân chánh được sự cầu pháp và mong muốn pháp thâu giữ. Thuận theo mà làm được sự kính trọng và sự bình đẳng không mỏi mệt thâu giữ. Tàm được sự dứt trừ trong tâm và không làm ra bên ngoài thâu giữ. Quý được sự tin ưa trí Phật và ở chỗ khuất kín cũng không làm điều ác thâu giữ. Khiêm hạ được sự không ngạo mạn và biết tự hạ mình thâu giữ. Lễ kính được thân ngay ngắn, tâm ngay thẳng thâu giữ. Không dơ bẩn được sự đầy đủ định tĩnh và tu trí tuệ thâu giữ. Không ngang ngạnh được sự không thô bạo và không nói hai lưỡi (đặt điều chia rẽ người này với người kia) thâu giữ. Không vi phạm điều mình đã thực hành được sự không bỏ tâm Bồ-đề và nhớ nghĩ đạo tràng thâu giữ. Thành tựu bản nguyện được sự bỏ việc ma và được thần lực của Phật gia hộ thâu giữ. An trú ý chân chánh được sự không hấp tấp nông nổi và không xao động rối loạn thâu giữ. Không xao động được sự vững như núi đá và không thể lay chuyển thâu giữ. Đúng như lời nói được những việc lành đã làm và sự không nóng bức phiền não thâu giữ. Làm được được sự không dối trá và không bỏ chỗ quy hướng thâu giữ. Phát tâm chân chánh được sự lìa biên kiến (cái thấy lệch về một bên, như chấp đoạn hoặc chấp thường) và thuận theo quán xét nhân duyên sâu xa thâu giữ. Tiến tới chân chánh được sự khéo léo và phương tiện thâu giữ. Ắt thắng được sự không biếng nhác và dũng mãnh thâu giữ. Không thoái lui được sự mong muốn lớn và tăng tiến thâu giữ. Ưa điều thù thắng được sự thấy Như Lai và nghe pháp thâu giữ. Cầu tiến lên cao được sự bỏ lỗi lầm của các địa và đạt công đức của các địa thâu giữ. Gần gũi thiện tri thức được sự không ghét ganh và tin ưa thâu giữ. Làm vui lòng thiện tri thức được sự kính thuận và không trái lời dạy bảo thâu giữ. Trí tuệ được sự quán vô thường và quán vô ngã thâu giữ. Khéo quán xét được sự tu vô tướng và không ỷ lại vào Niết-bàn thâu giữ. Thiện nam tử! Đó là ba mươi hai pháp được sáu mươi bốn pháp thâu giữ."
Bảo Thủ lại hỏi: "Sáu mươi bốn pháp này lại được bao nhiêu pháp thâu giữ?"
Hư Không Tạng đáp: "Thiện nam tử! Sáu mươi bốn pháp này được một trăm hai mươi tám pháp thâu giữ. Một trăm hai mươi tám pháp ấy là gì?
Giữ gìn mình được sự dứt hết mọi điều ác và thành tựu mọi căn lành thâu giữ. Giữ gìn người được nhẫn nhục và nhu hòa thâu giữ. Không phân biệt khác nhau được tâm như nước và tâm như gió thâu giữ. Cùng một vị được sự quán pháp giới và quán chân như thâu giữ. Quán như mộng được sự quán không di chuyển và quán không chân thật thâu giữ. Như ảo thuật được sự thị hiện thích hợp với căn tánh và quán không có tự tánh thâu giữ. Các thần thông được sự thông suốt nghĩa lý rốt ráo và thông suốt trí tuệ rốt ráo thâu giữ. Phương tiện được đại bi và bát-nhã ba-la-mật thâu giữ. Biết hổ thẹn được sự không che giấu lỗi đã phạm và sự sám hối lỗi lầm thâu giữ. Tin có nghiệp báo được sự không buông lung và sợ các đường ác thâu giữ. Ít ham muốn được sự giữ chỗ ở sạch sẽ có chừng mực và lìa thói cất giữ đồ ăn qua đêm (?) thâu giữ. Biết đủ được sự dễ làm vừa lòng và dễ nuôi thâu giữ. Không khởi phiền não được sự rốt ráo và tận cùng rốt ráo thâu giữ. Không tán loạn được sự đạt nhẫn và địa vị không thoái chuyển thâu giữ. Bỏ cái 'ta' được sự không tính toán cho thân mình và cho mạng sống mình thâu giữ. Lìa cái 'của ta' được sự không tham và không si mê thâu giữ. Cầu pháp được trí và sự dứt trừ thâu giữ. Mong muốn pháp được sự không đắm năm dục (năm thứ ham muốn: tiền của, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ; hay thú vui của năm giác quan) và lìa phiền não thâu giữ. Kính trọng được sự khởi ý nghĩ xem như Thế Tôn và xem như thầy thuốc cứu chữa thâu giữ. Không mỏi mệt được thân nhẹ nhàng và sự siêng năng hăng hái, bớt ngủ thâu giữ. Dứt trừ trong tâm được thân niệm xứ (giữ tâm tỉnh thức quán chiếu thân) và thọ niệm xứ (giữ tâm tỉnh thức