Thiên 45 — Phẩm 12 – Bồ-tát Vô Tận Ý (phần 1)

 Phẩm Bồ-tát Vô Tận Ý, thứ mười hai, phần một

 Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật (bậc đã tự giác ngộ hoàn toàn và giác ngộ cho người khác) ở thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà thuộc Ấn Độ xưa), tại giảng đường Bảo Trang Nghiêm, nơi Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc "từ chân như mà đến") thường lui tới giáo hóa. Giảng đường ấy do công đức lớn tu thành, là quả báo của hạnh tu từ xưa đối với mọi pháp (giáo lý, và cũng chỉ mọi sự vật, hiện tượng) của Phật. Nơi đó chứa được vô lượng chúng Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh). Những điều được giảng nói ở đó đều là nghĩa lý rất sâu, không thể đo lường, và đều được thần lực của Như Lai che chở giữ gìn.

 Các vị ấy đã vào cửa trí tuệ vi diệu của hạnh không bị ngăn ngại. Tâm các vị hoan hỷ, có được chánh niệm (sự nhớ biết đúng đắn, tỉnh thức) và ý chí tinh tấn. Trí tuệ phân biệt của các vị không ai chê bai được. Nếu có người khen ngợi công đức của các vị thì đến tận cùng đời vị lai cũng không nói hết.

 Như Lai là bậc Chánh Giác (giác ngộ chân chính, trọn vẹn), giác ngộ pháp bình đẳng, khéo chuyển pháp luân (bánh xe giáo pháp, tức là thuyết pháp làm cho giáo lý lan truyền như bánh xe lăn đi, phá tan tà kiến) để cứu độ vô lượng chúng sinh. Ngài được tự tại đối với mọi pháp, biết tâm ý chúng sinh đến tận cội nguồn, khéo vì chúng sinh mà cắt đứt các tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não, như mùi hương còn vương sau khi đã cất hương đi). Tuy làm các việc của Phật mà tâm không có ý tạo tác.

 Cùng với Phật có sáu trăm vạn vị đại tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ đủ giới), đều là con của Như Lai, vị Pháp vương (vua của giáo pháp). Các vị đã khéo được giải thoát, cắt đứt tập khí phiền não (những trạng thái tâm làm cho khổ đau, mê muội như tham, giận, si mê), hiểu rõ vô sinh pháp nhẫn rất sâu (sự chứng biết vững chắc, an nhẫn rằng mọi pháp vốn không thật có sinh, không thật có diệt). Các vị thành tựu oai nghi (dáng điệu, cử chỉ đi đứng nằm ngồi đúng phép, trang nghiêm), hạnh kiểm đoan chính, xứng đáng nhận sự cúng dường, làm ruộng phước cho mọi người (như ruộng tốt, ai gieo vào đó việc lành thì gặt được phước), khéo giữ gìn những lời dạy và giới luật chư Phật đã nói.

 Lại có chúng Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có địa vị cao), số đông vô lượng, không thể tính đếm, không thể nghĩ bàn, không thể nói hết. Các Bồ-tát ấy trong khoảng một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của một ý nghĩ) có thể vượt qua vô lượng vô biên cõi Phật (thế giới do một đức Phật giáo hóa). Các vị đã từng cúng dường chư Phật quá khứ, thưa hỏi và lãnh nhận pháp mầu không hề biết chán, thường siêng năng giáo hóa vô lượng chúng sinh. Các vị khéo hiểu phương tiện (cách thức khéo léo, thích hợp để dẫn dắt người), trí tuệ đầy đủ, tâm an trụ trong giải thoát không bị ngăn ngại, khéo trừ bỏ hý luận (lời bàn luận rỗng, vô ích, sinh ra do nhớ tưởng và chấp lấy hình tướng). Các vị đã gần đến nhất thiết trí (trí tuệ biết hết mọi pháp của Phật), đều là bậc bổ xứ (Bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật, sẽ thay thế ngôi vị của đức Phật trước).

 Tên các vị là: Bồ-tát Điện Thiên, Bồ-tát Thắng Tranh, Bồ-tát Nhật Tạng, Bồ-tát Dũng Kiện, Bồ-tát Ly Ác Ý, Bồ-tát Du Hành, Bồ-tát Quán Nhãn, Bồ-tát Ly Ám. Vô lượng Bồ-tát đại sĩ như thế, đức hạnh đều như vậy.

 Bấy giờ, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) đi vào giảng nói kinh "Các pháp môn không ngăn ngại mà các Bồ-tát thực hành". Đó là: pháp Phật rất sâu làm trang nghiêm con đường của các Bồ-tát; thành tựu thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), vô úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng) và trí tuệ; được cửa ấn tổng trì tự tại (tổng trì là năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi pháp không quên mất; "ấn" là dấu ấn xác chứng); cửa đại thần thông phân biệt các biện tài (tài ăn nói, giảng giải); chuyển bánh xe pháp vô sinh, bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui khỏi con đường thành Phật);

 thông đạt các pháp đều cùng một tướng, và đối với pháp một tướng ấy cũng không sinh phân biệt; biết căn tính (khả năng, khuynh hướng tiếp nhận đạo) của chúng sinh không ngăn ngại; khéo quán xét thật tướng (bộ mặt chân thật, bản chất đích thực) của các pháp; phá hoại mọi cảnh giới của ma (những thế lực ngăn cản người tu, làm hại thiện căn); vào cửa thông đạt, khéo tư duy; trừ được mọi phiền não và mọi kiến chấp sai lầm; trí tuệ không ngăn ngại, thiện quyền phương tiện (cách thức tạm thời, linh hoạt và khéo léo để độ người); mọi pháp Phật bình đẳng không hai; thọ trì cửa trí tuệ của chư Phật; giảng nói các pháp đúng như tướng chân thật;

 từ chỗ nhớ tưởng chấp tướng mà đi vào cửa bình đẳng (?); thành tựu công đức, đi vào nhân duyên sâu xa; trang nghiêm thân Phật cùng các nghiệp thân, miệng, ý; nhờ chánh niệm, ý, tinh tấn và gìn giữ mà hiển bày Tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ); vì giáo hóa hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) nên phân biệt tuệ mầu; vì giáo hóa hàng Duyên giác (người tự quán xét lý nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy dạy) nên thân tâm vắng lặng; vì giáo hóa hàng Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", lấy việc cứu độ mọi chúng sinh và thành Phật làm mục đích) nên được nhất thiết trí; đi vào mọi pháp mà được trí tự tại; vì để khen ngợi các công đức của Như Lai. Các pháp môn như thế được Ngài tuyên nói, mở bày, dạy bảo và phân tích.

 Khi Phật đang giảng kinh Đại Tập này, từ phương đông tự nhiên hiện ra một luồng ánh sáng lớn màu vàng ròng, chiếu khắp cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp lại, đơn vị vũ trụ do một đức Phật giáo hóa), không chỗ nào không tới. Trừ ánh sáng của Phật ra, ánh sáng của mặt trời, mặt trăng, của Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), Phạm Thiên (vua cõi trời Sắc giới), các vị Thiên vương hộ thế (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương), các loài rồng, quỷ thần, càn-thát-bà (thần nhạc cõi trời), a-tu-la (loài thần hay gây chiến với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn) — tất cả ánh sáng ấy đều không còn hiện ra nữa.

 Các tường vách, cây cối rừng rậm, núi nhỏ núi lớn, núi Mục-chân-lân-đà, núi Thiết Vi, núi Đại Thiết Vi (các dãy núi bằng sắt bao quanh thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), cùng khoảng giữa các cõi nước, ánh sáng ấy đều chiếu suốt qua. Tất cả địa ngục trong thế giới này đều được ánh sáng ấy soi tới. Chúng sinh trong đó, khi ánh sáng chạm vào thân thì mọi khổ đau đều hết, được hưởng niềm vui vi diệu.

 Bấy giờ, giữa đại chúng trước mặt Phật, từ mặt đất tự nhiên mọc lên sáu mươi ức (ức: một trăm triệu, có khi là mười vạn) đóa hoa sen thanh tịnh mầu nhiệm, hương thơm lan tỏa, đủ mọi thứ trang nghiêm. Các hoa nhiều màu xen lẫn, làm vui lòng mọi người. Mỗi hoa có trăm nghìn ức cánh, có lưới báu phủ kín bên trên. Chất hoa mềm mại như áo cõi trời, ai chạm vào đều được niềm vui khoái lạc mầu nhiệm. Hương tỏa ra từ mỗi đóa hoa lan khắp tam thiên đại thiên thế giới. Trong thế giới này, mọi thứ hương của trời và người đều mất hết, không còn bay mùi. Các loài rồng và tám bộ chúng (tám loài thần hộ trì Phật pháp như trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà...) ngửi được hương ấy đều được niềm vui mầu nhiệm, dần dần lìa bỏ phiền não.

 Bấy giờ, tôn giả A-nan (người em họ và thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) thấy ánh sáng vàng và các hoa sen, bèn bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, điềm lành này là do ai làm mà có ánh sáng và các hoa sen như vậy?" Phật bảo A-nan: "Có vị Bồ-tát ma-ha-tát tên là Vô Tận Ý, ở phương đông này, cùng với sáu mươi ức Bồ-tát vây quanh làm quyến thuộc, sắp đến đây, nên trước hết hiện điềm lành."

 Không bao lâu sau, Vô Tận Ý liền dùng thần lực làm cho cõi đất này rung chuyển mạnh, phóng ra vô lượng ánh sáng, mưa xuống đủ loại hoa. Có ức na-do-tha (một con số rất lớn, khoảng trăm nghìn ức) chư thiên và người trổi lên trăm nghìn thứ âm nhạc. Ngài cùng sáu mươi ức Bồ-tát vây quanh đi đến chỗ Phật. Đến nơi rồi, Ngài liền đứng giữa hư không trước mặt Phật, cao bằng bảy cây đa-la (loại cây cọ rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao), chắp tay hướng về Phật, cất lên tiếng nói vi diệu vang khắp đại thiên thế giới, rồi dùng kệ tụng (thơ, bài văn vần) khen ngợi Phật:

 "Thanh tịnh, mãi lìa nhơ bẩn; dũng mãnh dứt sạch mọi dục,

 Diệt được mọi trần lao (phiền não làm nhọc tâm, như bụi bám); mà được con mắt trong sạch nhiệm mầu.

 Ba cấu (ba thứ nhơ bẩn của tâm: tham, giận, si mê) cùng mọi uế tạp hoang vu, khéo cắt đứt, nhổ ra, gột rửa, diệt sạch,

 Tất cả đều không còn sót; con cúi đầu lạy đấng Giác Ngộ đại từ.

 Ngài trừ bỏ mọi sợ hãi, khéo diệt lưới vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý, là gốc của khổ đau);

 Bậc vua thánh chủ đủ mười lực, tà luận không thể khuất phục.

 Những người ngoại đạo (người theo các học thuyết ngoài Phật pháp) có kiến giải khác, thảy đều ôm lòng kinh sợ,

 Như vua sư tử, một mình bước đi chẳng sợ gì.

 Ánh sáng trong của bậc Chánh Giác, không nhơ, chiếu soi khắp chốn;

 Giữa thế gian trời và người, lìa được mọi tối tăm.

 Trừ hết mọi tối mịt, không còn lưới vô minh;

 Ánh sáng Ngài luôn trong sáng, như mặt trời ló khỏi mây mù.

 Chúng sinh khổ vì già và chết, không ai cứu giúp che chở;

 Vì để điều phục những người ấy, Ngài cam chịu vô lượng khổ.

 Sinh được lòng từ bi bền chắc, chỉ có bậc Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, bình đẳng, tức Phật),

 Như vị vua thầy thuốc lớn, siêng năng chữa mọi bệnh tật.

