Thiên 74 — Phần Nguyệt Tạng – Phẩm 4: Bản sự

 Phần Nguyệt Tạng thứ mười bốn, phẩm Bản Sự (phẩm kể chuyện đời trước) thứ tư.

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn trong hàng Bồ-tát) Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính theo lễ nghi nhà Phật), sửa sang y phục, chắp tay hướng về Phật mà thưa rằng: “Bạch Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, chỉ đức Phật)! Ngài là dòng dõi cao quý họ Thích-ca, thuộc dòng lớn Sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ), là con của vua Tịnh Phạn ở thành Ca-tì-la. Còn bốn vị A-tu-la (loài chúng sinh có thần lực lớn nhưng hay ghen ghét, nóng giận) này là giống súc sinh hết sức thấp hèn. Bạch Thế Tôn, vì sao ngài nói họ là thân thuộc của ngài?”

 Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc rằng: “Ở đời quá khứ, vào kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) thứ ba mươi mốt về trước, có Phật ra đời hiệu là Tì-xá-phù Như Lai (bậc đến từ chân như), Ứng (bậc đáng được cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết chân chính và khắp cả), Minh Hạnh Túc (bậc đủ trí sáng và đức hạnh), Thiện Thệ (bậc đã đi đến nơi tốt lành), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn. Đức Phật ấy thường thuyết pháp cho bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ).

 Khi ấy có một vị đại Bà-la-môn (người thuộc giai cấp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ) tên là Phất-sa-da-nhã, đã từng gieo các gốc lành nơi vô lượng đức Phật trong quá khứ, không thoái lui đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn, chân chính, cao tột của Phật), đầy đủ lòng tin sâu xa, quy y Tam bảo (nương về ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), thọ trì năm giới (không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), xa lìa mọi sự buông lung. Phất-sa-da-nhã có tám người em: người thứ nhất tên Phất-sa Kim Cương, thứ hai tên Phất-sa Na-tì, thứ ba tên Phất-sa Xà-lợi, thứ tư tên Phất-sa Bạt-ma, thứ năm tên Phất-sa Xa-đế, thứ sáu tên Phất-sa Thụ, thứ bảy tên Phất-sa Tì-ly, thứ tám tên Phất-sa Na-đề.

 Bấy giờ Bà-la-môn Phất-sa-da-nhã khuyên các em rằng: ‘Các em hiền ơi! Nay các em nên quy y Phật, Pháp, Tăng, thọ trì năm giới, xa lìa buông lung, phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.’ Nhưng các em đều không chịu quy y Tam bảo, cho đến không chịu phát tâm Bồ-đề. Phất-sa-da-nhã nhiều lần khuyên các em suốt nhiều năm, lại hỏi: ‘Các em vì sao đều không chịu quy y Tam bảo, cho đến không chịu phát tâm Bồ-đề? Rốt cuộc các em có ý gì, mong cầu điều gì?’ Tám người em liền nói: ‘Nếu anh có thể trong một nghìn năm chỉ giữ hai oai nghi (oai nghi: tư thế đi đứng nằm ngồi), chỉ đi và đứng, không ngồi không nằm, cứ bảy ngày đêm mới ăn một nắm cơm, tu hạnh khó làm này đủ một nghìn năm, thì sau đó chúng em sẽ quy y Tam bảo, thọ trì năm giới, xa lìa buông lung, phát tâm Bồ-đề vô thượng.’

 Này Di-lặc! Bấy giờ Phất-sa-da-nhã nghe những lời ấy thì một lòng vui mừng, liền vì tám người em mà lập lời thề: ‘Các em! Nếu các em quy y Tam bảo, cho đến phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không thoái lui, thì nay ta nhất định trong một nghìn năm sẽ không ngồi không nằm, bảy ngày bảy đêm chỉ ăn một nắm cơm. Ta lập lời thề rồi, nếu trong một nghìn năm ấy, dù ngày hay đêm, cho đến chỉ một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) mà ta nghĩ đến chuyện ngồi hay nằm, hoặc trong bảy ngày đêm ăn quá một nắm cơm, thì mãi mãi ta sẽ trái với chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), trái với sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), trái với mười thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến), và không thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.’

