Phần Nhật Tạng, Phẩm thứ nhất: Giữ gìn, bảo vệ chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật).
Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Đức Bà-già-bà (tức Đức Thế Tôn, bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ Phật) ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Ngài cùng với vô số đại Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi loài), nhiều không thể kể xiết, vây quanh trước sau. Lại có vô lượng, vô số, không thể nghĩ bàn, đến a-tăng-kỳ (con số cực lớn, không đếm được) các đại Bồ-tát và chúng Thanh văn (các đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) từ các thế giới của chư Phật khắp mười phương, đầy khắp mặt đất và cả hư không, cùng đến hội họp, vây quanh trước sau.
Lại có vô lượng thế giới trong mười phương: Đế Thích thiên vương (vua cõi trời Đao Lợi), Phạm thiên vương (vua cõi trời Phạm), Tứ thiên đại vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương), các đại Long vương (vua loài rồng), vua Dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), vua Càn-thát-bà (loài thần âm nhạc cõi trời), vua A-tu-la (loài thần có phước lớn nhưng hay ganh ghét, hiếu chiến), vua Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng), vua Khẩn-na-la (loài thần ca hát), vua Ma-hầu-la-già (loài thần mình rắn lớn). Những vị như thế, vô lượng vô số không thể kể xiết, cùng đến hội họp. Lại có trời, rồng, Dạ-xoa, La-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người), Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già… thuộc Dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục) và Sắc giới (cõi trời đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vật chất), tất cả đều một lòng chiêm ngưỡng Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến).
Bấy giờ, Đức Thế Tôn vì đại chúng giảng xong pháp môn cam lồ (như nước ngọt thần diệu khiến bất tử, ví cho pháp đưa đến giải thoát) "Hư Không Mục" về an-na-ban-na (phép tập trung tâm vào hơi thở ra vào) và Tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều lành của người, buông xả không thiên vị), rồi ngồi im lặng. Tất cả đại chúng ở khắp mặt đất và hư không của thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nơi Phật Thích-ca giáo hóa) cũng đều im lặng, chắp tay hướng về Phật, chỉ mong Như Lai rưới mưa pháp cam lồ mà không biết chán. Giống như người bệnh nặng mong gặp thầy thuốc giỏi, như người ở trong bóng tối dày đặc mong thấy ánh sáng, như người chìm giữa sông lớn mong lên được bờ bên kia, như người gặp hoạn nạn gấp mong tìm chỗ nương tựa che chở.
Cũng như thế, các đại Bồ-tát, các Thanh văn, Đế Thích, Phạm thiên vương cho đến vua Ma-hầu-la-già, cho đến người và các loài không phải người, đầy khắp mặt đất và hư không của cõi Phật Ta-bà, đều chắp tay im lặng chiêm ngưỡng đấng Pháp vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật).
Khi ấy trong chúng có một vị Đại Phạm thiên vương tên là Công Đức Liên Hoa Quang. Ngày trước vị này đã cúng dường vô lượng vô biên chư Phật, đã trồng các gốc lành nơi chư Phật, đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chính và trọn vẹn của Phật) đã được bất thoái chuyển (không còn lui sụt), luôn buộc tâm vào giáo pháp, khéo tu lòng thương yêu xót thương. Vị ấy liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay hướng về Phật mà nói kệ (bài thơ tụng) rằng:
Bậc Đại Thánh có sức thần thông, có thể nhanh chóng đến khắp các cõi,
như tâm chẳng có gì ngăn ngại, ánh sáng chiếu khắp các nước mười phương.
Ngài khéo giảng xa-ma-tha (phép dừng lặng các ý nghĩ lăng xăng để tâm định lại), trí tận (trí biết mình đã dứt sạch phiền não) và phương tiện (cách khéo léo dẫn dắt người tu),
phép niệm a-na-ba-na (tập trung vào hơi thở ra vào) cùng bốn tâm vô lượng.
Trong ba cõi (Tam giới: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc – toàn bộ nơi chúng sinh trôi lăn), Phật đã bỏ được giới hạn của sống chết,
trí tuệ trong sạch đã đầy đủ, vượt hơn người, trời và A-tu-la.
Ngài đã lìa sợi dây trói của lòng ái luyến, vượt qua nghi ngờ, đến bờ bên kia (bờ giải thoát),
biết rõ các Bồ-tát đang tự mình chứng ngộ Phật pháp.
Chúng sinh vì tâm rối loạn nên rơi vào dòng sông sống chết,
như người mù chẳng thấy gì, luôn bị khổ đau nhấn chìm.
Họ xa lìa thiện tri thức (thầy bạn hiền lành dẫn đường tu tập), không được nghe giáo pháp trong sạch,
luân hồi (trôi lăn hết đời này sang đời khác) trong sống chết, bị các kết (những thứ phiền não trói buộc) trói chặt.
Phật đã vượt qua biển sống chết, vì lòng từ bi mà nói pháp,
vì chúng sinh đầy phiền não mà cắt đứt lưới sống chết.
Ái luyến là gốc của phiền não, các chúng sinh đều nhiễm đắm vào đó;
Đấng Năng Nhân (danh hiệu Phật Thích-ca, nghĩa là bậc có đức nhân từ lớn) khéo phân tích, khiến họ chấm dứt vòng sống chết.
Do nhân duyên si mê và ái luyến mà không tu các công đức;
nếu ai dứt được hai thứ ấy thì sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) đều lặng yên.
Đấng Mâu-ni (bậc thánh vắng lặng, chỉ Phật) đại từ, vua của các bậc thánh, vì lòng xót thương mà nói pháp;
nghe xong thì trừ được si mê, ái luyến, đạt Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết khổ đau, không còn sinh tử) ngọt như cam lồ.
Bấy giờ Phật bảo Đại Phạm thiên vương Công Đức Liên Hoa Quang và nói kệ rằng:
Thuở trước ông đã tu các độ (các hạnh ba-la-mật như bố thí, trì giới… đưa người qua bờ giác ngộ), nay cũng tu hành như thế,
không ưa Thanh văn thừa (lối tu Thanh văn, chỉ cầu tự giải thoát) và địa vị Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, ít giáo hóa người khác).
Lại có những chúng sinh nhiều lần khởi lòng giận dữ,
cùng việc nghĩ đến hai thừa (Thanh văn và Bích-chi Phật), đó chính là chướng ngại.
Vì những chướng ngại ấy mà lui sụt, mất Phật pháp;
ai không khởi những chướng ngại ấy thì được Phật pháp đầy đủ.
Có chúng sinh thuộc bốn loài sinh (sinh từ bào thai, từ trứng, từ chỗ ẩm ướt, và tự nhiên hóa hiện) cùng đến cõi này;
không phải chỉ là những thân đầy ái dục, cũng không phải ai cũng phải quán bất tịnh (quán thân thể là dơ bẩn để dứt tham dục)(?).
Trong đó, người có trí lớn có thể đi con đường Bồ-đề (đạo giác ngộ),
đã từng tu tập lâu dài về định, nhẫn và tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi giáo pháp không quên mất).
Hãy giữ gìn các căn, giữ chánh niệm (tâm tỉnh giác đúng đắn), ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt chéo lên hai đùi),
an trú trong cảnh giới của chính mình, Phật sẽ nói cho các ông nghe.
Với chúng sinh còn ưa đắm năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm thọ, tri giác, ý chí và nhận thức), Ta nói pháp bất tịnh
để họ dứt các trói buộc, đầy đủ bảy giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ).
Ta không có lòng ganh ghét, vì thương xót nên nói cho họ.
Bồ-tát nghe pháp này thì không bỏ tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ để cứu độ mọi loài).
Hết thảy chư Phật mười phương đã từng ở cõi này,
ngày đêm thường gia hộ (giúp sức che chở), khiến Phật pháp tồn tại lâu dài.