 Gốc của tất cả các pháp, tính chất vốn không có ngã (cái "tôi" thường còn, có tự chủ);

 Ví như tiếng vang trong hang núi, đều do các duyên (điều kiện) hợp lại mà sinh.

 Chúng sinh vốn không có tự tính, không có người làm, không có người nhận;

 Vậy mà Ngài vì họ, sinh lòng đại từ bi.

 Biển sâu của các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sinh tử), bóng tối vô minh rất sâu thẳm,

 Trong đó nhiều giác quán (ý nghĩ tìm kiếm thô và suy xét tế, chỉ dòng tư tưởng xao động), dâng trào thành sóng dữ.

 Ngài không nghe pháp từ ai khác, tự nhiên đến được bờ bên kia (bờ giải thoát),

 Như hoa sen ở trong nước, đi giữa đời mà không nhiễm bẩn.

 Trăng thu thì cỏ cây tàn rụng, nắng gắt thì sông ao khô cạn;

 Dùng trí suy xét so sánh mà biết pháp thế gian luôn dời đổi, không thường còn.

 Điều kẻ ngu gần gũi, là điều bậc thánh trí chê bỏ;

 Hiểu pháp thế gian không bền chắc, một mình nhổ khỏi, vượt qua dòng sinh tử.

 Mặt mũi Ngài rạng rỡ sáng ngời, ví như hoa ưu-bát-la (sen xanh);

 Vi diệu, rất mực trong sạch, hơn cả trăm nghìn mặt trời mặt trăng.

 Tất cả chúng sinh đời quá khứ cùng chúng sinh hiện tại,

 Mọi lời ngợi khen của họ, Như Lai đều xứng đáng nhận.

 Vì điều phục kẻ chưa được điều phục, trừ nóng bức mà được mát mẻ;

 Vì thế nên hôm nay con cúi đầu lạy đấng Vô Thượng Tôn (bậc cao quý không ai hơn).

 Phước tăng thượng (phước thù thắng hơn hết) độ thoát cõi đời, công đức không có giới hạn;

 Như ngưu vương (con trâu chúa, ví bậc đứng đầu) giữa loài người, con đỉnh lễ (cúi đầu chạm đất lạy) ruộng phước là Phật."

 Bấy giờ, Bồ-tát Vô Tận Ý dùng lời khen đúng như thật khen ngợi Phật xong, từ trên không trung bước xuống, cùng sáu mươi ức Bồ-tát cúi đầu lạy dưới chân Phật. Lạy chân Phật xong, đi vòng quanh bên phải Phật ba vòng (cách bày tỏ lòng cung kính), rồi ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) trên đài hoa.

 Bấy giờ, Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát ma-ha-tát Vô Tận Ý này từ đâu đến? Đức Phật ở đó hiệu là gì? Thế giới ấy tên là gì? Cách đây xa hay gần?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ông có thể tự hỏi, Vô Tận Ý sẽ nói cho ông."

 Xá-lợi-phất kính vâng lời Phật, hỏi Vô Tận Ý: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi tôn trọng người tu), ngài từ đâu đến? Đức Phật hiệu là gì? Thế giới tên là gì? Cách đây xa hay gần?" Vô Tận Ý nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, ngài có ý tưởng về 'đến' chăng?" Xá-lợi-phất nói: "Này thiện nam tử, tôi đã biết rõ về tưởng (sự nhận biết hình tướng, khái niệm của tâm) rồi." Vô Tận Ý nói: "Nếu đã biết rõ về tưởng thì lẽ ra không còn tướng hai bên đối đãi, cớ sao lại hỏi từ đâu đến?

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, có đến có đi là nghĩa của sự hòa hợp. Mà xét đúng tướng của sự hòa hợp thì không phải hợp, cũng không phải chẳng hợp. Không hợp cũng không chẳng hợp, tức là không đi không đến. Không đi không đến là chỗ bậc thánh thực hành.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, có đến có đi tức là tướng của nghiệp (hành động tạo tác). Mà xét đúng tướng của nghiệp thì không có tạo tác, cũng không phải chẳng tạo tác. Không tạo tác cũng không phải chẳng tạo tác, tức là không đi không đến. Không đi không đến là chỗ bậc thánh thực hành.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, có đến có đi là tướng của cõi nước. Mà xét đúng tướng của cõi nước thì không có cõi nước, cũng không phải chẳng có cõi nước. Không có cõi nước cũng không phải chẳng có cõi nước, tức là không đi không đến. Không đi không đến là chỗ bậc thánh thực hành.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, có đến có đi tức là tưởng về duyên (điều kiện phụ trợ). Mà xét đúng tưởng về duyên thì không có duyên, cũng không phải chẳng có duyên. Không có duyên cũng không phải chẳng có duyên, tức là không đi không đến. Không đi không đến là chỗ bậc thánh thực hành.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, có đi có đến tức là tướng sinh ra do nhân (nguyên nhân chính) và các thứ khác. Mà xét đúng tướng của nhân thì không có nhân, cũng không phải chẳng có nhân. Không có nhân cũng không phải chẳng có nhân, tức là không đi không đến. Không đi không đến là chỗ bậc thánh thực hành.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, có đi có đến tức là văn tự và lời nói. Mà xét đúng tướng của văn tự thì không có văn tự, cũng không phải chẳng có văn tự. Không có văn tự cũng không phải chẳng có văn tự, tức là không đi không đến. Không đi không đến là chỗ bậc thánh thực hành."

 Xá-lợi-phất nói: "Này thiện nam tử, điều ngài vừa nói về tướng trạng vi diệu của sự việc, từ xưa đến nay tôi chưa từng được nghe. Điều tôi nghi lúc nãy, nay xin thưa hỏi lại. Ví như người coi cửa ải, thấy người đi tay không hay thấy người gánh hàng, thì phải hỏi: 'Ông mang theo những thứ gì?' Nếu biết là loại thóc lúa nào (?) thì thu thuế. Này thiện nam tử, chúng tôi cũng như thế, nghe pháp từ người khác, theo âm thanh mà hiểu, để tự soi sáng tâm mình. Vì vậy nay tôi phải thưa hỏi. Các vị đại sĩ (người có chí lớn, tức Bồ-tát) vì hộ trì Đại thừa mà làm cho vô lượng hàng Thanh văn, Duyên giác sinh ra (?). Này thiện nam tử, xin hãy vì tôi mà giải bày, nói rõ nơi ngài từ đó đến." Vô Tận Ý nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, nay ngài có thể tự thưa hỏi Như Lai; Như Lai sẽ nói, cắt đứt lưới nghi của ngài."

 Bấy giờ, Xá-lợi-phất liền bạch Phật: "Cúi xin Thế Tôn nói cho biết vị Bồ-tát này từ đâu đến, đức Phật hiệu là gì, thế giới tên là gì, cách đây xa hay gần. Nếu được nghe danh hiệu đức Phật ấy và tên thế giới ấy thì sẽ khiến vô lượng vô biên Bồ-tát trang nghiêm được quả bồ-đề (giác ngộ)." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, và khéo suy nghĩ nhớ kỹ. Nay ta sẽ nói công đức của cõi ấy và danh hiệu đức Phật ấy. Khi ông nghe thì chớ ôm lòng nghi ngờ sợ hãi, hãy một lòng tin nhận và vâng giữ." Xá-lợi-phất nghe lời ấy rồi, khen rằng: "Lành thay, lành thay! Bạch Thế Tôn, xin Ngài tuyên nói ngay lúc này, con sẽ một lòng kính đội trên đầu và thọ trì."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Về phương đông, cách đây vượt qua số thế giới nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của các cõi nước nhiều như cát mười sông Hằng, có một thế giới tên là Bất Thuấn (Không Chớp Mắt). Ở đó có đức Phật hiệu là Phổ Hiền Như Lai, Ứng Cúng (đáng nhận sự cúng dường của trời người), Chánh Biến Tri (biết đúng đắn và biết khắp mọi pháp), Minh Hạnh Túc (trí tuệ và đức hạnh đều đầy đủ), Thiện Thệ (đã khéo đi đến chỗ giải thoát, không trở lại sinh tử), Thế Gian Giải (hiểu rõ mọi việc thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn, hiện nay đang có mặt ở đó.

 Này Xá-lợi-phất, cõi ấy không có Thanh văn, Duyên giác, cho đến tiếng gọi Nhị thừa (hai cỗ xe: Thanh văn thừa và Duyên giác thừa) cũng không nghe thấy. Tất cả thánh chúng ở đó thuần là Bồ-tát. Các vị đã từ quá khứ lâu xa vun trồng gốc rễ công đức, nghiệp lành đã đầy đủ; bố thí và điều phục; tự giữ gìn phòng hộ, trì giới, nhẫn nhục, nghe nhiều học rộng; tâm không buông lung, an trụ trong công đức; thành tựu oai nghi; sức nhẫn nhục không bị ngăn ngại; đối với đạo vô thượng thì tinh tấn bền vững; mọi thiện căn (gốc lành, những việc lành làm nền tảng cho quả tốt) đã tu đều thành tựu.

 Các vị thông thạo các thiền (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú), các giải thoát và tam-ma-bà-đề (đẳng chí: trạng thái tâm định đạt đến chỗ thăng bằng, an ổn); dạo chơi tự tại trong thần thông, trí tuệ lớn soi sáng, khéo phân biệt biết rõ mọi pháp. Lòng từ (lòng thương mến, ban vui cho người) của các vị rộng như hư không; lòng đại bi (lòng thương xót, cứu khổ cho người) bền vững, cứu vớt chúng sinh; thường thực hành tâm hỷ (vui theo niềm vui của người), làm cho người khác cùng vui; tâm xả (buông bỏ, bình thản không thiên lệch) khéo diệt yêu ghét; lưới ma và mọi tranh cãi đều dứt sạch không còn.

 Các vị khéo hiểu khuynh hướng căn tính của chúng sinh, tùy theo mức độ căn tính của họ mà trao cho của báu là giáo pháp. Tâm các vị bình đẳng như đất, nước, lửa, gió; phá được mọi luận thuyết khác của ngoại đạo, đánh tan trận địch, dựng lên lá cờ chiến thắng. Các vị đi vào pháp Phật sâu xa, có thập lực và vô úy, ở giữa đại chúng tâm không sợ hãi. Các vị thường quán xét mười hai nhân duyên rất sâu (chuỗi mười hai khâu nhân quả nối nhau tạo thành vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già chết), lìa bỏ cái thấy chấp "có" hoặc chấp "không", đi theo trung đạo (con đường ở giữa, không rơi vào hai cực đoan).

 Những kiến chấp về ngã (cái tôi), ngã sở (cái của tôi), chúng sinh, thọ mạng, người được nuôi dưỡng, sĩ phu (cái chủ thể con người), người làm, người nhận; những kiến chấp đoạn (cho rằng chết là hết), thường (cho rằng có cái thường còn mãi), có, không — mọi kiến chấp ấy cùng các nhân duyên ràng buộc đều đã diệt, không khởi lên nữa. Các vị dùng ấn vua tổng trì mà ấn chứng (xác nhận, niêm giữ) chúng. Tài ăn nói của các vị phân tích, giảng giải, dù trải qua na-do-tha kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng nói không hết.

 Các vị được thần lực lớn, làm rung động vô lượng vô biên cõi Phật, khéo léo qua lại các cõi Phật; đã cắt bỏ giận dữ, sợ hãi, kiêu mạn, buông lung. Lời các vị giảng nói như tiếng sư tử rống (ví lời thuyết pháp oai hùng, làm tà thuyết khiếp sợ). Mọi chúng sinh, dù là kẻ oán, người thân hay người không thân không oán, các vị đều làm cho họ an trụ nơi Niết-bàn (trạng thái tắt hết phiền não và khổ đau, giải thoát hoàn toàn khỏi sinh tử) rốt ráo.

