Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập (bộ kinh Đại thừa tập hợp các hội thuyết pháp lớn), phẩm Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại Vương, thứ hai, phần một
Bấy giờ Đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc được cả thế gian tôn kính") biết các Bồ-tát (người đã phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) đều đã nhóm họp đông đủ, liền nghĩ rằng: "Hôm nay những bậc trượng phu hiền thiện như thế này đều muốn biết nghĩa thật của các pháp, có thể gìn giữ kho pháp rất sâu của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc đã đến từ chân lý như thật"), muốn được nghe và thọ nhận pháp môn (cửa ngõ vào đạo, tức phương pháp tu) không ngăn ngại về hạnh của các Bồ-tát." Ngài liền phóng ánh sáng từ sợi lông trắng giữa hai chân mày, tên là Vô Sở Úy (không sợ hãi), đi vòng quanh đại chúng đủ bảy vòng rồi đi vào đỉnh đầu của Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại Vương. Bấy giờ Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại Vương nương sức thần thông của Phật, hóa ra một cái lọng báu rộng như ba nghìn đại thiên thế giới (một tập hợp gồm một tỷ thế giới nhỏ), trang nghiêm bằng bảy báu, che lên trên tòa báu của Như Lai, cúi đầu làm lễ, chắp tay quỳ thẳng, nói kệ (bài thơ tụng) khen Phật:
Như Lai được tự tại đối với các pháp, ánh sáng của Ngài phá được bóng tối thế gian;
Mắt Phật của Thế Tôn không vướng ngại, thấy được nghĩa chân thật của các pháp.
Đầy đủ vô lượng công đức (phúc lành và đức hạnh do tu tập mà có), không có thầy mà tự giác ngộ pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng);
Như Lai vì chúng sinh mà phóng ánh sáng, nay vào thân con là vì nhân duyên gì?
Những điều con vốn biết thì trí nhớ không rõ ràng, gốc rễ đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên) cũng như thế;
Ánh sáng này nay đến vào thân con, con liền biết rõ ràng các pháp giới.
Thân tâm được thanh tịnh lớn lao, hưởng niềm vui cao nhất không bờ bến;
Nay con đã biết cảnh giới của Phật, cũng được tài biện thuyết không ngăn ngại, ưa giảng nói.
Các đức Phật mười phương khó được gần gũi, kẻ ngu không thể theo hầu học hỏi;
Nay con nương sức thần thông của Phật, muốn hỏi đôi điều để lợi ích chúng sinh.
Vì nhân duyên gì mà phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ)? Lại vì nghĩa gì mà Phật ra đời?
Vì duyên gì mà phóng ánh sáng khắp mười phương? Lại vì nhân gì mà hiện thần thông?
Vì duyên gì Phật thọ ký (báo trước việc thành Phật trong tương lai) cho chúng sinh? Xin vì đại chúng mà phân tích giảng nói.
Đại chúng hôm nay thù thắng không ai hơn, đều có thể thọ trì pháp giới của Phật;
Trong chúng này không có ma (kẻ ngăn trở người tu đạo) và việc làm của ma, chỉ có việc mở bày kho pháp của Phật.
Trí con nông cạn, có bờ có giới hạn, làm sao dám thưa thỉnh bậc tôn quý không ai hơn?
Nay hỏi trí không bờ bến của Như Lai, làm thế nào biết được các phương tiện (cách khéo léo tùy người mà dạy)?
Mong nay Ngài dạy bảo các đệ tử, để con học rồi được tự tại đối với pháp;
Được rồi có thể tuôn mưa pháp lớn, để đền ơn các đức Phật mười phương.
"Thưa Thế Tôn, các đức Phật Như Lai không thể nghĩ bàn, hạnh của Bồ-tát không có bờ bến. Vì thế nay con muốn hỏi Như Lai, bậc Pháp vương cao nhất, khối đại từ đại bi; vì lợi ích chúng sinh mà hỏi nghĩa rất sâu: Thế nào gọi là hạnh của Bồ-tát? Dùng chuỗi ngọc gì để trang nghiêm Bồ-tát, khiến hạnh của Bồ-tát được thanh tịnh? Làm sao phá được mọi bóng tối ngu si? Làm sao dứt được tâm lưới nghi? Bồ-tát làm sao vì chúng sinh mà tu lòng từ bi? Bồ-tát làm sao che chở chúng sinh? Bồ-tát làm sao tu đúng thật việc làm của Bồ-tát, việc làm lành, việc làm không phải hối hận (?)? Chỉ mong Như Lai thương xót giảng nói. Lại nữa, đại chúng này có căn tánh sắc bén, có trí tuệ, có thể hiểu lời Phật, biết được pháp giới, thông suốt pháp môn không ngăn ngại về hạnh Bồ-tát, phá được mọi ma và việc làm của ma, phá tâm nghi lớn, hiểu được cảnh giới rất sâu của các đức Phật, biết cõi chúng sinh và tâm tánh chúng sinh, thấy được vô lượng thế giới của các đức Phật, có thể giữ gìn chánh pháp (giáo pháp chân chính) cao nhất của Như Lai, có thể được tự tại lớn đối với các pháp."