Các ông, những Bồ-tát, hãy thương xót chúng sinh cõi này,
luôn sinh lòng nhẫn nại vui vẻ, khiến giáo pháp của Ta được còn lâu dài.
Ta nói pháp Thanh văn để dứt lòng tham dục,
chỉ rõ năm ấm (tức năm uẩn), các nhập (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) và mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu thức nhận biết) đều là không (không có tự thể cố định).
Mười ba pháp xa-ma-tha và tỳ-bà-xá-na (phép quán chiếu sáng suốt để thấy rõ sự thật)
có thể dứt được lòng ái luyến khó dứt, người ấy được thanh tịnh.
Ta nói rõ hạnh vô lậu (hạnh không còn rò rỉ phiền não), bốn chân đế (bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ) của Thanh văn,
vì thương chúng sinh, để giáo pháp được tồn tại lâu dài.
Ta nói pháp bốn đế này để họ vượt qua biển sống chết.
Ta lại bảo các Bồ-tát: các ông chớ sinh nghi ngờ,
Phật sẽ vì các ông mà nói rộng hạnh Bồ-tát.
Bấy giờ, những chúng sinh trong thế giới Ta-bà này có mặt trong hội Phật nghĩ rằng: "Như Lai nay muốn nói pháp Thanh văn, chứ không nói đạo Bồ-tát." Còn các Bồ-tát từ các thế giới mười phương đến thì nghĩ rằng: "Như Lai thương xót, muốn cho chúng ta tu các hạnh thiền ở thế giới này, để giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) không bị dứt mất; để những trời, rồng, Dạ-xoa, La-sát, Càn-thát-bà, A-tu-la, cho đến người và các loài không phải người trong cõi này, ai chưa tin thì khiến cho tin, ai đã tin thì khiến cho tiến thêm; muốn cho hết thảy chúng sinh đều được an vui, bỏ hết nghi ngờ, ăn năn, đầy đủ Niết-bàn và Bát chánh đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng); khiến cõi Phật này có phước đức lớn, được thấm nhuần tu tập đủ các pháp lành."
Chúng sinh trong các thế giới mười phương nghĩ rằng: "Cõi Phật Ta-bà là nơi tốt lành có phước đức. Nay ta cung kính, tôn trọng, cúng dường, lễ lạy các Bồ-tát trong cõi Phật ấy." Mỗi vị đều nghĩ: "Nay ta nên ngồi kiết già ở thế giới này, mỗi người nhập vào các thắng nhẫn (sức chịu đựng, an nhiên vượt bậc), các môn đà-la-ni (pháp tổng trì, ghi nhớ giữ gìn mọi pháp, cũng chỉ thần chú) và các tam-muội (trạng thái tâm định sâu, chuyên chú một chỗ), phóng ánh sáng lớn để làm lợi ích và an vui cho các chúng sinh." Nghĩ xong, các vị liền ngồi kiết già ở cõi này, nhập vào thắng nhẫn, đà-la-ni và các tam-muội sâu xa.
Trong các Bồ-tát ấy, có vị đã trải qua trăm đại kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) tu hạnh Bồ-tát; có vị đã được vô sinh pháp nhẫn (trí chứng biết các pháp vốn không sinh không diệt, tâm an nhiên không lay động), cho đến thập địa (mười giai vị cao nhất trên đường tu của Bồ-tát); đã tu tập đầy đủ các công đức như mười tám pháp bất cộng (mười tám đức đặc biệt chỉ Phật mới có), bốn vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không sợ hãi khi thuyết pháp)… Mỗi vị nhờ sức nhân duyên của thắng nhẫn, đà-la-ni và các tam-muội sâu xa mà phóng ánh sáng lớn. Trong đó, có ánh sáng như đuốc đèn, như lửa đồng; có ánh sáng như của Đế Thích, Phạm thiên và Đại Phạm thiên vương; lại có ánh sáng như một mặt trời, hai, ba, bốn, năm mặt trời, cứ thế gấp lên mãi, cho đến như ánh sáng trăm nghìn vạn ức mặt trời.
Các ánh sáng ấy chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ). Chúng sinh trong đó, ai gặp ánh sáng này thì thân tâm an vui, đều rất hoan hỷ, như người đang nóng bức ngột ngạt được xuống hồ nước mát. Ánh sáng ấy có thể trừ khổ ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) của chúng sinh, trừ đói khát, lạnh nóng, các thứ bệnh, và các tai hại như tham, sân, si (tham lam, giận dữ, si mê), tà kiến (hiểu biết sai lệch); cho đến có thể khiến những chúng sinh đang sợ hãi, khốn khổ trong ngục tù ba cõi đều chấm dứt khổ đau.
Lúc ấy, chúng sinh cõi này nhờ sức ánh sáng nên đều hết lòng cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi ba ngôi báu Phật, Pháp, Tăng; chán bỏ các điều ác, siêng tu các pháp lành. Từ đó các ánh sáng chiếu khắp mười phương, đến các thế giới chư Phật nhiều như cát sông Hằng, cả cõi trong sạch lẫn cõi nhơ uế, cõi có Phật hay không có Phật đều được chiếu khắp. Giống như giữa đêm dài tối tăm bỗng có trăm nghìn vạn ức mặt trời cùng lúc chiếu sáng, ánh sáng chiếu khắp cõi này và các cõi phương khác nhiều như cát sông Hằng cũng như vậy.
Bấy giờ, trong các thế giới chư Phật nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, có các Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) nương sức thần của Phật, trong khoảng một niệm (khoảnh khắc cực ngắn) đã đến cõi này, mỗi vị ngồi kiết già ở một bên. Trong các Bồ-tát ấy, có vị đã trải qua trăm nghìn đại kiếp tu hạnh Bồ-tát, có vị đã đầy đủ thập địa, đều đã tu tập các công đức như mười tám pháp bất cộng, bốn vô sở úy. Mỗi vị nhờ sức của gốc lành và phước đức mà nhập tam-muội sâu, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới. Khi ấy, ánh sáng của các ma vương, long vương cho đến người và trời trong đó đều bị lu mờ, không hiện ra nữa.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo các Thanh văn và bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ): "Nay các ông nên biết, các Bồ-tát ma-ha-tát này nhờ sức gốc lành lớn mà nhập tam-muội, phóng ánh sáng này chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới. Lại chư Phật Như Lai mười phương kia đã từng làm Phật sự (việc giáo hóa của Phật) ở cõi này rồi trở về nước mình, nay cùng gia hộ cho các Bồ-tát ma-ha-tát này, khiến họ nhập thiền định, hiện sức thần thông, để Tam bảo được tồn tại lâu dài, không dứt mất trong đời hiện tại và đời vị lai.
Nhờ sức nhân duyên của ánh sáng thần thông của các Bồ-tát, khiến các trời, rồng, Dạ-xoa, La-sát, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, người và loài không phải người, ai chưa tin thì khiến cho tin, ai đã tin thì khiến tăng trưởng; ở trong chánh pháp mà phát lòng tinh tấn lớn, tu hành đúng pháp, tự tại không ngăn ngại, được không lui sụt, cho đến tu học con đường chân chính đến Niết-bàn được đầy đủ trọn vẹn.
Nơi nào các Bồ-tát này ở, thì trong đời vị lai, ở đó đều nên dựng tháp, chùa, làm pháp đường (nhà giảng pháp), an trí xá-lợi (di cốt của Phật), kinh sách và hình tượng, dùng các thứ bảy báu để cúng dường, tức là: vàng, bạc, lưu ly (một loại ngọc xanh), xà cừ (vỏ một loài sò lớn), mã não, pha lê, chân châu, kha bối (vỏ ốc trắng quý), bích ngọc và lụa là thượng hạng; các thứ y phục, giường ghế, đồ nằm; các thứ phướn lọng, ca-sa (áo của người xuất gia) và pháp phục; các thứ chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc trang sức), hoa, hương, hương bột, hương xoa, hương đốt; tấu các âm nhạc, lễ lạy cúng dường; để những chúng sinh sợ hãi sống chết cầu con đường Niết-bàn mà tu công đức."