 Mây pháp giăng phủ, nổi lên tiếng sấm; ba minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy đời sau, dứt sạch phiền não) và giải thoát làm ánh chớp; mưa pháp vô thượng làm nước cam lồ (nước ngọt của cõi trời, ví cho giáo pháp làm mát lòng, bất tử). Các vị ban được của báu là giáo pháp, làm cho Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) không bị dứt mất. Trong ngoài thanh tịnh như viên ngọc báu. Tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp nơi thân) thù thắng, cao nhất không gì sánh. Các vị lấy các thiện căn làm chuỗi ngọc trang sức thân mình. Được pháp Phật quán đảnh (lễ rưới nước lên đầu, ví như lễ phong ngôi cho thái tử, ở đây chỉ được chư Phật xác chứng) mà được ngôi vị bổ xứ.

 Các vị khéo phân biệt các hành vi của chúng sinh, theo đó mà điều phục, khiến họ được giải thoát. Các vị có thể làm thanh tịnh đạo tràng (nơi thành đạo, nơi tu học), ngồi tòa sư tử (tòa ngồi của Phật và bậc thuyết pháp, ví như ngôi của vua sư tử), đối với mọi pháp được không sợ hãi. Các vị có thể tự biến hình như thân Phật, mọi việc của Phật đều có thể thị hiện, tâm được tự tại, chuyển bánh xe pháp. Này Xá-lợi-phất, cõi ấy chỉ thuần có các vị Bồ-tát ma-ha-tát như vậy làm quyến thuộc."

 Bấy giờ, đại hội nghe Phật khen ngợi công đức và trí tuệ của chúng Bồ-tát ấy, vui mừng hớn hở, liền lấy các hoa cõi trời: hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa câu-vật-đầu (sen vàng hoặc sen đỏ nhạt), hoa ba-đầu-ma (sen hồng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa mạn-đà-la (hoa trời màu trắng, thơm), rải lên Vô Tận Ý và các Bồ-tát, đồng thanh nói rằng: "Hôm nay chúng tôi thật vui sướng được lợi ích lớn, được thấy các bậc chánh sĩ như thế này, lễ lạy cúng dường, cung kính vây quanh. Nếu có chúng sinh nào nghe tên các vị cũng được vô lượng lợi ích lành như vậy. Nếu nghe lời ngợi khen công đức các vị thì đều sẽ phát tâm cầu đạo vô thượng." Khi nói lời ấy, trong đại hội có ba trăm sáu mươi vạn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu quả giác ngộ vô thượng, chân chính, bình đẳng và trọn vẹn, tức quả Phật).

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Thế giới của đức Phật ấy không có ba ác đạo (ba đường xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), ngay cả tên gọi của chúng cũng không có; cũng không có tên gọi của tà hạnh và phạm giới. Lại không có tên gọi của người nữ, của bỏn xẻn tham lam, ganh ghét, phá giới, giận dữ, lười biếng, tâm tán loạn, ngu si, cùng tên gọi của chướng ngại, sự che lấp (?) và sự tụ tập. Căn tính chúng sinh ở đó đều ngang nhau, không có bậc thượng, trung, hạ. Thuần là Nhất thừa (một cỗ xe duy nhất đưa đến thành Phật), không có tên gọi lớn nhỏ. Cõi Phật ấy không có tên gọi sạch hay dơ, cũng không có tên gọi phân biệt Tam bảo. Không nghe tiếng đói khát, ăn uống, cùng tên gọi của cái tôi, cái của tôi và sự che giữ. Không có tên gọi lưới ma, cái thấy sai lầm, sự tụ tập.

 Thế giới của đức Phật ấy bằng phẳng rộng lớn. Một mặt trời mặt trăng chiếu khắp chu vi sáu mươi ức trăm nghìn na-do-tha do-diên (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng một ngày đường đi của đoàn quân, chừng mười mấy cây số). Việc hiếm có này là do bản nguyện (lời nguyện gốc từ khi mới tu) của các Bồ-tát ấy mà thành. Đất ở đó bằng phẳng như bàn tay, do lưu ly và các thứ báu xen lẫn hợp thành. Đất mềm mại như áo cõi trời, ai chạm vào đều hưởng niềm vui mầu nhiệm. Cây báu trang nghiêm, hàng lối ngay ngắn. Dây báu nối liền để làm ranh giới tám con đường. Mọi loài hoa luôn tự nở. Cũng không có đá sỏi, gai góc, vật dơ xấu. Mọi núi non đều thuần dùng các thứ báu trang sức. Người và trời không khác nhau, lấy niềm vui của pháp và vị ngọt của thiền định làm thức ăn. Cõi ấy không có danh xưng vua chúa, chỉ trừ Phổ Hiền Như Lai là vua của giáo pháp.

 Đức Phật Thế Tôn ấy và các Bồ-tát không dùng văn tự để giảng nói. Các Bồ-tát ấy chỉ tu quán Phật, nhìn chăm chú không biết chán, mắt chưa từng chớp, liền có thể được niệm Phật tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh chuyên nhất; niệm Phật tam-muội là định tâm chuyên nhất do nhớ nghĩ, quán tưởng Phật) và ngộ được vô sinh nhẫn. Vì thế cõi ấy tên là Bất Thuấn (Không Chớp Mắt).

 Thế nào là niệm Phật? Nghĩa là không quán sắc tướng (hình dáng, màu sắc), không quán dòng dõi sinh ra và tịnh nghiệp đời quá khứ; lúc ấy trong tâm không sinh ý tự cho mình cao. Không quán ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), giới (mười tám yếu tố của sự nhận biết), nhập (mười hai chỗ tiếp xúc: sáu giác quan và sáu đối tượng) ở hiện tại; không quán thấy, nghe, hay, biết, cùng tâm, ý, thức; không có hý luận, không có tướng sinh, trụ, diệt. Không lấy, không bỏ, không nhớ, không nghĩ. Không quán sự nghĩ tưởng và cũng không quán cái chẳng phải nghĩ tưởng. Không phân biệt tưởng về pháp, tưởng về mình, không có tưởng một hay khác. Đối với cảnh giới, công đức, bên trong, bên ngoài, khoảng giữa, đều không khởi niệm giác quán về đầu hay cuối. Không quán hình dáng, oai nghi, phép tắc. Không quán giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến (sự biết thấy rõ rằng mình đã giải thoát), thập lực, vô úy, các pháp bất cộng (những công đức riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác).

 Người niệm Phật chân chính thì không thể nghĩ bàn: không tạo hành, không khởi tưởng, là vô đẳng đẳng (không gì sánh bằng, chỉ ngang với chư Phật vốn không ai sánh), lìa suy nghĩ, không có chỗ nhớ, không có chỗ nghĩ, không có tưởng về ấm, nhập, giới và sinh, trụ, diệt. Không có nơi chốn mà cũng chẳng phải không có nơi chốn; chẳng động chẳng trụ; chẳng phải sắc, chẳng phải thức, chẳng phải tưởng, chẳng phải thọ, chẳng phải hành. Đối với thức không sinh cái biết của thức; đối với đất, nước, lửa, gió không sinh cái biết của thức. Mắt với sắc, tai với tiếng, mũi với hương, lưỡi với vị, thân với xúc chạm, tâm với pháp cũng đều như vậy.

 Như thế, không vin vào mọi cảnh giới, không sinh các tướng ngã và ngã sở, không khởi tưởng thấy nghe hay biết, rốt ráo đến được mọi giải thoát. Tâm và các tâm sở (các trạng thái, tác dụng đi kèm theo tâm như cảm thọ, tưởng, ý muốn...) đều diệt, không còn nối tiếp. Làm sạch các nhớ tưởng và chẳng phải nhớ tưởng; khéo trừ yêu và giận, diệt tướng nhân duyên. Bên này, bên kia, khoảng giữa đều cắt đứt không còn.

 Pháp ấy thanh tịnh vì không có văn tự. Pháp không có vui mừng vì không lay chuyển. Pháp không có khổ vì không ham đắm mùi vị. Pháp không có nóng bức vì vốn tịch diệt (vắng lặng, đã dứt hết). Pháp không có giải thoát vì tính vốn lìa bỏ. Pháp không có thân vì lìa sắc tướng. Pháp không có tướng thọ nhận vì không có ngã. Pháp không có trói buộc vì vắng lặng không có tướng. Tướng của pháp là vô vi (không do nhân duyên tạo tác) vì không có chỗ làm. Pháp không có lời dạy vì không có sự nhận biết. Pháp không có đầu cuối vì không có lấy bỏ. Pháp không có chỗ an trụ vì không có nơi chốn. Pháp không có tạo tác vì lìa người nhận. Pháp không có diệt vì vốn không có sinh.

 Đối với tâm sở, sự suy nghĩ và các pháp làm đối tượng nương trụ, không chấp lấy tướng của chúng, không sinh phân biệt; không nhận, không đắm, không bừng lên, không tắt đi, không sinh, không xuất. Pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp) bình đẳng như hư không, vượt ra ngoài mắt với sắc, tai với tiếng, mũi với hương, lưỡi với vị, thân với xúc chạm, tâm với pháp. Đó gọi là niệm Phật tam-muội của Bồ-tát.

 Bồ-tát được niệm Phật tam-muội này thì đối với mọi pháp được cửa đà-la-ni (tổng trì, năng lực nhớ giữ không quên) của trí tự tại; nghe Phật nói gì đều thọ trì được, mãi không quên mất; cũng hiểu rõ ngôn từ, âm thanh của mọi chúng sinh, có biện tài không ngăn ngại.

 Này Xá-lợi-phất, đức Phổ Hiền Như Lai ấy không như ở cõi này, dùng hai nhân duyên để giảng nói chánh kiến (cái thấy đúng đắn), đó là: nghe tiếng từ người khác, và bên trong tự nhớ nghĩ đúng đắn. Các Bồ-tát ở đó khi thấy Phật liền có thể phân biệt các nghĩa sâu xa mầu nhiệm, thành tựu đầy đủ sáu ba-la-mật (sáu hạnh "đến bờ kia", tức sáu pháp tu đưa đến giải thoát và thành Phật). Vì sao vậy? Nếu không chấp lấy sắc tướng, tức là đầy đủ đàn ba-la-mật (hạnh bố thí). Nếu trừ bỏ sắc tướng, tức là đầy đủ thi ba-la-mật (hạnh trì giới). Nếu quán thấy sắc đã hết, tức là đầy đủ sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục). Nếu thấy sắc tịch diệt, tức là đầy đủ tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn). Nếu không hành theo sắc tướng, tức là đầy đủ thiền ba-la-mật (hạnh thiền định). Nếu không hý luận về sắc tướng, tức là đầy đủ bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ). Các Bồ-tát ấy ngay khi quán Phật liền đầy đủ sáu ba-la-mật như thế và được vô sinh nhẫn. Này Xá-lợi-phất, trong các thế giới của chư Phật nghiêm tịnh vi diệu, ít có cõi nào được như thế giới Bất Thuấn của Phổ Hiền Như Lai."

 Bấy giờ, Xá-lợi-phất nói với Vô Tận Ý: "Này thiện nam tử, thật sung sướng thay cho nhân giả (cách gọi tôn kính người đối diện)! Các vị đại sĩ được ở cõi ấy, thấy Phật Phổ Hiền, được lợi ích vô lượng." Vô Tận Ý nói với Xá-lợi-phất: "Thưa Đại đức (bậc có đức lớn), nay ngài có muốn thấy thế giới Bất Thuấn, đức Thế Tôn Phổ Hiền và đại chúng ở đó không?" Xá-lợi-phất nói: "Vâng, tôi muốn thấy, để đại chúng ở đây tăng trưởng thiện căn."