 Bấy giờ trên không trung có vô lượng trăm nghìn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) chư thiên khen rằng: ‘Bậc đại sĩ, lành thay, lành thay! Ngài thật kiên cố, dũng mãnh, sức lớn, quyết chí. Đời sau, giữa đám chúng sinh mù tối, ngài sẽ thành Phật, danh hiệu Đa-đà-a-già-độ (Như Lai), A-la-ha (bậc đáng cúng dường), Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc chánh đẳng chánh giác) vang khắp thế gian.’ Khi ấy Phật Tì-xá-phù vì công đức đầu-đà (hạnh tu khổ hạnh để gột sạch phiền não) của Phất-sa-da-nhã mà khen rằng: ‘Lành thay, lành thay, vị đại Bà-la-môn! Nay ông dùng oai nghi khổ hạnh này để thực hành Đàn ba-la-mật (hạnh bố thí) cho đến Bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ), nên ở đời vị lai, trong Đại Hiền kiếp thứ ba mươi mốt (?) (Hiền kiếp: kiếp có nhiều bậc hiền thánh ra đời), khi tuổi thọ con người là một trăm năm, ông sẽ thành Phật tại đó, hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng, Chánh Biến Tri, danh tiếng vang khắp thế gian. Khi ấy ông sẽ thọ ký (báo trước việc sẽ thành Phật) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cho tám người em này.’

 Này Di-lặc! Bà-la-môn Phất-sa-da-nhã ấy đủ một nghìn năm không ngồi không nằm, bảy ngày đêm chỉ ăn một nắm cơm. Tròn một nghìn năm rồi, ông khiến tám người em an trú trong ba quy y, thọ trì năm giới và phát tâm Bồ-đề vô thượng. Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp)! Phất-sa-da-nhã ấy giáo hóa tám người em và vô lượng trăm nghìn vạn ức na-do-tha người khác như các Bà-la-môn, trưởng giả (người giàu có, có uy tín), cư sĩ (người tu tại gia), đàn ông, đàn bà, bé trai, bé gái, đều cho thành thục rồi, liền xuất gia học đạo trong giáo pháp của Như Lai Tì-xá-phù. Khi ấy ông tụng giữ không quên mọi kinh luận giảng giải cùng các sách ngoài đạo, và giảng giải cho người khác. Sau đó ông vào rừng vắng, an trú tương ưng với đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối thượng, rốt ráo) và thiền ba-la-mật (hạnh thiền định) suốt năm vạn năm. Trong thời gian ấy, ông giáo hóa cho thành thục vô lượng trăm nghìn vạn ức na-do-tha a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm xuể) trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh mạnh), A-tu-la, ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần âm nhạc), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), tì-xá-già (loài quỷ ăn tinh khí), người và loài phi nhân, khiến họ hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không thoái lui.

 Này Di-lặc! Bà-la-môn Phất-sa-da-nhã ấy há phải ai khác sao? Chớ nghĩ là người khác, chính là thân ta đó. Thuở ấy, vì muốn làm cho tám người em thành thục, ta suốt một nghìn năm không ngồi không nằm, chỉ đi chỉ đứng, bảy ngày đêm chỉ ăn một nắm cơm. Ta vì làm cho các em thành thục, cho đến ở trong rừng vắng an trú nơi đệ nhất nghĩa đế suốt năm vạn năm, giáo hóa cho thành thục vô lượng trăm nghìn vạn ức na-do-tha a-tăng-kỳ trời, rồng, dạ-xoa, A-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, súc sinh, ngạ quỷ, tì-xá-già, người và phi nhân, khiến họ hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không thoái lui.

 Phất-sa Kim Cương thuở ấy nay là vua A-tu-la La-hầu-la. Phất-sa Na-tì nay là vua A-tu-la Tì-ma-chất-đa-la. Phất-sa Xà-lợi nay là vua A-tu-la Ba-la-đà. Phất-sa Bạt-ma nay là vua A-tu-la Bà-trĩ Tì-lô-giá-na. Phất-sa Xa-đế nay là ma vương Ba-tuần (vua ma ở tầng trời cao nhất cõi dục, chuyên phá hoại người tu đạo). Phất-sa Thụ nay chính là ông, Di-lặc; nhờ nhân duyên ấy mà ông được trí vô ngại (trí tuệ thông suốt không bị cản trở), là bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế vị ngôi Phật), an trú trong Đại thừa (con đường tu lớn, cứu độ tất cả chúng sinh). Phất-sa Tì-ly nay là Tì-ma-la-cật (tức cư sĩ Duy-ma-cật). Phất-sa Nan-đề nay là Đề-bà-đạt-đa (người em họ của Phật, nhiều lần tìm cách hãm hại Phật).