Bấy giờ Đức Thế Tôn nói thế này: "Trong đời vị lai, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành) bố thí như vậy đối với Tam bảo, Ta đều nhận cả, khiến những chúng sinh ấy, trong ba thừa (ba lối tu: Thanh văn, Bích-chi Phật và Bồ-tát), tùy theo điều họ ưa thích mà được không lui sụt. Nếu lại có người vì cúng dường mà dựng một căn nhà, một tăng-già-lam (chùa, nơi chư tăng ở tu), bố thí vườn rừng làm chỗ kinh hành (đi bộ chậm rãi để giữ tâm tỉnh thức), y phục, thức ăn uống, đồ nằm, giường đệm, các thứ thuốc thang để cúng dường; hoặc có người dựng giảng đường, luận đường, nhà kinh hành, thiền thất (phòng ngồi thiền), rồi ở đó bố thí tôi tớ, ruộng nhà, voi ngựa xe cộ, lạc đà, lừa, bò, dê, các vật dụng, y phục, đồ nằm, thuốc men và những thứ cần cho đời sống, khiến các tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ) giữ gìn giáo pháp được thân tâm an ổn, ngồi thiền tu đạo, giảng đọc bàn luận nghĩa lý, tu hành đúng pháp, đầy đủ trang nghiêm, đạt con đường Niết-bàn thù thắng tự tại; muốn cho Phật pháp còn lâu dài ở đời mà bỏ ra các thứ vật như vậy, thì lúc ấy Ta cùng các Bồ-tát và chúng Thanh văn đều nhận cả.
Trong đời vị lai, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân vì cúng dường Tam bảo mà bỏ ra được các thứ vật như vậy, dựng giảng đường, luận đường, nhà kinh hành, thiền thất, cung cấp những thứ cần dùng, Ta đều biết, đều thấy, và sinh lòng tùy hỷ (vui mừng theo việc lành của người), cùng các Bồ-tát và chúng Thanh văn chung nhau thọ dụng. Vì sao? Để những người ấy được quả báo lớn, được xa lìa ba đường ác, tùy theo ý muốn mà được không lui sụt trong ba thừa, cho đến mỗi người đều được bát-niết-bàn (nhập Niết-bàn trọn vẹn) theo thừa của mình.
Lại nữa, thiện nam tử, thiện nữ nhân do nhân duyên cúng dường các thứ vật như vậy, trong đời vị lai sẽ được hai điều lợi. Hai điều ấy là gì? Một là lợi về pháp, hai là lợi về của cải. Sinh ra ở đâu cũng có đầy đủ của cải; và do nhân duyên tập quen từ đời trước, đối với các vật ấy không sinh lòng keo kiệt, đều có thể bỏ ra bố thí. Vì muốn cúng dường tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (tăng sĩ nữ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới), nên tùy nơi họ ở, hoặc trong núi rừng, dưới gốc cây, nơi a-lan-nhã (chỗ vắng vẻ yên tĩnh để tu hành) không có tiếng ồn ào, là chỗ thích hợp để ngồi thiền buộc niệm, mà dựng tháp chùa, phòng ốc, nhà tĩnh tu, và những gì họ cần đều có thể cung cấp. Các tỳ-kheo ấy nhận sự bố thí rồi tu hành đúng pháp, nên trời, rồng, Dạ-xoa ở đâu cũng đều che chở cho họ."
Bấy giờ Phật bảo các tỳ-kheo: "Các ông nên biết, chư Phật mười phương đã từng ở thế giới Ta-bà này nhập thiền định sâu, hiện thần thông lớn, phá tan ma vương (vua loài ma, kẻ chuyên ngăn cản người tu) và các loài rồng; vì thương xót chúng sinh mà giảng nói pháp mầu, để Tam bảo được còn lâu dài ở thế gian; mỗi vị làm xong Phật sự ở cõi này rồi trở về nước mình. Bấy giờ, trong các thế giới chư Phật nhiều như cát sông Hằng, có vô lượng vô biên a-tăng-kỳ Bồ-tát ma-ha-tát, vì muốn thấy Ta, lễ lạy cúng dường, nghe chánh pháp và thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), lại vì muốn nghe giảng kinh (tu-đa-la) Hư Không Mục và bốn vô ngại (bốn tài biện luận không bị ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về lời lẽ, về sự giảng nói), nên mỗi vị từ phương khác đến tụ hội ở cõi này. Vì lòng từ bi thương xót chúng sinh, các vị nhập thiền định, hiện uy lực lớn, phá tan ma vương và các loài rồng, muốn cho các chúng sinh ở cõi này cung cấp, cúng dường, bố thí những thứ cần dùng, tu các công đức, để được giải thoát trong ba thừa. Trong đời vị lai, sẽ có thiện nam tử, thiện nữ nhân có lòng tin trong sạch, vì muốn cúng dường các tỳ-kheo tu hành đúng pháp, mà bỏ ra nhà cửa, vườn rừng, ruộng đất, tôi tớ cho đến các thứ cần dùng cho đời sống.
Khi ấy, nếu có tỳ-kheo phá giới (vi phạm giới luật) nhận của người ta cúng, dù chỉ một bông hoa, một trái cây, thì tỳ-kheo xấu ác ấy, vì ngu si, nhận các vật mà người khác bố thí với lòng trong sạch, sẽ chịu quả báo ác lớn. Ngay đời hiện tại phải chịu bốn quả báo ác. Bốn điều ấy là gì? Một là tiếng xấu đồn xa, lan khắp mười phương. Hai là cha mẹ, thầy, anh em, quyến thuộc, tôi tớ, bà con đều lìa tan. Ba là mắc bệnh nặng, nằm trong phân dơ; tướng quả báo ác hiện ra, đau đớn mà chết. Bốn là áo, bát, tọa cụ (tấm vải trải ngồi của người tu) và mọi tài sản đều bị năm nhà (năm thế lực làm tan của: vua quan, giặc cướp, nước, lửa, con cái phá của) chia tan. Đó gọi là bốn thứ quả báo ác.
Trong đời vị lai lại chịu bốn thứ quả báo ác lớn. Bốn điều ấy là gì? Một là thân hoại mạng chung, rơi vào địa ngục lớn. Hai là chịu khổ cực lâu dài trong địa ngục; hết kiếp địa ngục lại sinh vào loài súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), chịu quả báo không tay không chân, ở nơi đồng hoang không có nước, trải trăm nghìn vạn năm chịu đủ cay đắng. Ba là chết ở đó rồi sinh làm rắn độc, chịu quả báo không có mắt, trải vô lượng năm chỉ ăn đất. Bốn là chết ở đó rồi được sinh làm người, nhưng rơi vào đời ngũ trược (đời có năm thứ vẩn đục: thời thế xấu, tư tưởng sai lầm, phiền não nặng, chúng sinh kém cỏi, tuổi thọ ngắn), không gặp chư Phật. Ở đời ấy tuy được thân người nhưng luôn không có mắt, cũng không tay chân, ở nơi đồng hoang, chỉ ăn những thức ăn dơ mà người đời vứt bỏ, chẳng bao giờ được no đủ, không được ở chung với người. Chết ở đó rồi lại rơi vào địa ngục, khó thoát ra khỏi ba đường ác.