 Bấy giờ, Vô Tận Ý liền nhập tam-muội "Bồ-tát thị hiện tất cả cõi Phật". Nhập tam-muội rồi, Ngài khiến đại chúng nơi đây và Xá-lợi-phất liền thấy Phổ Hiền Như Lai cùng đại hội ở cõi ấy. Thấy việc ấy rồi, mọi người liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay hướng về xa lễ đức Phật ấy và đại chúng. Đại chúng trong hội này nhờ sức thần thông đạo lực của Phật Thế Tôn và của Vô Tận Ý, có được những hoa vi diệu hiếm có ở đời, màu sắc và hương thơm chưa từng thấy nghe, tự nhiên đầy cả hai tay. Mọi người hướng về phương đông, từ xa rải hoa để cúng dường Phổ Hiền Như Lai. Hoa liền bay khắp đến thế giới của đức Phật ấy, đến chỗ Phổ Hiền Như Lai và đại chúng.

 Các Bồ-tát ở đó thấy hoa ấy, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, hoa này đẹp đẽ lộng lẫy, hiếm có ở đời, từ đâu bay đến đây?" Đức Phật ấy đáp: "Vô Tận Ý đang ở thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nghĩa là cõi phải nhẫn chịu khổ). Ở đó cũng có các Bồ-tát từ mười phương thế giới đến, cùng tụ hội nơi Phật Năng Nhân (tức Phật Thích-ca, "Năng Nhân" nghĩa là bậc có năng lực nhân từ), cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, nghe Phật Thế Tôn giảng kinh Đại Tập. Đó là hoa do đại chúng ấy rải đến."

 Các Bồ-tát ấy lại bạch Phật: "Thế giới của đức Phật ấy ở phương nào, cách đây xa hay gần?" Đức Phật ấy đáp: "Này các thiện nam tử, ở phương tây, cách cõi Phật này số cõi nước nhiều bằng số hạt bụi của mười sông Hằng cát thế giới, có thế giới tên là Ta-bà." Các Bồ-tát nói: "Chúng con mong muốn được thấy Phật Thích-ca Văn và đại chúng của Ngài."

 Bấy giờ, Phổ Hiền Như Lai liền phóng ánh sáng lớn, chiếu suốt thế giới của đức Phật này. Đại chúng ở đó nhờ ánh sáng của Phật đều được từ xa thấy Phật Thích-ca Văn ở thế giới Ta-bà và đại chúng. Thấy rồi, họ vui mừng, chắp tay cung kính nói rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát và tất cả đại chúng ở cõi ấy từ đâu đến mà tụ hội đông như vậy, đầy khắp cõi ấy không còn chỗ trống?" Đức Phật ấy đáp: "Này các thiện nam tử, đại chúng ấy đều từ vô lượng thế giới mười phương đến tụ hội, thưa hỏi và lắng nghe tiếp nhận giáo pháp rất sâu mầu nhiệm."

 Bấy giờ, Xá-lợi-phất hỏi Vô Tận Ý: "Ai đã đặt tên cho nhân giả là Vô Tận Ý?" Vô Tận Ý nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, nhân duyên và quả báo của tất cả các pháp gọi là Vô Tận Ý (ý không cùng tận). Vì sao? Vì tất cả các pháp đều không thể cùng tận." Xá-lợi-phất nói: "Này thiện nam tử, xin nhân giả hãy nói pháp môn vô tận."

 Vô Tận Ý nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, ngay khi mới phát tâm bồ-đề vô thượng (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) thì đã không thể cùng tận. Vì sao? Vì phát tâm bồ-đề mà không lìa bỏ chúng sinh đang phiền não (?). Phát tâm nối tiếp không dứt, vì không mong cầu cỗ xe khác. Phát tâm bền chắc, vì không xen lẫn luận thuyết ngoại đạo. Phát tâm không hư hoại, vì ma không ngăn trở được. Phát tâm luôn thuận theo, vì thiện căn tăng trưởng. Phát tâm đạt đến thường còn, vì pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành) là vô thường. Phát tâm không lay động, vì tất cả chư Phật an ủi và che chở giúp đỡ. Phát tâm thù thắng nhiệm mầu, vì lìa suy tổn. Phát tâm an trụ, vì không hý luận. Phát tâm không gì ví được, vì không có gì giống như nó. Phát tâm như kim cương, vì phá được các pháp. Phát tâm vô tận, vì vô lượng công đức đều thành tựu. Phát tâm bình đẳng, vì làm lợi cho chúng sinh. Phát tâm che khắp, vì không có phân biệt khác nhau.

 Phát tâm tươi sáng, vì tính vốn thường trong sạch. Phát tâm không nhơ, vì trí tuệ sáng tỏ. Phát tâm khéo hiểu, vì không lìa chỗ rốt ráo. Phát tâm rộng rãi khoan khoái, vì lòng từ như hư không. Phát tâm bao la, vì dung chứa được tất cả chúng sinh. Phát tâm không ngăn ngại, vì trí tuệ thông đạt. Phát tâm đến khắp, vì lòng đại bi không dứt. Phát tâm không đứt đoạn, vì khéo hiểu và lập nguyện. Phát tâm làm chỗ nương về, vì được chư Phật khen ngợi. Phát tâm thù thắng, vì hàng Nhị thừa đều kính ngưỡng. Phát tâm sâu xa, vì tất cả chúng sinh không biết được. Phát tâm không bại, vì không phá hoại pháp Phật. Phát tâm an ổn, vì khéo ban cho chúng sinh mọi niềm vui. Phát tâm trang nghiêm, vì mọi công đức đều thành tựu. Phát tâm khéo xét, vì trí tuệ thành tựu.

 Phát tâm tăng trưởng, vì tùy ý bố thí. Phát tâm đúng như nguyện, vì giới thanh tịnh. Phát tâm bồ-đề trùm khắp kẻ oán người thân, vì đầy đủ nhẫn nhục. Phát tâm khó hư hoại, vì đầy đủ tinh tấn. Phát tâm tịch diệt, vì đầy đủ thiền định. Phát tâm không bị hủy hoại, vì đầy đủ trí tuệ. Phát tâm không mong cầu (vô nguyện), vì tăng trưởng đại từ. Phát tâm bồ-đề trụ nơi gốc bền chắc, vì tăng trưởng đại bi. Phát tâm hòa vui, vì tăng trưởng đại hỷ. Phát tâm không lay động, vì tăng trưởng đại xả. Phát tâm gánh vác việc nặng, vì được chư Phật nhận lấy. Phát tâm không dứt, vì Tam bảo không đoạn mất. Thưa ngài Xá-lợi-phất, Bồ-tát vì nhất thiết trí mà phát tâm bồ-đề như vậy, há có thể cùng tận được sao?"

 Xá-lợi-phất nói: "Này thiện nam tử, ví như hư không không thể cùng tận, vì nhất thiết trí mà phát tâm bồ-đề cũng không thể cùng tận như vậy." Vô Tận Ý nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, giới của Phật là vô tận; nhân nơi giới mà phát tâm nên không thể cùng tận. Định của Phật là vô tận; nhân nơi định mà phát tâm nên không thể cùng tận. Tuệ của Phật là vô tận; nhân nơi tuệ mà phát tâm nên không thể cùng tận. Giải thoát của Phật là vô tận; nhân nơi giải thoát mà phát tâm nên không thể cùng tận. Giải thoát tri kiến của Phật là vô tận; nhân nơi giải thoát tri kiến mà phát tâm nên không thể cùng tận.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến của Như Lai, tính chất là vô tận. Nhân nơi năm nhóm công đức này mà phát tâm bồ-đề thì há có thể cùng tận sao? Mười lực, bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), mười tám pháp bất cộng của Như Lai là vô tận; nhân nơi những điều ấy mà phát tâm bồ-đề nên vô tận.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, nói tóm lại, tất cả Như Lai đều vô tận; nhân nơi đó mà phát tâm nên không thể cùng tận. Vì Tam bảo không đoạn mất nên không cùng tận. Vì tính chúng sinh vô tận nên vô tận. Vì trí như thật vô tận nên vô tận. Vì trí biết theo vô lượng tâm hành của chúng sinh là vô tận nên vô tận. Vì hồi hướng (đem công đức mình làm được hướng về mục đích cao cả, chia cho chúng sinh) về quả vô thượng là vô tận nên vô tận. Vì giáo hóa chúng sinh là vô tận nên vô tận. Vì trí vô tận là vô sinh nên vô tận. Vì lìa tự tính, vô sinh nên vô tận. Vì biết bản tính tất cả các pháp là vô tận nên vô tận. Thưa ngài Xá-lợi-phất, đó gọi là Bồ-tát phát tâm bồ-đề không thể cùng tận.

 Lại nữa, thưa ngài Xá-lợi-phất, tâm thanh tịnh của Bồ-tát này là vô tận. Tâm thanh tịnh là vì không làm điều dua nịnh. Không dua nịnh là vì không gian dối. Không gian dối là vì khéo phân biệt. Khéo phân biệt là vì không tà mạng (kiếm sống bằng cách bất chính, không đúng với người tu). Không tà mạng là vì tâm trong trắng. Tâm trong trắng là vì thường ngay thẳng chuyên nhất. Thường ngay thẳng chuyên nhất là vì tính thù thắng. Tính thù thắng là vì không khinh chê người. Không khinh chê là vì diệt mọi quanh co. Diệt mọi quanh co là vì tâm chất trực (thật thà ngay thẳng). Tâm chất trực là vì vào chỗ bằng phẳng ngay chính. Vào chỗ bằng phẳng ngay chính là vì tâm bền chắc. Tâm bền chắc là vì không thể bị phá hoại. Không thể bị phá hoại là vì tính vững chắc. Tính vững chắc là vì không thể lay động.

 Không thể lay động là vì không có chỗ nương dựa. Không có chỗ nương dựa là vì trừ bỏ tâm chấp ngã. Trừ bỏ tâm chấp ngã là vì không có ai sánh ngang. Không có ai sánh ngang là vì dứt sự chê bai khinh miệt. Dứt chê bai khinh miệt là vì làm nghiệp lành. Làm nghiệp lành là vì không bị quở trách. Không bị quở trách là vì tiêu trừ lỗi lầm. Tiêu trừ lỗi lầm là vì không bị phiền não thiêu đốt. Không bị thiêu đốt là vì tính chân thật. Tính chân thật là vì không dối trá. Không dối trá là vì làm đúng như lời nói. Làm đúng như lời nói là vì có thể làm khéo. Có thể làm khéo là vì không có tì vết. Không có tì vết là vì không sai lầm. Không sai lầm là vì không bị vướng mắc. Không bị vướng mắc là vì không thối lui.