 Hãy quán xét như thế: thuở xưa ta vì cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, vì muốn giáo hóa thành tựu ma Ba-tuần, đã làm biết bao việc khổ não khó làm đến dựng tóc gáy kinh sợ như vậy. Vì thế nay ma vương Ba-tuần này nhờ hai thứ trang nghiêm là phúc đức và trí tuệ mà có thần thông uy lực như thế, có công năng lớn, tự tại bậc nhất trong cõi dục. Ma Ba-tuần này cùng quyến thuộc, nay đối với ta khởi tâm hăng hái muốn hại, đối với cờ chánh pháp khởi tâm muốn bẻ gãy, đối với Tăng bảo khởi tâm phá hoại, đối với tám thánh đạo (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát) khởi tâm dứt bỏ, đối với ngọn đèn chánh pháp khởi tâm hủy diệt, đối với mọi pháp lành của chúng sinh khởi tâm làm cho chìm mất, tâm gây trở ngại, tâm làm kinh sợ, tâm không thương xót, tâm chống trái, tâm muốn khiến chúng sinh lui bỏ đường lành mà rơi vào đường ác; đối với loài rồng khởi tâm làm kinh hãi, đối với cung A-tu-la khởi tâm phá hoại. Hắn đến nơi đại hội thuyết pháp này vì muốn gây trở ngại, lại khởi tâm muốn phá hoại đại hội, mang ý ác ấy mà ngồi đây dòm ngó.

 Nếu có chúng sinh vì muốn gây trở ngại cho người khác, vì quấy rối người khác, vì hàng phục người khác, vì lấn ép người khác, vì cầu được khen ngợi, vì cầu danh tiếng, vì dựa vào niềm vui đùa cợt của năm dục (năm thứ ham muốn: đẹp mắt, êm tai, thơm mũi, ngon miệng, êm ái thân), vì cầu giàu sang mà tu bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ; không vì giải thoát, không vì lòng tin kính, không vì lìa dục mà tịch tĩnh, chỉ vì niềm vui năm dục của bản thân mà tu bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, thì bị những kiết sử (dây trói phiền não) như thế ràng buộc, lẫn với ngu si, nên quả báo chín muồi trong cõi dục, trở thành kẻ gây khổ não như ma Ba-tuần.

 Ma Ba-tuần này xưa kia vì muốn gây trở ngại cho người khác, vì quấy rối người khác, vì hàng phục người khác, vì lấn ép người khác, vì cầu được khen ngợi, vì cầu danh tiếng, vì dựa vào niềm vui đùa cợt của năm dục, vì cầu giàu sang mà tu bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ trong giáo pháp của Như Lai Tì-xá-phù. Do nhân duyên ấy, nay vào thời pháp trắng (các pháp lành trong sạch) diệt hết, trong đời ác năm trược (năm điều nhơ đục: thời đại, tư tưởng, phiền não, chúng sinh, tuổi thọ đều suy đồi), hắn được làm ma vương, đối với Tam bảo không sinh lòng tin kính, không có tâm tôn ngưỡng. Như thế, Ba-tuần thường làm mọi điều ác với chúng sinh, để không đem lợi ích, để gây khổ não, để làm họ sa đọa. Đề-bà-đạt-đa cũng như vậy.

 Vua A-tu-la La-hầu-la, vua A-tu-la Tì-ma-chất-đa-la, vua A-tu-la Ba-la-đà, vua A-tu-la Bà-trĩ Tì-lô-giá-na, vua A-tu-la Mâu-chân-lân-đà và các A-tu-la khác cũng vậy: trong giáo pháp của Như Lai Tì-xá-phù, họ kiêu căng buông thả, tự đề cao mình, không siêng năng tu tập, lại ôm lòng nghi hoặc, lẫn lộn đủ phiền não: tham dục, giận dữ, ngu si, tà kiến, vô minh (si mê không thấy chân lý), gian nịnh, tâm chấp đoạn chấp thường (chấp chết là hết hoặc chấp có cái tôi tồn tại mãi), mà tu bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ. Do nhân duyên ấy, nay họ sinh vào loài thấp hèn khổ não, là đường súc sinh A-tu-la, bị các kiết sử trói buộc, nghi hoặc ngu si. Vì thế họ còn chưa phát được chánh kiến thế tục (sự thấy biết đúng đắn ở mức thông thường), huống gì phát được gốc lành vô thượng.