Bấy giờ Phật khen Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại Vương rằng: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử (người con trai hiền lành, lời Phật gọi người nghe)! Ông đã có thể hỏi nghĩa rất sâu của Như Lai. Chỉ người khéo thực hành vô lượng hạnh của Phật mới có thể như ông mà nêu câu hỏi sâu xa này. Ông nay hãy hết lòng lắng nghe, ta sẽ vì ông mà nói. Bồ-tát nếu thành tựu đầy đủ những công đức như thế thì sẽ được tự tại lớn đối với các pháp." — "Thưa Thế Tôn, nay chính là lúc, xin Ngài rủ lòng giảng nói."
Phật nói: "Này thiện nam tử, Bồ-tát có bốn thứ chuỗi ngọc trang nghiêm: một là chuỗi ngọc giới (những điều răn cấm mà người tu giữ gìn) trang nghiêm; hai là chuỗi ngọc tam muội (trạng thái thiền định sâu, tâm chuyên chú một chỗ không tán loạn) trang nghiêm; ba là chuỗi ngọc trí tuệ trang nghiêm; bốn là chuỗi ngọc đà-la-ni trang nghiêm.
Chuỗi ngọc giới trang nghiêm có một thứ: đối với chúng sinh không có tâm làm hại. Bồ-tát nếu không có tâm ác hại thì tất cả chúng sinh thường vui lòng được thấy. Lại có hai thứ: một là đóng lấp đường ác, hai là mở được cửa lành. Lại có ba thứ: một là thân trong sạch, hai là miệng trong sạch, ba là ý trong sạch. Lại có bốn thứ: một là cầu gì đều được, hai là điều nguyện đầy đủ, ba là điều nguyện thành tựu, bốn là điều muốn đều làm được. Lại có năm thứ: một là lòng tin, hai là giới, ba là định (tâm an trụ một chỗ), bốn là niệm (nhớ nghĩ rõ ràng không quên), năm là tuệ. Lại có sáu thứ: một là giới không bị phá, hai là giới không rò rỉ, ba là giới không xen tạp, bốn là giới không phải hối hận, năm là giới tự tại, sáu là giới không lệ thuộc. Lại có bảy thứ, gọi là bảy sự thanh tịnh: một là bố thí thanh tịnh, hai là nhẫn nhục thanh tịnh, ba là tinh tấn thanh tịnh, bốn là thiền định thanh tịnh, năm là trí tuệ thanh tịnh, sáu là phương tiện thanh tịnh, bảy là phương tiện khéo léo thanh tịnh.
Lại có tám thứ, gọi là tám sự đầy đủ: một là đầy đủ sự không tạo tác (?), hai là đầy đủ về địa (nơi chốn hoặc địa vị tu chứng) (?), ba là đầy đủ tâm không quên, bốn là đầy đủ sự không lơi lỏng, năm là đầy đủ các giác quan, sáu là đầy đủ việc sinh gặp đời có Phật, bảy là đầy đủ sự tránh khỏi các nạn (những hoàn cảnh khó tu đạo), tám là đầy đủ bạn lành. Lại có chín thứ: một là không lay động, hai là không sợ hãi, ba là trí của định, bốn là lặng yên, năm là hết lòng, sáu là thanh tịnh, bảy là các kết (phiền não trói buộc) được lỏng nhẹ, tám là điều phục tâm, chín là trụ ở địa vị đã được điều phục.
Lại có mười thứ: một là thân trong sạch, vì để có ba mươi hai tướng tốt (những dấu hiệu đặc biệt trên thân Phật); hai là miệng trong sạch, vì lời nói không hai lòng; ba là ý trong sạch, vì để giải thoát; bốn là ruộng phước (người đáng được cúng dường để gieo phúc) trong sạch, vì khiến phúc đức của chúng sinh tăng thêm; năm là tâm trong sạch, vì để điều phục chúng sinh; sáu là các cõi tồn tại (nơi mình thọ sinh) trong sạch, vì đi khắp nơi giáo hóa chúng sinh; bảy là danh hiệu Bồ-tát trong sạch, vì để được các công đức của Như Lai; tám là tuệ trong sạch, vì có thần thông lớn; chín là phương tiện trong sạch, vì phá các chúng ma; mười là giới trong sạch, vì để có các pháp không chung (những đức tính riêng chỉ Phật mới có). Này thiện nam tử, những việc như thế gọi là chuỗi ngọc giới trang nghiêm.