 Không thối lui là vì quán xét chúng sinh. Quán xét chúng sinh là vì gốc đại bi sâu dày. Gốc đại bi sâu dày là vì khéo giáo hóa chúng sinh không mỏi mệt. Khéo giáo hóa chúng sinh không mỏi mệt là vì không cầu niềm vui cho riêng mình. Không cầu niềm vui riêng là vì không tham lợi lộc cúng dường. Không tham lợi lộc là vì không nhiễm ái. Không nhiễm ái là vì duyên theo các pháp. Duyên theo các pháp là vì quán thấy sự yếu kém. Quán thấy sự yếu kém là vì thấy chúng sinh. Thấy chúng sinh là vì thường che chở giữ gìn. Thường che chở là vì làm chỗ nương về. Làm chỗ nương về là vì không có nhơ bẩn ràng buộc. Không nhơ bẩn ràng buộc là vì khéo quán xét. Khéo quán xét là vì không bị chê bai. Không bị chê bai là vì tâm thuần lành. Tâm thuần lành là vì không dao động. Không dao động là vì khéo thanh tịnh. Khéo thanh tịnh là vì thường tinh tấn. Thường tinh tấn là vì bên trong thanh tịnh. Bên trong thanh tịnh là vì thường tươi sáng. Thường tươi sáng là vì không nhiễm nhơ.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, người có tâm thanh tịnh có thể dứt được sự bỏn xẻn tiếc của, cũng giáo hóa người khác khiến họ dứt bỏn xẻn. Người có tâm thanh tịnh có thể dứt được sự phá giới, cũng giáo hóa người khác khiến họ dứt phá giới. Người có tâm thanh tịnh có thể dứt được giận dữ, cũng giáo hóa người khác khiến họ dứt giận dữ. Người có tâm thanh tịnh có thể dứt được lười biếng, cũng giáo hóa người khác khiến họ dứt lười biếng. Người có tâm thanh tịnh có thể dứt được tâm tán loạn, cũng giáo hóa người khác khiến họ dứt tâm tán loạn. Người có tâm thanh tịnh có thể dứt được ngu si, cũng giáo hóa người khác khiến họ dứt ngu si. Thưa ngài Xá-lợi-phất, tâm thanh tịnh như vậy có thể dứt mọi pháp bất thiện, đặt chúng sinh vào trong pháp lành. Vì thế gọi là tâm thanh tịnh của Bồ-tát không thể cùng tận.

 Lại nữa, thưa ngài Xá-lợi-phất, tâm hành thanh tịnh của Bồ-tát ma-ha-tát cũng không thể cùng tận. Vì sao? Khi Bồ-tát thực hành bố thí, mọi người đều thấy Ngài buông bỏ mọi thứ mình có. Bồ-tát thực hành giới cũng không thể cùng tận: mọi người đều thấy Ngài giữ các giới cấm, hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đơn sơ để gột bỏ tham đắm) chân chính, oai nghi không vi phạm. Bồ-tát thực hành nhẫn cũng không thể cùng tận: mọi người đều thấy Ngài đối với chúng sinh tâm không giận hờn vướng mắc. Bồ-tát thực hành tinh tấn cũng không thể cùng tận: mọi người đều thấy Ngài siêng năng tu tập các pháp lành. Bồ-tát thực hành thiền cũng không thể cùng tận: mọi người đều thấy Ngài trong các thiền định không hề rối loạn. Bồ-tát thực hành tuệ cũng không thể cùng tận: mọi người đều thấy Ngài tu tập nghe nhiều học rộng. Đó gọi là Bồ-tát thực hành bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ.

 Bồ-tát tu hành từ, bi, hỷ, xả cũng không thể cùng tận: mọi người đều thấy Ngài làm lợi ích, cứu khổ, vui mừng hớn hở, khéo dứt yêu và giận. Đó gọi là từ bi hỷ xả của Bồ-tát. Ba nghiệp (thân, miệng, ý) Bồ-tát làm đều thanh tịnh: thân lìa ba điều ác (giết hại, trộm cắp, tà dâm), miệng lìa bốn lỗi (nói dối, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt), tâm lìa ba điều ác là tham dục, giận dữ và tà kiến.

 Bồ-tát tu học nghe nhiều là vô tận, vì không tiếc giấu. Bồ-tát tu hành không tiếc giấu là vì tích tập nhất thiết trí. Bồ-tát tu tập nhất thiết trí là vì khuyên các Bồ-tát khác phát đạo tâm. Khuyên các Bồ-tát khác phát đạo tâm là vì tu hành an trụ nơi thiện căn. Tu hành an trụ nơi thiện căn là vì nguyện hướng về đạo bồ-đề vô thượng. Nguyện hướng về đạo bồ-đề vô thượng là vì thâu nhận mọi pháp của chư Phật. Thâu nhận mọi pháp của chư Phật là vì dùng bốn việc thu phục (tứ nhiếp pháp: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với người, để thu phục cảm hóa người).

 Bồ-tát tu hành bốn nhiếp pháp là vì sám hối các tội. Bồ-tát tu hành pháp sám hối là vì phát lộ (bày tỏ công khai, không che giấu) các điều ác. Bồ-tát tu hành phát lộ các điều ác là vì hồi hướng mọi công đức. Bồ-tát hồi hướng mọi công đức là vì tích tụ vô lượng châu báu. Tích tụ vô lượng châu báu là vì khuyến thỉnh (thỉnh cầu) chư Phật thuyết pháp và ở lại đời. Khuyến thỉnh chư Phật là vì thâu nhận các pháp. Thâu nhận các pháp là vì thực hành pháp của bậc đại sĩ. Thực hành pháp của bậc đại sĩ là vì có thể gánh vác việc nặng cho chúng sinh. Gánh vác việc nặng cho chúng sinh là vì không bỏ mọi sự trang nghiêm bền chắc. Không bỏ mọi sự trang nghiêm bền chắc là vì giúp chúng sinh thành tựu mọi việc lành.

 Lại nữa, thưa ngài Xá-lợi-phất, Bồ-tát ma-ha-tát có bốn hạnh vô tận. Bốn hạnh ấy là gì? Tâm hạnh của Bồ-tát vô tận; pháp thí (bố thí bằng giáo pháp) vô tận; giáo hóa vô tận; thiện căn vô tận. Đó là bốn hạnh vô tận của Bồ-tát.

 Bồ-tát lại có bốn hạnh vô tận. Bốn hạnh ấy là gì? Ưa ở nơi vắng vẻ, giữ gìn oai nghi không biết chán; thường ưa tích tụ vô lượng công đức không biết chán; cầu học nhiều, biết rộng các nghĩa không biết chán; thường mong cầu trí tuệ bồ-đề vô thượng không biết chán. Đó gọi là bốn hạnh vô tận của Bồ-tát.

 Bồ-tát lại có bốn hạnh vô tận. Bốn hạnh ấy là gì? Giác biết sự tính toán xét đoán vô tận; giác biết sự cân nhắc đo lường vô tận; giác biết sự suy tư vô tận; giác biết sự quán xét pháp vô tận. Đó là bốn hạnh vô tận của Bồ-tát.

 Bồ-tát lại có bốn hạnh vô tận. Bốn hạnh ấy là gì? Giác biết nguyên nhân của nhơ bẩn vô tận; giác biết pháp trắng (pháp lành, trong sạch) vô tận; quở trách các phiền não vô tận; ngợi khen pháp trắng vô tận. Đó gọi là bốn hạnh vô tận của Bồ-tát.

 Bồ-tát lại có bốn hạnh vô tận. Bốn hạnh ấy là gì? Quán sự hết của các ấm là vô tận; quán sự hết của các giới là vô tận; quán sự hết của các nhập là vô tận; quán sự hết của nhân duyên là vô tận. Đó gọi là bốn hạnh vô tận của Bồ-tát.

 Bồ-tát lại có bốn hạnh vô tận. Bốn hạnh ấy là gì? Nói về vô thường (mọi thứ đều đổi thay, không còn mãi) vô tận; nói về khổ vô tận; nói về vô ngã (không có cái tôi thật) vô tận; nói về Niết-bàn tịch diệt vô tận. Đó gọi là bốn hạnh vô tận của Bồ-tát. Nói tóm lại, mọi điều Bồ-tát làm đều vô tận: hướng về nhất thiết trí, tôn quý nhất thiết trí, ngưỡng mộ nhất thiết trí, mà nhất thiết trí là vô tận. Vì nhân duyên ấy, mọi điều Bồ-tát làm đều vô tận. Đó gọi là tâm hạnh của Bồ-tát vô tận.

 Lại nữa, thưa ngài Xá-lợi-phất, tâm của Bồ-tát này rốt ráo là vô tận. Vì sao? Điều Ngài suy nghĩ, cho đến chỉ một niệm, cũng luôn hướng về bồ-đề, tâm không mỏi mệt, vì chuyên đi qua các địa (các tầng bậc tu chứng của Bồ-tát) để vượt khỏi sinh tử. Rốt ráo tăng trưởng, vì đến bờ bên kia. Rốt ráo hạnh tu gốc ngày càng thù thắng hơn lên. Rốt ráo lìa sự thua kém, nắm giữ pháp thù thắng (?). Rốt ráo không ai sánh bằng, vì đầy đủ mọi pháp của chư Phật. Rốt ráo điều mình vin theo đều làm tăng trưởng pháp lành. Rốt ráo có thể đến chỗ vượt ngoài sự vận hành của tâm. Rốt ráo trang nghiêm không mỏi chán. Rốt ráo tu hành bồ-đề tốt lành, mọi khổ hạnh đều thành tựu. Rốt ráo không mong cầu, không cầu niềm vui cho riêng mình. Rốt ráo tùy thuận, không có các điều ác. Rốt ráo điều phục, an trụ nơi pháp của bậc thánh. Rốt ráo không xen tạp, lìa phiền não.

 Rốt ráo bố thí điều khó bố thí, không tiếc cả đầu và mắt. Rốt ráo giữ giới khó giữ, che chở cả người phạm giới (?). Rốt ráo nhẫn điều khó nhẫn, nhẫn chịu các lỗi ác của kẻ không có sức thế. Rốt ráo tinh tấn điều khó tinh tấn, chuyên tu khổ hạnh, bỏ Nhị thừa. Rốt ráo thiền định điều khó định, tâm không ham đắm mùi vị các thiền định. Rốt ráo trí tuệ điều khó đạt, không chấp đắm mọi thiện căn. Khởi hành thì đến được, mọi việc lành đều thành tựu. Rốt ráo xa lìa kiêu mạn, tăng thượng mạn (chưa chứng mà tự cho đã chứng), thắng mạn (cho mình hơn người), ngã mạn (cậy cái tôi), hạ mạn (kém người nhiều mà cho chỉ kém chút ít), kiêu mạn, tà mạn (không có đức mà cho mình có đức), vì khéo phân biệt.

 Rốt ráo có thể buông bỏ, bố thí cho chúng sinh mà không cầu báo đáp. Rốt ráo không kinh sợ khi quán pháp Phật sâu xa. Rốt ráo tiến lên không ngừng trệ. Rốt ráo vô tận, thường tinh tấn. Rốt ráo không dối gạt, nhất định gánh vác gánh nặng cho chúng sinh.

 Lại nữa, rốt ráo là: điều phục chúng sinh cho được nhu thuận; dùng lòng từ che chở, làm lợi ích cho những người hiền lành; dùng lòng bi cứu vớt những kẻ làm ác; cung kính bậc tôn trưởng; che chở người không ai che chở; làm chỗ nương về cho người không có chỗ nương về; soi sáng cho người không có ánh sáng; làm chỗ dựa cho người không có chỗ dựa; làm bạn với người không có bạn; làm ngay thẳng những kẻ quanh co; làm điều lành với kẻ không lành; không gian dối với kẻ gian dối; làm thanh tịnh kẻ tà mạng; ban ơn cho người có ơn, người không có ơn và kẻ không biết ơn; làm lợi cho kẻ không làm lợi cho mình; nói thật với kẻ vu khống; không kiêu với kẻ kiêu; không chê bai kẻ làm điều sai; dùng lời mềm mỏng dạy bảo, răn nhắc những kẻ làm ác; che chở kẻ làm tà hạnh; thấy người dùng phương tiện thì không cho là lỗi.

 Đối với những người nhận bố thí, tâm bình đẳng cung kính; đối với các Bồ-tát khác thường khéo dẫn dắt, dùng lời mềm mỏng giảng dạy khuyên bảo; ưa ở nơi vắng vẻ tu hành pháp lành; lìa xa lợi lộc cúng dường, không tiếc thân mạng; không có tà niệm vì tâm tịch diệt; lời nói không tà vạy dua nịnh vì giữ gìn lỗi của miệng; không dùng nghề nghiệp tà vạy để cầu lợi, vì tâm ít ham muốn, thường biết đủ; tâm điều hòa mềm mại vì không có nhơ uế; quay trở lại trong sinh tử vì đầy đủ thiện căn; nhẫn chịu được mọi khổ vì chúng sinh. Đó là mọi sự rốt ráo của bậc đại sĩ không thể cùng tận.