 Chỉ có Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc, Tì-ma-la-cật và tiên A-tu-la Bồ-đề Man, trong giáo pháp của Như Lai Tì-xá-phù, không vì gây trở ngại cho người khác, cho đến không vì cầu giàu sang, mà chỉ ưa lìa dục, vì giáo hóa chúng sinh mà tu sáu ba-la-mật. Do nhân duyên ấy, các bậc đại trượng phu này là Bồ-tát Di-lặc, Tì-ma-la-cật và tiên A-tu-la Bồ-đề Man được trí vô ngại, dùng công đức của các Bồ-tát để trang nghiêm, khéo thành tựu thuốc trí tuệ cho tất cả chúng sinh.

 Vì thế nay ta bảo các ông: nếu ai muốn cầu trí tuệ vô thượng, người ấy phải có lòng tin sâu xa trong sạch, dùng đệ nhất nghĩa đế mà cầu Bồ-đề, chớ dùng thế đế (chân lý theo quy ước thông thường của thế gian). Ví như nước năm con sông lớn có thể làm đầy biển cả, chứ không phải sông nhỏ; cũng vậy, nhờ nương vào đệ nhất nghĩa mà mau chóng làm đầy biển nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả của Phật), chứ không phải nhờ thế đế. Lại như núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) nương vào mặt đất mà đứng vững lâu dài không lay, chứ không nương vào nước; cũng vậy, nhờ nương vào đệ nhất nghĩa đế mà mọi gốc lành được bền chắc, chứ không phải nhờ thế đế. Lại như mọi cỏ cây nương vào mặt đất mà sinh trưởng, chứ không nương vào lá cỏ; cũng vậy, bốn niệm xứ (bốn phép quán: thân không sạch, cảm thọ là khổ, tâm vô thường, các pháp không có tự ngã) cho đến mười tám pháp bất cộng (mười tám đức riêng chỉ Phật có), đại từ, đại bi… đều nương vào đệ nhất nghĩa đế mà sinh trưởng, chứ không phải nhờ thế đế.

 Lại như gió mạnh nương vào hư không mà có thể thổi tan khói mây bụi mù, chứ không nương vào mặt đất; cũng vậy, các thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Bồ-đề, nương vào đệ nhất nghĩa đế có thể thổi tan mây tà kiến, khói mù phiền não, bụi bặm của mười đường ác, chứ không phải nhờ thế đế. Lại như nhờ ánh sáng lớn của mặt trời mà thấy được cao thấp, mọi hình sắc và mọi việc làm, chứ không phải nhờ ánh sáng nhỏ của ngọn đèn dầu; cũng vậy, nhờ nương vào tâm Bồ-đề của đệ nhất nghĩa đế mà không mê lầm, làm được mọi việc lành, chứ không phải nhờ thế đế. Vì thế nên bỏ mọi việc ái luyến, chấp giữ, thu góm, vào ở trong rừng vắng, không buông lung, tu đệ nhất nghĩa, chứ không theo thế đế. Các ông làm như vậy thì có thể mau chóng làm tròn sáu ba-la-mật, thành bậc Chánh giác nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.” Bấy giờ đức Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa ấy nên nói kệ rằng:

 Di-lặc, bậc chỉ còn một đời nữa là thành Phật, thưa hỏi bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật) tôn quý:

 “Vì sao loài súc sinh mà lại nói là thân thuộc với ngài?”

 Thế Tôn thấy rõ việc lâu xa, bảo Di-lặc rằng:

 Các tu-la thuở trước đều là anh em của ta.

 Vào kiếp thứ ba mươi mốt về trước, thời Phật Tì-xá-phù,

 ta làm Bà-la-môn thông minh, tên là Da-nhã.

 Ta thường tương ưng với sáu độ (sáu ba-la-mật), không thoái lui với Bồ-đề.

 Khi ấy ta có tám người em là những Bà-la-môn tà kiến.

 Ta khuyên họ tin Tam bảo và phát tâm Bồ-đề.

 Họ đều không chịu làm, vì ngu si và tà kiến.