Chuỗi ngọc tam muội trang nghiêm có một thứ: đó là vì các chúng sinh mà tu tập lòng từ. Lại có hai thứ: một là ngay thẳng, hai là mềm mỏng. Lại có ba thứ: một là không dối trá, hai là không thô bạo, ba là không gian tà nịnh bợ. Lại có bốn thứ: một là không làm theo lòng thiên vị vì thương, hai là không làm theo lòng giận, ba là không làm theo lòng sợ, bốn là không làm theo lòng si mê. Lại có năm thứ: đó là tam muội xa lìa năm thứ che lấp (năm điều che lấp tâm: tham dục, sân hận, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối tiếc, nghi ngờ). Lại có sáu thứ: đó là tam muội tu tập sáu niệm (sáu điều thường nhớ nghĩ: Phật, Pháp, Tăng, giới, bố thí, cõi trời). Lại có bảy thứ: đó là tam muội tu tập bảy giác chi (bảy yếu tố giác ngộ: chọn lựa pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, niệm, định, xả). Lại có tám thứ: đó là tam muội tu tập tám chánh đạo (thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, thiền định đúng).
Lại có chín thứ: một là Bồ-tát tu tập tâm bồ-đề và lòng đại từ đại bi, đối với tất cả vô lượng chúng sinh tu tập tâm nhớ nghĩ, xa lìa dục ác và các pháp bất thiện, có giác có quán (còn có sự suy tầm thô và suy xét tinh tế), lặng yên vui sướng mà được sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất); hai là lìa giác và quán, trong lòng được hỷ, hết lòng suy niệm, không giác không quán, được niềm vui sướng sinh từ định mà được nhị thiền (tầng thiền thứ hai); ba là lìa hỷ, tu xả (buông bỏ, tâm bình thản), đầy đủ chánh niệm, không buông lung, thân hưởng an lạc mà được tam thiền (tầng thiền thứ ba); bốn là lìa khổ lẫn vui, diệt tâm lo và mừng, không khổ không vui, tu xả và niệm, niệm lặng yên mà được tứ thiền (tầng thiền thứ tư); năm là lìa tướng hình sắc, tu tướng không gian vô biên; sáu là lìa tướng không gian, tu tướng thức vô biên; bảy là lìa tướng thức, tu tướng không có gì cả; tám là lìa tướng không có gì cả, tu tướng chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không có tưởng; chín là tuy chưa thành tựu trí phương tiện khéo léo, vẫn dùng sức tam muội mà giáo hóa chúng sinh.
Lại có mười thứ: một là quán pháp không sai lầm; hai là thành tựu đầy đủ xa-ma-tha (pháp tu "chỉ", dừng mọi vọng niệm để tâm lắng yên); ba là tinh tấn không ngừng nghỉ; bốn là khéo biết thời tiết (đúng lúc); năm là hết lòng thọ trì pháp lành; sáu là làm tâm lặng yên; bảy là quán thân; tám là thường quán pháp giới; chín là tâm được tự tại; mười là đạt được thánh tánh (bản chất của bậc thánh). Đó gọi là chuỗi ngọc tam muội trang nghiêm.
Này thiện nam tử, chuỗi ngọc trí tuệ trang nghiêm có một thứ: đó là tâm không có lưới nghi. Lại có hai thứ: một là xa lìa tâm nghi, hai là xa lìa tâm giận. Lại có ba thứ: một là xa lìa vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý), hai là phá vỡ cái vỏ trứng (?) vô minh, ba là làm ánh sáng lớn. Lại có bốn thứ: một là biết khổ, hai là dứt tập (nguyên nhân của khổ), ba là chứng diệt (sự dứt khổ), bốn là tu đạo (con đường dứt khổ). Lại có năm thứ: một là khối giới thanh tịnh, hai là khối định thanh tịnh, ba là khối tuệ thanh tịnh, bốn là khối giải thoát thanh tịnh, năm là khối giải thoát tri kiến (sự tự biết rõ mình đã giải thoát) thanh tịnh.
