Thiên 17 — Phẩm 8 – Bồ-tát Hư Không Tạng (phần 3)

 Phẩm Bồ-tát Hư Không Tạng, thứ tám, phần ba

 Bấy giờ trong chúng hội có một vị Bồ-tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ tất cả chúng sinh) tên là Tốc Biện. Ngài từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật thưa: "Thưa Thế Tôn (Đấng được cả đời tôn kính, tức Đức Phật), vị Bồ-tát Hư Không Tạng này vì nhân duyên gì mà tên là Hư Không Tạng (Kho tàng hư không)?"

 Phật bảo Bồ-tát Tốc Biện: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe)! Ví như có một vị trưởng giả (người giàu sang, có danh vọng) rất giàu, nhiều người dưới quyền, vô số kho tàng chứa đầy của báu, hay bố thí (đem của cải cho người khác), lòng không keo kiệt. Khi bố thí, người nghèo khó đến cần gì thì ông mở kho báu lớn ra cho đủ. Người nhận ai cũng vừa ý. Trưởng giả cho xong thì lòng vui, không hối tiếc.

 Thiện nam tử! Bồ-tát Hư Không Tạng cũng như vậy. Vì thường làm công đức, thành tựu sức phương tiện (cách khéo léo để giúp người) và đem hồi hướng (hướng công đức mình làm về sự giác ngộ và lợi ích của chúng sinh). Vì giới thân (thân được gìn giữ bằng giới luật) rất trong sạch. Vì đã thành tựu sức thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại). Vì một lòng thuần nhất, rốt ráo trong sạch. Vì các điều nguyện đều tăng thêm và thành tựu. Vì biết mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều như ảo thuật biến hóa. Vì được sức thần túc của Như Lai. Nhờ những điều ấy, ở giữa hư không, ngài theo chỗ chúng sinh cần mà cho, hoặc pháp thí (cho bằng giáo pháp), hoặc tài thí (cho bằng của cải), đều cho được hết, khiến ai cũng vui mừng. Vì thế, thiện nam tử, bậc hiền sĩ này nhờ trí phương tiện ấy nên gọi là Hư Không Tạng.

 Lại nữa, thiện nam tử! Thuở quá khứ, cách đây vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số nhiều đến không đếm được; kiếp: khoảng thời gian cực dài), lại qua thêm vô lượng a-tăng-kỳ kiếp nữa, nhiều đến không thể nghĩ bàn, không thể cân, không thể lường, không thể đếm. Khi ấy có Phật ra đời, hiệu là Phổ Quang Minh Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. (Đây là mười danh hiệu của một vị Phật: Như Lai là bậc từ chân lý mà đến; Ứng Cúng là bậc đáng được cúng dường; Chánh Biến Tri là bậc biết đúng và biết khắp; Minh Hạnh Túc là bậc trí tuệ và đức hạnh đầy đủ; Thiện Thệ là bậc khéo đi đến giải thoát; Thế Gian Giải là bậc hiểu rõ thế gian; Vô Thượng Sĩ là bậc cao nhất, không ai hơn; Điều Ngự Trượng Phu là bậc khéo dạy dỗ, uốn nắn người; Thiên Nhân Sư là thầy của trời và người; Phật là bậc giác ngộ; Thế Tôn là bậc được đời tôn kính.)

 Thế giới ấy tên là Đại Vân Thanh Tịnh, kiếp ấy tên là Hư Không Tịnh. Thế giới Đại Vân Thanh Tịnh giàu có, thịnh vượng, yên ổn, vui sướng, đông đúc trời và người. Đất bằng như lòng bàn tay, không có cát sỏi, gai góc. Dây báu giăng làm ranh giới các con đường. Mặt đất trang hoàng bằng nhiều thứ báu, mềm như áo của cõi trời. Hoa bằng vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, sắc vàng ánh tía) trải khắp mặt đất, các thứ báu xen lẫn nhau. Chúng sinh trong thế giới ấy không chia hạng trên, giữa, dưới; người và trời ngang nhau, như ở cõi trời Đâu-suất (một tầng trời trong cõi Dục, nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ). Thế giới ấy không có thôn, trại, thành thị, xóm làng. Trời và người đều có lầu đài, đình quán bằng báu. Cung điện của người ở trên mặt đất, chỗ ở của trời ở giữa hư không, chỉ khác nhau chỗ đó.

 Phổ Quang Minh Vương Như Lai thọ mạng mười sáu trung kiếp (trung kiếp: một đơn vị thời gian cực dài theo cách tính của nhà Phật). Tăng chúng toàn là Bồ-tát, có sáu mươi na-do-tha vị (na-do-tha: một con số cực lớn, cỡ hàng trăm tỷ). Các vị ấy đều được thần thông du hí (dùng thần thông tự tại như dạo chơi), tu hạnh Bồ-tát hoàn toàn tự tại.

 Bấy giờ, ở giữa tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ, thuộc phạm vi giáo hóa của một Đức Phật) có một tứ thiên hạ (một thế giới nhỏ gồm bốn châu lục bao quanh núi Tu-di) tên là Nhật Minh. Như Lai ở đó thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật), và làm Phật sự (công việc giáo hóa, cứu độ của Phật) khắp tam thiên đại thiên thế giới.

 Trong tứ thiên hạ Nhật Minh ấy có một vị Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng, cai trị cả thế giới bằng chính pháp, có bánh xe báu dẫn đường) tên là Công Đức Trang Nghiêm. Vua làm chủ tự tại cả bốn châu, có đủ bảy báu (bảy thứ báu riêng của vua Chuyển luân: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, quan coi binh báu). Vị đại thánh vương ấy dựng trong tứ thiên hạ một đài bằng bảy báu, chiều đông tây dài tám do-tuần, chiều nam bắc bốn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), chung quanh có năm trăm vườn cảnh, đình quán. Thánh vương Công Đức Trang Nghiêm có ba mươi ba vạn sáu nghìn cung nhân, thể nữ, xinh đẹp tuyệt diệu như tiên nữ cõi trời. Lại có bốn vạn đồng tử, tướng mạo đoan chính, mạnh mẽ, mỗi người có sức mạnh bằng nửa thần Na-la-diên (vị thần có sức mạnh vô địch).

 Bấy giờ vua Công Đức Trang Nghiêm cùng các đồng tử, thể nữ và quyến thuộc ra vườn Đại Lạc Trang Nghiêm dạo chơi ngắm cảnh, tấu nhạc, ca múa vui chơi. Lúc ấy trong đám người có hai vị đại phu nhân, một người tên Đức Uy, một người tên Đức Quang, rời chỗ ngồi đến dưới một gốc cây, suy nghĩ rằng mọi sự vật đều vô thường (luôn biến đổi, không bền lâu). Đang suy nghĩ như thế thì mỗi người có một đứa con hóa sinh (tự nhiên sinh ra, không qua bào thai) hiện trên lòng mình ẵm. Hai đứa trẻ xinh đẹp tuyệt vời, có sắc thân vi diệu bậc nhất, tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp phụ trên thân) trang nghiêm, người nhìn không biết chán. Thân chúng phóng ánh sáng lớn chiếu khắp vườn. Trên không trung, chư thiên (các vị trời) cất tiếng: "Hai đồng tử này, một tên là Sư Tử, một tên là Sư Tử Tiến." Từ đó về sau thường gọi là Sư Tử và Sư Tử Tiến. Hai đứa trẻ vừa sinh ra không lâu đã nói những bài kệ (bài thơ tụng) hay, ca ngợi vua Công Đức Trang Nghiêm rằng:

 "Việc lành việc dữ làm xưa không hề mất, cúng dường chư Phật cũng chẳng uổng phí;

 Một lòng thuần nhất không bỏ tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), giữ vững điều đã nghe, trí không quên;

 Tự điều phục, tự giữ mình, không phạm giới; nhẫn nhục, hiền hòa, khéo giữ gìn;

 Biết đền ơn, làm việc lành; siêng năng tinh tấn, không lạc mất đạo;

 Khéo chuyên tâm, giữ yên các căn (các giác quan); tâm biết phân biệt, suy xét bằng trí tuệ;

 Dùng trí mà làm việc không vẩn đục; nhờ pháp trong sạch ấy mà chứng bồ-đề (giác ngộ).

 Không bị phiền não làm nhiễm dính, khéo phân biệt mọi ý nghĩa;

 Vì thế bỏ được thân phải vào bào thai, hóa sinh trong hoa sen thanh tịnh.

 Chúng con từ chỗ Phật Thượng Y Vương, nghe nói về Phổ Quang Minh Như Lai này,

 Trí tuệ không ai bằng, khó nghĩ bàn, nên vì cầu Pháp mà đến đây.

