Thiên 69 — Phần Nhật Tạng – Phẩm 12: Tam quy cứu rồng

 Phẩm thứ mười hai: Tam quy (quy y Tam bảo, tức nương tựa vào Phật, Pháp, Tăng) cứu độ loài rồng, thuộc phần Nhật Tạng (phần "Kho tàng Mặt Trời" trong kinh Đại Tập).

 Lúc ấy, trên không trung tự nhiên mưa xuống đủ loại hoa thơm, đủ loại áo báu, vang lên đủ loại âm nhạc, ca múa, tràn khắp bầu trời. Tất cả trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có sức mạnh), la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) và a-tu-la (loài thần hiếu chiến, thường đánh nhau với chư thiên) đều cung kính. Bấy giờ đức Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) cùng đại chúng gồm các Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật, vừa tự tu vừa cứu giúp chúng sinh) và Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) vây quanh hai bên trái phải, theo hầu phía trước phía sau. Từ đỉnh núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), Phật bước trên cây cầu bằng thân rồng, xuống chỗ ở của thánh nhân tên Khư-la-để. Phật ngồi lên tòa sư tử báu (tòa ngồi của Phật; ví Phật như sư tử chúa giữa muông thú) do Phạm Thiên (vị trời cai quản cõi trời Phạm) trải sẵn.

 Khi ấy, trong không trung, tất cả trời, rồng, dạ-xoa, la-sát, a-tu-la, khẩn-na-la (loài thần ca nhạc của cõi trời)… đều bày lễ cúng dường (dâng phẩm vật để tỏ lòng tôn kính). Họ rải lên Phật đủ thứ bột hương, hoa thơm, áo báu, đi vòng quanh bên phải Phật ba vòng, lễ xong rồi ngồi xuống.

 Bấy giờ Long vương Sa-già-la (vua rồng cai quản biển lớn) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà tất cả chúng con phải sinh vào loài rồng?" Phật nói: "Này Long vương, hãy lắng nghe, lắng nghe! Nay ta sẽ phân tích, giảng rộng cho ông. Có mười loại nghiệp (hành động bằng thân, lời nói, ý nghĩ, đưa đến quả báo về sau) khiến phải sinh vào loài rồng. Mười loại ấy là gì?

 Có những chúng sinh tu sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), muốn đạt quả giác ngộ A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, hoàn toàn chân chính của Phật). Họ cũng mong không gặp điều xấu ngăn trở. Hoặc họ muốn tu nhiều việc bố thí (đem của cải giúp người), đúng lúc mà đem cho. Do nhân duyên của lời nguyện ấy mà sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh tu hạnh bố thí trong giáo pháp Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", chủ trương vừa tự giải thoát vừa cứu độ người khác, hướng tới thành Phật). Vì nhân duyên của quả báo phúc đức ấy mà họ nguyện sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh vì cầu quả giác ngộ cao tột mà làm việc bố thí. Phúc báo tuy nhiều nhưng không được trong sạch. Vì sợ hãi phải rơi vào địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh, nên họ nguyện sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh khi tu hạnh cầu giác ngộ cao tột thì sinh lòng tự cao, kiêu mạn lớn. Do nhân duyên ấy mà họ nguyện sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh đã phát nguyện cầu giác ngộ, nhưng khi tu hạnh ấy lại hay nổi giận, oán hận chúng sinh khác. Vì giận dữ mà hướng tâm về địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, nên lòng giận cứ mãi dấy lên. Như thế, chết rồi họ nguyện sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh cầu theo Tiểu thừa (giáo pháp "cỗ xe nhỏ", chú trọng tự giải thoát cho riêng mình). Họ muốn có phúc điền (ruộng phúc: người đáng được cúng dường, cúng vào thì sinh phúc như gieo hạt vào ruộng tốt) nên tìm đến hàng thánh nhân, bố thí cúng dường để mong quả báo phúc đức. Do nhân duyên ấy và do sức nguyện của chính mình mà họ sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh vì ghen ghét, kiêu mạn. Do nhân duyên của nghiệp ấy mà họ sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh hay sinh lòng kiêu căng, lắm lời. Do nghiệp của chính mình mà họ sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh không tin ngôi báu Phật, Pháp, Tăng. Họ không cung cấp cho hòa thượng (vị thầy truyền giới, thầy chính của người xuất gia), a-xà-lê (vị thầy dạy dỗ, làm khuôn phép cho đệ tử) và các bậc đại đức (bậc tu hành đức cao) khác. Họ cũng không phụng dưỡng cha mẹ. Trong lòng họ đầy đủ thứ giận dữ, tâm độc ác, yêu ghét, kiêu mạn, ngu si. Đối với ruộng phúc, họ làm điều sai lệch. Do nhân duyên của nghiệp ấy mà họ sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh có sức nghiệp ác ngu si, kiêu mạn thì nhiều mà sức phúc đức thì ít. Vì trong lòng sợ hãi nên họ nguyện sinh vào loài rồng.

 Lại nữa, Long vương, có những chúng sinh nói dối, nói hai lưỡi (đâm thọc chia rẽ), nói lời độc ác, không có lòng từ. Do nhân duyên của ba nghiệp ấy mà họ sinh vào loài rồng."

 Phật nói: "Này Long vương, do nhân duyên của mười loại nghiệp ấy mà sinh vào loài rồng. Lại nữa, Long vương, còn có ba nhân duyên nghiệp khiến sinh vào loài rồng. Ba điều ấy là gì? Có những chúng sinh tạo nghiệp ác kiên cố bằng thân, lời nói và ý nghĩ. Khi nghiệp ấy chín muồi, họ sinh vào địa ngục, trải qua vô lượng kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng), chịu khổ cực độ, khó được thoát ra. Tuy đã thoát nghiệp lớn nhưng nghiệp nhỏ chưa hết, nên họ sinh vào loài rồng, hoặc vào loài súc sinh, hoặc vào loài ngạ quỷ. Do nhân duyên của ba nghiệp ác ấy mà sinh vào loài rồng."