Lại có sáu thứ. Một là đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đưa đến bờ giải thoát) thanh tịnh, có ba thứ: một là bên trong thanh tịnh, quán pháp như ảo thuật; hai là chúng sinh thanh tịnh, quán chúng sinh như giấc mộng; ba là bồ-đề thanh tịnh, không cầu quả báo. Hai là thi ba-la-mật (hạnh trì giới) thanh tịnh, có ba thứ: một là quán thân như bóng, hai là quán miệng như tiếng vang, ba là quán tâm như ảo thuật. Ba là sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục) thanh tịnh, có ba thứ: một là nghe chê không giận, hai là nghe khen không mừng, ba là nếu bị cắt chém hay bị giết vẫn quán được pháp giới. Bốn là tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn) thanh tịnh, cũng có ba thứ: một là không chấp tưởng, hai là bền chắc, ba là không thấy tướng của pháp. Năm là thiền ba-la-mật (hạnh thiền định) thanh tịnh, có ba thứ: một là không đắm các pháp, hai là tâm không thoái lui, ba là đối tượng tâm nương vào được thanh tịnh. Sáu là phương tiện ba-la-mật thanh tịnh, có ba thứ: một là thu nhận chúng sinh, vì để họ giải thoát; hai là đà-la-ni thanh tịnh, vì để giữ gìn giáo pháp; ba là điều nguyện thanh tịnh, vì để làm trong sạch cõi Phật.
Lại có bảy thứ: một là tu bốn niệm xứ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán pháp) mà không nắm giữ, không đắm trước; hai là tu bốn chánh cần (bốn sự siêng năng đúng: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm thiện chưa sinh, tăng thiện đã sinh) mà không ra không diệt; ba là tu bốn thần túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét) mà thân tâm thanh tịnh; bốn là tu năm căn (năm gốc rễ tu tập: tín, tấn, niệm, định, tuệ) mà biết căn vốn không phải căn; năm là tu năm lực (năm căn ấy khi đã mạnh thành sức) mà phá được phiền não (những điều làm tâm nhiễu loạn, khổ đau); sáu là tu các chi phần bồ-đề mà biết pháp giới chân thật; bảy là tu tập thánh đạo mà không có đến đi.
Lại có tám thứ: một là tu định, vì để rốt ráo thanh tịnh; hai là tu trí, vì để phá bóng tối; ba là tu trí biết các ấm (năm nhóm tạo nên con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), vì để biết các nhóm pháp; bốn là tu trí biết các giới (mười tám yếu tố của nhận thức), vì để hiểu pháp giới bình đẳng như hư không; năm là tu trí biết các nhập (mười hai cửa của nhận thức: sáu giác quan và sáu đối tượng), vì để biết pháp tánh bình đẳng; sáu là tu trí biết mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau làm thành vòng sinh tử), quán không có cái ta và không có cái của ta; bảy là tu trí quán các đế (các chân lý), để phá bốn điều điên đảo (lầm cho vô thường là thường, khổ là vui, không có ta là có ta, nhơ là sạch); tám là tu tập trí phân biệt biết pháp giới, vì để biết sự chân thật.
Lại có chín thứ: một là quán tưởng vô thường, hai là quán tưởng vô thường là khổ, ba là quán tưởng khổ là không có ta, bốn là quán tưởng thức ăn là bất tịnh, năm là quán tưởng thế gian không có gì đáng vui, sáu là quán tưởng sinh tử có nhiều lỗi lầm tai hại, bảy là quán tưởng giải thoát, tám là quán tưởng lìa tham, chín là quán tưởng diệt tận. Lại có mười thứ: một là quán các pháp như ảo thuật, hai là như giấc mộng, ba là như sóng nắng, bốn là như tiếng vang, năm là như thân cây chuối (lột mãi không thấy lõi), sáu là như trăng trong nước, bảy là như bóng, tám là quán pháp giới không thêm không bớt, chín là quán các pháp giới không có đi không có ở, mười là quán vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành) không có sinh diệt. Đó gọi là chuỗi ngọc tuệ trang nghiêm.
Này thiện nam tử, chuỗi ngọc đà-la-ni trang nghiêm có một thứ: đó là tâm nhớ nghĩ. Lại có hai thứ: một là thọ nhận trước, hai là gìn giữ đến cùng. Lại có ba thứ: một là biết nghĩa, hai là biết chữ, ba là biết cách nói. Lại có bốn thứ: một là lời nói đúng, hai là lời nói rõ ràng, ba là lời nói không ngăn ngại, bốn là lời nói không sai lầm. Lại có năm thứ, gọi là năm chỗ nương: một là nương nghĩa chứ không nương chữ; hai là nương trí chứ không nương thức (sự nhận biết phân biệt thông thường); ba là nương kinh liễu nghĩa (kinh nói rõ trọn ý nghĩa rốt ráo) chứ không nương kinh bất liễu nghĩa (kinh nói theo phương tiện, chưa trọn nghĩa); bốn là nương pháp chứ không nương người; năm là nương pháp xuất thế (vượt khỏi thế gian) chứ không nương pháp thế gian.