 Nguyện cùng phụ vương đến chỗ Phật, lễ bái cúng dường đấng Đại Pháp Vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật).

 Chư Phật Thế Tôn rất khó gặp, như hoa ưu-đàm-bát-la (loài hoa hiếm, tương truyền rất lâu mới nở một lần)."

 Vua nghe những lời ấy rất vừa ý, đại chúng trong hội đều vui mừng.

 Trăm nghìn vạn người dẫn đường, hầu cận vua, cùng nhau tiến đến chỗ Phật.

 Đến nơi, đem chuỗi ngọc anh lạc cùng các thứ hoa, hương xoa, kỹ nhạc và mọi đồ cúng,

 Cúng dường, đi quanh Phật bảy vòng, rồi chắp tay kính lễ, đứng ở phía trước.

 Bấy giờ Sư Tử và Sư Tử Tiến cúi đầu lễ dưới hai chân bậc tôn quý của trời và người,

 Miệng hôn chân Phật mà ca ngợi, lời lẽ khéo léo, thuận theo nghĩa Pháp:

 "Thế Tôn là nhà, là chỗ nương, là chỗ che chở; vì đời mù tối mà mở ra ánh sáng lớn.

 Ngài thấu rõ tâm và việc làm của chúng sinh, đã đến bờ bên kia (bờ giải thoát); tùy chỗ tin ưa của mỗi người mà làm cho vui lòng.

 Nay đại vương này cậy vào ngôi vua, tham đắm sắc, tiếng, hương, vị và các pháp (những đối tượng mà các giác quan và ý nghĩ ham thích),

 Vì thế không đến chỗ Phật, mất dịp cúng dường Phật, không được nghe Pháp.

 Lành thay Thế Tôn khởi lòng đại bi, xin nói pháp bồ-đề vô thượng,

 Khiến đại vương này phát đạo tâm (tâm cầu đạo giác ngộ), vững chắc không thối lui đối với trí tuệ của Phật."

 Phật vọt lên cao bằng tám mươi cây đa-la (loại cây cọ rất cao ở Ấn Độ, dùng làm đơn vị đo chiều cao), đứng giữa hư không bảo vua rằng:

 "Hỡi vua của loài người, nay hãy hết lòng lắng nghe, nghe xong hãy đúng như pháp mà vâng làm.

 Năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, tiếng hay, hương thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái) vô thường như giấc mộng; mạng người như cỏ cây, như sương móc.

 Vua cùng đất nước, thành ấp đều như ảo thuật; vì thế người trí không đáng tham.

 Kẻ quen chạy theo dục chẳng bao giờ biết đủ; càng theo dục, lòng khát ái càng tăng.

 Chạy theo mãi chưa đủ mà mạng đã hết; chỉ người được trí tuệ của bậc thánh mới biết đủ.

 Ngài hãy khéo quán sát thân mình: các ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm thọ, tri giác, ý chí, nhận thức) như ảo thuật, chẳng bền chắc.

 Tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành thân) giống như rắn độc; sáu tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không thật, như xóm làng trống không.

 Vợ con, châu báu và ngôi vua, lúc lâm chung chẳng thứ gì đi theo.

 Chỉ có giữ giới, bố thí và không buông lung là bạn đồng hành đời này và đời sau.

 Hãy xem sức thần túc và sự không sợ hãi của ta, thân ta được trang nghiêm bằng các tướng tốt;

 Lời nói ứng hợp, đệ tử đồ chúng đông đủ (?); vì thế vua nên phát đạo tâm."

 Đại vương liền nghe pháp xong, vợ con, quyến thuộc đều vui mừng.

 Bảy mươi sáu nghìn ức người cùng nhau đều phát tâm bồ-đề vô thượng.

 Ai cũng nói: "Chúng tôi đã phát đạo tâm, thề cứu độ tất cả chúng sinh.

 Chúng tôi trải qua tu hành vì chúng sinh, thành Chánh giác (giác ngộ chân chính, thành Phật) rồi sẽ cứu thoát họ."

 Bấy giờ vua Công Đức Trang Nghiêm nghe Phật nói những bài kệ như thế, lại thấy phép thần biến, càng thêm vững chắc tâm bồ-đề. Vua cúi đầu lễ chân Phật thưa: "Kính xin Thế Tôn cùng đại chúng Bồ-tát, đệ tử nhận lời con thỉnh mời trong tám vạn bốn nghìn năm, để con dâng áo quần, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men, lo đủ mọi thứ cần dùng."

 Bấy giờ Thế Tôn cùng đại chúng vì thương vua nên nhận lời mời. Vua Công Đức Trang Nghiêm biết Phật đã nhận lời, vui mừng hớn hở, cúi đầu lễ chân Phật, đi quanh rồi lui về. Khi ấy hai vương tử Sư Tử, Sư Tử Tiến cùng hai vạn vương tử khác bỏ ngôi vị ở đời, cạo bỏ râu tóc, xuất gia tu đạo trong Phật pháp, siêng năng tinh tấn, vui cầu pháp lành. Sư Tử và Sư Tử Tiến xuất gia chưa lâu đã được năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại), vững chắc không thối lui. Đức Phật ấy biết hai người đã được thần thông thì gia thêm oai lực cho họ, để họ thường giảng nói pháp mầu cho chúng sinh.

 Hai vị tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ đủ giới) ấy liền đi khắp tam thiên đại thiên thế giới, từ nước này sang nước khác, từ tứ thiên hạ này sang tứ thiên hạ khác, làm Phật sự và thuyết pháp. Nhờ nhân duyên như thế, hai vị tỳ-kheo giáo hóa, cứu độ vô lượng a-tăng-kỳ chúng sinh, khiến họ vững chắc không thối lui đối với Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cầu thành Phật để cứu độ mọi người) vô thượng.

 Bấy giờ vua Công Đức Trang Nghiêm trong tám vạn bốn nghìn năm đem mọi thứ vui thích cúng dường Thế Tôn và đại chúng xong, cùng tất cả quần thần trước sau theo hầu, vì muốn nghe pháp mà đến chỗ Phật. Vua nghĩ: "Các con ta cạo râu tóc xuất gia tu đạo, thường nhận cúng dường mà tự mình không bố thí, lại cũng chưa thấy chúng được pháp gì hơn người. Chi bằng trở về nhà đem của cải bố thí, làm các công đức, như những căn lành ta đã gieo, há chẳng hơn sao?"

 Khi ấy Phổ Quang Minh Vương Như Lai biết tâm vua Công Đức Trang Nghiêm, bảo Bồ-tát Sư Tử Tiến: "Thiện nam tử! Hãy hiện thần lực công đức tự tại của ông, phép biến hóa của bậc đại Bồ-tát, để đại chúng này đều được thấy nghe, xoay chuyển tâm tà của vua ấy cho được chánh kiến (cái thấy đúng), và để hàng phục các ma và ngoại đạo (những người theo giáo phái ngoài Phật giáo)."

 Bồ-tát Sư Tử Tiến liền nhập định (trạng thái tâm lắng yên, tập trung sâu), rồi hiện những tướng như sau: khiến tam thiên đại thiên thế giới rung động theo sáu cách; trên hư không mưa xuống các vật quý, như các thứ hoa, hương, hương bột, hương xoa, lọng lụa, cờ phướn; trổi các thứ nhạc trời; món ngon, đồ uống, chuỗi ngọc anh lạc, áo quần, đủ loại châu báu đều từ trên không rơi xuống lả tả. Mưa báu như thế đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới. Chúng sinh được điều chưa từng có, ai cũng rất vui mừng. Lúc ấy, từ các thần đất, chư thiên cho đến cõi trời A-ca-nị-tra (tầng trời cao nhất của cõi Sắc) đều vui mừng hớn hở, cất tiếng nói: "Vị đại Bồ-tát này có thể gọi là Hư Không Tạng. Vì sao? Vì từ trong hư không có thể mưa xuống vô lượng châu báu, làm cho tất cả đều đầy đủ." Bấy giờ Thế Tôn liền ấn chứng (xác nhận là đúng) lời ấy, đặt tên là Hư Không Tạng.

 Khi ấy vua Công Đức Trang Nghiêm thấy Sư Tử Tiến làm vô lượng phép thần biến như thế, lòng trong sáng, vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có, bỏ tâm kiêu mạn, chắp tay hướng về Phật thưa: "Thật hiếm có, thưa Thế Tôn! Công đức, trí tuệ của Bồ-tát có thể được như thế, tự nhiên mưa xuống vô lượng châu báu, làm đầy đủ tất cả mà không bao giờ cạn. Thưa Thế Tôn, người tại gia bố thí thì lợi ích chẳng bao nhiêu; người xuất gia dùng sức thần thông mà bố thí thì không có bờ bến. Người tại gia bố thí không làm vừa ý người nhận, tuy cho mà vẫn tiếc, lấy làm khổ não. Người xuất gia bố thí thì làm vừa ý người nhận, lại không tiếc, không sinh khổ não."