 Trải qua nhiều năm, những kẻ căn tính chậm lụt ấy nói rằng:

 “Nếu anh trong một nghìn năm thường lìa bỏ ngồi nằm,

 lại cứ bảy ngày đêm chỉ ăn một nắm cơm,

 tròn đủ nghìn năm như thế, chúng em sẽ an trú nơi Bồ-đề.”

 Ta khi ấy một lòng vui mừng, thề chỉ giữ hai oai nghi.

 Tròn đủ nghìn năm rồi, ta mới làm cho họ thành thục được.

 Lại giáo hóa nhiều chúng sinh, rồi xuất gia lìa đời thế tục,

 lại tương ưng với đệ nhất nghĩa suốt năm vạn năm.

 Đệ nhất nghĩa như thế, ta khi ấy vốn đã an trú,

 lần lượt giáo hóa vô lượng chúng, khiến họ vững trú nơi đạo vô thượng.

 La-hầu, Tì-ma-chất, Bà-trĩ, Ba-la-đà,

 Ba-tuần, Tì-ma-cật, Di-lặc và Đề-bà:

 tám người như thế trước kia là anh em của ta.

 Vì họ, ta tu khổ hạnh, giúp họ thành thục trên đường Bồ-đề.

 Ta vì đạo vô thượng mà làm những việc khổ khó.

 Ba-tuần và Đề-bà-đạt thường muốn hãm hại ta.

 Ma ở thời quá khứ tuy làm các nghiệp lành,

 nhưng từ đầu không có lòng tin kính, luôn muốn làm khổ chúng sinh.

 Chỉ vì ham giàu sang, cầu danh tiếng, không tôn trọng,

 mà tu sáu độ trong giáo pháp của Phật Tì-xá-phù.

 Đến khi pháp trắng diệt hết, pháp ác tăng trưởng,

 hắn được làm ma Ba-tuần, tự tại trong cõi dục.

 Lại đối với Tam bảo không chịu sinh lòng tin kính.

 Ba-tuần và Đề-bà-đạt thường muốn làm khổ chúng sinh.

 Còn các vua tu-la kia là những kẻ kiêu căng buông thả quá mức,

 nghi hoặc, còn nhơ bẩn của tham dục và những hành vi ghen ghét,

 nên nay ở trong loài súc sinh mà làm vua tu-la.

 Đối với các pháp cao tột, họ không có trí nên không hiểu được.

 Di-lặc, Tì-ma-cật và tiên tu-la Đạo Man (tức Bồ-đề Man),

 nơi Phật Tì-xá-phù đã có lòng tin, tu hành đạo vô thượng.

 Họ hòa hợp với sáu độ, thường giáo hóa chúng sinh,

 vì thế nay vượt trội, thành tựu trí vô ngại.

 Cho nên nay ta chỉ bày cho các ông: hãy bỏ mọi nghi hoặc,

 siêng tu đệ nhất nghĩa, chứng Bồ-đề chẳng khó.

 Như biển cả thường đầy đủ mọi thứ châu báu,

 cũng vậy, tu chân đế (chân lý chân thật) có thể khiến trí tuệ đầy đủ.

 Lại như nương vào mặt đất mà lúa mạ sinh trưởng,

 cũng vậy, hòa hợp với chân đế có thể sinh ra Bồ-đề cao quý.

 Lại như gió nương hư không thổi sạch bụi mù u ám,

 cũng vậy, tu chân đế có thể diệt mọi phiền não.

 Lại như nương ánh mặt trời mà thấy rõ mọi hình sắc,

 nếu an trú nơi đệ nhất nghĩa thì thấy được các pháp của Phật.

 Vì thế nếu muốn cầu ngay trong đời này mau thành Phật,

 thì nên bỏ mọi chấp trước về kiến giải, an trú nơi đệ nhất nghĩa.

 Hãy đến trong rừng vắng, ngồi ngay ngắn tu thiền định,

 dũng mãnh quyết chí, một mình không bạn, cầu Bồ-đề vô thượng.

 Siêng năng tự điều phục, phòng giữ tâm mình,

 dứt bỏ mọi tà kiến, xa lìa chấp đoạn và chấp thường.

 Rồng, dạ-xoa tâm giận dữ, cùng các loài quỷ thần,

 vô lượng trăm nghìn ức, đều được giáo hóa bằng chân đế.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video