quán chiếu cảm giác) thâu giữ. Không làm ra bên ngoài được tâm niệm xứ (quán chiếu tâm) và pháp niệm xứ (quán chiếu các pháp) thâu giữ. Tin ưa trí Phật được sự kính trọng sâu xa và niềm tin trong sạch thâu giữ. Ở chỗ khuất kín không làm điều ác được sự tự mình chứng biết và các thần, các trời chứng biết thâu giữ. Không ngạo mạn được sự không tự khen mình, không chê bai người khác thâu giữ. Biết tự hạ mình được sự không khoe khoang hão và không phô bày đức của mình thâu giữ. Thân ngay ngắn được sự không làm ba nghiệp bất thiện của thân (giết hại, trộm cắp, tà dâm) và không phạm giới cấm thâu giữ. Tâm ngay thẳng được sự luôn xét lỗi mình và không nói chỗ kém của người thâu giữ. Đầy đủ định tĩnh được tâm vắng lặng và diệt phiền não thâu giữ. Tu trí tuệ được sự chọn lựa phân biệt các pháp và biết vô ngã thâu giữ. Không thô bạo được sự luôn làm việc lợi ích và thuận nhẫn (sự nhẫn nại thuận theo chân lý) thâu giữ. Không nói hai lưỡi được sự hài lòng với quyến thuộc của mình và làm hòa hợp những người chia lìa thâu giữ. Không bỏ tâm Bồ-đề được sự vì chúng sinh và vì trí Phật thâu giữ. Nhớ nghĩ đạo tràng được sự muốn phá quân ma và thành Chánh giác (giác ngộ chân chánh, tức thành Phật) thâu giữ. Bỏ việc ma được sự quán xét chân chánh và không bỏ chí Bồ-đề thâu giữ. Được thần lực của Phật gia hộ được sự thực hành kiên cố và lòng thuần hậu chí thành tốt đẹp thâu giữ. Không hấp tấp nông nổi được sự giữ gìn chặt chẽ các giác quan và không bỏ cảnh giới (phạm vi đối tượng tu tập) thâu giữ. Không xao động rối loạn được sự quán khổ và quán không thâu giữ. Vững như núi đá được sự không lên cao và không xuống thấp thâu giữ. Không thể lay chuyển được sự dứt ái và trừ giận thâu giữ. Những việc lành đã làm được việc làm bằng trí và sự bỏ việc ma thâu giữ. Không nóng bức phiền não được giới thanh tịnh và định thanh tịnh thâu giữ. Không dối trá được lời nói thành thật và không mong quả báo thâu giữ. Không bỏ chỗ quy hướng được sự thành tựu việc làm của bậc hiền sĩ và không có hành vi khiếp nhược thâu giữ. Lìa biên kiến được sự quán không sinh và quán không hư hoại thâu giữ. Thuận theo quán xét nhân duyên sâu xa được sự quán nhân và quán duyên thâu giữ. Khéo léo được sự không tranh cãi bậc nhất và không ngạo mạn thâu giữ. Phương tiện được phương tiện lìa và phương tiện không sinh (?) thâu giữ. Không biếng nhác được sức của thân và sức của tâm thâu giữ. Dũng mãnh được tâm tiến lên vượt bậc và sự diệt trừ kẻ thù oán (tức phiền não) thâu giữ. Mong muốn lớn được sự không cầu lợi lộc cúng dường và không tham tiếc thân mạng thâu giữ. Tăng tiến được sự không ngu tối và không thoái lui thâu giữ. Thấy Như Lai được sự tu niệm Phật và niềm tin thanh tịnh thâu giữ. Nghe pháp được sự vui thích đến chỗ giảng pháp và vui thích thưa hỏi thâu giữ. Bỏ lỗi lầm của các địa được sự hành không tán loạn và lìa bỏ ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dắt mình vào đường sai) thâu giữ. Đạt công đức của các địa được sự hồi hướng một cách khéo léo và không bỏ hạnh ban đầu thâu giữ. Không ghét ganh được sự có thể bố thí tất cả và bỏ ra theo đúng ý người cầu thâu giữ. Tin ưa được hành vi không dơ bẩn và tâm không vẩn đục thâu giữ. Kính thuận được sự biết điều thích hợp ở đời và hành xử thuận theo thâu giữ. Không trái lời dạy bảo được sự bỏ trừ điều bất tịnh và làm trong sạch hạnh chân chánh thâu giữ. Quán vô thường được sự quán biến động xoay chuyển và quán hư hoại thâu giữ. Quán vô ngã được sự không thấy có người tạo tác và không thấy có người thọ nhận thâu giữ. Tu vô tướng được sự không vin vào cảnh giới và trừ bỏ những điều do tri giác suy tính nói ra (?) thâu giữ. Không ỷ lại vào Niết-bàn được sự trừ bỏ vô minh và dứt ái đắm thâu giữ. Thiện nam tử! Đó là sáu mươi bốn pháp được một trăm hai mươi tám pháp thâu giữ."