 Bấy giờ vua Công Đức Trang Nghiêm liền nhường ngôi cho con là Cát Ý, với lòng tin chân thật, cạo bỏ râu tóc, xuất gia tu đạo trong Phật pháp. Xuất gia rồi, vì muốn tăng trưởng pháp lành nên thường siêng năng tinh tấn. Xuất gia chưa lâu đã tu được bốn thiền (bốn bậc thiền định từ thấp đến cao), bốn tâm vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ — ban vui, bi — cứu khổ, hỷ — vui theo niềm vui của người, xả — buông bỏ, bình đẳng) và năm thần thông. Khi ấy vua Cát Ý dùng chánh pháp cai trị, trong nước không ai oán hận, tinh tấn không ngừng cúng dường Thế Tôn.

 Phật lại bảo Bồ-tát Tốc Biện: "Thiện nam tử! Vua Công Đức Trang Nghiêm thuở ấy đâu phải người nào khác, chớ nghĩ như vậy; đó chính là Câu-lưu-tôn Như Lai (vị Phật đầu tiên trong Hiền kiếp hiện nay). Bồ-tát Sư Tử thuở ấy chính là thân ta. Bồ-tát Sư Tử Tiến thuở ấy chính là Bồ-tát Hư Không Tạng. Thiện nam tử! Bồ-tát Hư Không Tạng chính vào lúc ấy lần đầu tiên từ trong hư không mưa xuống vô lượng châu báu; vì nhân duyên ấy mà thường được gọi là Hư Không Tạng. Thiện nam tử! Vương tử Cát Ý thuở ấy nay là Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp ở thế giới này). Hai vạn vương tử xuất gia trong Phật pháp của Đức Phật ấy thuở xưa, nay chính là những vị cùng Bồ-tát Hư Không Tạng đến hội này nghe pháp. Những người đã xuất gia trước đó trong Phật pháp của Đức Phật ấy, các quyến thuộc trong ngoài của vua và những chúng sinh được các vương tử giáo hóa, nay đang ở khắp mười phương tu hạnh Bồ-tát. Vì thế, Bồ-tát Tốc Biện, nên thường giữ giới thanh tịnh để tăng trưởng bản nguyện (lời nguyện gốc lúc mới phát tâm). Nhờ giữ giới thanh tịnh mà tăng trưởng bản nguyện, nên muốn làm gì cũng đều thành tựu được."

 Bấy giờ trong chúng có các vị Bồ-tát khát khao muốn thấy sức thần biến của Hư Không Tạng, muốn biết tướng của Hư Không Tạng ra sao.

 Thế Tôn biết điều tâm đại chúng đang nghĩ, liền bảo Bồ-tát Hư Không Tạng: "Thiện nam tử! Hãy hiện thần biến, tướng Hư Không Tạng của ông." Bồ-tát Hư Không Tạng liền nhập tam-muội (trạng thái thiền định tâm chuyên nhất, an trụ sâu) tên là Xứng Nhất Thiết Chúng Sinh Ý (Vừa ý tất cả chúng sinh). Nhập rồi, nhờ sức tam-muội ấy, trên hư không phía trên giảng đường Diệu Bảo Trang Nghiêm trong tam thiên đại thiên thế giới này mưa xuống các vật quý, theo chỗ chúng sinh muốn mà cho đủ cả: ai cần hoa thì mưa hoa; cần tràng hoa, cần hương, cần hương bột, cần hương xoa, cần lọng lụa, cờ phướn, cần các thứ âm nhạc, cần đồ trang sức thân như chuỗi ngọc, áo quần, cần món ngon đồ uống, cần xe cộ và người hầu theo, cần vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, mã não, ngọc trai, san hô — mưa xuống đủ các thứ châu báu như thế, tùy ý mà cho.

 Ai cần Pháp, muốn Pháp, ưa Pháp thì trong hư không theo chỗ họ thích nghe mà phát ra tiếng giảng các pháp, làm vui tai họ. Đó là: Khế kinh (lời Phật giảng bằng văn xuôi), Âm hợp kệ kinh (phần thơ lặp lại ý văn xuôi), Thọ ký kinh (lời Phật báo trước việc ai sẽ thành Phật), Kệ kinh (bài thơ đứng riêng), Kết khả kinh (?) (lời Phật tự nói không đợi ai hỏi), Nhân duyên kinh (chuyện kể duyên do Phật nói pháp), Song cú kinh (?) (lời nói theo từng cặp câu), Bản sinh kinh (chuyện các đời trước của Phật), Thắng xứ kinh (?), Phương đẳng kinh (kinh Đại thừa nói nghĩa rộng lớn), Vị tằng hữu kinh (chuyện thần biến chưa từng có), Đại giáo sắc pháp (phần luận giải, bàn bạc giáo nghĩa). Ai cần những kinh như thế thì đều phát ra để đáp ứng.

 Ai cần ví dụ, ai cần tiếng biến hóa như tiếng của các loài na-la (?) (loài thần có tài ca hát), ai cần tiếng nói khéo léo, ai cần các thứ tiếng xen lẫn, ai cần tiếng rất sâu xa, ai cần tiếng phương tiện cạn dễ hiểu — ai cần những tiếng như thế thì đều phát ra để đáp ứng. Ai cần được độ bằng Thanh văn thừa (con đường của người nghe tiếng Phật dạy mà tu để tự giải thoát) thì phát ra tiếng pháp Tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự hết khổ và con đường dẫn đến hết khổ). Ai cần được độ bằng Duyên giác thừa (con đường của người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ) thì phát ra tiếng pháp Mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau tạo nên vòng sinh tử) sâu xa. Ai cần được độ bằng Đại thừa thì phát ra tiếng pháp sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa đến bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) và pháp bất thoái chuyển (không thối lui). Lại trong hư không phát ra những bài kệ mầu nhiệm rằng:

 "Nói về tánh (bản chất) của các pháp, giống như hư không; nay nói pháp môn ấy,

 Mọi người hãy lắng nghe. Như hư không không có cao, cũng không có thấp;

 Vì không cao thấp, cũng không có thể tánh (thực chất riêng). Như hư không không sinh,

 Cũng không diệt; vì không sinh diệt, nên tánh không hư hoại.

 Như hư không không tăng, cũng không giảm; vì không tăng giảm,

 Nên đồng với tướng các pháp. Như hư không không sáng, cũng không tối;

 Vì không sáng tối, tánh tâm cũng vậy. Như mặt trời chiếu hư không,

 Hư không cũng không vui; không chiếu cũng không buồn; người trí học theo như thế.

 Như mưa giáo mác, tên bắn, chẳng làm hư không bị thương; người tu tập tánh không

 Cũng không thể bị tổn thương. Như hư không được nước thấm, chẳng có vui mừng;

 Người trí được khen, được lợi, cũng chẳng vui mừng. Như hư không bị chê hay được khen

 Đều không phân biệt; người trí bị chê hay được khen cũng lại như thế.

 Như đất lớn rung chuyển, hư không rốt cuộc không động; người trí không nương tựa vào đâu,

 Không lay động trước pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp). Như đống than lớn khô (?) chẳng đốt được hư không;

 Người biết rõ phiền não thì không bị phiền não thiêu đốt. Như hư không thường còn,

 Không hư hoại; các pháp cũng vậy, thường trụ nơi pháp giới (toàn thể thực tại).

 Ví như hư không dung chứa mọi hình sắc; pháp giới cũng vậy,

 Dung chứa mọi pháp. Như hư không chẳng phải hình sắc, tướng không thể thấy;

 Tánh tâm cũng thế, giống hư không, không có tướng. Hư không chỉ là tên gọi tạm,

 Không có hình dáng; tâm, ý, thức cũng vậy, cũng chỉ nói bằng tên gọi tạm.

 Như hư không không có giới hạn, rốt cuộc không thể nắm bắt; trí của bậc đại nhân cũng vậy,

 Ngang bằng với hư không. Như chim bay trên không, chẳng để lại dấu chân;

 Người tu hạnh bồ-đề cũng vậy, việc tu không thể thấy. Thân đã diệt trong quá khứ

 Giống như hư không; các ấm hiện tại cũng đồng tướng hư không;

 Tứ đại cũng vậy, giống như hư không. Như sau ba tai kiếp (ba đại nạn lửa, nước, gió hủy diệt thế giới cuối mỗi đại kiếp),

 Không còn những tướng khác biệt. Tất cả chúng sinh không thể lấp đầy hư không;

 Phàm phu cũng thế, với năm dục chẳng bao giờ đầy. Nếu có trí của bậc thánh,

 Biết hết mọi pháp, thì người ấy đã đủ, không còn mong cầu, lìa dâm dục và tham đắm.

