Thiên 80 — Phần Nguyệt Tạng – Phẩm 8: Các quỷ thần ác được kính tin (phần 2)

 Phần Nguyệt Tạng thứ mười bốn, phẩm "Các ác quỷ thần sinh lòng kính tin" thứ tám, phần hai.

 Này các nhân giả (lời gọi tôn kính, nghĩa là "thưa các vị")! Trong đó, thế nào là thiền (trạng thái tâm lắng sâu, chuyên chú một chỗ, không tán loạn) thanh tịnh bình đẳng (trong sạch, ngang bằng, không phân biệt)? Có thứ thiền chung cho Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, đích đến là quả A-la-hán), Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, tu riêng một mình, không cần người dạy) và Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức chân lý như thật). Có thứ thiền chung cho Duyên giác và Như Lai mà không chung với Thanh văn. Có thứ thiền riêng của Như Lai, không chung với Thanh văn và Duyên giác. Có thứ thiền của Như Lai chung với Thanh văn, Duyên giác và hết thảy chúng sinh.

 Này các nhân giả! Trong đó, thứ thiền nào chung cho Thanh văn, Duyên giác và Như Lai? Nếu có chúng sinh mong được vui, muốn lìa khổ, biết sợ quả báo đời sau, khi người ấy tu hạnh bố thí (đem của cải, sức lực, lời dạy cho người khác) một cách thanh tịnh bình đẳng, nếu gặp người đã đi đúng đường và phát tâm đúng đắn, thì nên đến chỗ người ấy, khởi lòng khiêm hạ, thuận theo và cúng dường. Từ nơi người ấy được nghe chánh pháp (giáo pháp đúng đắn của Phật); nghe rồi hiểu nghĩa, tu hành đúng theo pháp, lòng ưa lìa dục, nối tiếp không gián đoạn. Người ấy lìa được các dục và các pháp xấu ác, bất thiện; còn có giác, có quán (giác: tâm suy xét thô; quán: tâm suy xét tinh tế), có niềm hỷ lạc (vui mừng và an lạc) sinh ra do lìa dục, mà vào Sơ thiền (tầng thiền thứ nhất). Không còn giác, không còn quán, có hỷ lạc sinh ra từ định (tâm an trụ một chỗ), mà vào Đệ nhị thiền (tầng thiền thứ hai). Lìa hỷ, giữ tâm xả (buông, không vướng mắc), chánh niệm (nhớ biết đúng đắn) tăng thêm, biết rõ ràng, mà vào Đệ tam thiền (tầng thiền thứ ba). Bỏ khổ bỏ vui, trước đó đã diệt lo buồn và mừng vui, không khổ không vui, tâm xả và chánh niệm thanh tịnh, mà vào Đệ tứ thiền (tầng thiền thứ tư). Vượt qua mọi tưởng (ý niệm, hình ảnh trong tâm) về sắc (vật chất), diệt các tưởng về vật có ngăn ngại, không nghĩ đến các tưởng sai khác, mà vào Vô biên hư không xứ (cõi định chỉ quán hư không vô tận). Vượt qua Vô biên hư không xứ, vào Vô biên thức xứ (cõi định chỉ quán thức tâm vô tận). Vượt qua Vô biên thức xứ, vào Vô sở hữu xứ (cõi định quán không có gì cả). Vượt qua Vô sở hữu xứ, vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ (cõi định tột cùng, không phải có tưởng mà cũng không phải không có tưởng). Vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, vào Diệt thọ tưởng định (định diệt hết cảm thọ và tưởng, tâm hoàn toàn lắng dứt).