 Bấy giờ rồng Sa-già-la lại bạch Phật: "Đúng như vậy, bạch Thế Tôn. Trong loài rồng này, có những con rồng hưởng quả báo vui sướng như chư thiên, có những con hưởng vui như loài người, có con như ngạ quỷ, có con như súc sinh, lại có con chịu khổ cực như ở trong địa ngục."

 Nói xong việc ấy, con trai của đại Long vương Sa-già-la tên là Thanh Liên Hoa Diện (Mặt Hoa Sen Xanh) đến trước bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì tội lỗi, nghiệp ác gì mà con phải sinh vào loài rồng? Thân con to lớn, đoan chính, nhưng mọi thứ chạm vào thân, cả áo quần lẫn chỗ ngồi nằm, lúc nào thân con dùng đến cũng như bị lửa đốt. Con thường không có áo mặc, phải để thân trần mà đi. Còn như phụ vương con thì hưởng niềm vui bậc nhất, quả báo không khác gì Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp)."

 Phật nói: "Này Hoa Diện, hãy lắng nghe, lắng nghe, và suy nghĩ kỹ. Nay ta sẽ kể cho ngươi chuyện đời trước. Về thuở quá khứ, cách đây ba mươi mốt kiếp, có một đức Phật Thế Tôn hiệu là Thi-khí Đa-đà-a-già-độ (Như Lai: bậc từ chân như mà đến) A-la-ha (Ứng Cúng: bậc xứng đáng nhận sự cúng dường) Tam-miệu-tam-phật-đà (Chánh Biến Tri: bậc giác ngộ hoàn toàn và chân chính). Thời ấy có một vị vua tên là Bùi-đa-phú-sa.

 Trong ba tháng, vua Phú-sa cúng dường đức Phật ấy cùng vô lượng trăm nghìn vị Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, mới bước vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (quả thánh cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh) và chúng đại Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn). Vua dâng đủ thứ áo mặc, đồ ăn uống, thuốc thang, lại hết lòng nghe pháp. Nghe pháp xong, vua liền phát tâm cầu giác ngộ cao tột. Sau ba tháng cúng dường như vậy, vua Phú-sa dựng chùa cho Phật Thi-khí và chúng tăng, bố thí đầy đủ, dư dật áo mặc, đồ ăn uống, thuốc thang, giường nằm, chăn nệm.

 Thái tử cả của vua Phú-sa tên là Bùi-đa-sa-thụ-đế. Sa-thụ-đế gặp Phật, nghe pháp, sinh lòng sợ hãi lớn đối với vòng luân hồi (vòng sinh tử trôi lăn không dứt). Thái tử đến bên phụ vương lễ lạy thưa xin được đến chỗ Phật để xuất gia. Vua bảo con: "Muốn đi thì tùy ý, cho con xuất gia." Xuất gia rồi, thái tử lại thưa cha: "Con muốn ở lại ngôi chùa của phụ vương." Vua Phú-sa nói: "Cũng tùy ý con, cứ ở trong chùa ấy."

 Bấy giờ chúng tăng đệ tử của Phật Thi-khí ngồi nằm, sử dụng đồ dùng, ăn uống trong chùa ấy. Bùi-đa-thụ-đế, con vua Phú-sa, sinh lòng ganh ghét, giận các đệ tử của Phật ở chùa từ trước nên thường mắng chửi họ. Bị mắng chửi, chúng tăng đều bỏ chùa ra đi. Thấy chúng tăng đi rồi, Sa-thụ-đế mừng rỡ, tự nghĩ: "Họ đi là tốt, ta được yên ổn lắm." Chúng tăng đi rồi, Sa-thụ-đế tha hồ dùng áo mặc, đồ ăn uống trong chùa. Có người khác đến thì không cho ở.

 Sa-thụ-đế đã tạo đủ các nghiệp ác như thế, nên sau khi chết sinh vào đại địa ngục, trải qua vô lượng nghìn vạn na-do-tha (đơn vị số cực lớn) năm bị lửa thiêu đốt. Thoát khỏi địa ngục thì sinh vào loài ngạ quỷ, lại trải qua vô lượng trăm nghìn vạn năm chịu khổ cực. Chết ở loài ngạ quỷ lại rơi vào địa ngục, thoát địa ngục lại sinh vào ngạ quỷ. Cứ như thế trải qua ba mươi mốt kiếp. Các ngươi, loài rồng, hãy lắng nghe và ghi nhận: Sa-thụ-đế ấy đã chịu đủ các khổ cực như thế trong vòng luân hồi."

 Phật nói: "Này Hoa Diện, Sa-thụ-đế ấy đâu phải người nào khác, chính là thân ngươi đó. Do nhân duyên nghiệp ác thuở quá khứ mà ngươi sinh vào đại địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, xoay vòng chịu khổ. Suốt ba mươi mốt đại kiếp ấy ngươi chịu đủ mọi khổ, chưa từng được ngơi nghỉ chốc lát. Vì nghiệp còn sót lại nên nay sinh vào loài rồng, chịu quả báo xấu này."

 Bấy giờ rồng Hoa Diện nghe lời ấy liền khóc lớn, gieo cả thân mình xuống đất, bốn chi duỗi sát mặt đất, lễ lạy bạch Phật: "Nay con hết lòng sám hối (bày tỏ lỗi lầm và ăn năn) trước Phật. Con rất mê muội, kiêu mạn, ngu tối, không hiểu phương cách, không phân biệt tốt xấu nên đã tạo tội nghiệp này. Con cúi đầu chắp tay, hết lòng bày tỏ, không dám che giấu. Bạch Như Lai Thế Tôn, nay con thành tâm thấu tận xương tủy, xin quy y (nương tựa) Phật, quy y Pháp (giáo pháp), quy y Tăng tỳ-kheo (đoàn thể tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ). Từ nay phát nguyện cho đến hết đời, con xin làm ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia quy y Phật và giữ giới)."