 Như hư không rộng lớn, không có bờ mé; Phật pháp cũng vậy,

 Không có bờ bến. Biết được tánh các pháp, đó là Phật pháp.

 Người ấy không bám vào vật, cũng không bỏ vật; biết vật chẳng phải vật,

 Trụ nơi thật tế (chân lý tột cùng); đối với vật và chẳng phải vật, không thấy là hai.

 Dùng tiếng nói để làm rõ cái không, nhưng tánh không chẳng phải là tiếng; không có âm thanh,

 Đó gọi là không. Phật tuy nói về không, rốt cuộc chẳng nói gì cả;

 Tánh không khó nói ra, vì thế gọi là không. Như ảo thuật, như biến hóa, như mộng,

 Như ảo ảnh nắng trên đồng, như bóng, như tiếng vang; chư Phật nói pháp đều như vậy.

 Để dẫn dắt chúng sinh mới nói những ví dụ như thế; còn nghĩa chân thật trong sạch

 Thì không có ví dụ nào nữa. Các pháp không có tướng, chỉ mượn tướng để nói;

 Tướng và không tướng, trong pháp tánh đều không có. Lấy tướng không làm tướng,

 Mà không cũng chẳng có tướng; thể nhận được tướng này, đó là Bồ-tát.

 Không vướng, không ngại, không hý luận (bàn suông vô ích), không lay động, không đầu, không cuối,

 Đó là Bồ-tát. Không lìa chúng sinh, mà chẳng ở trong số chúng sinh,

 Như tánh của chúng sinh, đó là Bồ-tát. Ví như nhà ảo thuật

 Giết những người do ảo thuật tạo ra, thật chẳng có ai chết; những người được độ cũng vậy.

 Ảo thuật và chúng sinh, Nê-hoàn (Niết-bàn, cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) và Phật pháp — biết đều cùng một tánh,

 Không tánh, không tướng. Bậc Đại sĩ này được kho tàng không vô lậu (không còn rò rỉ phiền não),

 Làm đầy đủ tất cả mà không thể cạn hết. Xưa đã gieo trồng nhiều công đức,

 Nên được kho tàng này; chẳng cần cất chứa mà vẫn làm được như thế.

 Ai biết được các pháp đều do nhân duyên sinh ra, thì kho tàng ấy không cùng tận,

 Không thể nghĩ bàn. Đấng Đại Tiên cứu đời (chỉ Phật) nói có bốn điều vô tận:

 Hư không, đạo tâm, chúng sinh và hạnh của Phật. Nếu của cải là báu vật

 Thì có thể cất chứa; chẳng phải báu, không có báu, vì thế mà vô tận.

 Pháp không rốt ráo, đã hết mà không hết; vô tận mà chẳng tận,

 Đó gọi là vô tận. Ai biết pháp môn này thì gần với bồ-đề;

 Vì an trụ nơi pháp môn này nên mau thành bồ-đề."

 Nhờ thần lực của Bồ-tát Hư Không Tạng, trên hư không mưa xuống pháp mầu và của cải như thế, khiến tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới được niềm vui vô lượng không thể nghĩ bàn, điều mong ước đều đầy đủ. Chúng sinh bệnh khổ được thuốc mà khỏi bệnh. Chúng sinh côi cút nghèo khó được vô lượng châu báu. Chúng sinh bị giam cầm được mở trói, thoát ra. Người các căn không đủ đều được đầy đủ. Người sắp bị hành hình thì trên không mưa xuống những người hóa hiện chịu thay. Người thân yêu xa cách lâu ngày đều được vui vầy gặp lại. Chúng sinh bị lo âu dày vò đều hết lo âu. Chúng sinh đọa trong ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) được ánh sáng chạm vào thân, dứt hết mọi khổ, thân tâm vui sướng.

 Bấy giờ chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới này ai nấy ăn uống, vui chơi, năm dục đầy đủ, cùng nhau vui sướng; có người bố thí, làm các công đức. Tất cả chúng sinh được những niềm vui như thế, đều nói: "Lại có bậc Đại sĩ này ban được niềm vui ở đời. Vì Bồ-tát Hư Không Tạng ra đời nên ban được cam lộ (nước ngọt bất tử, ví cho giáo pháp và niềm vui nhiệm mầu) cho thế gian, lại thường siêng năng ban vui cho tất cả chúng sinh mà không mệt mỏi."

 Bồ-tát Hư Không Tạng hiện thần biến như thế, làm vui lòng tất cả chúng sinh, bày rõ thần lực của Bồ-tát; nhờ dùng tài thí và pháp thí mà nhiếp phục chúng sinh, nên khiến vô lượng a-tăng-kỳ chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khiến vô lượng Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn (trí hiểu thấu và an nhận rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Lại khiến vô lượng a-tăng-kỳ, nhiều không thể nói, không thể nói hết các Bồ-tát phát khởi siêng năng tinh tấn, nhờ vậy thành tựu các pháp môn tam-muội, các pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp), được pháp môn thần thông du hí.

 Bấy giờ Bồ-tát Sinh Nghi nghĩ: "Điều này không thể nghĩ bàn, chưa từng có! Bồ-tát Hư Không Tạng chỉ ở thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang ở) mà hiện các thứ thần túc, hay ở các thế giới phương khác cũng hiện các thứ thần túc?" Bồ-tát Hư Không Tạng biết điều Bồ-tát Sinh Nghi đang nghĩ, liền phóng ánh sáng từ thân, nhờ sức ánh sáng ấy chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới chư Phật ở mười phương. Bấy giờ Bồ-tát Sinh Nghi và các Bồ-tát khác đều thấy Hư Không Tạng dùng sức thần biến, ở vô lượng vô biên không thể nghĩ bàn thế giới chư Phật mười phương, ứng hiện giáo hóa chúng sinh y như ở thế giới Ta-bà này, không khác gì cả. Đó là điều mà tất cả Thanh văn và Bích-chi-phật (người tự giác ngộ một mình, không nhờ thầy dạy, không đi giáo hóa) không làm được.

 Bồ-tát Sinh Nghi thấy thần biến như thế rồi, lưới nghi liền tan, chắp tay lễ Bồ-tát Hư Không Tạng mà nói: "Thật hiếm có, bậc Đại sĩ! Ngài có thể đặt kho tàng vô tận này trong hư không, mưa khắp làm đầy đủ vô lượng thế giới mà vẫn không cạn. Đại sĩ đặt kho tàng này trong hư không đã bao lâu rồi?" Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Từ khi tôi phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề đến nay, kho tàng này luôn ở trong hư không." Bồ-tát Sinh Nghi lại hỏi: "Đại sĩ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề đến nay đã bao lâu?" Hư Không Tạng đáp: "Thế Tôn biết rõ, ông nên hỏi Ngài."

 Bồ-tát Sinh Nghi liền thưa Phật: "Thưa Thế Tôn, Bồ-tát Hư Không Tạng phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề đến nay đã trải bao lâu? Kính xin Ngài nói ra để trừ mối nghi cho chúng con." Phật bảo Bồ-tát Sinh Nghi: "Thiện nam tử! Việc này lâu xa, rất sâu, khó biết. Nếu nói ra sẽ khiến trời và người đều sinh nghi ngờ, không tin lời Phật; vì không tin nên mắc tội vô lượng." Bồ-tát Sinh Nghi lại thưa: "Thưa Thế Tôn, kính xin Ngài nói. Những ai đã gieo căn lành từ lâu ắt sẽ tin nhận."

 Phật bảo Bồ-tát Sinh Nghi: "Thiện nam tử! Ông đã ân cần muốn nghe, lẽ nào ta không nói. Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ. Ta sẽ phân tích giảng giải cho ông, để những người có căn lành vững chắc, đã gieo cội công đức từ lâu được vui mừng. Thiện nam tử! Ví như lấy số sông Hằng nhiều bằng số cát của một sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ, cát sông Hằng dùng để ví số nhiều vô kể), rồi lấy mỗi hạt cát trong tất cả những sông Hằng ấy làm một cõi Phật, đem ngần ấy cõi Phật nghiền hết thành vi trần (bụi cực nhỏ), dồn vào một chỗ. Có một người sống rất lâu, cứ một trăm kiếp mới lấy ra một hạt bụi trong đống bụi ấy, cho đến khi lấy hết. Muốn biết số kiếp từ khi Bồ-tát Hư Không Tạng phát tâm đến nay, thì còn nhiều hơn số ấy, không phải phép đếm biết được. Thiện nam tử! Hãy lấy ví dụ này để biết Hư Không Tạng phát tâm lâu xa đến mức nào.