 Này các nhân giả! Người trụ ở Sơ thiền thì diệt cái gai (chướng ngại) của âm thanh. Người trụ ở Đệ nhị thiền thì diệt cái gai của giác quán. Người trụ ở Đệ tam thiền thì diệt cái gai của hỷ. Người trụ ở Đệ tứ thiền thì diệt cái gai của hơi thở ra vào. Người trụ ở Vô biên hư không xứ thì diệt cái gai của sắc. Người trụ ở Vô biên thức xứ thì diệt cái gai của hư không. Người trụ ở Vô sở hữu xứ thì diệt cái gai của thức. Người trụ ở Phi tưởng phi phi tưởng xứ thì diệt cái gai của vô sở hữu. Người trụ ở Diệt thọ tưởng thì diệt cái gai của thọ và tưởng. Đó gọi là thân hành (hoạt động của thân) được lắng yên, khẩu hành (hoạt động của lời nói) được lắng yên, ý hành (hoạt động của ý) được lắng yên (?). Người tu thiền tám giải thoát (tám tầng định giúp tâm thoát khỏi ràng buộc) đạt được Diệt tận định, đến bờ bên kia (tức giải thoát). A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) dựa vào chỗ này mà được Tứ niệm xứ (bốn phép quán: thân bất tịnh, thọ là khổ, tâm vô thường, pháp vô ngã), Tứ chánh cần (bốn sự siêng năng đúng: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm thiện chưa sinh, tăng thiện đã sinh), Tứ như ý túc (bốn nền tảng của định đem lại thần lực: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), Ngũ căn (năm gốc lành: tín, tấn, niệm, định, tuệ), Ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), Thất giác phần (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), Bát thánh đạo phần (tám con đường chân chánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), Tam giải thoát môn (ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện), Tứ vô ngại biện (bốn tài biện thuyết không bị trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về khả năng thuyết giảng). Dựa vào chỗ này mà được xa-ma-tha (chỉ: phép tu làm tâm dừng lặng) và tỳ-bà-xá-na (quán: phép tu quán chiếu thấy rõ thật tướng). Nhưng đây không phải là hạnh thanh tịnh bình đẳng của Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh); không được Tứ nhiếp sự (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh: bố thí, nói lời ái ngữ, làm lợi ích, cùng làm việc với họ), Tứ phạm trụ (bốn tâm cao thượng: từ, bi, hỷ, xả), Tam bất hộ (ba điều Phật không cần che giữ, vì thân, lời, ý của Phật đều hoàn toàn trong sạch), Tứ vô sở úy (bốn điều Phật không sợ hãi khi thuyết pháp), Thập lực (mười trí lực của Phật), Thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có), Nhất thiết trí trí (trí biết rõ tất cả mọi thứ, trí tuệ của Phật). Đó gọi là thiền ba-la-mật (sự tu thiền viên mãn đưa sang bờ giải thoát) bình đẳng chung cho Thanh văn, Duyên giác và Như Lai.

 Này các nhân giả! Lại nếu có người trước tu Duyên giác thừa (cỗ xe, tức con đường tu của Duyên giác), rồi thối lui vào Thanh văn thừa, làm hạnh Thanh văn, người ấy vào Sơ thiền cho đến vào Diệt tận định, dựa vào định này mà được ba cửa giải thoát và bốn tài biện thuyết vô ngại, nhưng không được Tứ nhiếp sự, Tứ phạm trụ, Tam bất hộ, cho đến không được Nhất thiết trí trí. Đó gọi là thiền bình đẳng chung cho Thanh văn, Duyên giác và Như Lai.

 Này các nhân giả! Lại nếu có người trước tu Đại thừa (con đường tu của Bồ-tát, cầu thành Phật để độ khắp chúng sinh), rồi thối lui vào Thanh văn thừa, người ấy vào Sơ thiền cho đến vào Diệt tận định, được ba cửa giải thoát, Tứ nhiếp sự, Tứ phạm trụ, nhưng không được Tam bất hộ, cho đến không được Nhất thiết trí trí. Đó gọi là thiền bình đẳng chung cho Thanh văn, Duyên giác và Như Lai.

