@@THIEN 1@@
Phẩm thứ tám: Các quỷ thần độc ác có được lòng kính tin (phần trên)
Bấy giờ, bốn vị Đại Thiên vương hộ thế (bốn vị vua trời giữ gìn thế gian, mỗi vị trấn giữ một phương quanh núi Tu-di) nhìn thấy vô lượng a-tăng-kỳ (số nhiều đến mức không thể đếm được) chúng sinh: trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần đi lại rất nhanh, nhiều loài hung dữ), cho đến ca-tra phú-đơn-na (một loài quỷ hôi thối hình dạng kỳ dị, hay gây bệnh cho người) v.v. Họ có đủ loại màu da, đủ loại hình dạng, đủ loại ham muốn, đủ loại hành vi, đủ loại tính nết. Những chúng sinh ấy bản tính không có lòng thương xót, đối với các chúng sinh khác thường nổi lòng giận dữ, muốn quấy phá, làm hại. Họ không nghĩ tới những điều đáng sợ ở đời sau, không thuộc về ai, cũng không được ai che chở. Bọn ấy luôn luôn quấy nhiễu từ hàng sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa) cho đến loài súc vật, hút lấy tinh khí, ăn máu thịt của họ.
Bốn vị Thiên vương thấy các quỷ thần đều đã đến họp đông đủ, vui mừng hớn hở, mỗi vị liền hỏi vị đại tướng do mình cai quản.
Thiên vương Tỳ-sa-môn (vị vua trời trấn phương Bắc) hỏi đại tướng dạ-xoa Tán-chi rằng: "Trong bốn châu thiên hạ này (bốn đại lục quanh núi Tu-di, tức toàn cõi thế gian loài người), hết thảy dạ-xoa và la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người), dù sinh từ trứng, sinh từ bào thai, sinh từ chỗ ẩm ướt hay hóa sinh (tự nhiên hiện ra, không nhờ cha mẹ); hoặc nương ở thành ấp, xóm làng, nhà cửa, tháp chùa, vườn rừng, núi hang, sông, giếng, suối, ao, đầm hồ, bãi tha ma, gốc cây, đồng hoang, ruộng đồng, rừng vắng, nhà bỏ trống, cho đến những hòn đảo đầy châu báu quý lạ trong biển lớn; các quỷ thần ấy, dù đi trên đất, đi dưới nước hay đi trên không, đã đến họp đông đủ chỗ Đức Thế Tôn, không sót một ai, phải không?"
Đại tướng Tán-chi thưa: "Thưa Đại vương, đúng như lời Đại vương nói, trong bốn châu thiên hạ này, hết thảy dạ-xoa, cho đến những người ở các đảo báu trong biển lớn, dù đi trên đất, dưới nước hay trên không, nay đều đã đến họp chỗ Đức Thế Tôn, không sót một ai."
Thiên vương Đề-đầu-lại-tra (vị vua trời trấn phương Đông) hỏi đại tướng càn-thát-bà (loài thần nhạc, sống bằng hương thơm) Lạc Dục rằng: "Trong bốn châu thiên hạ này, hết thảy chúng càn-thát-bà..." — các câu còn lại như đã nói ở trên.
Thiên vương Tỳ-lâu-lặc-xoa (vị vua trời trấn phương Nam) hỏi đại tướng cưu-bàn-trà (loài quỷ hút tinh khí người, hình thù xấu xí) Đàn Đế rằng: "Trong bốn châu thiên hạ này, hết thảy chúng cưu-bàn-trà..." — các câu còn lại như đã nói ở trên.
Thiên vương Tỳ-lâu-bác-xoa (vị vua trời trấn phương Tây) hỏi Long vương Thiện Hiện rằng: "Trong bốn châu thiên hạ này, hết thảy loài rồng, ma-hầu-la-già (loài thần mình người đầu rắn, thần rắn lớn), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, chuyên bắt rồng làm mồi), các loài ngạ quỷ (quỷ đói), dù sinh từ trứng, từ bào thai, từ chỗ ẩm ướt hay hóa sinh; hoặc nương ở thành ấp, xóm làng, nhà cửa, cho đến những hòn đảo báu quý lạ trong biển; dù đi lại trên đất, dưới nước hay trên không, nay đều đã đến họp chỗ Đức Thế Tôn, không sót một ai, phải không?"
Long vương Thiện Hiện thưa: "Thưa Đại vương, đúng như lời Đại vương nói, trong bốn châu thiên hạ này, hết thảy các loài rồng cho đến ngạ quỷ, nay đều đã đến họp chỗ Đức Thế Tôn, không sót một ai."
Bấy giờ, bốn vị Đại Thiên vương, Thích-đề-hoàn-nhân (tức trời Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), Đại Phạm Thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên) và Phạm thiên Chánh Biện chắp tay hướng về Đức Phật mà thưa rằng: "Bạch Đức Thế Tôn đại đức, trong bốn châu thiên hạ này, hết thảy trời, rồng, càn-thát-bà, khẩn-na-la (loài thần ca múa, đầu có sừng), dạ-xoa, la-sát, cưu-bàn-trà, tỳ-xá-già (loài quỷ ăn tinh khí người và ngũ cốc), ma-hầu-la-già, ca-lâu-la, các loài ngạ quỷ, dù sinh từ trứng, từ bào thai, từ chỗ ẩm ướt hay hóa sinh, dù đi trên đất, dưới nước hay trên không, nay đều đã đến họp chỗ Đức Thế Tôn, không sót một ai.
Đại chúng chúng con đều cùng nhau thỉnh cầu: Cúi mong Đức Như Lai thương xót chúng con; vì lòng từ bi đối với hết thảy chúng sinh; để chúng sinh độc ác có được lòng kính tin; để con mắt chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật, như con mắt soi đường cho đời) được tồn tại lâu dài; để nối tiếp hạt giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp và Tăng) không bị dứt mất; để tinh khí của đất, tinh khí của chúng sinh và tinh khí cam lồ (thứ nước ngọt bất tử, ví cho giáo pháp) mang vị ngon thù thắng của chánh pháp được tồn tại lâu dài, đem lại lợi ích, ngày càng tăng trưởng; lại để con đường lành và con đường niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử) luôn không bị diệt mất hư hoại, đem lại lợi ích và ngày càng tăng trưởng.
Bạch Đức Thế Tôn đại đức, ở cõi Diêm-phù-đề (châu phía Nam, nơi loài người chúng ta sống) này, hết thảy thành ấp, xóm làng, nhà cửa, cho đến các đảo báu, không sót nơi nào, các loài trời, rồng, dạ-xoa cho đến ca-tra phú-đơn-na v.v. nay đều đã đến họp. Các vua trời, vua rồng, cho đến vua tỳ-xá-già cũng đều dẫn theo quyến thuộc đến họp. Cúi mong Đức Thế Tôn giao phó cho các vị vua này, cùng nhau thực hành pháp ấy, ghi nhớ và nhận lấy mà che chở, khiến các loài trời, rồng, dạ-xoa, la-sát cho đến ca-tra phú-đơn-na v.v. mỗi loài đều có chỗ thuộc về, theo phần việc của mình mà nuôi dưỡng, che chở, luôn luôn không bỏ, đừng để họ quấy nhiễu kẻ khác. Thấy kẻ nào quấy nhiễu người khác thì ngăn chặn, che chở, luôn không rời bỏ, khiến cho được yên ổn. Nếu các vị ấy mỗi người đều theo phần việc của mình, khích lệ, phát khởi sức dũng mãnh, che chở một cách công bằng, thì các vị ấy sẽ được vui mừng, có tiếng tốt và hưởng nhiều phúc báo."
Bấy giờ, Đức Thế Tôn nhận lời thỉnh cầu ấy. Vì lòng từ bi thương xót hết thảy họ, Ngài nhìn khắp đại chúng; nhìn đại chúng xong, Ngài giơ cánh tay phải lên mà nói rằng: "Này các bậc hiền thủ (các bậc hiền đức đáng tôn), hết thảy đại chúng, mỗi người hãy lắng nghe cho kỹ, Ta sẽ giảng giải.