 Phật nói: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử! Nay ngươi còn nghiệp báo phải vào các đường xấu là địa ngục, ngạ quỷ; nhờ hết lòng quy y ta như thế mà dứt được nghiệp ấy. Chết ở đây rồi, ngươi sẽ gặp Phật Di-lặc (vị Phật tương lai sẽ ra đời sau Phật Thích-ca) và được thân người, xuất gia trong giáo pháp của Phật Di-lặc, chứng quả A-la-hán."

 Phật nói: "Này Hoa Diện, chớ còn ngờ vực. Vua người Bùi-đa-phú-sa thuở ấy, vì trong ba tháng đã dùng đủ thứ vật dụng nuôi thân cúng dường Như Lai Thi-khí cùng chúng Bồ-tát và Thanh văn, nên nay được quả báo này: được thân đại Long vương Sa-già-la, hưởng vui như cõi trời. Suốt ba mươi mốt kiếp không sinh vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), thường sinh làm trời, làm người, hưởng quả báo như thế. Ông ấy cũng vì nhân duyên tu hạnh cầu giác ngộ cao tột mà nguyện sinh vào loài rồng này."

 Khi Phật nói lời ấy, tất cả loài rồng đều vô cùng buồn khổ, ăn năn lỗi lầm trước kia, và đều hết lòng cúng dường trước Phật.

 Lúc ấy, trong chúng có một con rồng mù tên là Pha-la-ky-lê-xa, cất tiếng khóc lớn, nói rằng: "Bạch đức Đại Thánh Thế Tôn, xin cứu giúp con, xin cứu giúp con! Chư Phật từ bi thương xót tất cả. Nay thân con chịu khổ não lớn, ngày đêm thường bị đủ loại côn trùng, rắn nhỏ, cóc nhái rúc rỉa ăn thịt. Con ở trong nước nóng, không được chút vui nào."

 Phật nói: "Này Lê-xa, đời quá khứ ngươi từng làm tỳ-kheo trong giáo pháp của Phật. Ngươi phá giới, trong lòng gian dối, bên ngoài tỏ ra đủ thứ vẻ hiền lành, oai nghi. Ngươi tham nhiều đồ chúng, đệ tử đông đảo, tiếng tăm vang khắp bốn phương, ai cũng biết. Các đệ tử ấy nói rằng: 'Thầy chúng tôi đã đắc quả A-la-hán.' Nhờ vậy ngươi được cúng dường nhiều. Được cúng dường rồi, ngươi dùng một mình. Thấy người giữ giới, ngươi lại nói xấu họ. Người ấy buồn khổ, nghĩ thế này: 'Đời đời kiếp kiếp, ở bất cứ đâu, nguyện ta được ăn thịt thân ngươi.' Do nghiệp ác ấy, chết rồi ngươi sinh vào loài rồng. Đó là thân trước của ngươi. Vì lời nguyện của chúng sinh kia mà thân ngươi bị ăn thịt; do nhân duyên nghiệp ác mà ngươi chịu quả báo mù lòa, ở trong nước nóng. Lại trong vô lượng kiếp quá khứ, ngươi ở địa ngục đồng đỏ nóng chảy, thường bị các loài sâu bọ ăn thịt."

 Bấy giờ chúng rồng nghe lời ấy, buồn rầu khóc lóc, nói rằng: "Nay chúng con đều hết lòng cùng nhau sám hối, nguyện cho nỗi khổ này mau được thoát khỏi." Lúc ấy Như Lai đưa bàn tay màu vàng ròng xoa mặt con rồng ấy, nói rằng: "Các ngươi hãy lắng nghe. Thuở quá khứ ta từng làm vua tên là Thiện Nhãn. Bấy giờ có một người Bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ xưa) bị mù đến xin ta một con mắt. Lúc ấy ta vui vẻ cho cả hai mắt. Nếu lời ta nói đây là thật, không dối, thì khiến cho Lê-xa ngươi mọc ra đôi mắt trong sáng, mọi tội lỗi đều được trừ sạch." Rồi Phật liền nói thần chú (câu chú linh nghiệm, giữ nguyên âm đọc, không dịch nghĩa):

 "Đa điệt tha, chước sô khư bà, sa lan na khư bà, yết ma khư bà, a nan xà na, tỳ la xà khư phá, lan đa nhã ma, ni bà la na đô dạ, a bệ chiên đà la, thụ đê, tần đầu du đệ, cật lợi ba du đệ, phả la du đệ, a thệ, đa thệ, đa lệ, đa lệ, bà tế đà sách kế, đà sách kế, minh lô la tị, ma ha minh lô la tị, đế phúc, a la đa na bà la đế, sa ha."

 Khi đức Thế Tôn nói xong đà-la-ni (câu chú thâu giữ mọi công đức, giữ nguyên âm tiếng Phạn) Thật Tịnh Nhãn (làm cho mắt trong sáng) này, rồng Lê-xa được đôi mắt trong sáng. Năm vạn ba nghìn con rồng khác cũng được mắt sáng. Lại có tám mươi bốn na-do-tha dạ-xoa, cưu-bàn-trà (loài quỷ hình thù như cái vò), ngạ quỷ, tiết-lệ-đa (một loại quỷ đói), tỳ-xá-già (loài quỷ ăn tinh khí người), cùng người và các loài không phải người, đều được tiêu trừ tội lỗi nhơ bẩn, được mắt trong sáng. Bấy giờ thiên tử Thiện Đức chắp tay hướng về Phật, nói kệ (bài tụng bằng văn vần) rằng:

 Hãy xem bậc Thập Lực (bậc có mười năng lực trí tuệ đặc biệt, chỉ Phật), đấng dẫn đường của thế gian, có thể khiến cho mắt loài rồng trở nên trong sáng.