 Này các nhân giả! Trong đó, thứ thiền nào chung cho Duyên giác và Như Lai mà không chung với Thanh văn? Nếu có chúng sinh lâu ngày tu Thanh văn thừa, sau mới vào Duyên giác thừa, người ấy từ trước chưa được Sơ thiền; được rồi thì suy xét tìm cầu pháp nhân duyên (lẽ mọi sự vật sinh ra do nhân và duyên kết hợp, tức mười hai nhân duyên), cho đến được Đệ tứ thiền rồi cũng suy xét tìm cầu pháp nhân duyên, vào các tam-muội (trạng thái định tâm sâu) Không, Vô nguyện, Vô tướng. Dùng tam-muội ấy mà suy xét, buông bỏ, chứng các định vô sắc (bốn tầng định vượt khỏi vật chất). Nhờ ba cửa giải thoát ấy mà vào Diệt tận định. Ở mọi nơi đều suy xét tìm cầu pháp Duyên giác. Người ấy tìm cầu trong nhân duyên cái lẽ đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng), ba hành (thân hành, khẩu hành, ý hành) diệt hết không còn sót, cái phi tưởng và cảm thọ đều diệt. Đó gọi là thiền bình đẳng chung cho Duyên giác và Như Lai mà không chung với Thanh văn. Lại nếu có người chưa học Thanh văn thừa mà học giỏi Duyên giác thừa, người ấy vào Sơ thiền suy xét tìm cầu pháp nhân duyên; người ấy dựa vào Sơ thiền mà vượt qua các tầng thiền khác và các định vô sắc, vào định diệt theo đệ nhất nghĩa, nơi ba hành diệt hết không còn sót. Đó gọi là thiền bình đẳng chung cho Duyên giác và Như Lai mà không chung với Thanh văn.