 Thiện nam tử! Thuở quá khứ, trải qua số kiếp như sau: lấy số sông Hằng nhiều bằng số cát một sông Hằng, mỗi hạt cát làm một cõi Phật, nghiền ngần ấy cõi Phật thành vi trần, rồi lại qua thêm trăm nghìn vạn kiếp số ấy nữa. Khi ấy có Phật hiệu là Tịnh Nhất Thiết Nguyện Oai Đức Thắng Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Thế giới ấy tên là Hiện Vô Lượng Chư Phật Sát Độ (Hiện ra vô lượng cõi Phật), kiếp ấy tên là Chúng Bảo Trang Nghiêm.

 Vì sao thế giới ấy tên là Hiện Vô Lượng Chư Phật Sát Độ? Thiện nam tử! Vì cõi ấy chân thật trong sạch nên hiện ra được các cõi Phật trong mười phương, ví như vầng trăng sáng không bị che khuất hiện bóng trong nước trong. Thiện nam tử! Vì nhân duyên ấy, vô lượng a-tăng-kỳ cõi Phật ở mười phương, cùng các Đức Phật ở đó, tòa sư tử (tòa ngồi của Phật) và việc làm của chúng sinh, đều hiện ra trong cõi ấy. Vì thế thế giới ấy tên là Hiện Vô Lượng Sát Độ.

 Thế giới ấy lớn bằng trăm ức tam thiên đại thiên thế giới, rộng lớn, trang nghiêm trong sạch, giàu vui, yên ổn, trời người đông đúc. Đất bằng như lòng bàn tay, không có gò đống, mô đất, không có thứ dơ bẩn xấu xa. Có nhiều châu báu xen lẫn tạo thành, đẹp đẽ đáng ưa. Treo các thứ lụa màu, cờ phướn, lọng hoa trang hoàng; đốt chiên-đàn (gỗ thơm quý), trầm thủy và các thứ hương thơm mầu nhiệm; căng vải kiếp-ba-dục (vải bông mịn) nhiều màu ở bên trên; rải hoa đẹp bằng các thứ báu trên mặt đất. Khắp mọi nơi mọc lên cây hoa báu, cây ăn quả, cây áo, cây chuỗi ngọc, cây kỹ nhạc, cây đồ báu, cây hương, cây đèn, cây thuốc... trang hoàng khắp nơi. Tám con đường làm ranh giới thẳng ngay rõ ràng, trang hoàng bằng chuỗi ngọc trai và lưới báu, người xem không chán.

 Trong thế giới ấy không cần ánh sáng mặt trời, mặt trăng, mà nhờ các cây đèn và cây ma-ni (ngọc quý tự phát sáng) chiếu sáng, không có ngày đêm, chỉ nhờ hoa báu nở hay khép mà biết thời giờ. Chúng sinh trong thế giới ấy không có ai mù, chột, gù lưng, què quặt, lùn, thọt, hình thể không đủ, mặt mày xấu xí, mặt nhơ, mắt lé — không có những chúng sinh xấu xí như thế. Tất cả chúng sinh đều thành tựu ba mươi hai tướng (ba mươi hai tướng tốt đặc biệt trên thân của bậc vĩ nhân) trang nghiêm thân thể. Thế giới ấy không có cả tên gọi của ba đường ác, tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật nghe pháp) và các điều ác, cũng không nghe tiếng của ngoại đạo và những học thuyết khác. Chúng sinh trong thế giới ấy đều chắc chắn sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cũng không có tên Thanh văn, Bích-chi-phật. Đức Phật ấy chỉ thuần nói giáo pháp Bồ-tát thừa. Thế giới ấy không có người nữ, cũng không có việc mang thai sinh đẻ; tất cả chúng sinh đều ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân gác lên hai đùi) tự nhiên hóa sinh. Không có tên gọi già, bệnh; sống hết tuổi thọ, khi mất thì sinh sang các cõi Phật thanh tịnh khác, hoặc sinh lại cõi cũ. Thiện nam tử! Cõi ấy thành tựu vô lượng vô biên công đức không thể nghĩ bàn như thế. Dù ta nói trong một kiếp hay gần một kiếp, cũng không nói hết được công đức cõi ấy.

 Thiện nam tử! Bấy giờ trong cõi Hiện Vô Lượng Chư Phật Sát Độ có một vị Chuyển luân thánh vương tên là Chúng Thiên Quán Đảnh, cai quản tam thiên đại thiên thế giới. Vua đã gieo cội công đức ở chỗ các Đức Phật từ lâu, căn cơ lanh lợi, trí tuệ mạnh mẽ, thành tựu oai đức. Thánh vương Quán Đảnh có ba vạn sáu nghìn người con, đều hóa sinh trong hoa sen, đều đã gieo căn lành từ lâu ở chỗ các Đức Phật quá khứ.

 Bấy giờ Tịnh Nhất Thiết Nguyện Oai Đức Thắng Vương Như Lai cùng đại chúng trời, người cung kính vây quanh, đi đến nơi ở của thánh vương Chúng Thiên Quán Đảnh. Chúng Bồ-tát vô lượng vô số, các nhà tính toán và học trò của họ đều không đếm biết được. Đức Phật ấy thọ trăm nghìn kiếp, mỗi kiếp dài ngắn như Hiền kiếp này (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời). Chúng sinh ở thế giới ấy trải qua ngần ấy kiếp mà tưởng như một kiếp.

 Bấy giờ thánh vương Chúng Thiên Quán Đảnh thỉnh Tịnh Nhất Thiết Nguyện Oai Đức Thắng Vương Như Lai cùng chúng Bồ-tát tăng trong bốn mươi trung kiếp, mỗi trung kiếp dài ngắn như trung kiếp ở đây, cúng dường vừa ý bằng món ngon đồ uống, áo quần, giường nằm, phòng nhà, lầu đài, vườn rừng, ao tắm — đủ mọi thứ cần dùng như thế để cúng dường. Thánh vương Chúng Thiên Quán Đảnh vì cúng dường Phật mà trang hoàng cả một tiểu thiên thế giới (một nghìn thế giới nhỏ) làm một giảng đường đẹp đẽ. Mặt đất toàn trang hoàng bằng ngọc lưu ly, tường bao quanh do các thứ báu hợp thành. Lấy chiên-đàn đỏ và chiên-đàn ưu-đà-la-bà-la (một loại chiên-đàn quý) làm cột, lấy ngọc xa cừ làm đấu củng (phần gỗ kê đỡ giữa đầu cột và xà), xen lẫn trong giảng đường. Giảng đường được trang hoàng bằng những thứ như thế, rất đáng ưa thích. Thế Tôn sau bữa trưa xuất khỏi tam-muội, ở trong giảng đường ấy giảng pháp mầu cho đại chúng.

 Vua lại trang hoàng một giảng đường khác lớn bằng một tứ thiên hạ, để Như Lai và chúng Bồ-tát tăng thọ trai ở đó. Châu báu dùng để trả tiền đồ ăn mỗi ngày chất cao như núi lớn (?). Thiện nam tử! Bấy giờ Chuyển luân thánh vương Chúng Thiên Quán Đảnh suốt bốn mươi trung kiếp luôn chuyên một lòng, chưa từng buông lung, không làm việc gì khác, thường đem mọi thứ vui thích cúng dường Như Lai và chúng Bồ-tát tăng. Những công đức làm được trong suốt thời gian ấy, vua cũng không phát nguyện mong cầu điều gì. Qua bốn mươi trung kiếp, vào ngày cuối cùng, vua đem ba y (ba tấm áo của người xuất gia) vô giá dâng lên Như Lai và các Bồ-tát tăng, mỗi vị một tấm áo. Đúng ngày hôm ấy, Thế Tôn sau bữa trưa giảng rộng pháp mầu cho đại chúng. Khi ấy thánh vương Chúng Thiên Quán Đảnh có người hầu vây quanh, vì muốn nghe pháp mà đến chỗ Phật.