 Nếu đời này không được gặp Phật, thì những kẻ mất mắt mãi mãi sống trong mù tối.

 Bấy giờ đức Thế Tôn bảo trưởng lão Kiều-trần-như (một trong năm đệ tử đầu tiên của Phật): "Ông hãy thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) đà-la-ni chú Tịnh Nhãn này. Nếu có chúng sinh do nghiệp ác quá khứ mà ở đời hiện tại hay đời sau, hoặc mắc bệnh tứ đại (bệnh do bốn yếu tố cấu thành thân thể là đất, nước, lửa, gió mất cân bằng), hoặc bị kẻ ác trù ếm, hoặc vì thuốc độc, vì những nguyên do ấy mà bị mù mắt, thì những chúng sinh ấy nên tụng đà-la-ni Tịnh Nhãn này, tự ăn năn những nghiệp ác đã tạo trong quá khứ, khởi lòng đại từ bi đối với mọi chúng sinh, hết lòng niệm Phật, gác bỏ mọi việc khác. Trong bốn mươi chín ngày, ngày đêm sáu thời (sáu buổi trong một ngày đêm: sáng sớm, giữa trưa, chiều, đầu hôm, nửa đêm, cuối đêm), lấy tay lau mắt. Nhờ nhân duyên ấy mà được mắt trong sáng.

 Nếu có chúng sinh đời quá khứ đã tạo các nghiệp ác: hoặc hủy báng giáo pháp, hoặc phỉ báng thánh nhân, hoặc gây trở ngại cho người thuyết pháp, hoặc khi chép kinh làm phai mất chữ, hoặc làm hại mắt người khác, hoặc che lấp làm người khác tối tăm, do nhân duyên của nghiệp ấy mà nay chịu quả báo mù lòa. Do nhân duyên nghiệp ác nặng như thế, nếu trong bốn mươi chín ngày vẫn không khỏi, thì nên chép đà-la-ni này, hết lòng tụng trì, ăn năn nghiệp ấy. Lại lấy năm vị thuốc là hải mạt (bọt biển, tức mai mực dùng làm thuốc), cam thảo, ha-lê-lặc (quả kha tử), a-ma-la (quả chùm ruột Ấn Độ) và tỳ-hê-la (quả bàng hôi, một loại quả làm thuốc), giã nhỏ trộn với mật, đựng trong mai rùa cũ, cho thêm bơ sữa lâu năm rồi đun trên lửa. Tụng đà-la-ni này một nghìn lẻ tám lần để chú nguyện vào thuốc, rồi đem bôi lên mắt. Gác bỏ mọi việc, trong bốn mươi chín ngày niệm Phật, tạo tượng Phật, hết lòng phát nguyện. Khi ấy nghiệp ác của chúng sinh kia tiêu hết, được mắt trong sáng. Nếu ai có của cải thì nên dựng chùa, tùy sức mình mà bố thí vật dụng nuôi thân. Như thế mọi nghiệp ác đều hết, đời sau trong vô lượng kiếp sống thường không bị mất mắt."

 Bấy giờ tất cả chúng rồng đều nói rằng: "Nam mô (kính lễ, quy mệnh), nam mô đức Thế Tôn đại bi, đã ban lợi ích cho chúng sinh ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), khiến người mất mắt được sáng, mọi nghiệp ác đều được trong sạch, không còn nhơ bẩn." Lúc ấy có con rồng tên là Thanh Sắc cất tiếng kêu lớn, nói kệ rằng:

 Thế Tôn có thể trừ mọi tội lỗi nhơ bẩn, như dòng sông lớn rửa sạch tất cả;

 Ngài biết hết mọi việc làm của chúng sinh, cho nên xưng là Phật, bậc tôn quý nhất trong muôn loài.

 Nơi con dừng chân ở trong đầm lầy, đồng hoang mênh mông, suối khô không có nước;

 Gió nóng thổi vào thân còn dữ hơn lửa, thân thể và chỗ ở hôi thối không chịu nổi.

 Con ở nơi ấy tám nghìn ức năm, chưa từng có một ngày được vui sướng;

 Thường bị chúng sinh ăn thịt, cả quyến thuộc lớn nhỏ đều như vậy.

 Bấy giờ đức Thế Tôn nói kệ đáp rằng:

 Nếu có chúng sinh tạo các tội lỗi, mà cũng tu sửa việc phúc đức,

 Dựng chùa, cúng chuông và linh (chuông nhỏ), dâng đủ món ăn uống cúng dường chư tăng,

 Vì nhân duyên phúc tội lẫn lộn ấy, sinh nơi nào cũng theo nghiệp mà chịu quả:

 Làm ác thì khổ cực như địa ngục, bố thí thức ăn thì vui sướng như thiên đường.

 Hoặc lại sinh vào loài rồng, nhờ nhân duyên của điều thiện ấy,

 Trên đầu rồng tự nhiên mọc ra viên ngọc như ý (ngọc quý, muốn gì được nấy) hiếm có, quý nhất trong các báu vật.

 Điều gì mong nghĩ đều được như ý, đủ mọi thứ quả báo đều có đủ.

 Dù ở nơi suối khô và đầm hạn, vẫn tuôn ra dòng nước trong tuyệt đẹp;

 Giữa trời trong trải mây dày, đất bằng như lòng bàn tay, suối ao vọt nước;

 Đi, đứng, ngồi, nằm ở bất cứ nơi đâu, hễ nghĩ đến là nước liền hiện ra.