 Tâm của Bồ-tát này, sinh tử và phiền não mãi mãi không thể phá hoại. Vì sao? Vì tâm này làm tăng trưởng mọi công đức, dung chứa tất cả chúng sinh, thành tựu trí tuệ nhiệm mầu vô tận. Thưa Đại đức, đó gọi là sự rốt ráo vô tận của Bồ-tát ma-ha-tát.

 Bấy giờ, Xá-lợi-phất nói với Bồ-tát ma-ha-tát Vô Tận Ý: "Này thiện nam tử, còn có pháp vô tận nào nữa không?" Vô Tận Ý nói: "Có. Bồ-tát tu hành đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đưa đến bờ giải thoát) không thể cùng tận. Vì sao? Bồ-tát ma-ha-tát bố thí vô lượng.

 Đó là: người cần ăn thì cho ăn, để được đầy đủ tuổi thọ, tài ăn nói, sắc đẹp, sức lực và niềm vui. Người cần uống thì cho uống, để lìa khát ái (lòng ham muốn như cơn khát). Người cần áo thì cho áo, để được sắc thân thanh tịnh và trừ sự không biết hổ thẹn. Người cần xe cộ thì cho xe cộ, để được mọi niềm vui và đầy đủ thần thông. Người cần đèn thì cho đèn, để được đầy đủ Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết tất cả) thanh tịnh. Người cần âm nhạc thì cho âm nhạc, để được đầy đủ thiên nhĩ (tai cõi trời, nghe được mọi âm thanh xa gần) trong suốt. Người cần hương thì cho hương, để thân tỏa ra đầy đủ hương thơm mầu nhiệm. Người cần vòng hoa thì cho vòng hoa, để đầy đủ đà-la-ni và hoa bảy giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, niệm, định, xả).

 Người cần hương xoa, hương bột thì đều cho, để đầy đủ giới, định, tuệ xông ướp, xoa lên thân. Người cần các vị ngon thì tùy ý cho, để tướng vị (tướng tốt nếm được vị ngon nhất của Phật) thành tựu. Người không có chỗ nương tựa thì cho chỗ nương tựa, để có thể đầy đủ năng lực cứu giúp che chở chúng sinh, làm chỗ quy y (nương về) cho họ. Người cần đồ trải nằm thì đều cho, để rốt ráo dứt trừ các ấm và cái (ngũ cái: năm thứ che lấp tâm là tham dục, giận dữ, mê ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ), thành tựu giường tòa mầu nhiệm của Phạm thiên, của bậc hiền thánh và chư Phật. Người cần chỗ ngồi thì cho chỗ ngồi, để đầy đủ việc lấy tam thiên đại thiên thế giới làm đạo tràng, thành tựu tòa kim cương (chỗ Phật ngồi thành đạo).

 Tùy theo nhu cầu của người mà đều có thể cho, để thành tựu mọi điều cần cho bồ-đề. Tùy bệnh mà cho thuốc, để được không già không chết, thành tựu thuốc pháp cam lồ. Người cần người hầu thì đều cấp cho, để được đầy đủ trí tuệ tự tại. Nếu dùng vàng, bạc, lưu ly, pha lê, chân châu, ngọc kha, vỏ sò quý, ngọc bích, san hô và mọi thứ châu báu mà bố thí, là để đầy đủ ba mươi hai tướng của bậc đại nhân (ba mươi hai tướng tốt đặc biệt trên thân Phật). Dùng các thứ chuỗi ngọc mà bố thí, là để đầy đủ tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ đi theo các tướng tốt của Phật).

 Nếu dùng voi, ngựa, xe cộ mà bố thí, là để đầy đủ Đại thừa. Nếu đem vườn rừng ra bố thí, là để đầy đủ các thiền chi (các yếu tố cấu thành thiền định). Nếu đem vợ con ra bố thí, là để đầy đủ lòng yêu mến pháp của đạo vô thượng. Nếu dùng kho lẫm, lúa thóc, của cải mà bố thí, là để đầy đủ kho báu các pháp lành. Đem cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta ở) hoặc cả bốn thiên hạ (bốn châu lục quanh núi Tu-di) tùy ý bố thí, là để đầy đủ địa vị vua của giáo pháp, được tự tại. Đem mọi đồ dùng vui sướng mà bố thí, là để đầy đủ niềm vui của vô lượng pháp lạc.

 Nếu đem chân ra bố thí, là để thành tựu đôi chân của pháp, tiến đến đạo tràng. Nếu đem tay ra bố thí, là để đầy đủ bàn tay của pháp, vỗ về chúng sinh khiến họ được vui. Nếu đem tai mũi ra bố thí, là để đầy đủ các căn (giác quan) đều thông suốt lanh lợi. Nếu đem mắt ra bố thí, là vì muốn đầy đủ pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) không ngăn ngại. Nếu đem đầu ra bố thí, là để trong ba cõi được đầy đủ mọi trí tuệ thù thắng. Nếu đem máu thịt ra bố thí, là để từ những thứ không bền chắc mà đầy đủ cái bền chắc. Nếu đem tủy não ra bố thí, là để đầy đủ thân kim cương, không bị hư hoại.

 Bồ-tát không dùng tà mạng để cầu của cải mà bố thí; không ép buộc chúng sinh, cưỡng đoạt của người khác rồi đem cho người. Bố thí không vì sợ hãi; bố thí không vì xấu hổ; bố thí không bỏn xẻn; bố thí đúng như đã hứa, không bớt xén; bố thí không phải thứ mình không thích; bố thí rốt ráo, luôn luôn bố thí, không có bố thí nửa vời; bố thí không dua nịnh; bố thí không gian trá; bố thí không nghi ngờ nghiệp báo; bố thí không do tà mạng; bố thí không ngu si; bố thí không thiếu lòng tin; bố thí không thiếu hiểu biết; bố thí không ngại khó nhọc; bố thí không bám víu; bố thí không lựa chọn người nhận; bố thí không phân biệt tướng khác nhau; bố thí không đòi hỏi người nhận.

 Bố thí không có chúng sinh nào không xứng nhận, không thêm bớt giữa người giữ giới và người phạm giới; bố thí mà đối với người nhận không mong báo đáp; bố thí không cầu danh; bố thí không vì chê hay khen; bố thí không có kiêu mạn hay chẳng kiêu mạn; bố thí không có phiền não thiêu đốt; bố thí tâm không hối tiếc; bố thí không tự khen mình; bố thí không xen lẫn ô uế; bố thí không mong nghiệp báo; bố thí không giới hạn nơi chốn; bố thí không có giận dữ, nhơ bẩn, ái luyến; có người đến xin thì bố thí không làm phiền não hại họ; bố thí không khinh thường; bố thí không nhăn mặt (?); bố thí không quăng ném; bố thí không thiếu thành tâm; bố thí không có chuyện không tự tay trao; bố thí không phải lúc có lúc không; bố thí không gián đoạn; bố thí không ganh ghét kiêu mạn; bố thí không hạn lượng; bố thí đúng như đã hứa, không đổi khác.

 Bố thí không phân biệt người đáng nhận hay không đáng nhận; bố thí không coi ai là không phải ruộng phước; bố thí không xem nhẹ thứ ít; bố thí không khen thứ nhiều; bố thí không làm hao tổn; bố thí không cầu đời sau; bố thí không cầu được tự tại về của báu; bố thí không cầu các quả báo làm Đế Thích, Phạm Thiên, Thiên vương hộ thế, Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chính pháp); bố thí không nguyện cầu thừa Thanh văn, Duyên giác; bố thí không cầu làm vương tử được tự tại; bố thí không vì một đời; bố thí không biết chán; bố thí không có gì không hồi hướng về nhất thiết trí; bố thí không có gì không trong sạch; bố thí không có gì không đúng lúc; bố thí không có dao kiếm thuốc độc; bố thí không làm khổ chúng sinh.

 Bồ-tát bố thí không bị bậc trí giả cười chê. Vì sao? Quán không tịch (trống rỗng, vắng lặng) mà bố thí, nên vô tận. Bố thí được xông ướp bởi vô tác (không có ý tạo tác), nên vô tận. Bố thí ra khỏi tướng ba cõi hữu (ba cõi sinh tồn: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới), nên vô tận. Bố thí không chấp lấy chỗ, nên vô tận. Vì quả giải thoát mà bố thí, nên vô tận. Vì hàng phục các ma mà bố thí, nên vô tận. Vì dứt kết sử (các phiền não trói buộc) và ái mà bố thí, nên vô tận. Vì bố thí tăng thượng, nên vô tận. Bố thí khéo phân biệt, nên vô tận. Bố thí trợ giúp bồ-đề, nên vô tận. Bố thí hồi hướng chân chính, nên vô tận. Bố thí để trang nghiêm đạo tràng và quả giải thoát, nên vô tận.

 Sự bố thí ấy không có bờ bến, nên vô tận. Sự bố thí ấy không hư hoại, nên vô tận. Sự bố thí ấy không đoạn dứt, nên vô tận. Sự bố thí ấy rộng lớn, nên vô tận. Sự bố thí ấy không trụ chấp, nên vô tận. Sự bố thí ấy không bị khuất phục, nên vô tận. Bố thí vô đẳng đẳng, nên vô tận. Sự bố thí ấy tiến đến nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi pháp trong mọi chi tiết, trí của Phật), nên vô tận. Thưa ngài Xá-lợi-phất, đó gọi là Bồ-tát tu hành bố thí không thể cùng tận."

 Bấy giờ, Xá-lợi-phất nói với Vô Tận Ý: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, nhân giả đã nói rất hay về việc Bồ-tát ma-ha-tát tu hành đàn ba-la-mật không thể cùng tận. Xin nhân giả hãy nói về thi ba-la-mật (hạnh trì giới) của Bồ-tát, tức thi ba-la-mật vô tận mà các Bồ-tát có được."

 Vô Tận Ý nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, khối giới của Bồ-tát gồm sáu mươi bảy điều, tu trị thanh tịnh, cũng không thể cùng tận. Sáu mươi bảy điều ấy là gì? Đối với chúng sinh không khởi tâm làm khổ hại. Đối với tài vật của người không sinh ý trộm cắp. Đối với vợ con gái nhà người không sinh cái nhìn tà vạy. Đối với chúng sinh không lừa dối. Không bao giờ nói hai lưỡi (đâm thọc, gây chia rẽ), vì đối với quyến thuộc của mình biết đủ. Không nói lời độc ác, vì nhẫn chịu được lời thô tháo. Không nói lời thêu dệt, vì thường nói lời tốt đẹp. Đối với việc vui của người không tham lam ganh ghét. Không bao giờ giận dữ, vì nhẫn chịu được lời ác. Giữ chánh kiến không tà vạy, vì coi nhẹ các đạo khác.

 Tin sâu nơi Phật, vì tâm không vẩn đục. Tin thuận nơi Pháp, vì khéo quán xét pháp. Tin kính nơi Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu hành), vì tôn trọng chúng thánh. Năm vóc gieo xuống đất (lạy sát đất với hai đầu gối, hai khuỷu tay và đầu chạm đất), vì chí tâm niệm Phật. Năm vóc gieo xuống đất, vì suy tư về Pháp. Năm vóc gieo xuống đất, vì tôn kính Tăng. Giữ vững giới cấm, hoàn toàn không vi phạm, cho đến giới nhỏ cũng không buông bỏ.