Lại có sáu thứ: một là giữ đúng như lời đã nói, hai là lời nói thành thật, ba là nói ra điều người vui lòng nghe, bốn là lời thương xót, năm là lời làm nảy mầm thiện, sáu là lời đúng lúc. Lại có bảy thứ: một là lời có lợi ích, hai là lời trang nghiêm, ba là lời không ngăn ngại, bốn là lời không vấp váp, năm là lời không hai lòng, sáu là biết trước rồi mới nói, bảy là lời rõ ràng. Lại có tám thứ: một là biết tiếng nói của các phương, các xứ; hai là biết tiếng nói của quỷ thần; ba là biết tiếng nói của chư thiên (các vị trời); bốn là biết tiếng nói của loài rồng; năm là biết tiếng nói của càn-thát-bà (thần làm nhạc trên trời); sáu là biết tiếng nói của a-tu-la (loài thần hay gây chiến với chư thiên); bảy là biết tiếng nói của chim cánh vàng (ca-lâu-la, loài chim thần lớn); tám là biết tiếng nói của loài súc sinh.
Lại có chín thứ: một là lời không sợ hãi, hai là lời không rụt rè, ba là lời không bị vặn bẻ được, bốn là lời biết giải thích, năm là lời biết đáp đúng pháp, sáu là lời biết nói rộng, bảy là lời biết theo thứ lớp, tám là lời nói về vô thường, chín là lời không cùng tận. Lại có mười thứ lời: một là lời phá lưới nghi, hai là lời mở bày các giới, ba là lời mở cửa pháp, bốn là lời mở trí tuệ, năm là lời phá bóng tối, sáu là lời giải từng chữ một, bảy là lời khen ngợi Phật, tám là lời quở trách phiền não, chín là lời phân biệt căn tánh sắc bén hay chậm lụt, mười là lời mầu nhiệm mở bày công đức của Phật. Này thiện nam tử, đó gọi là chuỗi ngọc đà-la-ni trang nghiêm." Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này nên dùng kệ rằng:
Bốn chuỗi ngọc trang nghiêm, làm đẹp đẽ Đại thừa (con đường tu rộng lớn, tự giác ngộ và giúp mọi người giác ngộ);
Đó là giới, định, tuệ, và đà-la-ni cao nhất.
Làm ba nghiệp (việc làm của thân, miệng, ý) trong sạch, được tất cả mọi người yêu mến,
Dứt hẳn ba đường ác (địa ngục, quỷ đói, súc sinh): đó gọi là chuỗi ngọc giới.
Như điều nguyện mà được đầy đủ, được thân người hoặc thân trời,
Có thể siêng năng tinh tấn tu tập: đó gọi là chuỗi ngọc giới.
Có thể tu định cao nhất, được hai thứ giải thoát (giải thoát nhờ định và giải thoát nhờ tuệ),
Thấy được niết-bàn (sự tịch diệt, dứt hết sinh tử khổ đau) cao nhất: đó gọi là chuỗi ngọc giới.
Giới ấy không bị phá, không rò rỉ, giới cao nhất không xen tạp,
Có thể được tự tại lớn: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Giới trong sạch làm bố thí trong sạch, giới trong sạch làm nhẫn nhục trong sạch,
Giới trong sạch làm năm độ (năm hạnh tu đưa đến bờ giải thoát còn lại) trong sạch: gọi là chuỗi ngọc giới trang nghiêm.
Giới trong sạch làm các cõi tồn tại trong sạch, trong sạch lớn lao, không buông lung,
Không sợ hãi, tâm không hối hận: đó gọi là chuỗi ngọc giới.
Giới trong sạch được tánh thánh, cũng làm thân tâm trong sạch,
Đạt được định không bờ bến: đó gọi là chuỗi ngọc giới.
Không sợ hãi, không lay động, định được các cõi tồn tại trong sạch,
Có thể cắt đứt dây trói phiền não: đó gọi là chuỗi ngọc giới.
Có thể điều phục các giác quan khó điều phục, có thể được danh tiếng lớn,
Trang nghiêm tâm tự tại: đó gọi là chuỗi ngọc giới.