 Bấy giờ Thế Tôn biết công đức của thánh vương ấy thuần hậu, có thể đảm đương đại sự. Khi ấy Thế Tôn cùng Chuyển luân thánh vương Chúng Thiên Quán Đảnh và đại chúng suốt bảy ngày bảy đêm không hề nghĩ đến ăn uống. Thế Tôn ngồi trên tòa sư tử, thân không nghiêng động, giảng một kinh Đại thừa tên là Nhiếp Bồ-tát Tịnh Hạnh Bất Thoái Chuyển Luân Phương Tiện. Thế Tôn nói pháp ấy là để mọi người thọ trì trọn vẹn, không quên mất. Thánh vương Quán Đảnh trong bảy ngày bảy đêm tâm không tán loạn, nghe pháp từ Phật vui mừng hớn hở, lòng hân hoan, từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lễ chân Phật, đi quanh bên phải bảy vòng. Đi quanh bảy vòng xong, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật, với lòng thâm sâu chí thành, phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, rồi nói kệ rằng:

 "Tôi phát tâm vô thượng, mời gọi các loài chúng sinh:

 Ai không người cứu, tôi làm người cứu; đời tăm tối, tôi mở ánh sáng lớn.

 Chẳng phải chỉ vì tu một pháp, chẳng phải chỉ để cúng dường một Đức Phật,

 Chẳng phải chỉ vì một chúng sinh, mà nguyện độ hết không sót một ai.

 Những ai bị khổ sinh, già, bệnh, chết và mọi phiền não bức bách,

 Tất cả chớ lo sợ, tôi thề nhất định sẽ cứu độ.

 Những ai bị tham, sân, si, mạn che lấp, lạc đường mà làm các điều ác,

 Tôi sẽ dứt hẳn nghiệp tà ác của họ, dẫn đến thành không sợ hãi (Niết-bàn).

 Chúng sinh đọa trong ba đường ác, ở chốn khó khăn chịu đủ thứ khổ,

 Hãy vững chí, chớ lo sợ; tôi ra đời để ban sự không sợ hãi.

 Những ai bị vô minh ngu tối che mắt, không biết cửa giải thoát,

 Tôi sẽ thắp đuốc Pháp cho họ, được sáng mà đến Niết-bàn.

 Những ai bị bốn dòng nước (bốn thứ phiền não lớn cuốn trôi con người: tham dục, chấp có, tà kiến, vô minh) cuốn trôi, chìm đắm không tìm được bờ,

 Tôi sẽ đóng thuyền Pháp thù thắng, cho họ vượt qua các dòng sinh tử.

 Những ai ở trong nạn đói sinh tử, đã ăn hết phước lành ngọt ngào trước kia,

 Tôi sẽ làm người dẫn đường, đưa họ đến chốn an vui."

 Phật bảo Bồ-tát Sinh Nghi: "Thiện nam tử! Khi thánh vương Quán Đảnh nói kệ ấy xong, thế giới của Đức Phật ấy liền rung động theo sáu cách, ánh sáng chiếu khắp. Thánh vương phát đạo tâm rồi liền được tam-muội của Bồ-tát tên là Bất Thoái Bồ-đề Tâm (Tâm bồ-đề không thối lui). Nhờ sức tam-muội ấy, vua thường được thấy chư Phật không bị ngăn ngại, cho đến trong giấc mộng mọi phiền não cũng không làm hại được. Từ đó về sau, tâm vua không đi cùng sự ghen ghét, không đi cùng sự phạm giới, không đi cùng sự giận dữ, không đi cùng sự lười biếng, không đi cùng sự tán loạn, cũng không đi cùng sự ngu si. Thánh vương Quán Đảnh ấy suốt đời thường hầu hạ bên Thế Tôn để được nghe pháp, lại thường giáo hóa ba vạn sáu nghìn người con phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cũng giáo hóa vô lượng vô biên chúng sinh khác phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Thiện nam tử! Chuyển luân thánh vương Chúng Thiên Quán Đảnh thuở ấy đâu phải người nào khác, chớ nghĩ như vậy; đó chính là Bồ-tát Hư Không Tạng hiện nay. Các vương tử và đại chúng được vua dạy phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thuở ấy, nay ta thấy chính là các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (đại Bồ-tát) có sức lớn, tinh tấn lớn, trí tuệ lớn đang nghe pháp trong hội này.

 Thiện nam tử! Bồ-tát Hư Không Tạng từ khi phát tâm đến nay đã trải vô lượng a-tăng-kỳ kiếp như thế tu hạnh Bồ-tát. Bồ-tát Hư Không Tạng từ khi phát tâm đến nay chưa từng mất tâm bồ-đề, chưa từng sinh từ bào thai, thường gặp chư Phật, nghe pháp, cúng dường chúng tăng, ở chỗ chư Phật thọ trì chánh pháp, lấy nhiếp pháp (gom giữ giáo pháp) làm đầu, chưa từng mất chánh niệm, khéo phân biệt, thành tựu hạnh tu khắp mọi mặt. Vừa phát tâm đã được Sơ địa (bậc thứ nhất trong mười bậc tu chứng của Bồ-tát) của Bồ-tát, rất sâu, khó hiểu; hay làm các việc bố thí, thành tựu đại bi, không còn hý luận, không biết mệt chán, phát khởi siêng năng tinh tấn, học mọi môn luận, biết mọi pháp thế gian, thành tựu lòng hổ thẹn (biết xấu hổ khi làm sai), được sức nhớ nghĩ vững chắc.

 Bồ-tát này trụ ở Sơ địa trải qua vô lượng a-tăng-kỳ, không thể cân, không thể lường, không thể nghĩ bàn, không thể nói, không thể nói hết các kiếp, tu Đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đưa đến bờ giải thoát) trong sạch, thuần nhất, đầy đủ; đối với chúng sinh thường thực hành đại từ, siêng tu nhiếp pháp, mọi ba-la-mật và các pháp trợ đạo (các pháp hỗ trợ cho việc tu đạo), thành tựu ý muốn, tinh tấn, không buông lung..., tất cả đều thuận theo Đàn ba-la-mật. Bồ-tát này trụ ở Sơ địa, thường siêng hầu hạ cúng dường chư Phật, siêng tìm phương tiện giáo hóa chúng sinh, làm trong sạch cõi Phật, trụ ở Sơ địa mà được ánh sáng trí tuệ vào mọi địa, nhưng không vượt quá Sơ địa. Sau đó mới thành tựu vô lượng công đức và trí tuệ làm tư lương (vốn liếng, hành trang cho đường tu), được sức Như Lai gia hộ và thần thông không thối lui, lìa mọi chướng ngại của các địa, rồi từ Sơ địa vào Đệ nhị địa của Bồ-tát. Trụ vô lượng a-tăng-kỳ kiếp làm trong sạch Nhị địa, tu Thi-la ba-la-mật (hạnh trì giới đưa đến bờ giải thoát), cho đến Thập địa (bậc thứ mười). Vì từng chúng sinh mà số kiếp trải qua cũng như vậy. Trong mỗi một địa trải qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp thành tựu hạnh Bồ-tát, vì chúng sinh mà hiện làm Phật sự, nhưng không bỏ hạnh của Bồ-tát. Thiện nam tử! Ít có Bồ-tát nào làm được hạnh tu siêng năng tinh tấn rất sâu, không thể nghĩ bàn, thù thắng, không tán loạn, thuần nhất chí thành như Bồ-tát Hư Không Tạng đã thành tựu."

 Bấy giờ Bồ-tát Sinh Nghi hỏi Bồ-tát Hư Không Tạng: "Thật hiếm có, thiện nam tử! Ngài có thể phát thệ nguyện lớn như thế, vì Đại thừa này mà ở lâu trong sinh tử không mệt mỏi sao?" Hư Không Tạng đáp: "Thiện nam tử! Đất lớn này chở các núi sông, vách đá, cây cối, rừng rậm, mọi loại cỏ thuốc, trăm thứ lúa mạ và các chúng sinh, có mệt mỏi chăng?" Đáp: "Không, thưa Đại sĩ." Hư Không Tạng nói: "Thiện nam tử! Tâm của các Bồ-tát cũng như đất lớn; vì thuần nhất chí thành đã thành tựu nên tu hạnh Bồ-tát không mệt mỏi, cũng lại như vậy."

 Hư Không Tạng lại nói: "Thiện nam tử! Như đất lớn này nằm trên nước, nước giữ đất không mệt mỏi. Tâm của các Bồ-tát cũng như nước lớn; nhờ sức đại bi nên giáo hóa chúng sinh không mệt mỏi, cũng lại như vậy." Hư Không Tạng lại nói: "Thiện nam tử! Như nước lớn này nằm trên gió, gió giữ nước không mệt mỏi. Tâm của các Bồ-tát cũng như gió lớn; nhờ sức đại phương tiện nên làm trong sạch thế giới Phật không mệt mỏi, cũng lại như vậy." Hư Không Tạng lại nói: "Thiện nam tử! Ví như gió lớn nằm trên hư không, không nương vào đâu, hư không giữ gió mà không ngăn ngại, không mệt mỏi. Tâm của các Bồ-tát cũng như gió và hư không; nhờ sức Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt thực tướng các pháp, đưa đến bờ giải thoát) nên gom góp mọi Phật pháp mà không biếng nhác, không bỏ dở, không mệt mỏi, cũng lại như vậy.