 Nếu có những chúng sinh nào, tuy đã được thân người,

 Mà tạo đủ thứ nghiệp tội ác, không biết cúng dường Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng),

 Thì sau khi chết mọi khổ đều dồn tụ, chịu đủ cả cảnh địa ngục lẫn ngạ quỷ.

 Giả sử được làm thân Long vương, thì cả quyến thuộc lẫn vợ con

 Đều nghèo cùng, đói khát, khổ vì nóng bức, trên đỉnh đầu không có ngọc như ý;

 Ở nơi đầm trống nhiều trùng độc, khô cạn mãi mãi không có nước.

 Những điều ấy đều do đời quá khứ, từng làm tỳ-kheo trong giáo pháp của Phật,

 Hoặc thấy người tu khổ hạnh nơi a-lan-nhã (chốn vắng vẻ yên tĩnh để tu hành), lại ganh ghét, keo kiệt, tiếc của ăn uống;

 Có tỳ-kheo khách phương xa đến tá túc, thì giận dữ ôm lòng tức tối, chẳng vui;

 Thí chủ đem đồ ăn bố thí bình đẳng cho mọi người, thì xen vào ngăn cản, lại còn mắng chửi;

 Có dòng nước trong sạch tốt lành, thì làm phân, nước tiểu, đồ dơ bẩn tràn đầy trong đó;

 Tất cả những nơi ở, đi lại, ngồi nằm, đều hôi thối, không sạch sẽ.

 Những người giữ giới trong sạch thấy cảnh như vậy đều bỏ đi xa;

 Người tốt ở nơi khác nghe biết, cũng không còn lòng muốn đến chốn này.

 Kẻ ấy vì nhân duyên nghiệp ác, chết rơi vào địa ngục vô lượng đời,

 Sông tro, phân sôi, đồng đỏ thiêu đốt, vô lượng ức năm chịu khổ đau cay độc.

 Rồi làm ngạ quỷ đói khát như thế, suốt đời chưa từng nghe đến tên nước uống.

 Quả báo còn sót lại thì sinh vào loài rồng, chịu khổ cực trọn bao nhiêu năm.

 Tuy được thân rồng mà thường đói khát, sinh nơi nào cũng trống trơn không có nước,

 Hoặc ở đầm khô, núi cháy dữ dằn, không có nước, mãi khô cạn, chẳng có đồ ăn uống.

 Chết rồi nhiều lần vào địa ngục, lửa lớn nóng bức tràn khắp thân;

 Ở đó trải qua vô lượng năm, rồi lại xoay vòng trở về loài ngạ quỷ.

 Nếu không tu thiền định thì chẳng thể tự cứu, phải lễ lạy cúng dường Phật Như Lai,

 Giữ giới, tu trí tuệ, học rộng nghe nhiều, siêng năng, bỏ lòng keo kiệt và kiêu mạn.

 Ganh ghét và lòng độc ác là xấu nhất, nghiệp nhân duyên ấy phải dứt bỏ.

 Hãy nhớ rằng lúc chết sẽ chịu tai ương này, chắc chắn không nghi ngờ, nên sớm sám hối.

 Khi Như Lai nói xong kệ này, trong chúng rồng có hai mươi sáu ức con rồng đói nhớ lại thân đời trước, đều tuôn nước mắt như mưa, nói rằng: "Cúi xin đức Thế Tôn đại bi thương xót cứu giúp chúng con. Chúng con nhớ lại đời quá khứ, tuy được xuất gia trong giáo pháp của Phật mà tạo đủ các nghiệp ác như thế. Vì nghiệp ác mà trải qua vô lượng thân ở trong ba đường ác. Lại vì quả báo còn sót mà sinh vào loài rồng chịu khổ vô cùng. Như rồng Thanh Sắc, chúng con cũng như vậy."

 Bấy giờ đức Thế Tôn bảo các con rồng: "Các ngươi hãy lấy nước rửa chân Như Lai, khiến tai ương tội lỗi của các ngươi dần được tiêu trừ." Khi ấy tất cả rồng lấy tay vốc nước, nước đều hóa thành lửa, biến thành đá lớn, đầy trong tay, bốc lên lửa dữ. Vứt đi rồi lại sinh ra, như thế đến bảy lần. Tất cả chúng rồng thấy vậy hoảng sợ, buồn khổ, khóc lóc tuôn nước mắt như mưa.

 Phật bảo các con rồng: "Các ngươi tạo tội nghiệp nên chịu quả báo xấu này; người tu nghiệp thiện thì được quả tốt. Nay ta dạy các ngươi nói lời thề chân thật: 'Nếu đức Phật, bậc dẫn đường, thương xót tất cả, đối với mọi chúng sinh bình đẳng không hai, mà lời này không dối, thì nguyện cho lửa của chúng con loài rồng lập tức tắt.'" Thề như vậy xong, lửa đều tắt hết. Khi ấy đến lần thứ tám, các con rồng đói mới lấy tay vốc nước rửa chân Như Lai, hết lòng sám hối: "Từ hôm nay chúng con không tạo điều ác nữa." Sám hối xong, mỗi con bạch Phật: "Như Lai đại từ, xin cứu giúp chúng con."