Vì sao vậy? Thiện nam tử, thiện nữ nhân kia với lòng trong sạch bố thí nhà ruộng, vườn rừng, y phục, thuốc thang và các thứ vật, chỉ muốn cúng dường những tỳ-kheo đúng pháp; thế mà kẻ phá giới nhận của người bố thí chỉ để nuôi thân mình, không chia cho những tỳ-kheo giữ giới đúng pháp. Vì nhân duyên ấy mà mắc tội như thế. Lại nữa, kẻ phá giới ở lâu trong sống chết, chịu đủ các khổ, dù được thân người cũng không gặp đời có Phật. Vì sao? Vì chư Phật Như Lai không thể nghĩ bàn, rất khó gặp được. Kẻ phá giới ấy đã cắt đứt "mẹ của pháp" (nguồn sinh ra mọi điều lành, tức giới luật và lòng cầu pháp)(?), không cầu tinh tấn, không chịu thấy nghe Phật, Pháp, Tăng. Vì nhân duyên ấy mà không gặp đời có Phật. Tỳ-kheo xấu ác ấy trong đời vị lai sẽ chịu những quả báo ác lớn như vậy."
Bấy giờ, Đại đức Già-da Ca-diếp (một vị đại đệ tử của Phật), nghe lời này xong, buồn khóc, nước mắt tuôn như mưa, thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu nghĩa lời Phật dạy, thà ở trong địa ngục chịu đủ mọi khổ, chứ quyết không chịu cái thân phá giới này. Vì sao? Vì tuy được thân này và lại xuất gia, nhưng vì cơm áo mà phạm đủ giới cấm, nhận của bố thí trong sạch của người, phải chịu các thứ khổ não như thế."
Phật nói: "Ca-diếp, đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Thà ở địa ngục chịu các thứ khổ, còn hơn nhận thân người mà gây những tội nghiệp phá giới như thế. Vì sao? Vì trả xong tội ở địa ngục thì không gây thêm tội mới, nghiệp hết rồi liền được thoát khỏi quả báo khổ. Ca-diếp, trong các loại thân, thân người khó được; được thân người rồi, gặp Phật ra đời lại càng khó hơn; dù gặp đời có Phật, xuất gia thọ giới mới là khó nhất. Vì sao? Vì thọ giới rồi tu hành đúng pháp thì có thể chấm dứt khổ đau, dứt các lậu kết (phiền não rò rỉ và trói buộc) mà được giải thoát.
Những thiện nam tử, thiện nữ nhân có lòng tin trong sạch ấy, hoặc thuộc dòng Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quan quân), Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, giữ việc tế lễ), Tỳ-xá (giai cấp buôn bán, làm nông, thường dân), Thủ-đà (giai cấp tôi tớ, làm thuê thấp nhất), muốn cúng dường tỳ-kheo giữ giới, sống hạnh trong sạch, nhờ đầy đủ phước đức và gốc lành, nên bỏ ra nhà cửa, vườn rừng, phòng tĩnh tu, tôi tớ, voi ngựa, bò dê và các thứ cần cho đời sống, làm tài sản thường trụ của tăng (tài sản chung của chùa, dùng lâu dài cho chư tăng), để các tỳ-kheo ấy thân tâm an ổn mà vun gốc lành.
Còn tỳ-kheo ngu si kia phạm giới trong sạch, bỏ các gốc lành, xa lìa sự tĩnh lặng chánh niệm, chuyên làm điều phi pháp, nên các thiện nam tử kia không cúng dường. Vì nhân duyên ấy mà y phục, đồ nằm và những thứ cần dùng đều không đủ, bèn nói rằng: "Ta là người đại trí, xứng đáng nhận các vật họ bố thí." Hoặc mượn thế lực mạnh của đàn-việt (thí chủ), cướp các vật mà tỳ-kheo đúng pháp đã nhận, chỉ để nuôi mình, dùng riêng, nói rằng: "Đây là của ta, không phải của tăng." Kẻ ngu si ấy vì gây tội ấy nên trong đời vị lai phải chịu những quả báo ác như thế."
Bấy giờ vua Tần-bà-sa-la (vua nước Ma-kiệt-đà, một thí chủ lớn của Phật) thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân, thuộc dòng Sát-đế-lợi, Bà-la-môn…, vì muốn cúng dường tỳ-kheo đúng pháp mà bỏ ra ruộng nhà, vườn rừng và các thứ cần dùng cho đời sống, còn kẻ phá giới cướp đồ người khác đã nhận chỉ để nuôi mình, vì nhân duyên ấy mà chịu quả báo ác lớn như thế. Vậy nếu người tại gia cướp các thứ đồ bố thí như thế của tỳ-kheo giữ giới, tu hành đúng pháp mà đem dùng, thì những người ấy mắc tội bao nhiêu?" Phật nói: "Đại vương, không cần hỏi điều này, mắc bao nhiêu tội báo."
Vua lại thưa Phật: "Nếu trong đời vị lai có những người dòng Sát-đế-lợi… đem các thứ vật bố thí cho tỳ-kheo giữ pháp, nhờ nhân duyên ấy các tỳ-kheo có nhiều đồ dùng; mà những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà khác không tin Phật pháp và nhân quả, lại không sợ tội, những người như thế cướp mà dùng thì mắc tội bao nhiêu?" Phật nói: "Đại vương, những người ấy vì cướp đồ người khác bố thí nên sẽ chịu vô lượng quả báo ác lớn. Nếu Ta nói đầy đủ thì càng làm tội họ nặng thêm. Vì sao? Những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà với lòng trong sạch đã bố thí các thứ vật cho tỳ-kheo tu hành đúng pháp, nên các tỳ-kheo ấy có nhiều đồ dùng. Kẻ ngu kia giống như con lừa ngu, vì không tin nên cướp các vật bố thí người khác đã nhận để nuôi mình. Vì nhân duyên ấy mà sẽ mắc tội lớn. Người ấy nếu nghe Ta nói về sự sai khác của nghiệp ác và các thứ quả báo mà chê bai không tin, thì kẻ ngu ấy mắc hai thứ tội: một là cướp vật người khác bố thí, hai là chê bai không tin lời Ta nói."
Khi ấy vua Tần-bà-sa-la lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, xin Ngài nói cho, xin Ngài nói cho. Trong đời vị lai, trong bốn giai cấp Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà, có người tin Phật pháp, hiểu sâu nhân quả, sợ tội lỗi; nghe Phật giảng giáo pháp lành ở đầu, lành ở giữa, lành ở cuối, nghĩa lý sâu xa, thuần nhất đầy đủ, phạm hạnh (đời sống trong sạch) thanh tịnh; người như thế nghe rồi có thể tin, tu hành đúng pháp, làm các công đức, lại vì cúng dường tỳ-kheo tu hành đúng pháp mà bỏ ra các thứ vật, cung cấp những gì họ cần. Nếu có tỳ-kheo phá giới và kẻ ngu si cướp các vật mà tỳ-kheo giữ pháp đã nhận như thế, thì người có lòng tin kia tìm cách che chở tỳ-kheo giữ giới, quyết không để kẻ kia xâm đoạt, lừa gạt, lấn hiếp."
Vua Tần-bà-sa-la nói lời ấy xong, Phật nói: "Đại vương, lành thay, lành thay! Nói lời ấy thật hay. Đại vương, trong đời vị lai, nếu có người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà vì muốn cúng dường tỳ-kheo tu hành đúng pháp mà bỏ ra ruộng nhà, vườn rừng, tôi tớ, voi ngựa, y phục, đồ nằm, thức ăn uống, thuốc thang và những thứ cần dùng; nếu lại có người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà vì không tin mà cướp vật người khác bố thí, thì kẻ ngu ấy ngay trong thân hiện tại phải chịu hai mươi thứ quả báo ác lớn.