Phật ra đời là việc khó, như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền rất lâu mới nở một lần). Thoát khỏi tám nạn (tám hoàn cảnh khiến người ta không thể gặp Phật, nghe pháp như sinh vào địa ngục, làm thú, ở nơi biên địa, đui điếc câm ngọng v.v.) là việc khó, như cây thơm nở đúng mùa (?). Được nghe chánh pháp là việc khó, như trời mưa xuống vàng diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, ánh tía). Gặp được vị tăng giữ giới và có định để cúng dường là việc khó, như vượt biển lớn đến được hòn đảo báu quý lạ. Tin kính Tam bảo là việc khó, như đi tìm ngọc như ý (viên ngọc thần, muốn gì được nấy). Bố thí cho Tam bảo là việc khó, như đi tìm chiếc bình hiền của trời Công Đức (nữ thần ban phúc lộc; chiếc bình thần cầu gì được nấy). Thọ trì giới luật là việc khó, như xứ sở có gỗ chiên-đàn đầu trâu (loại gỗ thơm quý nhất) khó mà đến được. Khởi lòng từ bi đối với chúng sinh là việc khó, như gặp phải tên giặc thù mạnh mẽ cầm chày kim cang thì khó mà thoát được. Thận trọng và biết đủ là việc khó, như làm cho trọn vẹn lễ tế ngựa (tiếng Phạn là A-thấp-bà-mê-đà-da-nhã, ở đây dịch là lễ tế cột báu bằng ngựa; người làm được lễ tế này chỉ có vua cõi Diêm-phù mà thôi).
Này các nhân giả (cách gọi tôn trọng: các vị nhân đức), có mười thứ bình đẳng. Nếu chúng sinh có đủ mười thứ bình đẳng này thì trong vòng sinh tử luôn được quả báo thù thắng, mau chóng vào được thành lớn không sợ hãi (ví cho niết-bàn). Những gì là mười? Một là chúng sinh bình đẳng. Hai là pháp bình đẳng. Ba là thanh tịnh bình đẳng. Bốn là bố thí bình đẳng. Năm là giới bình đẳng. Sáu là nhẫn bình đẳng. Bảy là tinh tấn bình đẳng. Tám là thiền bình đẳng. Chín là trí bình đẳng. Mười là hết thảy pháp thanh tịnh bình đẳng.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là chúng sinh bình đẳng? Nếu có chúng sinh vì muốn giữ thân mạng, được vui, lìa khổ thì nên thấy như vầy: người tạo nghiệp (hành động có tác dụng gây ra quả báo), dù bằng thân, miệng hay ý, dù thiện hay bất thiện, dù tự mình làm hay bảo người khác làm, thì người ấy phải chịu quả báo ngay đời này và cả đời sau. Vì vậy các ông, nếu muốn lìa khổ, cầu được vui ở cả hai đời, thì phải làm điều lành bằng thân, miệng, ý, chớ khởi các điều ác. Nếu muốn ở cả hai đời làm lợi cho mình, làm lợi cho người, mình được vui, người được vui, mình được tốt, người được tốt, thì chớ làm các điều ác. Đó là chúng sinh bình đẳng.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là pháp bình đẳng? Nếu có chúng sinh cầu vui lìa khổ, ưa sống sợ chết, muốn người thương không xa lìa, kẻ ghét không gặp mặt, thì người như thế bị chìm đắm trong biển tâm. Vì sao vậy? Vì chúng sinh nào chấp chặt có cái "ta" thì trôi lăn trong sinh tử, không thấy con đường giải thoát thanh tịnh. Cho nên đối với pháp, phải suy nghĩ, quán xét một cách bình đẳng: chúng sinh không lìa pháp, pháp không lìa chúng sinh. Bản tính của chúng sinh chính là bản tính của ta; bản tính của ta chính là bản tính của hết thảy pháp; bản tính của hết thảy pháp chính là bản tính của Phật pháp. Nếu quán các pháp bình đẳng như vậy, người ấy đạt đến chỗ không có gì cả, không thấy có chúng sinh, cũng không có chúng sinh đi, đến, hợp, tan; cũng không thấy có chúng sinh nào có thể nắm bắt được, chẳng phải pháp, cũng chẳng phải không phải pháp. Người ấy như vậy là được an trú nơi vô tướng (không bám vào bất cứ hình tướng nào). Đó là pháp bình đẳng.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là thanh tịnh bình đẳng? Đó là được thân người đầy đủ mười đức. Những gì là mười? Một là không sinh vào nhà hèn hạ. Hai là không đần độn. Ba là không câm. Bốn là các giác quan không thiếu khuyết. Năm là được thân nam giới. Sáu là dung mạo đoan chính, có quyến thuộc tốt. Bảy là không nghèo. Tám là không bị người khác lừa gạt. Chín là nói ra lời đúng mực, được người nghe theo. Mười là nhiều người ưa nhìn thấy.
Vì sao lại nói được thân người là thanh tịnh bình đẳng? Vì khi được thân người thì giữ được ba luật nghi (ba loại giới hạnh giữ gìn thân tâm), lìa được ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), có thể cầu ba thừa (ba con đường tu: thanh văn, duyên giác, bồ-tát). Nhờ vậy mà đạt được ba loại bồ-đề (giác ngộ của ba thừa ấy), chứ không nhờ pháp nào khác.
Thanh tịnh bình đẳng làm sao đến được bồ-đề? Người ấy khiến tâm không nương vào các pháp, khiến tâm không nương vào cảnh giới bên trong hay bên ngoài, không nương vào cái thấy về chân như (?) (cái "như thật" của các pháp); thấy hết thảy pháp không có tướng hợp lại thành. Không nắm lấy tâm bên trong, không nắm lấy tâm bên ngoài, đối với hai cảnh giới ấy đạt được sự lắng yên tột bậc. Khi đã thấy đúng lẽ thanh tịnh như vậy, người ấy không thấy có "ta", bên trong có "chúng sinh", bên ngoài có "kẻ có mạng sống", "kẻ có tuổi thọ", "kẻ được sinh ra", "con người", "kẻ thuộc số đông", "kẻ được nuôi dưỡng", "kẻ làm", "kẻ sai làm", "kẻ khởi lên", "kẻ khiến khởi lên", "kẻ nhận chịu", "kẻ khiến nhận chịu", "kẻ biết", "kẻ thấy" — mười sáu tên gọi này đều từ vọng tưởng mà ra (đều là những cách hình dung sai lầm về một cái "ta" có thật).
Người ấy như vậy đối với các chúng sinh thấy được vô ngã (không có cái "ta" thật), là thanh tịnh bình đẳng. Vì lẽ ấy, người ấy lìa dục được thanh tịnh, không khởi biên kiến (cái thấy cực đoan, như cho rằng có cái ta còn mãi hoặc mất hẳn). Như vậy là vào được chúng sinh thanh tịnh bình đẳng, và vào được các pháp không (các pháp không có tự tính riêng), vô hành (không tạo tác), trí ấn (dấu ấn của trí tuệ), vô tướng (không hình tướng), vô nguyện (không mong cầu). Như vậy là vào được chúng sinh thanh tịnh bình đẳng. Lại dùng pháp ấy để giúp chúng sinh thành thục (trưởng thành trên đường tu), mà không tự làm hại mình, cũng không làm hư hoại của cải (?). Nếu biết bản tính chúng sinh bình đẳng thì biết bản tính hết thảy pháp bình đẳng. Nếu bản tính hết thảy pháp bình đẳng thì đó chính là bản tính Phật pháp bình đẳng. Vì vậy hết thảy các pháp đều gọi là Phật pháp. Đó là thanh tịnh bình đẳng.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là bố thí thanh tịnh bình đẳng? Đó là bố thí với bốn thứ tâm trong sạch. Nhờ bố thí, chúng sinh khi trôi lăn trong sinh tử luôn được quả báo thù thắng, mau chóng vào được thành lớn không sợ hãi. Những gì là bốn? Một là khởi lòng thương xót đối với hết thảy chúng sinh. Hai là tâm bình đẳng. Ba là tâm đại từ (lòng thương lớn, muốn cho mọi người được vui). Bốn là tâm đại bi (lòng thương lớn, muốn cứu mọi người khỏi khổ).