 Giữ giới không sứt mẻ, vì không nương theo cỗ xe khác. Giữ giới không thủng lỗ, vì lìa sự sinh vào chốn ác. Giữ giới không hoang phế, vì không xen lẫn các kết sử. Giữ giới không ô nhiễm, vì chuyên làm tăng trưởng pháp trắng. Giữ giới rất sâu, vì tùy ý hồi hướng được tự tại. Giữ giới được ngợi khen, vì bậc trí không quở trách. Giữ giới thuần lành, vì có chánh niệm và hiểu biết. Giữ giới không bị chê, vì mọi giới đều không rời rạc. Giữ giới khéo bền chắc, vì phòng hộ các căn. Giữ giới có danh tiếng, vì được chư Phật nhớ nghĩ. Giữ giới biết đủ, vì không có gì không nhàm chán (?). Giữ giới ít ham muốn, vì dứt tham lam tiếc giữ. Giữ giới tính thanh tịnh, vì thân tâm tịch diệt.

 Giữ giới a-lan-nhã (nơi vắng vẻ xa làng xóm để tu hành), vì lìa chốn ồn náo. Giữ giới thánh chủng (lối sống của bậc thánh: biết đủ về áo mặc, đồ ăn, chỗ ở và ưa tu tập), vì không cầu theo ý người khác. Giữ giới oai nghi, vì mọi thiện căn được tự tại. Giữ giới đúng như lời nói, vì trời người vui mừng. Giữ giới tâm từ, vì che chở chúng sinh. Giữ giới tâm bi, vì nhẫn chịu được mọi khổ. Giữ giới tâm hỷ, vì tâm không lười biếng. Giữ giới tâm xả, vì lìa yêu và giận. Giữ giới tự xét mình, vì tâm khéo phân biệt. Giữ giới không tìm lỗi người, vì giữ gìn tâm người khác. Giữ giới khéo thâu nhiếp, vì khéo giữ gìn. Giữ giới bố thí, vì giáo hóa chúng sinh. Giữ giới nhẫn nhục, vì tâm không giận hờn vướng mắc. Giữ giới tinh tấn, vì không thối lui.

 Giữ giới thiền định, vì làm lớn mạnh các thiền chi. Giữ giới trí tuệ, vì nghe nhiều và thiện căn không biết chán. Giữ giới nghe nhiều, vì học rộng bền chắc. Giữ giới gần gũi thiện tri thức (người bạn, người thầy tốt dẫn dắt mình theo đường chánh), vì giúp thành tựu bồ-đề. Giữ giới xa lìa ác tri thức (người dẫn dắt theo đường sai), vì xa lìa đường ác. Giữ giới không tiếc thân, vì quán tưởng vô thường. Giữ giới không tiếc mạng, vì siêng làm thiện căn. Giữ giới không hối hận, vì tâm thanh tịnh. Giữ giới không tà mạng, vì tâm hạnh thanh tịnh. Giữ giới không khô héo, vì rốt ráo thanh tịnh. Giữ giới không bị thiêu đốt, vì tu nghiệp hạnh lành.

 Giữ giới không kiêu mạn, vì tâm khiêm hạ, không kiêu căng. Giữ giới không xao động, vì xa lìa các dục. Giữ giới không tự cao, vì tâm bằng phẳng ngay thẳng. Giữ giới hòa nhã, vì tâm không chống đối va chạm. Giữ giới điều phục, vì không làm khổ hại. Giữ giới tịch diệt, vì tâm không nhơ uế. Giữ giới nói lời thuận hợp, vì làm đúng như lời nói. Giữ giới giáo hóa chúng sinh, vì không lìa các pháp thâu nhiếp. Giữ giới hộ trì chánh pháp, vì không trái với sự như thật. Giữ giới thành tựu đúng như nguyện, vì đối với chúng sinh tâm bình đẳng. Giữ giới gần gũi Phật, vì nguyện cầu giới vô thượng của Như Lai. Giữ giới vào tam-muội của Phật, vì đầy đủ mọi pháp của chư Phật. Thưa ngài Xá-lợi-phất, đó gọi là sáu mươi bảy điều tu trị thanh tịnh khối giới của Bồ-tát, không thể cùng tận.

 Lại nữa, thưa ngài Xá-lợi-phất, trong giới thanh tịnh vô tận của Bồ-tát không có sự nương tựa chấp đắm. Đó là phá bỏ các chấp về ngã, nhân (người), chúng sinh, thọ mạng, người được nuôi dưỡng, sĩ phu; về sắc (thân thể, vật chất), thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết hình tướng), hành (ý chí, tạo tác), thức (sự phân biệt nhận thức); về đất, nước, lửa, gió. Trong giới thanh tịnh này không có tướng mắt và sắc, tướng tai và tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và xúc chạm, ý và pháp; cũng không có thân tâm. Giới này có tướng định, vì một mực không chung với ai (?). Giới này có tướng phân biệt, vì dùng phương tiện vin theo mọi pháp. Giới này có tướng không, vì đạt được chỗ tận cùng không có tướng, không xen lẫn ba cõi. Giới này không tạo tác, vì là vô sinh nhẫn. Trong giới thanh tịnh này không có điều đã làm, đang làm, sẽ làm. Giới thanh tịnh này: quá khứ không diệt, vị lai không đến, hiện tại không dừng.

 Lại nữa, thưa ngài Xá-lợi-phất, trong giới thanh tịnh này, tâm trong sạch không nhơ, thức không dừng trụ, suy nghĩ không gần gũi. Giới thanh tịnh này không nương vào Dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn dục lạc), không gần Sắc giới (cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế), không trụ Vô sắc giới (cõi của chúng sinh chỉ còn tâm thức, không có thân hình). Giới thanh tịnh này lìa bỏ trần cấu của dục, trừ chướng ngại của giận dữ, diệt sự che lấp của vô minh. Giới thanh tịnh này không đoạn, không thường, không trái nhân duyên. Giới thanh tịnh này không có tướng ngã, bỏ tướng ngã sở, không trụ thân kiến (cái thấy sai lầm cho rằng thân năm ấm là cái tôi thật). Giới thanh tịnh này không chấp lấy tên gọi giả tạm, không trụ nơi sắc tướng, không xen lẫn danh sắc (tâm và thân). Giới thanh tịnh này không bị trói vào nhân, không khởi các kiến chấp, không trụ nơi nghi ngờ hối hận. Giới thanh tịnh này không trụ nơi tham, giận, si, không chấp đắm thiện căn. Giới thanh tịnh này không phiền não, không nóng bức, tịch diệt, lìa tướng. Giới thanh tịnh này không dứt giống Phật, vì cầu chánh pháp; không dứt giống Pháp, vì không phân biệt pháp tính; không dứt giống Tăng, vì tu pháp vô vi.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, người giữ giới thanh tịnh thì nối tiếp không dứt nên không cùng tận. Vì sao vậy? Giới của phàm phu tùy nơi thọ sinh mà có, vì thế có lúc hết. Mười điều lành (thập thiện: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến) trong cõi người có lúc hết nên có cùng tận. Phước báo công đức của chư thiên cõi Dục có lúc hết nên có cùng tận. Thiền định và vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả) của chư thiên cõi Sắc có lúc hết nên có cùng tận. Các định mà chư thiên cõi Vô sắc nhập vào có lúc hết nên có cùng tận. Giới của các tiên nhân ngoại đạo thì khi thần thông thối mất sẽ hết, nên có cùng tận. Giới hữu học và vô học (hữu học: bậc thánh còn phải tu học; vô học: bậc A-la-hán đã xong việc tu học) của tất cả hàng Thanh văn, khi nhập vào cõi Niết-bàn thì hết, nên có cùng tận. Giới của Bích-chi Phật (tức Duyên giác) không có tâm đại bi, có lúc hết nên có cùng tận.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, giới thanh tịnh của Bồ-tát đều không cùng tận. Vì sao? Vì từ trong giới này sinh ra mọi giới. Như hạt giống vô tận thì quả cũng vô tận; hạt giống bồ-đề này không thể cùng tận. Giới cấm của Như Lai cũng không cùng tận. Vì thế, các giới mà các bậc đại sĩ giữ gìn đều không thể cùng tận. Thưa ngài Xá-lợi-phất, đó gọi là Bồ-tát tu trì giới thanh tịnh không thể cùng tận."

 Bấy giờ, Xá-lợi-phất nói với Vô Tận Ý: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, nhân giả đã nói rất hay về thi ba-la-mật của Bồ-tát không thể cùng tận. Xin nhân giả hãy nói về sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục) của Bồ-tát, tức sằn-đề ba-la-mật vô tận mà các Bồ-tát có được."

 Vô Tận Ý nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, Bồ-tát đầy đủ ba mươi hai điều, tu hành nhẫn nhục cũng không thể cùng tận. Ba mươi hai điều ấy là gì? Vì dứt các kết sử, nên biết đó là nhẫn. Vì không sinh tâm làm hại, nên biết đó là nhẫn. Vì không bị trói buộc quấn quýt (triền: phiền não quấn chặt tâm), nên biết đó là nhẫn. Vì không có phiền muộn, nên biết đó là nhẫn. Vì không bị che lấp, nên biết đó là nhẫn. Vì không giận dữ, nên biết đó là nhẫn. Vì không giận hờn tranh cãi, nên biết đó là nhẫn. Vì không đấu đá kiện tụng, nên biết đó là nhẫn. Vì đối với các cảnh trần (đối tượng của giác quan) tâm không đổi khác, nên biết đó là nhẫn. Vì che chở mình và người, nên biết đó là nhẫn. Vì thuận theo tâm bồ-đề, nên biết đó là nhẫn.

 Vì khéo suy tư, nên biết đó là nhẫn. Vì không có tưởng hai bên đối đãi, nên biết đó là nhẫn. Vì hiểu rõ nghiệp báo, nên biết đó là nhẫn. Vì trang nghiêm thân, nên biết đó là nhẫn. Vì miệng nói lời trong sạch, nên biết đó là nhẫn. Vì tâm thanh tịnh, nên biết đó là nhẫn. Vì tâm bền chắc, nên biết đó là nhẫn. Vì lời nói tự tại, nên biết đó là nhẫn. Vì không nhớ tưởng, nên biết đó là nhẫn. Vì khéo phân biệt tâm, nên biết đó là nhẫn. Vì giữ gìn tâm người, nên biết đó là nhẫn. Vì tu hạnh của cõi Phạm thiên, nên biết đó là nhẫn. Vì được quả báo trời người, nên biết đó là nhẫn.

 Vì tướng thân thù thắng, nên biết đó là nhẫn. Vì đầy đủ phạm âm (giọng nói trong trẻo, thanh tịnh như của Phạm thiên) mầu nhiệm, nên biết đó là nhẫn. Vì trừ các lỗi lầm tai hại, nên biết đó là nhẫn. Vì dứt mọi uế tạp hoang vu, nên biết đó là nhẫn. Vì dứt mọi gốc bất thiện, nên biết đó là nhẫn. Vì giết được giặc kết sử, nên biết đó là nhẫn. Vì vượt qua được việc làm khổ hại chúng sinh, nên biết đó là nhẫn. Vì đầy đủ mọi pháp Phật, nên biết đó là nhẫn. Thưa ngài Xá-lợi-phất, đó gọi là Bồ-tát dùng ba mươi hai điều tu hành nhẫn nhục, không thể cùng tận.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, thế nào là nhẫn? Nếu thấy người mắng mình thì im lặng chịu, không đáp trả, vì khéo biết âm thanh như tiếng vang. Thấy người quở trách thì im lặng nhận chịu, vì khéo biết tướng của thân như bóng hình. Thấy người giận dữ thì tâm không ôm hận, vì khéo biết pháp của tâm như huyễn hóa (như trò ảo thuật, không thật). Giận không đáp lại bằng giận, vì tâm thanh tịnh. Nghe người khen tên mình, tâm không sinh ưa thích, vì không tự cao. Nghe không ai nhắc tên mình, tâm không sinh vướng mắc, vì công đức đầy đủ. Nếu gặp vinh hoa lợi lộc thì không sinh vui mừng, vì khéo tự điều phục. Nếu gặp suy tổn thì không sinh vướng bận, vì tâm tịch diệt.