Hai mươi thứ ấy là gì? Một là các trời và thiện thần đều xa lìa. Hai là tiếng xấu lớn lan khắp mười phương. Ba là quyến thuộc, bạn bè chống trái, chia lìa. Bốn là kẻ thù oán, người xấu ác cùng tụ lại. Năm là bao nhiêu tài sản đều tan mất. Sáu là tâm cuồng loạn si mê, luôn bồn chồn rối rắm. Bảy là các giác quan không đầy đủ. Tám là ngủ nằm không yên. Chín là thường xuyên đói khát. Mười là thức ăn ăn vào như thuốc độc. Mười một là những người thương yêu đều chia lìa. Mười hai là người cùng làm việc thường hay tranh cãi. Mười ba là cha mẹ, anh em, vợ con, tôi tớ không tin lời mình. Mười bốn là những việc kín đáo che giấu đều bị bạn bè, người thân phơi bày. Mười lăm là của cải bị năm nhà chia tan. Mười sáu là thường mắc bệnh nặng mà không ai chăm nom. Mười bảy là những thứ cần cho đời sống thường không được như ý. Mười tám là thân hình khô héo tiều tụy. Mười chín là chịu khổ cực lâu dài, khó thoát khỏi. Hai mươi là thường ở trong phân dơ cho đến khi chết.
Đại vương, kẻ ngu si ấy ngay trong thân hiện tại phải chịu hai mươi thứ quả báo ác như vậy. Sau khi chết rơi vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, khổ không lúc nào gián đoạn), chịu khổ suốt một kiếp (một khoảng thời gian cực dài). Đói thì ăn hòn sắt, khát thì uống đồng sôi chảy, lấy lá sắt nung nóng làm áo mặc; đi, đứng, ngồi, nằm, mọi thứ thọ dụng đều là đống lửa; lửa cháy rực sáu phương, xuyên suốt lẫn nhau. Các tội nhân ấy ở địa ngục A-tỳ chịu đủ các thứ khổ như vậy.
Chết ở đó rồi sinh vào loài ngạ quỷ Mạt-già-xa-đà(?), ở nơi đồng hoang không có nước, sinh ra đã không có mắt, lại không có tay chân. Gió nóng bốn phương thổi đến chạm vào thân, thân thể đau đớn như bị gươm cắt, lăn lộn trên đất chịu khổ não lớn, mỡ tủy chảy ra như ở trong chảo nóng; thần hồn mê loạn, phát ra tiếng kêu ghê rợn; trải vô lượng năm chịu đủ trăm nghìn thứ khổ như vậy. Sau đó chết đi, sinh trong biển lớn, mang thân là một khối thịt, hình dài lớn đủ trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Chỗ tội nhân ấy ở, bên ngoài thân mỗi mặt một do-tuần, đầy nước nóng như đồng chảy; trải vô lượng trăm nghìn năm chịu các thứ khổ não như vậy, không khác gì ở địa ngục.
Chết ở đó rồi bỗng nhiên hóa sinh (tự nhiên sinh ra, không qua cha mẹ) ở chốn đầm lầy đồng hoang của cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta ở), hình như khối thịt lớn như núi. Gió nóng bốn phương đến đốt thân, chim bay thú chạy tranh nhau đến ăn, trải vô lượng năm. Rồi mới chết, lại rơi vào địa ngục, trải vô lượng trăm nghìn vạn năm chịu đủ các khổ. Sau đó chết đi sinh vào loài ngạ quỷ, cho đến mang thân khối thịt, trải vô lượng trăm nghìn năm, qua lại luân hồi chịu đủ các khổ. Tội dần nhẹ đi mới được ra làm người, sinh ở cõi ngũ trược không có Phật, từ lúc sinh đã mù, các giác quan không đầy đủ, thân hình xấu xí, người khác không muốn nhìn."
Phật bảo vua Tần-bà-sa-la: "Đại vương, người có tội như thế trong đời vị lai sẽ chịu những quả báo ác lớn như vậy. Vì sao? Vì tỳ-kheo giữ pháp tu hành đúng pháp, nên người có lòng tin đem đủ các thứ của cải bố thí; còn những tỳ-kheo xấu ác và kẻ ngu si kia cướp lấy mà dùng riêng, nên chịu những quả báo ác như vậy."
Bấy giờ vua Tần-bà-sa-la nghe lời ấy xong, buồn khóc, nước mắt tuôn như mưa, thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, nay con thà chịu thân ở địa ngục, quyết không muốn chịu thân người như thế. Vì sao? Vì những người này gây tội ấy mà chịu đủ các quả báo khổ lớn như vậy."
Bấy giờ Phật bảo vua Tần-bà-sa-la: "Đại vương, các vua các ông cùng những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà, các tụ lạc chủ (trưởng làng xóm), trong đời hiện tại và vị lai cho đến khi chánh pháp còn tồn tại, trong thời gian ấy, tất cả tỳ-kheo giữ pháp, Ta giao phó cho các ông, các ông hãy khéo che chở. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân có lòng tin vì cúng dường tỳ-kheo tu hành đúng pháp mà bỏ ra các thứ vật dụng cho đời sống, các ông hãy khéo che chở, đừng để tỳ-kheo phi pháp và những kẻ xấu ác lừa đoạt, lấn hiếp. Nếu có kẻ xấu ác lừa đoạt của tín thí (đồ người có lòng tin bố thí) mà tỳ-kheo đúng pháp đã nhận, các ông phải trừng trị theo đúng phép."
Vua thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có vị quốc vương thấy tỳ-kheo phi pháp và kẻ ngu cướp của tín thí mà tỳ-kheo tu hành đúng pháp đã nhận, mà không trừng trị đúng phép, thì mắc bao nhiêu tội báo? Cho đến những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà, tụ lạc chủ thấy tỳ-kheo phi pháp và kẻ ngu xâm đoạt của tín thí mà tỳ-kheo tu hành đúng pháp đã nhận, thì mắc bao nhiêu tội báo?"
Phật bảo đại vương: "Nay Ta hỏi ông, tùy ý ông trả lời. Trừ công đức của chư Phật Như Lai, giả sử có một người thành tựu đầy đủ cả khối phước đức lớn bằng tất cả phước đức của hết thảy Thanh văn và Bích-chi Phật, thì phước đức người ấy có nhiều chăng?" Vua thưa: "Bạch Thế Tôn, đúng vậy, đúng vậy, phước đức người ấy rất nhiều, rất nhiều." Phật nói: "Đại vương, giả sử hết thảy chúng sinh, ai cũng đầy đủ công đức như phước đức của một người kia; nếu có kẻ ác đối với tất cả những người có phước ấy mà chặt tay chân, cắt tai mũi, móc mắt sống, thì kẻ ác ấy mắc bao nhiêu tội?" Vua nghe lời ấy, buồn khóc nghẹn ngào, không tự kìm được.
Phật nói: "Đại vương, sao không trả lời?" Vua nghe rồi vẫn còn buồn khóc, thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, tội báo kẻ ngu ấy phải chịu là vô lượng vô biên a-tăng-kỳ, không thể kể xiết, cho đến tính toán hay ví dụ cũng không thể đạt tới. Bạch Thế Tôn, nếu hủy hoại chỉ một người có phước như trên, chặt tay chân, cắt tai mũi, móc mắt sống, tội ấy đã rất lớn, không thể nghĩ bàn, huống chi hủy hoại tất cả những người có phước ấy." Phật nói: "Đại vương, từ nay đến đời vị lai cho đến khi chánh pháp diệt hết, trong khoảng thời gian ấy, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân có lòng tin, cùng bỏ ra những thứ cần cho đời sống như ruộng nhà, vườn rừng, voi ngựa, tôi tớ, y phục, đồ nằm, thuốc thang… bố thí cho tỳ-kheo tu hành đúng pháp; nếu tỳ-kheo phi pháp và kẻ ngu cướp đồ bố thí ấy, mà những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà, tụ lạc chủ thấy kẻ ác phi pháp ấy mà không trừng trị đúng phép, thì mắc tội nặng lớn còn hơn cả tội kia."