Tâm thương xót thanh tịnh bình đẳng là thế nào? Nếu có chúng sinh cầu vui lìa khổ, muốn người thương không xa lìa, kẻ ghét không gặp mặt, muốn sống lâu, được lợi ích, có danh tiếng, trong vòng sinh tử được giàu sang và năm thứ dục lạc (thú vui của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, sự xúc chạm êm ái) đều được vừa lòng, thì nên học như vầy: "Như ta ưa thích, yêu quý thân mạng của chính mình, dùng mọi cách mà che chở nó hết mức, quý không thể đo đếm; cũng vậy, hết thảy chúng sinh, từng chúng sinh một, cho đến sâu bọ kiến, cũng đều ưa thích, yêu quý thân mạng của chính mình, dùng mọi cách mà che chở hết mức, quý không thể đo đếm. Nếu ta quấy phá làm hại chúng sinh, hoặc cướp đoạt những thứ nuôi sống của họ, hoặc cắt đứt mạng sống của họ, thì trong trăm nghìn ức đời trôi lăn sinh tử, ta sẽ bị quấy phá làm hại trở lại, mất những thứ nuôi sống, bị cắt đứt mạng sống, chịu khổ không lường.
Từ hôm nay, đối với các chúng sinh, ta coi như cha mẹ, như con trai con gái của mình, cho đến sâu bọ kiến cũng coi như cha mẹ và con trai con gái. Vì vậy ta không còn quấy phá làm hại chúng sinh, cũng không cướp đoạt những thứ nuôi sống của họ hay cắt đứt mạng sống của họ, cũng không bảo người khác hút tinh khí người hay cắt đứt mạng sống người. Như vậy, trong ức na-do-tha (một con số cực lớn) trăm nghìn vạn kiếp (kiếp: một thời gian cực kỳ dài) trôi lăn sinh tử, ta sẽ không bị ai quấy phá làm hại, không bị cướp đoạt những thứ nuôi sống, không bị cắt đứt mạng sống. Vì sao vậy? Vì trong hết thảy chúng sinh, không có chúng sinh nào mà chẳng từng là cha mẹ, anh em, con trai con gái của ta. Như vậy, trong hết thảy chúng sinh, không có chúng sinh nào chẳng phải là cha mẹ, anh em, con trai con gái. Vì lẽ ấy, ta đối với hết thảy chúng sinh ấy, chẳng ai là không từng là thân thuộc; hết thảy chúng sinh đối với ta, cũng chẳng ai là không từng là thân thuộc. Nếu đi quấy phá làm hại cha mẹ cho đến con trai con gái của mình thì thật là trái lẽ."
Này các nhân giả, trong đó thế nào là không quấy nhiễu? Nếu các chúng sinh cầu vui lìa khổ thì nên học như vầy: "Nếu ta quấy nhiễu tâm của vị sát-lợi, khiến vị ấy đối với cảnh giới, đất nước, nhân dân của mình, những điều vốn mong muốn đều không còn vui thích; cũng vậy, nếu ta quấy nhiễu tâm của hàng bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ xưa) cho đến loài súc vật, khiến những điều vốn mong muốn đều không còn vui thích; do nhân duyên ấy mà họ đánh dẹp lẫn nhau, gây rối tranh cãi kiện tụng, nịnh hót (?) nói dối, chặt xẻ thân thể nhau và cắt đứt mạng sống nhau. Vì nhân duyên ấy, từ hôm nay ta thôi không quấy phá làm hại và cắt đứt mạng sống các chúng sinh. Nhờ nhân duyên của nghiệp bố thí thanh tịnh bình đẳng này, ta trôi lăn trong sinh tử lâu dài sẽ không có ai quấy nhiễu, gây rối tranh cãi kiện tụng với ta hay cắt đứt mạng sống ta." Vì lẽ ấy gọi là không quấy nhiễu.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là không làm hại mạng sống? Nếu các chúng sinh muốn mạng sống không bị hại thì nên học như vầy: "Hết thảy chúng sinh chẳng ai là không phải thân thuộc của ta. Nếu ta làm mưa dữ, hoặc mưa trái mùa, hoặc mưa tro bụi khiến trời u ám mù mịt (?), hoặc gây hạn hán lâu ngày làm khô cạn dòng suối, khiến hoa quả, cây thuốc, năm thứ lúa hạt và các vị ngon bị hao giảm; do nhân duyên ấy khiến thân thuộc quen biết của ta đói kém khốn khổ, làm xáo trộn tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành thân thể) trong người họ, phát sinh đủ thứ bệnh, cho đến chết; nếu gây ra tai hại như thế thì thật là trái lẽ. Vì lẽ ấy, ta đối với chúng sinh xa lìa việc làm hại mạng sống. Vì không làm hao giảm vị ngon và tinh khí của đất, nên thân thuộc quen biết của ta không chịu khổ đói kém, tứ đại không bị xáo trộn sinh ra đủ thứ bệnh, và không bị chết oan. Nhờ bố thí thanh tịnh bình đẳng này, cho đến trôi lăn trong sinh tử lâu dài, ta sẽ không chịu các khổ đói kém, bệnh tật, chết chóc." Vì lẽ ấy gọi là không làm hại mạng sống.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là không cướp đoạt những thứ nuôi sống của người khác? Nếu các chúng sinh muốn giữ thân mạng thì nên học như vầy: "Hết thảy chúng sinh chẳng ai là không phải thân thuộc của ta. Nếu ta cướp lấy tinh khí của hoa quả, cây thuốc, năm thứ lúa hạt là những thứ nuôi sống họ, thì các chúng sinh ấy khi ăn những thứ hoa quả, cây thuốc, lúa hạt không còn tinh khí, không còn vị ngon, thân thể sẽ gầy yếu, không có sức lực, mất trí nhớ, tính tình xấu ác, nông nổi, thô bạo, da vàng vọt kém sắc, sinh ra đủ thứ bệnh. Nếu gây ra khổ sở như thế thì thật là trái lẽ. Cho nên ta phải vâng theo lời dạy bảo của các bậc thánh và chư thiên đời trước: đối với các vị ngon ấy, chỉ nên lấy một phần trong sáu mươi tư phần tinh khí để nuôi thân mạng, còn sáu mươi ba phần tinh khí vị ngon của đất thì để lại nuôi sống chúng sinh, cho họ được an vui. Nhờ nhân duyên của nghiệp biết đủ, cho đến trôi lăn trong sinh tử lâu dài, ta sẽ không còn phải ăn những thức ăn không có vị ngon, không có tinh khí. Nhờ thức ăn ấy, ta có đủ sức uy đức, trí nhớ vững vàng, tâm tính dịu hiền, dung mạo đoan chính, không có các bệnh khổ." Đó gọi là không cướp đoạt những thứ nuôi sống.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là mạng sống không bị chia lìa? Nếu muốn giữ mạng sống thì nên học như vầy: "Hết thảy chúng sinh chẳng ai là không phải thân thuộc của ta. Nếu ta dùng mắt với tâm ác mà nhìn, hoặc hà hơi vào khiến người mất trí, hút lấy tinh khí ở các khớp xương tay chân, làm cho thân thuộc quen biết của ta thân tâm chịu khổ, thì thật là trái lẽ. Do nhân duyên ấy, ta trôi lăn trong sinh tử lâu dài sẽ không có loài phi nhân (loài không phải người, như quỷ thần) nào hà hơi, nhìn ác làm tâm ta rối loạn hay hút tinh khí của ta." Vì vậy gọi là mạng sống không bị chia lìa.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là không hủy hoại mạng sống? Nếu các chúng sinh yêu quý thân mạng mình, cầu vui lìa khổ, cầu danh tiếng, giàu sang cho đến giải thoát, thì nên học như vầy: "Hết thảy chúng sinh chẳng ai là không phải thân thuộc của ta. Nếu ta vì miếng ăn thức uống mà hút tinh khí của thân thuộc; hoặc chặt xẻ từng khúc; hoặc xô họ rơi từ đỉnh núi, ngọn cây, lầu cao xuống, hay xô xuống sông sâu; hoặc cho uống thuốc độc; hoặc sai xác chết bị bùa làm đứng dậy và quỷ dữ đến hại họ; hoặc làm bùa ếm, nuôi trùng độc hại người; hoặc cắt đứt đồ ăn thức uống; hoặc dùng dao kiếm chém thân, chém đầu; tùy theo cách nào đó mà cắt đứt mạng sống họ; nếu gây khổ như thế thì thật là trái lẽ. Do nhân duyên ấy, ta trôi lăn trong sinh tử lâu dài sẽ không bị chúng sinh hút tinh khí, không ai chặt xẻ hay cắt đứt mạng sống ta." Vì lẽ ấy gọi là không hủy hoại mạng sống. Đó là bố thí thanh tịnh bình đẳng.