Có thể làm đúng như lời nói, có thể làm trong sạch bốn lỗi của miệng (nói dối, nói hai lưỡi, nói ác độc, nói thêu dệt),
Xa lìa các phiền não: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Có thể làm trong sạch cõi Phật của mình, có thể điều phục các chúng sinh,
Có thể tu đại từ đại bi: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Không làm các nghiệp ác, tu theo hạnh Bồ-tát,
Có sức lớn, không sợ hãi: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Có thể trang nghiêm đại niết-bàn, có thể được nhân quả lớn,
Lòng từ trùm khắp chúng sinh: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Có thể lìa tâm keo kiệt dối trá, tu bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, lời hòa nhã, làm lợi ích, cùng làm việc) một cách mềm mỏng,
Dứt lòng thiên vị vì thương, giận, sợ, si mê: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Có thể phá năm thứ che lấp xấu ác, tu tập mười niệm (mười điều thường nhớ nghĩ),
Tu các pháp trợ đạo không buông lung: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Đầy đủ hai cánh (phúc đức và trí tuệ), suy nghĩ nghĩa lý đúng như pháp,
Vui với sự đơn sơ (?), trụ nơi lặng yên: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Đối với pháp không có gì nghi ngờ, cũng không có tâm si mê rối loạn,
Hiểu đúng thật bốn đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ): gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Giữ giới mà tâm không đắm trước, cũng không sinh kiêu mạn,
Không chấp vào giới và người giữ giới: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Có tuệ cao nhất và định trong sạch, cũng biết hai thứ tuệ trong sạch,
Có thể biết rõ ba cõi (Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới): gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Ý trong sạch mà không sinh kiêu mạn, thấy người không trong sạch cũng không khinh,
Biết pháp không thể nói ra được: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Tuệ có thể trang nghiêm trí, trí cũng trang nghiêm tuệ,
Bồ-đề của mình và của người đều trong sạch: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Biết pháp như mộng như ảo, nhưng không nói các pháp là không có,
Có thể tùy theo thế gian mà nói: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Tuệ có thể trang nghiêm giới, giới có thể làm chuỗi ngọc cho tuệ,
Thân, miệng và bồ-đề đều trong sạch: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Thấy pháp như trăng trong nước, cũng như sóng nắng lúc trời nóng,
Nói pháp như tướng của tiếng vang, như thành của càn-thát-bà (ảo ảnh thành quách hiện trên không, như ảo ảnh trên biển),
Không cho cái phi pháp là pháp: gọi là chuỗi ngọc tuệ trang nghiêm.
Tuệ có thể trang nghiêm nhẫn, nhẫn có thể trang nghiêm tuệ,
Thân, miệng và bồ-đề đều trong sạch: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Theo pháp mà không thêm không bớt, hiểu rồi đem điều phục chúng sinh,
Hết lòng quán pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý): gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Tuệ có thể trang nghiêm tinh tấn, tinh tấn có thể trang nghiêm tuệ,
Không hối hận, không động tâm, tâm trong sạch: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Tuệ có thể trang nghiêm định, định có thể trang nghiêm tuệ,
Có thể nói pháp giới sâu xa, được thần thông không ai hơn,
Có thể biết các phương tiện, được tổng trì (tức đà-la-ni, năng lực nắm giữ trọn vẹn giáo pháp) cao nhất,
Pháp, cõi nước và chúng sinh đều trong sạch: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Biết căn tánh sắc bén hay chậm lụt của chúng sinh, phá các ma phiền não,
Thân tâm được tự tại: gọi là chuỗi ngọc trang nghiêm.
Đạo không có đến đi, cũng không có người đến đi,
Không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại, không phải người tu,
Không phân biệt pháp giới, có thể làm định rốt ráo trong sạch,
Biết các ấm, nhập, giới (các nhóm yếu tố làm nên thân tâm và nhận thức): gọi là đuốc tuệ trang nghiêm.
Ấm, nhập, giới như hư không, không có ta, không có cái của ta,
Biết mười hai nhân duyên của sinh diệt: đó gọi là trí tuệ trong sạch.
Biết rõ đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao), cũng biết ấm, nhập, giới,
Đối với pháp không sinh tranh cãi, biết ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) không ngăn ngại.
Phân biệt ba nhóm chúng sinh (nhóm chắc chắn đi đúng đường, nhóm chắc chắn đi sai đường, nhóm chưa định hướng), có thể vì họ nói ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Bích-chi Phật, Bồ-tát),
Có thể dùng lời dạy của Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), tu ba định vô tướng (?)
Không tướng mà biết một tướng, không phải ảo mà biết như ảo,
Không có gì để nói mà vẫn nói được, cái không mà nói thành chẳng không.
Các pháp không thường còn, luôn biến đổi, nhưng không phá hoại pháp giới;
Vì do nhân duyên hòa hợp, nên lưu chuyển trong pháp giới.
Đó gọi là trí chân thật, không phân biệt pháp giới.