Bấy giờ vua Tần-bà-sa-la thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, việc trị nước của các vị quốc vương như thế thật là rất khó, rất khó. Vì sao? Những vị vua buông lung kia không trừng trị đúng phép, cùng với kẻ ác phi pháp đều mắc tội như vậy. Nếu có quốc vương và những người Sát-đế-lợi… vì không buông lung mà che chở các tỳ-kheo giữ pháp ấy; nếu có đàn-việt có lòng tin bố thí những thứ họ cần, mà có kẻ ác phi pháp xâm đoạt, lấn hiếp, các vị ấy trừng trị đúng phép, thì được bao nhiêu phước?"
Phật nói: "Đại vương, giả như những người có phước như đã nói ở trên, lại có kẻ có thế lực lớn giam họ trong ngục, chịu đói khát và vô lượng khổ não; nếu có một người có sức lớn hơn kẻ trước, cứu họ ra khỏi ngục, khiến tất cả những người ấy đều được thoát, rồi suốt một trăm năm dùng bốn thứ (thức ăn uống, y phục, đồ nằm, thuốc men) cúng dường, áo mặc, thức ăn, thuốc thang và mọi thứ cần dùng đều đầy đủ không thiếu." Phật nói: "Đại vương, người có sức ấy được bao nhiêu phước?" Vua thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, phước đức người có sức ấy được, không thể nghĩ bàn, không thể kể xiết, cho đến tính toán hay ví dụ cũng không thể đạt tới."
Phật nói: "Đại vương, những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà và tụ lạc chủ, từ nay đến đời vị lai cho đến khi chánh pháp còn tồn tại, vì trừng trị đúng phép những tỳ-kheo phi pháp và kẻ ngu si, nên phước đức họ được còn hơn cả người kia. Nếu lại trong đời hiện tại và vị lai cho đến lúc chánh pháp sắp diệt, có thiện nam tử, thiện nữ nhân có lòng tin, bỏ ra đủ các thứ cần dùng bố thí cho tỳ-kheo tu hành đúng pháp; nếu có kẻ ác phi pháp xâm đoạt, lấn hiếp; nếu lại có người tìm cách khuyên dạy không cho chúng xâm đoạt, nói rằng: "Các ngươi nay nếu không nghe lời dạy thì sẽ trị tội các ngươi", khiến kẻ ác ấy nghe theo lời dạy, dứt lòng lừa gạt, không còn xâm đoạt của tín thí mà tỳ-kheo giữ pháp đã nhận, thì những người Sát-đế-lợi cho đến tụ lạc chủ ấy được phước đức rất nhiều, rất nhiều."
Vua lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, dù chỉ có một tỳ-kheo sống đúng pháp, mà có kẻ ác lấn hiếp, xâm đoạt các vật của vị ấy, nếu chúng con là những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn cho đến tụ lạc chủ không trừng trị đúng phép thì mắc tội lớn. Đồ dùng của một tỳ-kheo ấy, nếu kẻ ác phi pháp xâm đoạt, chúng con là Sát-đế-lợi cho đến tụ lạc chủ che chở đúng pháp, không cho kẻ ấy xâm đoạt lấn hiếp, cho đến trừng trị đúng phép, thì được công đức lớn."
Phật nói: "Đại vương, không phải như ông nói. Vì sao? Trong giáo pháp của Ta, các tỳ-kheo dù sống đúng pháp, nếu chỉ từ một người cho đến bốn người, Ta không cho phép nhận ruộng nhà, vườn rừng, voi ngựa, xe cộ, tôi tớ… là tài sản thường trụ của tăng. Nếu đủ năm người mới được nhận. Nếu ở trong tăng-già-lam hoặc nơi a-lan-nhã có tỳ-kheo giữ pháp ở trong đó, đánh chuông tập họp chư tăng, hòa hợp làm các việc như bố-tát (lễ chư tăng họp nửa tháng một lần tụng giới, sám hối) và yết-ma (nghi thức chư tăng họp lại quyết định việc chung theo luật), cùng nhau thọ dụng phòng ốc, giường ghế, đồ nằm, thuốc thang; cho đến trăm nghìn chư tăng ở trong một ngôi chùa hay nơi a-lan-nhã, đánh chuông tập họp, hòa hợp bố-tát, đồng lòng thọ dụng phòng ốc, đồ nằm, y phục, thuốc thang, mà không tham đắm, cũng không vương vấn trong lòng.
Không giống như loài chim Kỳ-lân-đà(?) tham đắm các thứ thịt, ăn hết mới thôi, chẳng bao giờ bỏ dở giữa chừng; tỳ-kheo giữ pháp thì không như thế. Đầu đêm, giữa đêm, cuối đêm đều bớt ngủ, tinh tấn tụng kinh, ngồi thiền tu đạo, quay lưng với sống chết, hướng về con đường Niết-bàn. Tỳ-kheo như thế không nói cái dở của người, không khoe cái hay của mình, khiêm nhường hạ mình, không tự kiêu căng; về áo mặc thức ăn thì biết đủ, tinh tấn hạnh đầu-đà (hạnh tu khổ hạnh, sống thật giản dị để dứt tham đắm), không buông lung; buộc niệm suy nghĩ, tâm không tán loạn; đối với hết thảy chúng sinh khởi lòng từ bi, thương xót che chở. Đại vương, trong chúng tăng như thế mà có kẻ cướp đoạt thì mắc tội báo lớn; giữ gìn, làm lợi ích cho họ thì được công đức lớn.
Lại nữa, đại vương, bất cứ ở đâu, trong tăng-già-lam hay nơi a-lan-nhã, có năm tỳ-kheo ở trong đó, giữ giới không phạm, trong sạch đầy đủ, cho đến đối với lỗi nhỏ cũng rất sợ hãi; như pháp "không" được nói trong kinh của Phật, tự mình đọc tụng, dạy người khác đọc tụng; không chê bai người, không nói lỗi người, không khoe cái hay của mình, khiêm nhường hạ mình, không sinh lòng kiêu mạn, ganh ghét, từ bi thương xót hết thảy chúng sinh, cầu con đường giải thoát ra khỏi biển sống chết. Chúng tăng như thế, dù ở chùa hay nơi a-lan-nhã, đánh chuông tập họp, hòa hợp thọ dụng tài sản thường trụ của tăng cho đến thuốc thang, nếu có người cúng dường đúng pháp thì được công đức lớn, cướp đoạt lấn hiếp thì mắc tội báo lớn.
Đại vương, năm tỳ-kheo ấy tinh tấn giữ giới, đầy đủ lòng hổ thẹn, đối với lỗi nhỏ cũng rất sợ hãi, tu hạnh đầu-đà, an trú trong bốn thánh chủng (bốn hạnh của bậc thánh: biết đủ về y phục, biết đủ về thức ăn, biết đủ về chỗ ở, và ưa dứt bỏ điều ác, ưa tu điều lành). Phước đức của chúng tăng như thế giống như biển cả, chính là ruộng phước (nơi gieo trồng phước đức, cúng dường vào đó sẽ được phước lớn) cao nhất trong thế gian, giữa trời, người và A-tu-la, có thể khiến hết thảy chúng sinh lìa các khổ não mà được Niết-bàn. Huống chi là mười người, hai mươi, ba mươi cho đến trăm nghìn người.