Lại nữa, bố thí thanh tịnh bình đẳng là: vì thương xót hết thảy chúng sinh mà gom góp công đức và trí tuệ cho họ; dẹp bỏ các cái thấy hư ảo; tinh tấn bền vững; cầu mọi điều lành, nói sao làm vậy; không vì sinh sống mà khởi tâm ác; đối với các chúng sinh không khởi ý làm hại; giới cấm mình giữ cũng như chúng sinh giữ; thấy chúng sinh được vui thì hết lòng mừng rỡ; đối với những điều làm mình vui thì tự biết đủ; những gì mình yêu thích đều có thể buông bỏ; đối với các pháp thù thắng không có lòng keo tiếc; luôn sợ ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử); sức nhẫn nhịn được tự tại; tin vào tướng vô thường (mọi thứ đều đổi thay, không bền mãi) và tu đúng như lời dạy; đối với sơ suất lầm lỗi của mình thì tự xét lại; thấy người khác sơ suất lầm lỗi thì sinh lòng thương xót; tu điều lành không biết chán; có tội thì siêng năng sám hối; hồi hướng (đem công đức của mình hướng về cho tất cả) không giới hạn; vui cầu chân lý đúng đắn; luôn coi chúng sinh là ruộng phước (nơi gieo phước, như ruộng gieo hạt sẽ cho mùa màng); siêng năng vì chúng sinh mà khiến họ dứt đường ác; đối với hết thảy pháp, tâm không dừng bám vào đâu. Đó là bố thí thanh tịnh bình đẳng theo thế đế (chân lý theo cách hiểu thông thường của thế gian). Nay Ta sẽ nói bố thí thanh tịnh bình đẳng theo đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối thượng, tột cùng)."
Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói câu chú (lời thần chú, đọc theo âm gốc) rằng:
Đa-địa-dã-tha, dạ-mị dạ-mị, bát-ra-khư-dạ-mị, ưu-bát-ra-khư-dạ-mị, dạ-mị, da-dạ-mị, khư-dạ-dạ-mị, tô-bà-ha.
Khi nói pháp môn (cánh cửa giáo pháp, tức bài giảng) này, tám trăm sáu mươi vạn khẩn-na-la, càn-thát-bà v.v. xa lìa bụi bặm, rời bỏ cấu nhơ, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy chân lý trở nên trong sáng, tức bước đầu chứng được quả vị bậc thánh).
Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói câu chú rằng:
Đa-địa-dã-tha, cù-kiệt-lê (?), cù-kiệt-lê (?), dạ-bà-cù-kiệt-lê (?), ưu-bà-dạ-bà, cù-kiệt-lê (?), tô-bà-ha.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói câu chú rằng:
Đa-địa-dã-tha, đà-bễ, đà-la-bễ, đà-la-đà-bễ, ưu-bả-đà-la, đà-la-bễ, tô-bà-ha.
Khi nói pháp môn này, chín trăm bốn mươi vạn dạ-xoa xa lìa bụi bặm, rời bỏ cấu nhơ, được pháp nhãn tịnh. Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói câu chú rằng:
Đa-địa-dã-tha, a-xà-nê, xoa-xoa-a-xà-nê, già-xoa-xoa, a-xà-nê, mao-la-a-xà-nê, xoa-sai, tô-bà-ha.
Khi nói pháp môn này, bảy nghìn vạn con rồng, đối với pháp xa lìa bụi bặm, rời bỏ cấu nhơ, được tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú lắng yên) thù thắng.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói câu chú rằng:
Đa-địa-dã-tha, ha ha ha ha ha ha, hệ-đả-bà, ha ha ha, nhã nhã nhã, ha ha ha, tô-bà-ha.
Khi nói pháp môn này, ba mươi na-do-tha trăm nghìn a-tu-la (loài thần có sức mạnh, tính hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên) được tam-muội không quên tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ).
Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói câu chú rằng:
Đa-địa-dã-tha, a-nô-na, a-nô-na, a-bà-na-nô-na, a-bà-dạ-lê (?), a-bà-na-nô-na, tô-bà-ha.
Khi nói pháp môn này, tám vạn bốn nghìn cưu-bàn-trà loài tần-bà-la được tam-muội Hỷ Lạc (định vui mừng an lạc). Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói câu chú rằng:
Đa-địa-dã-tha, đà-già-đà-xà, a-bà-đà-già-đà-xà, a-bà-đà, già-đà-xà-xà, kiền-đà-kiền-đà-xà, tô-bà-ha.
Khi nói pháp môn này, bảy na-do-tha trăm nghìn ngạ quỷ, tỳ-xá-già, phú-đơn-na (loài quỷ hôi thối, hay gây sốt bệnh), ca-tra phú-đơn-na được tam-muội Điện Vương (định nhanh sáng như vua của tia chớp). Vô số trời, rồng, dạ-xoa cho đến ca-tra phú-đơn-na v.v. vượt ngoài mọi con số, xưa nay chưa từng phát tâm bồ-đề chân thật vô thượng, nay đều phát tâm. Đó là bố thí thanh tịnh bình đẳng theo đệ nhất nghĩa đế.
"Này các nhân giả, trong đó thế nào là giới thanh tịnh bình đẳng? Hết thảy con đường lành và niềm vui niết-bàn trong thế gian và ngoài thế gian đều lấy giới (những điều răn cấm Phật chế ra để giữ thân, miệng, ý) làm gốc. Do nhân duyên ấy mà được trụ ở địa vị thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, tự giải thoát), bích-chi-phật (người tự mình quán xét nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy), và đạt quả A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột của Phật). Đó là mười thiện nghiệp đạo (mười con đường hành động lành): xa lìa sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói hai lưỡi (đâm thọc chia rẽ), nói lời độc ác, nói lời thêu dệt (lời phù phiếm, vô ích), tham lam, giận dữ và tà kiến (cái thấy sai lầm).
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa sát sinh mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là đối với hết thảy chúng sinh được sự không sợ hãi lớn. Hai là đối với các chúng sinh được lòng đại từ. Ba là dứt được tập khí (thói quen xấu còn rơi rớt lại do phiền não lâu đời). Bốn là không có bệnh tật phiền muộn. Năm là được sống lâu. Sáu là được loài phi nhân che chở. Bảy là lúc thức lúc ngủ đều yên ổn, không có ác mộng. Tám là không có kẻ thù. Chín là không sợ đường ác. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành (gốc rễ của điều lành) xa lìa sát sinh này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, người ấy không lâu sẽ chứng trí tuệ vô thượng. Khi đã thành bồ-đề, ở cõi Phật của mình không có việc giết hại; những chúng sinh sống lâu sẽ đến sinh vào cõi nước ấy.
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa trộm cắp mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là có đủ quả báo tiền của lớn. Hai là của cải không bị người khác chung chiếm. Ba là của cải không bị năm nhà chung chiếm (năm thứ thường tiêu tán của cải: vua quan, giặc cướp, lửa, nước, con cái hư hỏng). Bốn là được mọi người yêu kính, luôn không chán bỏ. Năm là đi xa khắp mười phương không có gì phải lo nghĩ. Sáu là đi đến đâu cũng không sợ hãi. Bảy là luôn vui thích bố thí. Tám là không cầu của báu mà tự nhiên mau có. Chín là được của liền đem bố thí. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành xa lìa trộm cắp này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khi đã thành bồ-đề, cõi Phật ấy có đủ các thứ rừng cây hoa quả, y phục, chuỗi ngọc và đồ trang sức, châu báu quý lạ không chỗ nào không đầy dẫy.