Biết hai thứ động và không động, biết hai thứ cạn và sâu,
Biết hai thứ thường và vô thường: đó gọi là trí trong sạch lớn.
Thường không mất tâm nhớ nghĩ, biết rõ pháp giới,
Biết chữ và biết nghĩa, đối với thế đế (chân lý theo cách hiểu thông thường của thế gian) không mờ tối.
Một lần nghe là giữ được pháp, hiểu rõ tiếng nói của chúng sinh,
Có thể phá các đạo tà, tu trí cao nhất.
Nương vào bốn chỗ nương cao nhất, đó là chuỗi ngọc đại tổng trì.
Ta nói tràng hoa công đức để trang nghiêm tâm bồ-đề;
Giữa chúng sinh nói năng không sợ hãi, khéo hiểu tiếng nói của trời và thần,
Có thể phá lưới nghi của chúng sinh, có thể mở bày các pháp giới,
Có thể khen ngợi Tam bảo, khuyên người cúng dường,
Gần gũi Phật và Tăng chúng, tu tập trí cao nhất.
Ta nói bốn chuỗi ngọc, có thể trang nghiêm Phật và Bồ-tát;
Nếu ai hết lòng tin, liền được sự trang nghiêm này.
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ nhất
Lời bạt sau khi hiệu đính quyển thứ nhất kinh Đại Tập
Xét kinh này, bản của nước ta (bản Cao Ly) và bản đời Tống đều có sáu mươi quyển, gồm mười bảy phẩm; trong tạng Khiết Đan thì có ba mươi quyển, mười một phẩm. Lại nữa, ở đầu kinh, hai bản nước ta và bản Tống có tên phẩm Anh Lạc, tạng Khiết Đan thì không có. Phẩm Hư Không Tạng thì ở hai bản kia nằm sau phẩm Bất Khả Thuyết, ở tạng Khiết Đan nằm trước phẩm Vô Ngôn. Lại nữa, sau phẩm Bảo Kế, hai bản kia có phẩm Vô Tận Ý bốn quyển, tạng Khiết Đan không có, mà lại có phần Nhật Mật ba quyển. Vì sao lại khác nhau như thế?
Nay lấy các đoạn văn trước sau trong sách Khai Nguyên Lục (tức Khai Nguyên Thích Giáo Lục, bộ mục lục kinh điển Phật giáo soạn vào niên hiệu Khai Nguyên đời Đường) để gom lại mà xét. Kinh này có cả thảy sáu bản. Sách Lục nói: "Xét sách Đại Tập Ký của sa-môn (người xuất gia) Tăng Hựu đời Lương, có mười hai đoạn thuyết, hợp thành một kinh: một là phẩm Anh Lạc, hai là phẩm Đà-la-ni Tự Tại Vương, ba là phẩm Bảo Nữ, bốn là phẩm Bất Thuấn, năm là phẩm Hải Tuệ, sáu là phẩm Vô Ngôn, bảy là phẩm Bất Khả Thuyết, tám là phẩm Hư Không Tạng, chín là phẩm Bảo Tràng, mười là phẩm Hư Không Mục, mười một là phẩm Bảo Kế, mười hai là phẩm Vô Tận Ý." Lời xét: đây là bản thứ nhất. Nay lấy thứ tự các phẩm mà nghiệm thì đây chính là ba mươi quyển phần đầu trong sáu mươi quyển của hai bản kia.
Sách ấy lại nói: "Nay kiểm bản kinh thì khác với Ký của Tăng Hựu: một là phẩm Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại Vương, hai là phẩm Bảo Nữ, ba là phẩm Bất Thuấn, bốn là phẩm Hải Tuệ, năm là phẩm Hư Không Tạng, sáu là phẩm Vô Ngôn, bảy là phẩm Bất Khả Thuyết, tám là phần Bảo Tràng, chín là phần Hư Không Mục, mười là phẩm Bảo Kế, mười một là phần Nhật Mật." Lời xét: đây là bản thứ hai. Nay lấy thứ tự các phẩm mà nghiệm thì chính là bản ba mươi quyển trong tạng Khiết Đan hiện nay.