Nếu có người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà có lòng tin, vì cúng dường mà đánh chuông tập họp chư tăng; khi tăng họp lại, trong đó có tỳ-kheo phi pháp, hoặc nhiều hoặc ít, cùng họp chung với tỳ-kheo đúng pháp, mà trong chúng ấy dù chỉ có năm tỳ-kheo giữ giới trong sạch, đầy đủ lòng hổ thẹn, đối với lỗi nhỏ luôn sợ hãi, quyết không phạm; chúng tăng như thế tu tinh tấn lớn, bỏ hết mọi việc thế gian, chỉ mong con đường Niết-bàn ra khỏi thế gian, thì công đức của họ vô lượng vô biên, là ruộng phước lớn, xứng đáng nhận sự cúng dường của trời và người trong thế gian. Vì vậy, đại vương, các ông nên khéo che chở, sắp xếp đúng pháp, cung cấp những gì họ cần, đừng để thiếu thốn. Nếu có người phi pháp muốn lấn hiếp, khinh thường, nhục mạ, các ông hãy khéo bảo vệ, đừng để những kẻ ấy quấy nhiễu."
Vua Tần-bà-sa-la thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con có điều muốn hỏi, xin Ngài cho phép." Phật nói: "Đại vương, cứ tùy ý hỏi." Vua thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, tỳ-kheo phá giới có được cùng sống hòa hợp với chúng tăng đúng pháp, nhận những y phục, thức ăn, đồ nằm thượng hạng, các thứ cần dùng cho đến thuốc thang hay không?"
Phật nói: "Đại vương, nay Ta hỏi ông, tùy ý ông trả lời. Như trong nước của vua, quần thần, bá quan cho đến thân thuộc, những người ấy, hoặc một, hoặc hai, cho đến nhiều người, phạm phép nước, đáng tội nặng; vua lúc ấy nổi giận sắp đem ra hành hình. Lúc đó vua bày đại tiệc, ca múa tấu nhạc, khi mọi người tụ họp vui vẻ, thì những kẻ phạm tội ấy có được dự tiệc, cùng ăn uống, ca múa, vui chơi không?" Vua thưa Phật: "Những người như thế không được dự tiệc, cho đến không cho gặp mặt con, huống chi cùng hưởng cuộc vui hội họp."
Phật nói: "Đại vương, đúng vậy, đúng vậy. Nếu có tỳ-kheo phá giới phạm tội, thật không phải sa-môn (người xuất gia tu hành) mà tự xưng là sa-môn, thật không sống phạm hạnh mà nói mình sống phạm hạnh, người như thế giống như kẻ mù, trôi lăn chìm đắm trong sống chết. Đại vương, người như thế đã phạm đủ giới cấm trong giáo pháp của chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Vì nhân duyên ấy mà bị chư Phật Như Lai ruồng bỏ; không phải đệ tử Phật mà là quyến thuộc của ma, thường đi vào đường ác, không được kể vào hàng tăng; không được cùng chúng tăng đúng pháp đi đứng ngồi nằm, cùng nhận phòng ốc, đồ nằm và các vật dụng đời sống, cho đến cám trấu cũng không được nhận, huống chi nhận các đồ cúng dường thượng hạng và những thứ cần dùng của chúng tăng. Người như thế ở ngoài Phật pháp, bị mọi người ruồng bỏ."
Vua Tần-bà-sa-la thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, tỳ-kheo phá giới ấy không được sống hòa hợp với chúng tăng đúng pháp, cùng nhận các thứ y phục, thức ăn, đồ nằm, thuốc thang… Bạch Thế Tôn, người phá giới có những hành vi, dáng vẻ thế nào để có thể nhận biết?"
Phật nói: "Đại vương, tướng phá giới khi mới bắt đầu, chưa hiện rõ thì khó biết. Thế nào là tướng ban đầu của sự phá giới? Đó là không ưa cúng dường Tam bảo, hòa thượng (thầy truyền giới, thầy chính dạy dỗ) và a-xà-lê (thầy dạy phép tắc, khuôn phép tu hành); cũng không tin trọng pháp bốn thánh chủng và không tu tập; lại không tu ba mươi bảy pháp trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ). Đó gọi là tướng ban đầu của sự phá giới.
Lòng tham lợi lộc cúng dường, không biết hổ thẹn; kết thân làm bạn với người thế tục; khen đức của mình để tự đề cao; khinh miệt, chê bai, nói xấu người khác; lòng không ưa nói lời chánh pháp, chỉ thích bàn chuyện vô ích; chuyên làm việc của ma, quấy rối chúng tăng; người ta nói một lời thì đáp trả mười lời; buông thả lòng mình, phóng túng, chẳng chịu nhường ai, giống như con chó dữ; lại như bầy quạ bay kêu loạn xạ, chỉ muốn hơn người. Tuy đã xuất gia, ở trong chúng tăng, nhưng dua nịnh, giả dối, chuyên làm điều độc hại như châm chích.
Lại như người lái buôn mang các thứ hàng đi trên đường gặp bọn cướp dữ; kẻ phá giới này chính là kẻ cướp ở trong hàng sa-môn. Lại như con khỉ lấy phân trét đầy mình rồi xông vào người khác. Ở trong chúng tăng mà giống như hoa câu-lan-tra (một loài hoa không màu không hương), không màu không hương. Tâm không hòa hợp, luôn nói lời tranh cãi kiện tụng; thường tham lợi lộc, danh tiếng; ưa kết bạn với tỳ-kheo xấu và người thế tục để cùng chuyện trò. Những tỳ-kheo như thế, khi chưa trộm ruộng nhà, vườn rừng, tôi tớ, voi ngựa, lạc đà, la, bò, lừa của chúng tăng, thì khó mà nhận biết. Đó gọi là tướng ban đầu của sự phá giới. Nếu trộm những vật như thế, thì gọi là tướng phá giới thật sự. Tướng ấy hiện ra rồi thì đã mất pháp tỳ-kheo, phạm tội ba-la-di (tội nặng nhất của người xuất gia, như cây bị chặt đầu, không còn là tăng), không còn là sa-môn, không được cùng ở với chúng tăng đúng pháp, phải bị đuổi ra."
Phật (?) bảo đại vương: "Tỳ-kheo giữ giới thà ở chung với kẻ chiên-đà-la (hạng người hạ tiện nhất, bị xã hội Ấn Độ xưa khinh rẻ, như đồ tể, đao phủ), chứ không ở chung với người phá giới. Như cây khô mục, lửa từ bên trong bốc lên, gốc rễ đã cháy thì cành lá cũng hết. Tỳ-kheo phá giới cũng như vậy, dùng lửa phá giới đốt các công đức, gốc lành và quả báo đều hết sạch không còn gì, trong đời vị lai rơi vào ba đường ác. Họ xa bỏ lòng từ bi mà làm việc của ma, giống như nhà xí không thể làm cho sạch được; chê bai các bậc hiền thánh, cắt đứt giống Tam bảo, làm khô cạn biển pháp, phá hoại thành chánh pháp, lừa dối thí chủ, quấy rối chúng tăng thanh tịnh; khi tỳ-kheo đúng pháp hòa hợp thì chống trái tranh cãi không chịu theo.
Vì tỳ-kheo phá giới kia trộm của tăng, nên các vị quốc chủ, Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà, cho đến tất cả thí chủ nam hay nữ, tuy bỏ ra những thứ cần dùng mà rốt cuộc chẳng được gì, mất con đường lên cõi người cõi trời, rơi vào đường ác. Vì vậy, đại vương, các ông nên biết, kẻ phá giới ấy không biết hổ thẹn, đem lòng cướp trộm lấy của tăng làm của mình. Các tỳ-kheo đúng pháp, dù ở đâu, trong rừng hay trong chùa, không nên ở chung với hắn, nhưng nên sinh lòng thương xót, tìm cách chỉ dạy, khiến hắn rời khỏi chúng, nói rằng: "Trưởng lão, các vị không nên ở đây." Can ngăn như thế ba lần. Kẻ phá giới ấy nếu đi thì tốt; nếu không rời khỏi chúng, tỳ-kheo đúng pháp cũng không được giận mắng, mà nên báo cho quốc vương, Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà và những người có thế lực rằng: "Ở đây có tỳ-kheo hành xử không đúng pháp, luôn quấy rối, không để chúng tôi yên lòng tu đạo. Xin quý vị xét xử, đừng để họ xâm hại quấy nhiễu."