 Vì sao? Vì Bồ-tát biết tướng của mọi pháp, nên thành tựu được thể chất vô sinh: không có người làm, không có người nhận, vì nhân duyên hợp lại nên mới có việc làm; các pháp được làm ra cũng không có thật. Vì bản tế (khởi điểm gốc) là không, vì bản tế là lìa, nên thật không có gì thành tựu. Vì tự tánh là không nên không sinh, không diệt. Biết tánh và tướng của mọi pháp đều như như (đúng như thực, không đổi khác). Vì thế không thấy có pháp nào làm sinh mệt chán, cũng không thấy có người mệt chán. Vì sao? Vì Bồ-tát biết mọi pháp không hai, biết tánh sinh tử và tánh Niết-bàn ngang nhau, biết tánh Niết-bàn và tánh mọi pháp ngang nhau, biết tánh mọi pháp và không có tánh ngang nhau; nên cũng không cậy vào, không dính mắc. Biết mọi pháp ở thời quá khứ, thời vị lai đều không có tự tánh. Nhờ sức định, nhờ sức thệ nguyện, không rời khỏi định mà vẫn hiện được mọi việc làm."

 Bấy giờ Bồ-tát Sinh Nghi hỏi Bồ-tát Hư Không Tạng: "Kính xin Đại sĩ nói về hạnh nghiệp tam-muội của các Bồ-tát. Thế nào là tam-muội? Thế nào là người tu hạnh nghiệp tam-muội?" Bồ-tát Hư Không Tạng đáp Bồ-tát Sinh Nghi: "Thiện nam tử! Có tám vạn bốn nghìn loại pháp môn tam-muội; các pháp môn tam-muội này bao gồm hết mọi tam-muội khác. Thế nào là tám vạn bốn nghìn pháp môn tam-muội? Thiện nam tử!

 Bồ-tát có tam-muội tên là Bất Vong Bồ-đề Tâm (Không quên tâm bồ-đề), thành tựu được hạnh không tán loạn. Có tam-muội tên là Hàng Phục, làm cho tâm trong sạch thuần nhất. Có tam-muội tên là Bất Hiển Hạnh (Hạnh không phô bày), rốt ráo thành tựu việc làm không thối lui. Có tam-muội tên là Bất Y (Không nương tựa), tăng tiến thành tựu đến cùng. Có tam-muội tên là Vô Cấu (Không nhơ), thành tựu tâm trong trắng. Có tam-muội tên là Chiếu Diệu (Chiếu sáng), mở bày pháp lành. Có tam-muội tên là Chân Tịnh (Chân thật trong sạch), xoay chuyển mọi hành động của ma. Có tam-muội tên là Dũng Xuất (Vọt lên), không bao giờ bị các học thuyết ngoại đạo hàng phục. Có tam-muội tên là Xả Ly (Buông lìa), điều phục được mọi trói buộc phiền não. Có tam-muội tên là Hồi Phục (Xoay chuyển hàng phục), khiến tất cả vào đạo chân thật. Có tam-muội tên là Chuyển Tiến (Tiến lên), lìa được địa vị Thanh văn, Bích-chi-phật. Có tam-muội tên là Lạc Du (Vui dạo chơi), không chán sinh tử. Có tam-muội tên là Thú Hướng (Hướng tới), vì đi được từ địa này đến địa khác. Có tam-muội tên là Di Dịch (Vui vẻ), vì làm vui lòng đại chúng. Có tam-muội tên là Vô Ngại Quang (Ánh sáng không ngăn ngại), thành tựu tâm bình đẳng với mọi chúng sinh. Có tam-muội tên là Tri Sở Tác (Biết việc cần làm), vì thuận mọi việc làm mà không trái nghịch. Có tam-muội tên là Sư Tử Tướng (Tướng sư tử), thành tựu sự không sợ hãi giữa đại chúng. Có tam-muội tên là Tâm Dũng (Tâm dũng mãnh), hàng phục được bốn ma (bốn thứ phá hoại người tu: phiền não, năm uẩn, cái chết và thiên ma). Có tam-muội tên là Liên Hoa Trang Nghiêm (Hoa sen trang nghiêm), thành tựu sự không nhiễm pháp thế gian. Có tam-muội tên là Quang Trang Nghiêm (Ánh sáng trang nghiêm), chiếu khắp các thế giới Phật. Có tam-muội tên là Thanh Lương (Mát mẻ), vì dứt lìa ghét và thương. Có tam-muội tên là Tràng Tướng (Tướng cờ phướn), vì thành tựu ánh sáng của mọi Phật pháp. Có tam-muội tên là Cự Vương (Vua đuốc), thành tựu ánh sáng trí tuệ lớn. Có tam-muội tên là Nhật Quang (Ánh mặt trời), thành tựu việc trừ sạch bóng tối vô minh. Có tam-muội tên là Tập Đức (Gom công đức), thành tựu tài biện luận không cùng tận. Có tam-muội tên là Na-la-diên, thành tựu thân kim cương. Có tam-muội tên là Kiên Cố (Vững chắc), thành tựu tâm không lay động. Có tam-muội tên là Di-lâu Tràng (Cờ núi Tu-di), thành tựu tướng đỉnh đầu không ai thấy được (tướng vô kiến đảnh của Phật). Có tam-muội tên là Kiên Tự Tại (Vững chắc tự tại), thành tựu việc cứu độ theo bản nguyện. Có tam-muội tên là Kim Cương Sĩ (Lực sĩ kim cương), thành tựu các thần thông không thối lui. Có tam-muội tên là Kim Cương Tràng (Đạo tràng kim cương), thành tựu việc lên đạo tràng (nơi thành Phật). Có tam-muội tên là Dụ Như Kim Cương (Ví như kim cương), khéo soi thấu mọi pháp.

 Có tam-muội tên là Hạnh Vương (Vua của hạnh), quán sát được tâm và hành của mọi chúng sinh. Có tam-muội tên là Tuệ Vương (Vua trí tuệ), thành tựu trí thù thắng, biết căn cơ ai đã đầy đủ, ai chưa đầy đủ. Có tam-muội tên là Tùy Loại (Theo từng loại), thành tựu việc theo tánh chúng sinh mà nói pháp. Có tam-muội tên là Tu Nhất Thiết Chư Thân (Tu tất cả các thân), thành tựu Pháp thân (thân chân lý của Phật). Có tam-muội tên là Bất Huyễn (Không chớp mắt), thành tựu cái thấy không ngăn ngại, thấy các Như Lai. Có tam-muội tên là Vô Tránh (Không tranh cãi), phân biệt được mọi nhân duyên. Có tam-muội tên là Vô Cấu Luân (Bánh xe không nhơ), thành tựu việc chuyển bánh xe pháp mầu (giảng pháp). Có tam-muội tên là Điện Quang (Ánh chớp), giác ngộ nhân duyên các pháp. Có tam-muội tên là Thiện Phân Biệt (Khéo phân biệt), biết các cõi đều cùng một cõi. Có tam-muội tên là Trang Nghiêm Vương (Vua trang nghiêm), thành tựu các tướng tốt. Có tam-muội tên là Tùy Giải Vương (Vua hiểu theo), dùng một âm thanh đáp cho tất cả. Có tam-muội tên là Bất Phân Biệt Pháp Giới (Không phân biệt pháp giới), biết mọi tam-muội đều cùng một tam-muội. Có tam-muội tên là Kiên Cố, được không thối lui đối với tánh các pháp. Có tam-muội tên là Bất Khả Hoại (Không thể phá hoại), biết các pháp đồng với pháp tánh. Có tam-muội tên là Vô Chung (Không cuối), biết bản tế không phải là bờ mé. Có tam-muội tên là Vô Tác (Không tạo tác), thành tựu sự như như không đổi khác. Có tam-muội tên là Vô Động (Không lay động), biết các pháp bình đẳng như hư không. Có tam-muội tên là Tịnh Trụ (An trụ trong sạch), thành tựu các ba-la-mật. Có tam-muội tên là Thiện Nhiếp (Khéo thu phục), thành tựu bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với người). Có tam-muội tên là Đẳng Hạnh (Hạnh bình đẳng), thành tựu bốn phạm hạnh (tức bốn tâm vô lượng: từ, bi, hỷ, xả). Có tam-muội tên là Vô Ngại Quán (Quán sát không ngăn ngại), thành tựu các pháp trợ đạo. Có tam-muội tên là Hải Ấn (Ấn biển — tâm như mặt biển lặng in bóng mọi vật), ghi giữ trọn mọi điều chư Phật nói. Có tam-muội tên là Không, dứt mọi kiến chấp (những cái thấy sai lầm, cố chấp). Có tam-muội tên là Vô Tướng, dứt mọi giác quán (mọi tư duy phân biệt). Có tam-muội tên là Vô Nguyện (Không mong cầu), thành tựu trong sạch mọi lời nguyện. Có tam-muội tên là Quyết Liễu (Quyết định thấu rõ), thành tựu vô sinh pháp nhẫn. Có tam-muội tên là Bất Thoát (Không rơi rớt), thành tựu việc không quên pháp đã nghe. Có tam-muội tên là Vô Ế (Không che lấp), dùng lời nói khéo làm vui lòng chúng sinh. Có tam-muội tên là Đắc Phong (Được dồi dào), thành tựu bàn tay báu (bàn tay tuôn ra của báu vô tận). Có tam-muội tên là Pháp Vân (Mây pháp), mưa xuống mọi pháp môn. Có tam-muội tên là Bảo Trang Nghiêm (Báu trang nghiêm), thành tựu việc không dứt dòng giống thù thắng của Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng). Có tam-muội tên là Vô Tỷ (Không gì sánh), thành tựu việc làm của trí tuệ. Có tam-muội tên là Hư Không Môn (Cửa hư không), lìa mọi chướng ngại. Có tam-muội tên là Trí Ấn (Ấn trí tuệ), biết khắp mọi pháp.