Sách ấy lại nói: "Đời Tùy, sư Tăng Tựu gộp kinh Đại Tập, lấy kinh Minh Độ Ngũ Thập Hiệu Kế đặt tên là phẩm Thập Phương Bồ-tát, xếp sau phần Nguyệt Tạng, cùng với phẩm Vô Tận Ý mà thành năm mươi tám quyển." Lời xét: đây là bản thứ tư. Sách ấy lại nói: "Kinh Đại Tập gộp lại ấy cũng có bản thành sáu mươi quyển: hai quyển ba mươi mốt và ba mươi hai lặp lại phẩm Bảo Kế, cho đủ sáu mươi quyển. Phẩm Bảo Kế ấy vốn đã ở trước phần Nhật Mật, tức là quyển hai mươi sáu và hai mươi bảy; ở đây lại xếp lặp lần nữa, chưa rõ ý gì. Lại nữa, phần Nhật Mật và phần Nhật Tạng có bản tiếng Phạn (bản gốc Ấn Độ) không khác nhau, mà xếp chép lặp đi lặp lại, thật là sai lầm quá lắm." Lời xét: đây là bản thứ năm. Nay lấy thứ tự các phẩm mà nghiệm thì chính là bản kinh sáu mươi quyển của hai tạng (bản nước ta và bản Tống) hiện nay; chỉ có điều không chép lặp phẩm Bảo Kế, đó là chỗ khác nhau nhỏ mà thôi. Tức là trong bản thứ tư năm mươi tám quyển kể trên, chia phần Nhật Tạng mười quyển thành mười hai quyển, cho đủ sáu mươi quyển mà thôi. Còn bản thứ ba và bản thứ sáu, nay các tạng đều không có, nên không phải kể ra. Các bản kinh khác nhau như thế, nên trong các tạng mới có chỗ sai khác như vậy.
Kính xét các đoạn văn trước sau của Khai Nguyên Lục, thì bản kinh sáu mươi quyển của hai tạng hiện nay có sáu chỗ sai, nên không thể theo đó mà lưu hành. Sách Lục nói: "Cũng có bản kinh tách ra làm phẩm Anh Lạc, như thế là không đúng; đây vốn là một đoạn, không nên chia làm hai." Lời xét: kinh này chia ra, đó là chỗ sai thứ nhất. Sách ấy lại nói: "Trong Ký của Tăng Hựu không có phần Nhật Mật mà có phẩm Vô Tận Ý, như thế là không đúng. Nay kinh Vô Tận Ý tuy là một phần riêng của Đại Tập, nhưng không phải do Đàm-vô-sấm dịch, lại không theo thứ tự, không nên đưa vào trong." Lời xét: kinh này đưa nó vào trong, lại cho là Đàm-vô-sấm dịch, đó là chỗ sai thứ hai. Sách ấy lại nói: "Phẩm Hư Không Tạng, Tăng Hựu xếp sau phẩm Bất Khả Thuyết, chưa rõ lý do." Lời xét: kinh này để phẩm ấy ở chỗ đó, là chỗ sai thứ ba. Sách ấy lại nói: "Phần Nhật Mật và phần Nhật Tạng có bản tiếng Phạn không khác nhau, mà xếp chép lặp đi lặp lại, thật là sai lầm quá lắm." Lời xét: kinh này chép lặp, là chỗ sai thứ tư. Sách ấy lại nói: "Kinh Minh Độ Ngũ Thập Hiệu Kế đặt tên là phẩm Thập Phương Bồ-tát, xếp sau phần Nguyệt Tạng, như thế là sai; đã không có căn cứ thì không theo." Lời xét: kinh này theo cách ấy, là chỗ sai thứ năm. Lại nữa, kinh Minh Độ do An Thế Cao dịch, mà lại ghi là Na-liên-đề-da-xá dịch. Lời xét: điều này cũng làm người ta lầm, là chỗ sai thứ sáu.
Không chỉ có thế: phẩm Thập Phương Bồ-tát chính là kinh Minh Độ Ngũ Thập Hiệu Kế hai quyển ở hộp chữ "Nan" phía dưới (các hộp đựng kinh trong Đại tạng được đánh số theo thứ tự chữ trong sách Thiên Tự Văn); phẩm Vô Tận Ý chính là kinh Vô Tận Ý sáu quyển ở hộp chữ "Tối" phía dưới; vậy mà ở đây lại đem cả hai xếp chép lặp lần nữa. Đó cũng là chỗ lộn xộn, khó mà nương theo. Như thế thì lẽ phải sửa cho đúng. Sửa thế nào? Nếu gọn thì theo như Khai Nguyên Lục và kinh trong tạng Khiết Đan, làm ba mươi quyển, mới là đúng; nếu gộp đủ thì theo như bản thứ sáu trong Khai Nguyên Lục, làm tám mươi quyển, mới là đầy đủ. Thế nhưng nay chưa thể sửa ngay, là vì bản sáu mươi quyển này là kinh mà tông Phân Hoàng (?) của triều ta đã chọn để lưu hành, lưu hành đã rất lâu; lâu rồi thì khó thay đổi.
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ hai
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Đàm-vô-sấm, đời Bắc Lương, dịch tại Cô Tang (kinh đô nhà Bắc Lương).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video