 Thấy người khen ngợi thì tâm không xao động, vì khéo biết phân biệt. Thấy người chê bai thì tâm không co rút, vì tâm rộng lớn. Thấy người chế giễu thì tâm không hạ thấp, vì khéo an trụ. Thấy người tán dương thì tâm không cao ngạo, vì không nghiêng ngả. Nếu gặp việc vui thì tâm không vui sướng buông thả, vì quán pháp hữu vi có tướng vô thường. Nếu gặp việc khổ thì tâm không mỏi mệt phiền não, vì chúng sinh. Không nhiễm các pháp thế gian (tám điều đời: được, mất, khen, chê, vinh, nhục, vui, khổ), vì không nương tựa. Nhẫn chịu mọi khổ, thấy người bị nguy bức thì đem thân mình thay thế (?).

 Nhẫn chịu bị cắt xẻo từng đốt tay chân, vì đầy đủ các giác chi. Mọi khổ đau đổ xuống thân đều chịu đựng được, vì đầy đủ tướng thân Phật. Nhẫn chịu lỗi lầm tai hại của người, vì khéo tạo sức của nghiệp lành. Thị hiện chịu thiêu đốt nóng bức, tu các khổ hạnh, để hàng phục ngoại đạo. Thị hiện vào các nẻo sinh tử, vượt hơn Đế Thích, Phạm Thiên và các vị trời hộ thế. Đó gọi là nhẫn nhục của Bồ-tát.

 Lại nữa, nhẫn rốt ráo là không có tranh cãi. Vì sao? Nếu nghĩ: 'Thấy người kia mắng, ta nhẫn được', nhẫn như thế là quán có hai tướng, không phải nhẫn rốt ráo. Nếu nói: 'Ai mắng ta?', nhẫn như thế là công đức của pháp, không phải nhẫn rốt ráo. Nếu nghĩ: 'Mắng con mắt chăng?', nhẫn như thế là quán tướng của nhập, không phải nhẫn rốt ráo. Nếu nghĩ: 'Mắng tai, mũi, lưỡi, thân, hay mắng ý chăng?', nhẫn như thế là quán các nhập, không phải nhẫn rốt ráo. Nếu nghĩ: 'Không có ai mắng', nhẫn như thế là quán vô ngã, không phải nhẫn rốt ráo. Nếu biết đó chỉ là tên gọi giả tạm, nhẫn như thế là quán tướng tiếng vang, không phải nhẫn rốt ráo. Nếu nghĩ: 'Người kia với ta cả hai đều vô thường', nhẫn như thế là quán vô thường, không phải nhẫn rốt ráo.

 Nếu nghĩ: 'Người kia điên đảo (nhìn sai lệch, trái ngược với sự thật), ta không điên đảo', nhẫn như thế là quán cao thấp, không phải nhẫn rốt ráo. Nếu nghĩ: 'Người kia không siêng tu, ta là người siêng tu', nhẫn như thế là quán siêng và lười, không phải nhẫn rốt ráo. Nếu nghĩ: 'Người kia ở đường ác, ta ở đường lành', nhẫn như thế là quán thiện và ác, không phải nhẫn rốt ráo. Nếu nghĩ: 'Ta nhẫn vô thường chứ không nhẫn thường còn; ta nhẫn được khổ chứ không nhận các vui; ta nhẫn vô ngã chứ không nhẫn có ngã; ta nhẫn bất tịnh chứ không nhẫn tịnh', nhẫn như thế là quán có đối đãi, không phải nhẫn rốt ráo.

 Nếu nghĩ: 'Ta nhẫn không chứ không nhẫn các kiến chấp; ta nhẫn vô tướng chứ không nhẫn các giác; ta nhẫn vô nguyện chứ không nhẫn nguyện; ta nhẫn vô tác chứ không nhẫn tác; ta nhẫn kết sử đã hết chứ không nhẫn kết sử còn; ta nhẫn điều thiện chứ không nhẫn điều bất thiện; ta nhẫn xuất thế gian chứ không nhẫn ở thế gian; ta nhẫn không tranh cãi chứ không nhẫn tranh cãi; ta nhẫn vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy) chứ không nhẫn hữu lậu (còn phiền não); ta nhẫn pháp trắng chứ không nhẫn pháp đen (pháp ác); ta nhẫn tịch diệt chứ không nhẫn sinh tử', nhẫn như thế là quán đối đãi nhau, không phải nhẫn rốt ráo.

 Thế nào gọi là nhẫn rốt ráo? Nếu vào không tịch mà không hòa hợp với các kiến chấp, cũng không nương dựa vào cái không, vì các kiến chấp ấy cũng đều là không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo. Nếu vào vô tướng mà không hòa hợp với các giác, không nương dựa vô tướng, vì các giác ấy đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo. Nếu vào vô nguyện (không mong cầu) mà không hợp với nguyện, không nương dựa vô nguyện, vì các nguyện đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo. Nếu vào vô tác mà không hợp với tác, không nương dựa vô tác, vì các tác đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo.

 Nếu vào chỗ kết sử đã hết mà không hợp với kết sử, không nương dựa vào chỗ kết sử đã hết, vì các kết sử đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo. Nếu vào điều thiện mà không hòa hợp với điều bất thiện, không nương dựa điều thiện, vì điều bất thiện đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo. Nếu vào xuất thế gian mà không hợp với thế gian, không nương dựa xuất thế gian, vì ở thế gian đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo. Nếu vào không tranh cãi mà không hợp với tranh cãi, không nương dựa không tranh cãi, vì tranh cãi đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo.

 Nếu vào vô lậu mà không hợp với lậu, không nương dựa vô lậu, vì các lậu đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo. Nếu vào pháp trắng mà không hợp với pháp đen, không nương dựa pháp trắng, vì pháp đen đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo. Nếu vào tịch diệt mà không hòa hợp với sinh tử, không nương dựa tịch diệt, vì sinh tử đều không — nhẫn như thế là không có hai tướng, là nhẫn rốt ráo.

 Nếu tự tính không tự sinh, không từ cái khác sinh, không do hòa hợp mà sinh, cũng không có xuất ra, không thể phá hoại; mà cái không thể phá hoại thì không thể cùng tận — nhẫn như thế là nhẫn rốt ráo. Không tạo tác, không phải chẳng tạo tác, không có chỗ nương dựa chấp đắm, không phân biệt, không trang sức, không sửa trị, không khởi tiến, trọn không tạo ra sự sinh. Nếu không sinh thì không thể cùng tận — nhẫn như thế là vô sinh nhẫn. Vô sinh nhẫn là nhẫn không xuất ra. Nhẫn không xuất ra là nhẫn rốt ráo. Bồ-tát tu hành nhẫn như vậy thì được thọ ký nhẫn (sự nhẫn được chư Phật báo trước rằng đời sau chắc chắn thành Phật). Thưa ngài Xá-lợi-phất, đó gọi là Bồ-tát thực hành nhẫn vô tận."

 Khi nói về nhẫn này, tất cả đại chúng ngợi khen Vô Tận Ý rằng: "Này thiện nam tử, lành thay, lành thay! Ngài đã nói rất hay về nhẫn này." Nói xong, liền mưa xuống đủ loại hoa hiếm có, hương bột, hương xoa, vô số y phục các loại, cờ phướn, lọng báu, để cúng dường Vô Tận Ý. Trăm nghìn thứ âm nhạc trên không trung tự nhiên vang lên tiếng nói rằng: "Nếu có chúng sinh muốn được sự nhẫn rất sâu của Như Lai, nghe nói như thế này thì chớ nên kinh sợ." Bấy giờ, các hoa, hương, y phục, cờ phướn, lọng che tràn ngập khắp nơi, đầy cả tam thiên đại thiên thế giới này.

 Bấy giờ, Phật bảo Vô Tận Ý: "Này thiện nam tử, những thứ hoa hương mà người ta cúng dường ông, ông hãy tự tìm đồ chứa để dọn dẹp cất đi." Vô Tận Ý thưa: "Vâng, bạch Thế Tôn, nay con sẽ dùng sức thần thông, lấy ngay thân mình làm đồ chứa." Vô Tận Ý liền nhập tam-muội Sắc thân của Bồ-tát. Nhập tam-muội rồi, tất cả các đồ cúng dường đều đi vào trong rốn Ngài, mà thân thể vẫn như cũ, không lớn thêm cũng không nhỏ đi.

 Bấy giờ, trong chúng có một vị Bồ-tát tên là Đại Trang Nghiêm, hỏi Vô Tận Ý: "Này thiện nam tử, tam-muội mà ngài nhập tên là gì, mà khi ngài nhập vào thì các đồ cúng dường đều vào trong thân, thân thể vẫn như cũ, không lớn không nhỏ?" Vô Tận Ý đáp: "Này thiện nam tử, tam-muội ấy tên là tam-muội Tất cả sắc thân." Đại Trang Nghiêm hỏi: "Tam-muội định này còn có sức mạnh nào khác nữa không?" Vô Tận Ý đáp: "Sức của tam-muội này có thể làm cho thân thể chứa được hết mọi sắc tướng của tam thiên đại thiên thế giới, mà thân vẫn như cũ, cũng không lớn không nhỏ."

 Bấy giờ, trong chúng có người và trời nghĩ rằng: "Có thể được thấy sức định ấy chăng?" Lúc ấy, Phật biết ý nghĩ của tất cả đại chúng trời người, bảo Vô Tận Ý: "Này thiện nam tử, ông hãy thị hiện sức thần của định ấy." Bồ-tát ma-ha-tát Vô Tận Ý đã thông đạt tam-muội này từ lâu, vì thế có thể thâu cả tất cả đại chúng, các vị đại Bồ-tát từ mười phương đến, đức Phật và chư thánh tăng, vào trong thân mình. Lúc ấy, thân Ngài giống như một thế giới được trang nghiêm bằng châu báu lớn, chứa mọi thứ trang nghiêm của các Bồ-tát ma-ha-tát. Bấy giờ, đại chúng đều tự thấy hình mình ở trong thân Bồ-tát Vô Tận Ý.

 Vô Tận Ý thị hiện đại thần thông như vậy xong, đại chúng ai nấy trở lại như cũ. Bấy giờ, Bồ-tát ma-ha-tát Đại Trang Nghiêm nói với Vô Tận Ý: "Này thiện nam tử, từ xưa đến nay tôi chưa từng thấy nghe thần thông biến hóa của tam-muội như thế." Vô Tận Ý nói: "Này thiện nam tử, giả sử tất cả mọi thứ trong tam thiên đại thiên thế giới đều vào trong thân tôi, thân vẫn không lớn không nhỏ, huống gì việc này!"

 Khi nói về nhẫn nhục vô tận và hiện đại thần biến ấy, có bảy mươi sáu na-do-tha chư thiên và người phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, một vạn hai nghìn vị Bồ-tát ma-ha-tát được vô sinh pháp nhẫn. Thưa ngài Xá-lợi-phất, đó gọi là Bồ-tát tu hành nhẫn nhục không thể cùng tận.

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ hai mươi bảy

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ hai mươi tám

 Đời Tống, sa-môn (người xuất gia tu hành) Trí Nghiêm ở Lương Châu cùng với Bảo Vân dịch

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video