 Có tam-muội tên là Kiến Hiện Tại Chư Phật (Thấy chư Phật hiện tại), thành tựu công đức của các Như Lai. Có tam-muội tên là Tuyển Trạch Tịch Tĩnh Như Ý (Chọn lựa vắng lặng như ý), thành tựu việc lìa bản tế. Có tam-muội tên là Phân Biệt Nhất Tướng Pháp Môn (Phân biệt pháp môn một tướng), thành tựu việc ở đời vị lai nói pháp môn một tướng. Có tam-muội tên là Liễu Tri Nhất Thiết Pháp Bình Đẳng Tánh (Biết rõ tánh bình đẳng của mọi pháp), thành tựu việc hiểu thấu mọi kinh sách. Có tam-muội tên là Tập Chư Công Đức (Gom các công đức), làm lợi ích, thấm nhuần mọi chúng sinh. Có tam-muội tên là Du Hí Thần Thông (Dạo chơi thần thông), thành tựu sự giải thoát không thể nghĩ bàn. Có tam-muội tên là Tự Giác (Tự giác ngộ), vào được kho tàng bí mật của Như Lai. Có tam-muội tên là Thủ-lăng-nghiêm (Kiện hành — tam-muội mạnh mẽ, vững chắc bậc nhất), ở trong các địa Bồ-tát cho đến thị hiện đại Niết-bàn. Có tam-muội tên là Biến Chí (Đến khắp), thành tựu việc hiện thân sinh ra khắp mọi nơi. Có tam-muội tên là Quán Đảnh Vương (Vua được rưới nước lên đầu — ví bậc được truyền ngôi), thành tựu trọn vẹn không sót hạnh Bồ-tát. Có tam-muội tên là Vô Thắng (Không ai hơn), thành tựu mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có). Có tam-muội tên là Vô Tận (Không cùng tận), thành tựu bốn vô sở úy (bốn điều Phật nói ra không hề sợ hãi, không ai bác được). Có tam-muội tên là Vô Đẳng (Không ai bằng), thành tựu các pháp bất cộng của Phật (những đức tính riêng chỉ Phật có, không chung với ai). Có tam-muội tên là Nguyện Vương (Vua của lời nguyện), thành tựu mọi pháp đã nghe, lợi mình lợi người, công sức không uổng phí. Có tam-muội tên là Thiện Nhập Vô Cấu Ấn (Khéo vào ấn không nhơ), ngay trước mắt giác ngộ mọi Phật pháp. Có tam-muội tên là Thiện Tri Giác (Khéo biết, khéo giác), thành tựu trí tát-bà-nhã (trí biết tất cả, trí của Phật) không sót gì. Có tam-muội tên là Tận Vô Biên (Đến tận vô biên), thành tựu trọn vẹn không sót việc nhận làm mọi Phật sự.

 Thiện nam tử! Đó là tám vạn bốn nghìn pháp môn tam-muội, lấy những tam-muội này làm đầu. Khi Bồ-tát ngồi nơi đạo tràng (chỗ ngồi thành Phật) liền được tám vạn bốn nghìn pháp môn tam-muội; mỗi một tam-muội lại có vô lượng a-tăng-kỳ trăm nghìn vạn ức tam-muội làm quyến thuộc. Thiện nam tử! Các tam-muội này biết được tám vạn bốn nghìn loại hạnh của chúng sinh, vì có thể hiển bày tám vạn bốn nghìn pháp uẩn (nhóm giáo pháp). Thiện nam tử! Đây là nói sơ lược về hạnh của các Bồ-tát và một phần nhỏ kho tàng Phật pháp; còn hạnh của các Bồ-tát thì vô lượng vô biên, kho tàng Phật pháp thì không thể nghĩ bàn."

 Khi Bồ-tát Hư Không Tạng nói pháp ấy, có một vạn sáu nghìn Bồ-tát được nhu thuận nhẫn (sự nhẫn chịu mềm mỏng, thuận theo chân lý, bậc trước vô sinh pháp nhẫn), vô lượng tam-muội hiện ra trước mắt; lại có tám vạn bốn nghìn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bấy giờ Thế Tôn khen Bồ-tát Hư Không Tạng: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử! Ông nói các pháp môn tam-muội này rất hay, khéo nói trí thù thắng của Như Lai, như chính ông tự thân chứng nghiệm và thực hành pháp này, không phải nhờ người khác mà được."

 Bấy giờ Bồ-tát Sinh Nghi chắp tay thưa với Hư Không Tạng: "Thật hiếm có, bậc Đại sĩ! Ngài có thể thành tựu công đức không thể nghĩ bàn như thế, không nghe từ người khác mà vào được chỗ hành của trí thù thắng của Như Lai. Tôi cũng mong muốn khiến tất cả chúng sinh được pháp không thể nghĩ bàn, chỗ hành của Như Lai này."

 Bấy giờ Đại đức Xá-lợi-phất (vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật Thích-ca) hỏi Bồ-tát Sinh Nghi: "Thiện nam tử! Ai đặt cho ông cái tên Sinh Nghi (Sinh lòng nghi) này?" Bồ-tát Sinh Nghi đáp Xá-lợi-phất: "Tâm bồ-đề đặt cho tôi cái tên Sinh Nghi này. Vì sao? Nếu không phát tâm bồ-đề thì đối với Phật pháp không bao giờ sinh nghi. Ai đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì đối với mọi Phật pháp đều sinh nghi vấn, vì muốn biết rõ ràng, thấu suốt mọi Phật pháp ngay trước mắt. Ví như vị thái tử trưởng của vua sát-lợi (dòng dõi vua chúa, chiến sĩ ở Ấn Độ) đã được làm lễ quán đảnh (lễ rưới nước lên đầu khi lên ngôi), có đủ tướng làm vua, sẽ làm chủ đất nước, nối ngôi sau cha; vì thế người con ấy thường hỏi han phép trị nước: 'Ta phải cai quản việc nước thế nào?' Thưa Đại đức Xá-lợi-phất, Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy. Người đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề một cách dứt khoát thì sau Như Lai cũng sẽ nối ngôi tôn quý của Pháp vương vô thượng, nên thường suy nghĩ, hỏi han những pháp tương ứng với trí Nhất thiết trí (trí biết tất cả): 'Chúng ta phải giữ gìn pháp của Pháp vương vô thượng thế nào?' Vì thế đối với mọi Phật pháp thường sinh nghi vấn. Thưa Đại đức Xá-lợi-phất, nên biết vì nhân duyên ấy, do tâm bồ-đề mà đặt ra tên Sinh Nghi này."

 Bồ-tát Sinh Nghi lại nói với Xá-lợi-phất: "Thưa Đại đức, từ xưa đến nay tôi không nhớ có lần nào gặp chư Phật, Bồ-tát và thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt mình trên đường tu) mà không hỏi về pháp mầu của chư Phật. Vì thế tên thật của tôi là Sinh Nghi."

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ mười sáu

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ mười bảy

 Tam tạng (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Đàm-vô-sấm, người Thiên Trúc (Ấn Độ), dịch vào đời Bắc Lương

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video