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa tà dâm mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là giữ gìn được các giác quan theo đúng khuôn phép giới luật. Hai là được trụ trong sự thanh tịnh lìa dục. Ba là không làm phiền não người khác. Bốn là được mọi người khen ngợi. Năm là được mọi người ưa nhìn. Sáu là có thể phát khởi tinh tấn. Bảy là thấy được lỗi lầm tai hại của sinh tử. Tám là luôn vui thích buông xả, bố thí. Chín là luôn vui thích cầu pháp. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành xa lìa tà dâm này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khi đã thành bồ-đề, cõi Phật ấy không có mùi tanh hôi, cũng không có nữ nhân, không có việc dâm dục, tất cả đều hóa sinh.
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa nói dối mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là mọi người tin lời. Hai là ở khắp mọi nơi, cho đến cõi trời, nói ra lời nào cũng đúng mực, được nghe theo. Ba là miệng tỏa hương thơm như hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh). Bốn là giữa chúng trời và người, một mình mình làm chứng mà ai cũng tin. Năm là được mọi người yêu kính, không ai nghi ngờ. Sáu là luôn nói lời thật. Bảy là tâm ý trong sạch. Tám là không bao giờ nói lời dua nịnh, lời nói không sai lầm. Chín là luôn được nhiều niềm vui. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành xa lìa nói dối này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khi đã thành bồ-đề, cõi Phật ấy không có mùi tanh hôi, đủ thứ hương thơm vi diệu ngào ngạt khắp nơi.
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa nói hai lưỡi mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là thân không bị hủy hoại. Hai là quyến thuộc không bị chia rẽ. Ba là bạn bè không bị chia rẽ. Bốn là lòng tin không bị lay chuyển. Năm là pháp tu không bị phá hoại. Sáu là giới luật không bị phá hoại. Bảy là xa-ma-tha (sự dừng lắng tâm ý, khiến tâm yên tĩnh) không bị phá hoại. Tám là tam-muội không bị phá hoại. Chín là sức nhẫn không bị phá hoại. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành xa lìa nói hai lưỡi này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khi đã thành bồ-đề, quyến thuộc của chúng sinh trong cõi Phật ấy không bị các ma (những thế lực phá hoại việc tu hành) và người khác chia rẽ.
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa nói lời độc ác mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là giọng nói dịu dàng. Hai là lời lẽ trôi chảy. Ba là giọng nói êm ái thấm nhuần. Bốn là nói lời hòa hợp. Năm là lời nói ắt đúng mực. Sáu là nói lời ngay thẳng chất phác. Bảy là nói lời không sợ hãi. Tám là nói lời không dua nịnh. Chín là nói lời đúng với pháp. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành xa lìa nói lời độc ác này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khi đã thành bồ-đề, cõi Phật ấy đầy dẫy tiếng pháp, xa lìa mọi lời lẽ thô bỉ xấu ác.
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa nói lời thêu dệt mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là được trời và người yêu kính. Hai là được trời và người tùy hỷ (vui theo việc lành của người khác) khen ngợi. Ba là luôn ưa nói lời thật. Bốn là luôn được sống chung với người sáng suốt không rời. Năm là nghe lời nào cũng hiểu hết. Sáu là được người có trí tuệ yêu kính tôn trọng. Bảy là luôn ưa thích nơi a-lan-nhã (chốn vắng vẻ, yên tĩnh để tu hành). Tám là ưa thích sự im lặng của bậc hiền thánh. Chín là xa lìa kẻ ác, gần gũi bậc hiền thánh. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành xa lìa nói lời thêu dệt này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khi đã thành bồ-đề, những người dung mạo đoan chính, trí nhớ vững không quên, ưa sống xa lánh ồn ào sẽ đến sinh vào cõi Phật ấy.
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa tham lam mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là thân thể không thiếu khuyết. Hai là việc làm bằng miệng trong sạch. Ba là tâm không tán loạn. Bốn là được quả báo thù thắng. Năm là được giàu sang lớn. Sáu là được mọi người ưa nhìn. Bảy là quyến thuộc không bị chia rẽ và của cải không bị hao hoại. Tám là luôn được gặp người sáng suốt. Chín là không rời tiếng pháp. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành xa lìa tham lam này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khi đã thành bồ-đề, cõi Phật ấy không có ma oán và các ngoại đạo (những người theo các đạo ngoài Phật pháp).
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa giận dữ mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là lìa được giận dữ. Hai là không ham tích trữ của cải. Ba là thuận theo bậc hiền thánh. Bốn là luôn được gặp bậc hiền thánh. Năm là được những việc lợi ích. Sáu là mặt mũi đoan trang. Bảy là thấy chúng sinh được vui thì sinh lòng mừng rỡ. Tám là luôn được tam-muội. Chín là ba nghiệp (việc làm của thân, miệng, ý) điều hòa mềm mại. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành xa lìa giận dữ này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khi đã thành bồ-đề, hết thảy chúng sinh trong cõi Phật ấy đều được tam-muội, tâm hết sức trong sạch.
Này các nhân giả, nhờ nhân duyên xa lìa tà kiến mà được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là tâm tính hiền lành, bạn bè hiền tốt. Hai là tin có nghiệp báo, dù bị giết cũng không làm các điều ác. Ba là quy kính Tam bảo, không tin thờ thiên thần. Bốn là có chánh kiến (cái thấy đúng đắn), không chọn năm, tháng, ngày tốt hay xấu. Năm là luôn sinh vào cõi người, cõi trời, lìa các đường ác. Sáu là có tâm hiền thiện, được người sáng suốt khen ngợi. Bảy là bỏ thế tục, luôn cầu đạo thánh. Tám là lìa đoạn kiến (cái thấy cho rằng chết là mất hết) và thường kiến (cái thấy cho rằng có cái ta tồn tại mãi), tin vào pháp nhân duyên (mọi sự do nhiều điều kiện hợp lại mà thành). Chín là luôn được gặp gỡ những người có lòng tin chân chính, tu hành chân chính, phát tâm chân chính. Mười là được sinh vào đường lành. Đem căn lành xa lìa tà kiến này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, người ấy mau chóng làm trọn sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính của Phật) ở cõi Phật lành sạch. Khi đã thành bồ-đề, những chúng sinh được trang nghiêm bằng công đức, trí tuệ và mọi căn lành sẽ đến sinh vào cõi Phật ấy; họ không tin thờ thiên thần, lìa nỗi sợ đường ác, khi mạng chung ở đó lại sinh vào đường lành.
Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa sát sinh; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn, lìa mọi sợ hãi. Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa trộm cắp; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn, của cải không bị người khác chung chiếm, tu mọi điều lành không bị trở ngại. Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa tà dâm; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn, tu tập căn lành không bị trở ngại, không có ý nghĩ tà dâm khi nhìn vợ mình hay vợ người (?). Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa nói dối; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn: nếu bị phỉ báng thì người ta không tin lời phỉ báng; tu đúng như lời dạy, việc gì đã dốc lòng làm đều bền vững; giữa chúng trời và người, một mình mình làm chứng mà ai cũng tin; miệng tỏa hương thơm như hoa ưu-bát-la. Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa nói hai lưỡi; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn, được quyến thuộc không bị chia rẽ, quyến thuộc là bậc trượng phu, quyến thuộc kính tin. Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa nói lời độc ác; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn, lìa lời thô bạo, được giọng nói vi diệu, đầy đủ trong trẻo, lìa tiếng nói xấu ác. Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa nói lời thêu dệt; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn, nói lời đúng mực, giải được mối nghi của đại chúng, được mọi người ưa nhìn. Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa tham lam; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn, ngay khi đang hưởng quả báo lại còn có thể buông xả bố thí, hưởng trọn quả báo thù thắng, có đủ uy lực lớn. Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa giận dữ; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn, đoan chính tươi đẹp, được mọi người yêu kính, việc gì cũng không bị ngăn ngại, các giác quan không thiếu khuyết. Này các nhân giả, khi thực hành bố thí thanh tịnh bình đẳng ấy mà đối với giới thì thực hành bình đẳng việc xa lìa tà kiến; do nhân duyên ấy, có đủ quả báo lớn, sinh vào đất nước có chánh kiến, nhà có chánh kiến, luôn gặp chư Phật, các vị bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh), thanh văn, duyên giác (tức bích-chi-phật), được thấy Phật, nghe pháp, cúng dường chúng tăng, tu hạnh bồ-tát, luôn không rời thanh tịnh bình đẳng.