 Phật nói: "Này các con rồng, nghiệp ác này của các ngươi còn sót chưa hết. Đến thời Phật Di-lặc, các ngươi sẽ được thân người, gặp Phật, xuất gia, tinh tấn giữ giới, chứng quả A-la-hán." Khi ấy các con rồng được trí nhớ biết đời trước, tự nhớ lại nghiệp quá khứ mà khóc lóc, nước mắt đầm đìa trên mặt. Mỗi con đều nói như sau:

 "Con nhớ thuở xưa trong giáo pháp của Phật, hoặc vì là bà con thân thuộc của người thế tục, hoặc vì qua lại nghe pháp, mà những thứ người có lòng tin bố thí như hoa quả, đồ ăn uống, con đều cùng các tỳ-kheo theo thứ tự mà ăn." Có con nói: "Con từng ăn hoa quả, đồ ăn uống của chúng tăng bốn phương." Có con nói: "Con đến chùa bố thí cho chúng tăng, hoặc đến lễ lạy, rồi cũng ăn như thế." Có con nói: "Con từng làm người thế tục trong giáo pháp của Như Lai Tỳ-bà-thi." Có con nói: "Con từng làm người thế tục trong giáo pháp của Như Lai Thi-khí." Có con nói: "Con từng làm người thế tục trong giáo pháp của Như Lai Tỳ-diệp-bà." Có con nói: "Con từng làm người thế tục trong giáo pháp của Phật Ca-la-câu-thôn-đà." Có con nói: "Con từng làm người thế tục trong giáo pháp của Phật Ca-na-ca-mâu-ni." Có con nói: "Con từng làm người thế tục trong giáo pháp của Như Lai Ca-diếp." Có con nói: "Con từng làm người thế tục trong giáo pháp của Phật Thích-ca-mâu-ni." (Đây là các đức Phật đã ra đời ở thời quá khứ cho đến Phật Thích-ca.)

 "Hoặc vì là bà con quen biết đến thăm hỏi, hoặc vì qua lại nghe pháp mà ra vào chùa. Người có lòng tin vì cúng dường chư tăng mà bố thí hoa quả, đủ thứ đồ ăn uống; tỳ-kheo nhận được rồi lại đem cho con, con được thì liền ăn. Do nhân duyên của nghiệp ấy mà con ở trong địa ngục trải qua vô lượng kiếp, trong lửa dữ khi bị thiêu khi bị nấu, hoặc phải uống nước đồng sôi, hoặc phải nuốt viên sắt nóng. Ra khỏi địa ngục thì rơi vào loài súc sinh; bỏ thân súc sinh lại sinh vào loài ngạ quỷ, chịu đủ mọi thứ khổ cực như thế. Nghiệp ác chưa hết nên sinh vào loài rồng này, thường chịu khổ não: nước nóng làm nát thân, gió nóng thổi vào người, cát nóng, đất nóng, phân nóng, tro nóng. Thức ăn vào miệng thì biến thành nước đồng sôi hoặc thành viên sắt. Lúc nào cũng vậy, thức ăn vào miệng thì miệng cháy, vào cổ thì cổ nát, vào bụng thì bụng bốc lửa, rồi xuyên thẳng rơi xuống đất, khắp thân thủng lỗ. Chịu nỗi khổ như thế không sao chịu nổi. Cúi xin Như Lai từ bi thương xót cứu giúp."

 Phật bảo các con rồng: "Nghiệp ác này không khác gì tội trộm của Phật. So với tội nghịch của tỳ-kheo thì tội này bằng một nửa (?). Nhưng vì quả báo của tội này chưa chịu hết nên khó được thoát. Nay các ngươi hãy thọ trọn Tam quy, một lòng tu thiện. Nhờ nhân duyên ấy, trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, có một nghìn vị Phật ra đời), các ngươi sẽ gặp vị Phật cuối cùng hiệu là Lâu-chí; ở thời đức Phật ấy, tội sẽ được tiêu trừ." Khi ấy các con rồng nghe lời này, đều hết lòng, trọn đời mỗi con đều thọ Tam quy.

 Lúc ấy trong chúng có một con rồng cái mù, trong miệng sưng thối nát, đầy các loài sâu bọ, trông như phân và nước tiểu, dơ bẩn hệt như phụ nữ; nơi chỗ kín thì nhơ nhớp, hôi tanh khó nhìn, bị đủ thứ rúc rỉa, máu mủ chảy ra. Khắp thân thể thường bị muỗi mòng và các loài ruồi độc dữ rúc hút. Những chỗ hôi thối trên thân khó mà nhìn hay nghe nói đến được. Bấy giờ đức Thế Tôn với lòng đại bi thấy con rồng cái mù lòa khốn khổ ấy, liền hỏi: "Này em gái, vì nhân duyên gì mà em phải mang thân xấu ác này? Đời quá khứ em đã làm nghiệp gì?"

 Rồng cái đáp: "Bạch Thế Tôn, thân con nay bị muôn khổ bức bách không lúc nào ngừng, dù muốn nói cũng không nói được. Con nhớ trong quá khứ đã ba mươi sáu ức trăm nghìn năm sinh làm rồng dữ, chịu khổ như vậy, ngày đêm không ngừng dù chỉ một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn). Bởi vì thuở xưa, cách đây chín mươi mốt kiếp, con làm tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ đã thọ giới đầy đủ) trong giáo pháp của Phật Tỳ-bà-thi. Con nghĩ đến chuyện dục tình còn hơn người say. Tuy đã xuất gia mà không làm đúng pháp. Ở trong già-lam (khuôn viên chùa, nơi tăng chúng ở), con trải giường nệm, nhiều lần phạm hạnh bất tịnh (dâm dục, trái với đời sống trong sạch của người tu), vì lòng ham dục khoái lạc mà hưởng thú vui lớn. Hoặc con tham cầu của người khác, nhận nhiều của tín thí (của cải do người có lòng tin bố thí). Vì vậy mà suốt chín mươi mốt kiếp con chưa từng được thân trời, thân người, mãi ở ba đường ác chịu thiêu đốt, nấu nướng."

 Phật lại hỏi: "Nếu vậy, khi kiếp này hết, em sẽ sinh về đâu?" Rồng cái đáp: "Do sức nhân duyên của nghiệp quá khứ, con sẽ sinh sang thế giới khác. Khi kiếp ở nơi ấy hết, gió nghiệp ác lại thổi con về sinh ở đây." Nói lời ấy xong, rồng cái thưa: "Đức Thế Tôn đại bi, xin cứu giúp con, xin cứu giúp con!"