Bấy giờ Bồ-tát Bảo Thủ nghe Bồ-tát Hư Không Tạng phân tích những pháp môn như thế rồi, vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có, liền thưa với Bồ-tát Hư Không Tạng: "Thật hiếm có, bậc đại sĩ! Ngài lại có thể thành tựu biện tài nhanh nhạy và biện tài phân tích khéo léo như thế này, hỏi việc gì cũng đều mở bày giải thích được. Như tôi nay hiểu ý nghĩa và văn tự Ngài nói thì, với phương cách như thế, dù nói suốt một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) hay gần một kiếp cũng không thể hết, mà biện tài cũng không gián đoạn."
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Bảo Thủ: "Thiện nam tử! Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Bồ-tát Hư Không Tạng này nếu giảng nghĩa một câu thôi, thì dù suốt một kiếp hay gần một kiếp cũng nói không hết, mà biện tài cũng không gián đoạn. Bồ-tát Hư Không Tạng có biện tài không cùng tận, vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn như thế."
Bấy giờ Bồ-tát Bảo Thủ dùng tay che phủ khắp giảng đường Diệu Bảo Trang Nghiêm. Từ trong tay ngài tuôn ra vô lượng hoa, hương, chuỗi ngọc, hương bột, hương xoa, y phục, đồ trang sức thân thể cùng các cờ phướn, lọng đẹp; mưa xuống những phẩm vật cúng dường thượng diệu như thế để cúng dường Như Lai và Hư Không Tạng. Trên hư không, trăm nghìn thứ nhạc không ai đánh mà tự vang lên. Trong các tiếng nhạc phát ra những bài kệ nhiệm mầu để ca ngợi Như Lai:
Giữ đức, mở đức, đủ trăm phước, ý cao thượng đã điều phục, niệm không lay động;
Bậc sa-môn hiền sĩ hàng phục trời và người, con của Phật có mười lực, rống tiếng sư tử khắp mười phương.
Đấng tự tại có danh tiếng lớn, có uy đức, hàng phục mọi nỗi sợ, trừ bóng tối si mê;
Đưa được trời người đang trôi nổi qua bờ, đóng cửa các đường ác, khiến chúng sinh được mát mẻ.
Bậc Thánh tôn khéo nói, tiếng nói nhiệm mầu, không sai, không lầm, tiếng nói an tịnh;
Trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế giới sinh tử) không ai sánh bằng, không còn ba thứ cấu bẩn (tham, sân, si); lời nói khắp mười phương ban niềm vui cho mọi loài.
Ý niệm bền chắc, ưa sự vắng lặng, bậc tối thắng hàng phục sức mạnh của kẻ kia khắp mười phương;
Đã bỏ dua nịnh cong vạy, được nước cam lồ (nước ngọt bất tử, ví cho Niết-bàn và giáo pháp), không còn vướng lụy bụi trần, được muôn loài quy ngưỡng.
Thế Tôn ở giữa đại chúng không hề lay động, mà giáo hóa vô lượng chúng sinh khắp mười phương;
Tùy theo hạnh của chúng sinh mà khéo thuận theo, các con của Phật cũng vui thích tu hạnh này.
Như mặt trời không bị che lấp, chiếu sáng khắp nơi, làm cho muôn hoa đều được nở xòe;
Ánh sáng trí tuệ của Phật chiếu soi dòng sinh tử dài, các con của Phật được giác ngộ cũng như vậy.
Như gió không bị ngăn ngại, như núi không lay động, trong sạch như hư không, chiếu sáng như mặt trời;
Các con của Phật phóng ánh sáng, mưa nước cam lồ, vì vậy con kính lễ Phật và các con của Phật.
Nước biển trong cõi đại thiên (thế giới rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) còn có thể đo lường, hư không mười phương còn có thể đi qua;
Tâm của các chúng sinh còn có thể khiến cho đồng nhất, nhưng công đức của Thế Tôn thì không thể nói cho hết.
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ mười bảy.
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ mười tám.
Đời Bắc Lương, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Đàm-vô-sấm dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video