Khi ấy các quốc vương, Sát-đế-lợi cho đến tụ lạc chủ nên trừng trị, đuổi đi. Nếu những vị vua Sát-đế-lợi ấy nhận thức ăn uống, tài vật của tỳ-kheo phá giới mà không đuổi đi, thì tỳ-kheo đúng pháp cũng không nên giận; chớ tham chỗ ở và đồ dùng đời sống, hãy lặng lẽ bỏ đi, tìm nơi khác không có tai nạn, hoặc trong hang núi rừng, hoặc nơi a-lan-nhã, tùy chỗ yên tĩnh mà đến đó ở."
Vua Tần-bà-sa-la nghe lời này xong, khóc than kêu gào, thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà cho đến tụ lạc chủ, vì cơm áo tiền của mà che chở tỳ-kheo phá giới, cho họ thế lực, khiến tỳ-kheo đúng pháp phải bỏ chỗ ở. Vì nhân duyên ấy mà trong đời vị lai rơi vào địa ngục lớn, chịu vô lượng khổ, qua lại luân hồi trong ba đường ác, khó thoát ra được. Trong đời vị lai, dù có vô lượng vô biên chư Phật nhiều như cát sông Hằng ra đời, đầy đủ lòng đại từ đại bi, vào trong sống chết để cứu độ chúng sinh khổ não, cũng không thể khiến các vị quốc vương, Sát-đế-lợi, Bà-la-môn và tụ lạc chủ ấy thoát quả báo đường ác mà được thân người, thân trời. Vì sao? Vì không nghe lời tỳ-kheo đúng pháp, lại không cung cấp cúng dường, nên chịu quả báo tội lớn như thế."
Phật nói: "Đại vương, trong đời vị lai, ở các nước có những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà có lòng tin, vì nhân duyên cung cấp cúng dường tỳ-kheo đúng pháp, hoặc dựng chùa, nơi yên tĩnh, hoặc ở chỗ a-lan-nhã xây phòng ốc nhà cửa bố thí cho tỳ-kheo đúng pháp, hoặc bỏ ra ruộng nhà, vườn rừng, tôi tớ và các thứ vật dụng cần cho đời sống cho đến thuốc thang. Nhờ nhân duyên cúng dường như vậy, các thí chủ ấy trong đời vị lai, hoặc sinh vào nhà dòng họ lớn Sát-đế-lợi, Bà-la-môn…, hoặc sinh lên sáu tầng trời cõi Dục (sáu cõi trời còn hưởng dục lạc) cho đến cõi Hữu Đỉnh (tầng trời cao nhất trong ba cõi), hoặc sinh vào thế giới Phật thanh tịnh ở phương khác, gặp Phật nghe pháp, không lâu sẽ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nếu lại có người trong giáo pháp của Ta, vì cầu phước đức và con đường Niết-bàn, thì nên cúng dường, cung cấp cho tỳ-kheo đúng pháp."
Bấy giờ vua Tần-bà-sa-la thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, những tỳ-kheo ấy tuy có tướng ban đầu của sự phá giới, nhưng chưa trộm của tăng, những người như thế vì sao không được ở chung với tỳ-kheo đúng pháp, cùng hòa hợp thọ dụng thức ăn uống, y phục…?"
Phật nói: "Đại vương, nay Ta hỏi ông, tùy ý ông trả lời. Nếu quyến thuộc của vua, đại thần, tể tướng phạm phép nước, gây các thứ tội, chỉ chưa đến mức phải chết, mà bị hình phạt hay lưu đày, những người như thế, khi vua bày tiệc, ca múa tấu nhạc, tụ họp đông vui, có được dự tiệc, cùng ăn uống vui chơi không?" Vua thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, những người như thế con còn không muốn gặp, huống chi được dự tiệc cùng hưởng vui."
Bấy giờ Phật bảo vua: "Đại vương, nếu có phú-già-la (một con người, kẻ) làm đủ các điều ác, không thể tránh khỏi ba đường ác, người như thế nhận ruộng nhà, vườn rừng, voi ngựa, xe bò và các đồ dùng đời sống của người khác; người như vậy không phải đệ tử Phật, không phải sa-môn, không phải Thích tử (con của Phật Thích-ca, tức người xuất gia theo Phật), là kẻ tội lớn trong giáo pháp chư Phật ba đời, không được cùng tỳ-kheo tu hành đúng pháp hòa hợp ở chung dù chỉ chốc lát, cùng nhận y phục, đồ nằm, thức ăn uống, thuốc thang. Nếu có người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thủ-đà và tụ lạc chủ thấy kẻ phá giới ở chung với tỳ-kheo giữ pháp, cùng nhận y phục… mà không đuổi đi, thì những người Sát-đế-lợi ấy là kẻ tội lớn trong chánh pháp chư Phật ba đời. Những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn ấy nếu không đuổi tỳ-kheo xấu ác ấy, thì dù có tu thêm công đức, bố thí đủ cách, muốn khỏi tội này cũng chẳng thể nào xóa được, nhất định phải rơi vào địa ngục A-tỳ.
Vì vậy, đại vương, nếu ai muốn được lợi cho mình và lợi cho người, thì không nên che chở kẻ phá giới. Vì sao? Nếu cúng dường tỳ-kheo xấu ác ấy thì mất gốc lành cõi người cõi trời, cắt đứt giống Tam bảo, rơi vào các đường ác. Nếu những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn… che chở tỳ-kheo tu hành đúng pháp, không để tỳ-kheo xấu ác ở chung với họ, hòa hợp thọ dụng y phục, thức ăn uống, thì những người Sát-đế-lợi ấy, dù không bố thí, không tu các công đức khác, cũng chính là đại đàn-việt của chư Phật ba đời, có thể giữ gìn chánh pháp của chư Phật ba đời. Người ấy khi chết sinh vào cõi Phật thanh tịnh ở phương khác, không lâu sẽ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Vì vậy, đại vương, các ông, những người Sát-đế-lợi, Bà-la-môn…, nên che chở, cúng dường, cung cấp cho tỳ-kheo tu hành đúng pháp; cho đến khi chánh pháp sắp diệt, đối với tất cả tỳ-kheo đúng pháp cũng nên che chở, cúng dường, cung cấp. Nhờ nhân duyên ấy mà có thể khiến Tam bảo còn lâu dài không diệt. Nếu không che chở tỳ-kheo đúng pháp thì giáo pháp của Ta liền diệt. Nếu giáo pháp còn ở đời thì có thể khiến cõi người cõi trời đầy đủ, đường ác giảm bớt."
Vua thưa: "Bạch Thế Tôn, những người nào xứng đáng làm tri sự (người lo liệu công việc của chùa), giữ gìn của tăng, cúng dường, cung cấp cho tỳ-kheo đúng pháp?" Phật nói: "Đại vương, có hai hạng người xứng đáng lo việc tăng, giữ gìn của tăng. Hai hạng ấy là gì? Một là bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) đầy đủ tám giải thoát (tám tầng thiền định giúp tâm thoát khỏi mọi ràng buộc). Hai là bậc học nhân (bậc thánh còn phải tu học) đã chứng ba quả từ Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh) trở lên. Hai hạng người này xứng đáng lo việc tăng, cúng dường chúng tăng. Các tỳ-kheo khác, hoặc giới chưa đầy đủ, hoặc tâm chưa công bằng, thì không cho những người ấy làm tri sự của tăng."
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ ba mươi bốn.
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ ba mươi lăm.
Đời Tùy, Tam tạng (pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Na-liên-đề-da-xá dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video