 Bấy giờ đức Thế Tôn lấy tay vốc nước, bảo rồng cái: "Nước này gọi là nước hòa thuốc Sân-đà-lưu-chi (?). Nay ta nói lời thành thật với em: Thuở xưa ta vì cứu một con chim bồ câu mà bỏ thân mạng, rốt cuộc không hề do dự hay sinh lòng tiếc nuối. Nếu lời này là thật thì khiến mọi bệnh hoạn xấu ác của em đều được khỏi hẳn." Rồi đức Phật Thế Tôn ngậm nước trong miệng, phun lên thân con rồng cái mù ấy. Mọi bệnh xấu và những chỗ hôi thối đều khỏi. Được khỏi rồi, rồng cái nói: "Nay con xin Phật cho thọ Tam quy." Khi ấy đức Thế Tôn liền trao cho rồng cái áo Tam quy (?).

 Lúc ấy trong chúng lại có một con rồng, toàn thân hôi thối, đủ loại sâu bọ đầy trong miệng và cổ họng, máu mủ chảy ra; ai thấy ai nghe cũng đều bỏ đi. Phật thấy vậy liền hỏi: "Thiện nam tử, đời quá khứ ngươi đã làm nghiệp ác gì mà chịu quả báo như thế?" Con rồng ấy há miệng, trong miệng tuôn ra đủ thứ sâu bọ, máu mủ trào ra như lửa nóng. Dù há miệng mà rốt cuộc không nói được, liền ngậm miệng lại. Bấy giờ đức Thế Tôn vì con rồng ấy nói kệ rằng:

 Ngươi vì nhân duyên trộm cắp thuở trước, lại khinh nhờn trêu cợt thánh nhân, nên chịu quả báo này;

 Hãy thành tâm nghe lời chân thật của ta, liền được mát mẻ, dứt hết mọi khổ.

 Khi đức Thế Tôn nói lời chân thật xong, liền rót chút nước vào miệng con rồng. Lửa và sâu bọ, máu mủ đều tiêu hết. Miệng rồng mát mẻ, nó nói: "Bạch đức Đại Thánh Như Lai, con nhớ thuở quá khứ, thời Phật Ca-diếp, con làm người thế tục, đang cày ruộng. Có một vị tỳ-kheo đến xin con năm mươi đồng tiền. Lúc ấy con đáp: 'Hãy đợi lúa chín, tôi sẽ cho thầy thức ăn.' Tỳ-kheo lại nói: 'Nếu năm mươi đồng không được thì xin mười đồng.' Lúc ấy con giận vị tỳ-kheo, bảo rằng: 'Đến mười đồng cũng không cho.' Vị tỳ-kheo trong lòng buồn khổ. Lại một lần khác, con đến chùa, vào dưới rừng cây, liền lấy trộm mười quả am-la (quả xoài) là của chúng tăng hiện tiền rồi lén ăn. Do nhân duyên của nghiệp ấy mà con chịu khổ trong địa ngục. Nghiệp ác chưa hết nên sinh ở đầm hoang làm thân rồng đói, thường bị đủ loại sâu bọ ăn thịt, máu mủ trào ra, đói khát khổ não.

 Còn vị tỳ-kheo kia, do lòng giận dữ, vì nhân duyên nghiệp ác, chết rồi liền làm thân rồng độc nhỏ, sinh ra ở dưới nách con, hút (?) máu con. Hơi nóng chạm vào thân không chịu nổi. Vì vậy mà thân con nóng bức, đầy máu mủ." Con rồng bạch Phật: "Đức Thế Tôn đại bi, cúi xin từ bi thương xót cứu giúp con, khiến con thoát khỏi con rồng độc oan gia kia."

 Bấy giờ đức Thế Tôn lấy tay vốc nước, nói lời thành thật rằng: "Thuở xưa, vào thời đói kém, ta từng nguyện làm một chúng sinh thân to lớn, dài rộng vô cùng. Ta dùng sức thần thông cất tiếng giữa không trung: 'Ở đầm hoang kia có một con vật thân lớn tên là Bất Sân (Không Giận). Các ngươi hãy đến lấy thịt nó làm thức ăn thì sẽ không còn đói.' Khi ấy, người và các loài không phải người ở thời đó nghe tiếng ấy, tất cả đều đến tranh nhau lấy ăn." Khi Phật nói lời chân thật đáng tin ấy, con rồng nhỏ dưới nách con rồng kia liền chui ra.

 Khi ấy hai con rồng cùng bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, bao lâu nữa chúng con mới thoát khỏi thân rồng này, giải thoát khỏi tai ương tội lỗi?" Phật bảo con rồng: "Nghiệp này rất nặng, chỉ kém năm tội vô gián (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng; phạm thì đọa địa ngục chịu khổ không ngừng). Vì sao vậy? Nếu có những tài vật thường trụ của tăng bốn phương (của chung thuộc về chư tăng khắp nơi), hoặc tài vật của tăng hiện tiền (tài vật cúng cho chư tăng đang có mặt tại chỗ), hoặc vật mà thí chủ có lòng tin sâu sắc, hết lòng kính trọng đem bố thí, như hoa, quả, cây cối, vườn tược, đồ ăn uống, vật dụng nuôi thân, giường nệm, đồ trải, thuốc thang chữa bệnh và mọi thứ cần dùng, mà lén lút đem dùng riêng, hoặc mang ra ngoài cho người quen biết, bà con, người tại gia, thì tội này nặng hơn cả quả báo phải chịu ở địa ngục A-tỳ (địa ngục nặng nhất, khổ không ngừng nghỉ) (?). Vì thế các ngươi hãy thọ Tam quy. Quy y Tam bảo rồi mới được ở trong nước mát."