Này các nhân giả, đó là giới hạnh thanh tịnh bình đẳng. Ai dùng giới hạnh ấy để trang nghiêm cho mình thì người ấy không lâu sẽ đầy đủ tướng tốt và vẻ đẹp (các dấu hiệu tốt đẹp trên thân Phật), thành tựu công đức của Phật, giọng nói trong trẻo, hàng phục ma oán, có thiền định, chánh niệm, trí tuệ và đức hạnh, có đại trí thanh tịnh, đại từ, đại bi, cho đến thành tựu được hết thảy Phật pháp thanh tịnh bình đẳng. Đó là giới hạnh thanh tịnh bình đẳng phát khởi trong thế gian.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là giới hạnh thanh tịnh bình đẳng phát khởi ngoài thế gian? Đó là người có giới thanh tịnh và có tam-ma-đề (thiền định), phát khởi lòng tin, hiểu biết và thực hành: không nương vào sắc (hình tướng vật chất) mà giữ giới cấm; không nương vào thọ (cảm nhận), tưởng (nhận biết, hình dung), hành (các tác ý, hoạt động tâm), thức (sự phân biệt nhận biết) mà giữ giới cấm; không nương vào mắt mà giữ giới cấm; không nương vào hình sắc, nhãn thức (cái biết của mắt), nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt và cảnh), và chuỗi thọ, ái (ham muốn), thủ (nắm giữ), hữu (sự tồn tại), sinh do nhãn xúc làm duyên mà có, để giữ giới cấm; cho đến không nương vào ý mà giữ giới cấm; không nương vào pháp (đối tượng của ý), ý thức, ý xúc, và chuỗi thọ, ái, thủ, hữu, sinh do ý xúc làm duyên mà có, để giữ giới cấm; không nương vào địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới (các yếu tố đất, nước, lửa, gió) mà giữ giới cấm; không nương vào Không vô biên xứ (cõi định thấy hư không vô tận), Thức vô biên xứ (cõi định thấy thức vô tận), Vô sở hữu xứ (cõi định thấy không có gì cả), Phi tưởng phi phi tưởng xứ (cõi định chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không tưởng) mà giữ giới cấm; không nương vào cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc mà giữ giới cấm; không nương vào việc hiện tại và vị lai mà giữ giới cấm; không nương vào thanh văn, bích-chi-phật, Đại thừa vô thượng và nhất thiết trí (trí biết tất cả của Phật) mà giữ giới cấm; không nương vào sự nghe pháp, sự thiền, sự trí tuệ mà giữ giới cấm; không nương vào sức nghe pháp, sức tam-muội, sức đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn không quên giáo pháp), sức nhẫn nhục mà giữ giới cấm; không nương vào sức hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy), vô lậu (sạch hết phiền não), hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành), vô vi (không do tạo tác), sức thiện, bất thiện, sáng, tối mà giữ giới cấm. Đó là giới hạnh thanh tịnh bình đẳng phát khởi ngoài thế gian, là đường Phạm hạnh (đời sống trong sạch), là đạo thánh đi vào thành không sợ hãi; đó là giới hạnh thanh tịnh bình đẳng mà các bậc hiền thánh nương theo, là đệ nhất nghĩa đế, đi vào trí tuệ thanh tịnh.
Này các nhân giả, chữ "giới" có nghĩa là gì? Ví như gió nóng bức giữa các dãy núi Kim Cang Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh rìa thế giới), vì có núi ngăn nên không thổi tới được bốn châu thiên hạ. Cũng vậy, thánh giới thanh tịnh bình đẳng, nhờ tu tứ niệm xứ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp), có sức ngăn được ngọn gió nóng của ái dục, không cho khởi lên. Vì lẽ ấy gọi là giới. Ví như gió hôi thối giữa các dãy núi Thiết Vi, vì có núi ngăn nên không thổi tới được bốn châu thiên hạ. Cũng vậy, thánh giới thanh tịnh bình đẳng, nhờ tu tứ vô úy (bốn điều tự tin không sợ hãi khi thuyết pháp), có sức ngăn được hơi hôi thối của tà vạy, không cho khởi lên. Vì lẽ ấy gọi là giới. Ví như bóng tối rất lớn giữa các dãy núi Thiết Vi, vì có núi ngăn nên không che tối được bốn châu thiên hạ này. Cũng vậy, thánh giới thanh tịnh bình đẳng, nhờ tu thất giác phần (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: niệm, trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả), có sức ngăn được các tướng vô minh (sự mê muội không thấy chân lý), hữu vi, hữu lậu, không cho khởi lên. Vì lẽ ấy gọi là giới.
Này các nhân giả, nghĩa lìa dục là nghĩa của giới; nghĩa giải thoát là nghĩa của giới; nghĩa dừng nghỉ là nghĩa của giới; nghĩa dứt hết là nghĩa của giới; nghĩa diệt là nghĩa của giới. Những nghĩa ấy gọi là nghĩa của giới.
Này các nhân giả, đó là giới hạnh hữu vi và vô vi thanh tịnh bình đẳng. Nếu có sa-môn (người xuất gia tu hành) và bà-la-môn tu giới hữu vi và vô vi này, an trú trong bình đẳng, thì người ấy đáng nhận sự cúng dường của thế gian. Nếu người thế gian đối với các vị sa-môn và bà-la-môn ấy mà kính tin, tôn trọng, che chở, nuôi dưỡng, dâng y phục, thức ăn, giường nệm, đồ nằm, khi đau bệnh thì cúng thuốc thang và những thứ nuôi sống, thì người ấy trôi lăn trong sinh tử luôn được quả báo thù thắng, mau chóng vào được thành lớn không sợ hãi.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là nhẫn thanh tịnh bình đẳng? Nhẫn có hai thứ: một là xả nhẫn (nhẫn bằng cách buông bỏ, chịu khó mà cho đi), hai là tức nộ nhẫn (nhẫn bằng cách dập tắt cơn giận). Xả nhẫn thanh tịnh bình đẳng là: nếu muốn được mọi niềm vui, bỏ mọi khổ đau, đó gọi là xả nhẫn thanh tịnh bình đẳng. Nếu có chúng sinh cầu vui lìa khổ, quán thấy ba cõi đều là đường khổ, đều bị lửa phiền não thiêu đốt bức bách, chỉ trừ bậc thánh; người ấy tự thấy sợ hãi lớn cho mình. Khi thấy như vậy, người ấy nghĩ: chúng sinh ba cõi đều bị phiền não thiêu đốt bức bách, từng chúng sinh một chịu đủ thứ khổ hại, bị xua đuổi trôi lăn, không thể tự cứu. Như vậy, ta cùng hết thảy chúng sinh đều bị khổ não, dùng cách gì để tự cứu được? Liền nghĩ rằng: không nhờ việc gì khác, chỉ nên tu nhẫn thì thoát mọi khổ, được mọi vui. Thế rồi vui vẻ tu nhẫn bình đẳng, có thể buông bỏ mọi thứ nuôi thân, như thức ăn, xe cộ ngựa cưỡi, y phục, đồ nằm, nhà cửa, giường chõng, ai cần gì đều cho hết, dùng nhẫn mà bố thí để diệt các khổ. Người ấy nhiều lần tu nhẫn, an trú trong đó, nên có thể làm việc buông xả bố thí. Đối với người đã phát tâm chân chính, người tu hành chân chính, nên đến chỗ họ mà cúng dường. Nhờ nhiều lần cúng dường, được nghe từ những người ấy về lỗi lầm tai hại của sinh tử và công đức của niết-bàn. Người ấy như vậy, dù phát tâm cầu chứng thanh văn thừa, duyên giác thừa hay Đại thừa vô thượng, vì niềm vui ấy mà lại càng vui với hạnh nhẫn, nuôi dưỡng chúng sinh. Đó là xả nhẫn thanh tịnh bình đẳng. Cho đến nếu buông bỏ của cải ngoài thân, tự mình chịu khổ để người khác được vui, cũng gọi là xả nhẫn thanh tịnh bình đẳng.