 Như thế, hai con rồng xưng ba lần, thọ ba lần, thân liền yên ổn, được vào trong nước. Bấy giờ đức Thế Tôn vì các con rồng nói kệ rằng:

 Thà lấy dao sắc tự cắt thân mình, cắt từng đốt, từng phần, da thịt,

 Còn hơn là người thế tục ăn của tín thí, việc ấy thật là khó (thật là tai hại).

 Thà nuốt viên sắt lớn nung đỏ, khiến trong miệng phun ra lửa sáng,

 Chứ những đồ ăn uống của chúng tăng, không nên mang ra ngoài lén dùng riêng.

 Thà lấy tay cầm khối lửa lớn như núi Tu-di mà tự ăn,

 Chứ những người thế tục ở tại gia, không nên tự tiện ăn thức ăn đã cúng cho tăng.

 Thà lấy dao sắc tự xẻo thịt, lột da màng trên thân mà tự ăn,

 Chứ những người thế tục ở tại gia, không nên nhận lấy các thứ đồ ăn của tăng.

 Thà đem thân mình lao vào căn phòng đầy lửa lớn rực cháy dữ dội,

 Chứ những người thế tục ở tại gia, không nên ngồi nằm trên giường chiếu của tăng.

 Thà nắm chặt trong tay cây dùi sắt nung nóng rực lửa đến cháy nát,

 Chứ những người thế tục ở tại gia, không nên lén dùng tài vật của tăng.

 Thà lấy con dao sắc tốt (?) tự xẻo từng miếng thịt trên thân,

 Chứ đối với người xuất gia trong sạch, chớ khởi lên dù một niệm giận dữ.

 Thà tự tay móc hai mắt, vứt bỏ ném xuống đất,

 Chứ đối với người tu tập pháp lành, không nên ôm lòng tức giận mà nhìn họ.

 Thà lấy lá sắt nung nóng bọc lấy thân, rồi đi lại đông tây, đứng ngồi, nằm nghỉ,

 Chứ không nên mang lòng giận dữ, ganh ghét mà mặc áo sạch đã cúng cho chúng tăng.

 Thà uống nước tro, nước muối mặn chát, sôi sục bỏng miệng như lửa,

 Chứ không nên ôm lòng tham lam độc ác mà uống thuốc sạch đã cúng cho chúng tăng.

 Khi đức Thế Tôn nói xong kệ này, một vạn bốn nghìn con rồng đều thọ Tam quy, được giải thoát khỏi mọi khổ não của nghiệp báo quá khứ và hiện tại, tin sâu Tam bảo, tâm không thoái lui. Lại có tám mươi ức con rồng khác cũng khởi lòng quy kính Tam bảo.

 Bấy giờ đức Thế Tôn bảo Kiều-trần-như: "Ông hãy xem những chúng sinh xấu ác này tự lừa dối lòng mình. Có kẻ vì sợ nghèo khổ, có kẻ vì sợ hãi các đường ác mà tu pháp lành, hoặc làm tỳ-kheo. Những vật dụng nuôi thân mà họ có được đều do thí chủ có lòng tin bố thí. Thế mà những chúng sinh ấy hoặc tự mình ăn, hoặc cho người khác, hoặc cùng nhiều người trộm cắp, cất giấu, lén dùng riêng. Do nghiệp ấy mà họ rơi vào ba đường ác, chịu khổ cực lâu dài.

 Lại có chúng sinh nghèo hèn, không được tự do, nên xuất gia mong được giàu có, giải thoát, an vui. Xuất gia rồi lại biếng nhác, không đọc tụng kinh, bỏ việc siêng năng tu thiền định và trí tuệ, chỉ thích lo việc của tăng. Lại có tỳ-kheo ngày đêm siêng năng, vui tu pháp lành, đọc tụng kinh điển, ngồi thiền, tu trí tuệ, không bỏ phút giây nào. Nhờ nhân duyên ấy mà cảm được bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) đem đủ thứ cúng dường. Khi ấy người tri sự (người lo việc trong chùa) nhận được lợi dưỡng rồi, hoặc tự lén ăn, hoặc lén đem cho bà con quen biết là người thế tục. Vì những nhân duyên như thế mà họ ở lâu trong đường ác, ra rồi lại vào. Họ ngu tối như vậy, không thấy quả báo nặng nhẹ về sau.

 Nay ta răn dạy các đệ tử sa-môn (người xuất gia tu hành): hãy nghĩ đến việc gìn giữ Chánh pháp, không được tự xưng: 'Ta là sa-môn, người tu hành theo chân pháp', rồi ỷ vào chúng tăng mà làm càn. Những vật do người khác đem lòng tin bố thí, hoặc bánh, hoặc quả, hoặc rau, hoặc hoa, hễ là đồ ăn của chúng tăng thì không được tự tiện đem cho bất kỳ người thế tục nào. Cũng không được nói: 'Đây là vật của tôi' rồi ăn riêng tách khỏi đại chúng. Cũng không được lấy tài vật của chúng tăng tích trữ, làm ăn sinh lời, buôn bán đủ thứ, nói rằng có lợi ích, khiến người đời chê trách. Cũng không được bán đắt mua rẻ, tranh lợi với người đời. Cũng không được vì đồ ăn uống và vì việc của tăng mà khiến chúng sinh rơi vào ba đường ác. Phải khuyên dẫn họ an trú trong pháp lành, khiến chúng tỳ-kheo thật lòng tin Tam bảo, thu nhiếp mọi chúng sinh, cho đến cha mẹ, khiến họ được yên ổn, đặt họ vào ba cửa giải thoát (ba pháp quán đưa đến giải thoát: Không, Vô tướng, Vô nguyện)."

 Kinh Đại Tập, quyển thứ bốn mươi bốn.

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ bốn mươi lăm.

 Đời Tùy, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho tàng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Na-liên-đề-da-xá dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video