Nếu có kẻ ăn xin với đủ thứ hình dạng, đủ thứ dáng điệu, đủ thứ giọng nói, đủ thứ lời giận dữ, mắng nhiếc, lăng nhục, khinh rẻ, thô bạo, không thật, khó nghe, đến xin những thứ như vậy, mà người kia tâm còn chưa dịu, cơn giận chưa sạch thì không thể an trú trong nhẫn. Người ấy khởi ý nghĩ: "Ai hơn được ta?" Vì vậy khi bị nhục mạ thì chưa thể nhẫn. Rồi lại nghĩ: "Bọn dạ-xoa, la-sát, cưu-bàn-trà, ngạ quỷ, tỳ-xá-già, phú-đơn-na, ca-tra phú-đơn-na ăn máu thịt kia, vì sao chưa được nghe về nỗi khổ lớn của sinh tử và niềm vui tột bậc của niết-bàn, không nghĩ tới những điều đáng sợ ở đời sau, bị các khổ làm phiền não mà chưa thể giải thoát? Phải biết bọn họ xa lìa thiện tri thức (người bạn lành, người thầy dẫn dắt trên đường đạo) và không được nghe pháp, cho nên bị khổ nhấn chìm trong sinh tử. Còn ta đã gần gũi thiện tri thức, nhiều lần được nghe về khổ não của sinh tử và an lạc của niết-bàn, biết nghĩ tới nỗi sợ đời sau, luôn siêng năng tu tập để dứt mọi khổ, sẽ vượt qua được sự chìm đắm trong sinh tử. Cớ sao lại nổi giận mà không thực hành nhẫn?" Cho nên ta phải phân biệt như vầy: "Tiếng mắng nhiếc nhục mạ và mọi điều trái ý đều như gió thoảng, ta nên bỏ qua, không nên nổi giận." Như vậy nên bỏ cái ý tưởng về chúng sinh. Khi nghĩ như vậy, tiếng mắng nhiếc nhục mạ và mọi điều trái ý đều như gió thổi qua; lìa ý tưởng về chúng sinh mà tu nhẫn nhục thanh tịnh bình đẳng. Người ấy nếu nhiều lần đối với chúng sinh ấy buông bỏ mọi ý tưởng, đối với tiếng mắng nhiếc nhục mạ và mọi điều trái ý lìa ý tưởng phân biệt, tu nhẫn nhục thanh tịnh bình đẳng, thì người ấy an trú trong nhẫn, tâm vui vẻ mà được trong sạch. Như vậy thì có thể tu trí vô ngại (trí tuệ thông suốt không trở ngại), tức là pháp vô ngại (thông suốt mọi giáo pháp) và nghĩa vô ngại (thông suốt mọi ý nghĩa). Như vậy thì có thể buông bỏ hết của cải bên trong, tức là da, thịt, gân, xương, mắt, tai, mũi, lưỡi, tay, chân, đầu và cả mạng sống mình yêu quý. Như vậy, bồ-tát ma-ha-tát (bậc bồ-tát lớn) tu nhẫn thanh tịnh bình đẳng không phân biệt, mà cũng chẳng phải không phân biệt. Đó gọi là xả nhẫn thanh tịnh bình đẳng.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là tức nộ nhẫn thanh tịnh bình đẳng? Nếu bồ-tát ma-ha-tát đối với mọi lời nói, âm thanh, chữ nghĩa đều bỏ ý tưởng phân biệt; đối với mọi hình tướng thân thể, cử động, dáng điệu, đi lại, đùa cười đều bỏ ý tưởng phân biệt; lại bỏ cả ái và thủ, không cầu quả báo; lìa khổ và vui, không có ý tưởng phân biệt; cho đến đối với thân mạng của mình cũng không có ý tưởng phân biệt, thì được an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn (sự nhẫn theo chân lý tối thượng) thanh tịnh bình đẳng.
Ví như hư không, gặp tối không giận, được sáng không mừng, không khởi tâm phân biệt như thế. Cũng vậy, bồ-tát ma-ha-tát an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng, đối với hết thảy pháp hữu vi, lời nói, hình sắc và những cảm nhận khổ vui đều lìa phân biệt, không khởi phân biệt, không giận không mừng; đối với các chúng sinh lìa ý tưởng phân biệt, được an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng. Ví như hư không không lay động mà cũng không dừng, động khắp mà không rung chuyển, không dừng mà rung khắp (?). Cũng vậy, bồ-tát ma-ha-tát đối với hết thảy nghiệp và các hành hữu vi, thân tâm không lay động mà cũng không dừng, động khắp; cũng không rung chuyển mà không dừng, rung khắp (?). Ví như hư không trong sạch, lìa cấu bẩn; cũng vậy, bồ-tát ma-ha-tát an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng, đối với hết thảy thân tâm hữu vi đều được trong sạch trọn vẹn. Ví như hư không nuôi lớn chúng sinh; cũng vậy, bồ-tát ma-ha-tát an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng mà nuôi dưỡng chúng sinh. Ví như hư không không bị lửa cuối kiếp (trận lửa lớn thiêu rụi thế giới vào lúc tận thế) thiêu hủy, cũng không bị nước cuối kiếp và gió cuối kiếp làm hư hoại; cũng vậy, bồ-tát ma-ha-tát an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng, cho đến khi chưa đạt bồ-đề vô thượng, tâm không bị lửa dữ của ba độc tham lam, giận dữ, ngu si thiêu hủy.
Ví như vầng trăng tròn đầy trọn vẹn trên bầu trời trong vắt đêm rằm, tỏa khắp ánh sáng mát, khiến thân tâm chúng sinh đang bị nóng bức phiền não được mát mẻ an vui; cũng vậy, bồ-tát ma-ha-tát an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng, dứt hết lo buồn trong mọi dáng điệu cử chỉ của thân mình, lại dứt cả cái nóng phiền não của chúng sinh. Ví như vầng trăng tròn đầy trọn vẹn trên bầu trời trong vắt đêm rằm, có các vì sao vây quanh, chiếu sáng bốn châu thiên hạ; cũng vậy, bồ-tát ma-ha-tát an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng, ở đâu cũng được các loài trời, rồng cho đến ca-tra phú-đơn-na v.v. vây quanh, rực rỡ chói sáng. Ví như vầng trăng tròn đầy trọn vẹn trên bầu trời trong vắt đêm rằm, chiếu vào viên ngọc ma-ni (ngọc quý) Nguyệt Ái trên đảo giữa biển, từ viên ngọc ấy tuôn ra dòng nước lớn có thể làm đầy biển cả; cũng vậy, bồ-tát ma-ha-tát an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng, nhờ đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng mà phóng ánh sáng thù thắng chiếu khắp tất cả, khiến chư thiên, rồng, dạ-xoa, la-sát cho đến ca-tra phú-đơn-na v.v. đều được tâm lành trong sạch: đối với các chúng sinh khởi tâm đại từ đại bi, tâm làm lợi ích sâu xa, tâm dứt khổ não, tâm muốn cho mọi người an trú trong mọi niềm vui, tâm biết sợ đời sau, tâm lìa mọi điều ác, tâm siêng năng tinh tấn với mọi điều lành. Các quỷ thần ấy nhờ có được những tâm lành thù thắng như vậy nên dần dần lìa bỏ hết mọi điều bất thiện, nước của mọi điều lành đều được đầy đủ, cho nên có thể chảy tràn vào biển lớn niết-bàn.
Này các nhân giả, nên quán căn lành của bồ-tát ấy: tuy chưa đến được chỗ rốt ráo, nhưng nhờ an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng nên đã vượt qua hết thảy thanh văn và bích-chi-phật, có thể dùng pháp lành giúp chúng sinh thành thục. Như thuở xưa Ta làm vị tiên Nhẫn Nhục, thường ở trong rừng ăn các thứ quả ngọt. Khi ấy có vị vua tên là Ca-lợi chặt thân Ta ra làm tám khúc. Lúc đó, vì Ta khéo tu đệ nhất nghĩa nhẫn nên từ những chỗ bị cắt chảy ra sữa trắng. Nhờ nhân duyên khổ hạnh nhẫn nhục ấy mà giúp cho vô lượng ức na-do-tha trăm nghìn trời, rồng, dạ-xoa, la-sát, càn-thát-bà, a-tu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, ca-lâu-la, ngạ quỷ, tỳ-xá-già, phú-đơn-na, ca-tra phú-đơn-na v.v. được thành thục. Khi ấy, vô lượng ức na-do-tha trăm nghìn trời, rồng cho đến người và phi nhân v.v. đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Này các nhân giả, thuở xưa Ta mang thân người, sinh ở chỗ không phải nơi khó khăn (không thuộc tám nạn), làm khổ hạnh ấy chưa đủ gọi là khó. Như thuở xưa Ta sinh vào nơi khó khăn, mang thân con thỏ; vì muốn cho vị tiên nhân có thịt mà ăn, liền tự nhảy vào đống lửa lớn. Vì khéo tu đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng nên đống lửa lớn biến thành ao sen, khi ấy thân thỏ nằm trên đài hoa. Do nhân duyên khổ hạnh ấy mà khiến ba nghìn đại thiên thế giới (một thế giới cực lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) chấn động theo sáu cách. Bấy giờ, Đế Thích, bốn vị vua hộ thế, trời, rồng, dạ-xoa cho đến ca-tra phú-đơn-na v.v. cùng các tiên nhân, người và phi nhân v.v. dâng đủ thứ cúng dường, mà nói với Ta rằng: "Nếu ngài thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì khi ấy chúng tôi ắt sẽ được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Này các nhân giả, thuở xưa Ta mang thân thỏ, vì khéo tu đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng nên đã được những sự cúng dường mà thanh văn, duyên giác không có được. Vì vậy khi ấy Phạm thiên vương, Đế Thích, bốn vị vua hộ thế, trời, rồng, dạ-xoa cho đến người và phi nhân v.v. đều dùng đủ thứ hương hoa thượng hạng, hương xoa, hương bột, âm nhạc, các thứ báu, cờ phướn v.v. mà khen ngợi, tôn trọng, cúng dường một cách hiếm có — điều mà ngày nay các bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, quả vị cao nhất của thanh văn) cũng không có được.
Này các nhân giả, bồ-tát khéo tu, khéo an trú trong đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng như vậy. Nay sẽ giải thích nghĩa của bốn chữ này. "Đệ nhất nghĩa" là có thể đến bờ bên kia (bờ giải thoát); vì lẽ ấy gọi là đệ nhất nghĩa. "Nhẫn" là thấy các ấm (các uẩn — năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) trong ba cõi là rốt ráo không, và thấy các giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu cái biết) và các nhập (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng) là rốt ráo không; vì lẽ ấy gọi là nhẫn. "Thanh tịnh" là dùng tuệ thánh mà gột sạch đường phiền não, đường nghiệp, đường khổ trong ba cõi; vì lẽ ấy gọi là thanh tịnh. "Bình đẳng" là dùng tuệ thánh mà biết đúng như thật lẽ chân như thực tế (bản thể chân thật, như như của mọi sự) của hết thảy pháp đang vận hành trong ba cõi, không còn đường phiền não, đường nghiệp, đường khổ; vì lẽ ấy gọi là bình đẳng. Đó là đệ nhất nghĩa nhẫn thanh tịnh bình đẳng của bồ-tát ma-ha-tát.
Này các nhân giả, trong đó thế nào là tinh tấn thanh tịnh bình đẳng? Tinh tấn này có thể làm nhân cho bố thí thanh tịnh bình đẳng, cho đến làm nhân cho bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ đưa người qua bờ giải thoát) thanh tịnh bình đẳng; nhờ vậy mà có thể bỏ được mọi kiến chấp. Tinh tấn này có thể làm nhân cho tứ niệm xứ thanh tịnh bình đẳng, vượt qua hết thảy thanh văn, duyên giác. Tinh tấn này có thể làm nhân cho tứ chánh cần (bốn sự siêng năng chân chính: dứt ác đã sinh, ngừa ác chưa sinh, làm thiện chưa sinh, tăng thiện đã sinh) và tứ như ý túc (bốn pháp định giúp thành tựu thần thông như ý: dục, tinh tấn, tâm, tư duy); nhờ vậy mà có thể bỏ được các phiền não. Tinh tấn này có thể làm nhân duyên cho tứ nhiếp sự (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ), tứ vô ngại biện (bốn tài biện luận thông suốt về pháp, nghĩa, lời lẽ và sự ứng đối), tứ phạm trú (bốn tâm vô lượng: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi vô sắc), ngũ căn (năm gốc lành: tín, tấn, niệm, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc ấy phát triển thành), thất giác chi, bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), cửu thứ đệ định (chín tầng định nối tiếp nhau từ thấp lên cao), dứt mười hai hữu chi (mười hai mắt xích nhân duyên của vòng sinh tử), đạt mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), mười tám pháp bất cộng (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có), đại từ, đại bi, bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh bình đẳng. Tinh tấn này có thể làm nhân cho việc giúp chúng sinh thành thục thanh tịnh bình đẳng. Nhờ tinh tấn này mà vì muốn đạt vô lượng pháp thù thắng của Phật nên gom góp các căn lành. Nhờ tinh tấn này mà có thể tập được vô lượng trí phương tiện khéo léo, vô lượng trí đại nguyện ngày càng thù thắng, tu tập vô lượng khối công đức lớn. Nhờ tinh tấn này mà tùy theo nguyện thọ sinh để giáo hóa, làm lợi ích.
Nhờ tinh tấn mà ở cung trời Đâu-suất (cõi trời nơi bồ-tát ở trước khi xuống trần thành Phật) quan sát thời tiết, rời bỏ cung điện ấy, biết rõ ràng tỉnh táo mà vào thai mẹ. Nhờ tinh tấn mà ở rừng Lam-tỳ-ni (nơi Đức Phật đản sinh) ra đời yên ổn từ hông phải của mẹ. Nhờ tinh tấn mà đi bảy bước rồi làm chấn động mặt đất cùng núi non biển cả. Nhờ tinh tấn mà được hai anh em Long vương Nan-đà và Bà-nan-đà phun nước tắm gội. Nhờ tinh tấn mà lúc còn bé vui chơi đã bày ra mọi tài khéo léo kỳ lạ. Nhờ tinh tấn mà ở trong cung không bị năm dục làm nhiễm. Nhờ tinh tấn mà nửa đêm vượt thành đi đến dưới cây trong rừng vắng. Nhờ tinh tấn mà đến chỗ các vị tiên Ưu-đà-ca và Ca-la-đồ Ca-la-ma (hai vị thầy tu thiền định mà Thái tử tìm học trước khi thành Phật) để cúng dường. Nhờ tinh tấn mà sáu năm tu khổ hạnh khó làm. Nhờ tinh tấn mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nhờ tinh tấn mà chuyển bánh xe đại pháp (giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), khiến vô lượng trời người chứng được đạo thánh. Đó gọi là tinh tấn thanh tịnh bình đẳng.
Này các nhân giả, Ta nhờ tinh tấn ấy mà nay ở núi Khư-la-đế, nơi các vị tiên Mâu-ni (bậc thánh tu hành lặng lẽ) nương ở, tổ chức đại hội này, khiến các bồ-tát ma-ha-tát khắp mười phương, nhiều như số bụi nhỏ trong cõi Phật, đều nhóm họp nơi đây; lại khiến chư thiên, rồng, dạ-xoa, la-sát, càn-thát-bà, a-tu-la, ma-hầu-la-già, ca-lâu-la, khẩn-na-la, cưu-bàn-trà, ngạ quỷ, tỳ-xá-già, phú-đơn-na, ca-tra phú-đơn-na v.v. nhiều như số bụi nhỏ trong cõi Phật, đều đến đại hội để nghe pháp. Đó gọi là tinh tấn thanh tịnh bình đẳng.
Này các nhân giả, đem nước bốn biển lớn chia ra thành từng giọt, đủ số như số giọt nước ấy mà tu tinh tấn thanh tịnh bình đẳng, thì có thể khiến các bồ-tát ma-ha-tát làm trọn tỳ-ly-da ba-la-mật (tinh tấn ba-la-mật: sự siêng năng đưa người qua bờ giải thoát). Đó gọi là tinh tấn thanh tịnh bình đẳng."
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập Nguyệt Tạng, quyển thứ năm.
Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập, quyển thứ năm mươi mốt.
Ngài Na-liên-đề-da-xá, vị tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ), dịch vào đời Cao Tề (triều Bắc Tề ở Trung Hoa, do họ Cao lập nên).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video