 Này các nhân giả! Lại nếu có người chưa học Thanh văn thừa, Duyên giác thừa, trước học Đại thừa rồi thối lui vào Duyên giác thừa, người ấy vào Sơ thiền, trong thiền ấy suy xét tìm cầu pháp nhân duyên; như thế cho đến trong Đệ tứ thiền cũng suy xét tìm cầu pháp nhân duyên; như thế trong bốn định vô sắc, ở mọi nơi đều suy xét tìm cầu pháp nhân duyên; như thế vào định diệt theo đệ nhất nghĩa, nơi ba hành diệt hết không còn sót. Nhờ ba cửa giải thoát mà được tam-muội không thể nói bày. Nơi ấy không sinh không diệt, không phải chứng không phải tu, không phải có không phải không, không phải bờ này không phải bờ kia, không phải tối không phải sáng, không thể đo lường, không phải phân biệt cũng không phải không phân biệt. Đó gọi là Bích-chi-phật (tức Duyên giác, bậc tự giác ngộ) giống như sừng tê giác — "khư-già" tiếng nhà Tề gọi là tê giác, "tỳ-sa-noa" gọi là sừng (ý nói bậc ấy tu một mình như con tê giác chỉ có một sừng) —, là ruộng phước (nơi gieo phước, cúng dường được nhiều phước) độc nhất ở thế gian. Đó gọi là thiền thanh tịnh bình đẳng đệ nhất nghĩa, chung cho Duyên giác và Như Lai mà không chung với Thanh văn. Nơi ấy, biển các cõi hữu (các cõi tồn tại) trong vòng sinh tử đều dứt; hành khổ (khổ do mọi sự đều biến chuyển vô thường), khổ khổ (khổ chồng lên khổ, tức nỗi đau trực tiếp), hoại khổ (khổ do điều vui bị hư hoại) đều dứt; đối với cái nghĩa không thể nói bày mà tự mình giác biết được. Đó gọi là thiền thanh tịnh bình đẳng đệ nhất nghĩa.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là thiền thanh tịnh bình đẳng đệ nhất nghĩa của Như Lai, không chung với Thanh văn và Duyên giác? Khi Như Lai vào Sơ thiền, không dựa vào ấm (năm uẩn: sắc, thọ, tưởng, hành, thức — năm nhóm hợp thành thân tâm) mà vào định, không dựa vào giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu thức) mà vào định, không dựa vào nhập (mười hai nhập: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) mà vào định, không dựa vào địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió) mà vào định, không dựa vào cõi Hư không xứ, cõi Thức xứ, cõi Vô sở hữu xứ, cõi Phi tưởng phi phi tưởng xứ mà vào định, không dựa vào diệt giới (cảnh giới tịch diệt) mà vào định, không dựa vào đời hiện tại và đời vị lai mà vào định, không dựa vào sinh, không dựa vào diệt mà vào định, không dựa vào có, không dựa vào không mà vào định; không có chỗ dựa, cũng không dựa vào cái được dựa. Như Như Lai vào Sơ thiền như thế, thì Đệ nhị, Đệ tam, Đệ tứ thiền, cõi Hư không xứ, cõi Thức xứ, cõi Vô sở hữu xứ, cõi Phi tưởng phi phi tưởng xứ cũng như thế. Như Lai vào định diệt giới, không dựa vào ấm mà vào định, cho đến không dựa vào cái được dựa. Như Lai vào định diệt giới như vậy. Đó gọi là thiền thanh tịnh bình đẳng đệ nhất nghĩa của Như Lai, không chung với Thanh văn và Duyên giác.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là thiền thanh tịnh bình đẳng của Như Lai chung với Thanh văn, Duyên giác và hết thảy chúng sinh? Như Lai vào Sơ thiền thế gian, cho đến vào Đệ tứ thiền thế gian; Duyên giác, Thanh văn cũng có thể vào Sơ thiền thế gian cho đến Đệ tứ thiền thế gian. Hết thảy chúng sinh, vào lúc kiếp (thời gian rất dài của một chu kỳ thế giới) sắp hết, cũng từng có thể vào Sơ thiền thế gian cho đến Đệ tứ thiền thế gian. Về sau do nhân duyên tâm ác mà thối mất sự tu thiền, sân hận, độc ác, thô bạo, không biết sợ quả báo đời sau, đối với chúng sinh không có lòng thương xót, ăn máu thịt của họ, rồi rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Lại nữa, khi Như Lai vào Sơ thiền thế gian, cho đến vào Đệ tứ thiền thế gian, hết thảy chúng sinh ấy, hoặc trời, hoặc người, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), chúng sinh địa ngục, khởi ý nghĩ rằng: "Tâm và tâm sở pháp (các trạng thái tâm phụ thuộc đi kèm tâm) của Như Lai đang vận hành ở đâu, đang trụ ở chỗ nào?" Hết thảy chúng sinh ấy, cho đến loài sâu kiến, nhờ sức Phật gia hộ, cũng biết đúng như thật rằng tâm và tâm sở pháp của Phật đang trụ ở Sơ thiền, cho đến biết đang trụ ở Đệ tứ thiền. Đây cũng là thiền bình đẳng của Như Lai chung với hết thảy chúng sinh. Thiền bình đẳng này không phải là địa vị của hết thảy Thanh văn và Bích-chi-phật. Đó gọi là thiền thanh tịnh bình đẳng.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là trí khí (khí là đồ chứa; trí khí là cái "đồ chứa" của trí tuệ, tức khả năng trí tuệ dùng làm nền tảng) thanh tịnh bình đẳng? Trí có hai loại: một là trí thế gian, hai là trí xuất thế gian (trí vượt ra khỏi thế gian, đưa đến giải thoát). Này các nhân giả! Thế nào là trí thế gian? Đó là sách vở kinh điển thế tục; những điều miệng nói ra được gom góp và giải thích; con đường của ngôn ngữ, dùng âm thanh mà diễn nói; dùng văn tự mà bày tỏ; nghe các luận thuyết; hoặc viết chữ, câu, nghĩa; hoặc tính toán, hoặc con số, hoặc ấn (dấu, con dấu) (?); hoặc các phép khổ hạnh; hoặc học các việc nghề khéo. Những việc làm như đã nói đó, tùy theo điều mong cầu đều được thành tựu. Còn các việc làm thế tục khác theo ý niệm trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), như xúc chạm, cảm thọ, tưởng, tư (sự tác ý), niệm — tất cả những thứ ấy đều không phải là đồ chứa của Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử). Đó gọi là trí khí thế gian bình đẳng. Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là trí khí thế gian bình đẳng? Này các nhân giả! Trí khí thế gian bình đẳng là trí khí bình đẳng của bố thí, trì giới (giữ giới luật), nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng), thiền định, văn tuệ (trí tuệ có được do nghe pháp). Thế nào là trí khí bố thí thế gian bình đẳng? Này các nhân giả! Nếu có người cho đến trọn đời dừng hẳn việc sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu và những chỗ buông lung; đối với hết thảy chúng sinh an trụ trong lòng từ, lòng thương xót, lòng cứu giúp — đó là đồ chứa của Niết-bàn. Này các nhân giả! Đó gọi là trí khí bố thí thế gian bình đẳng.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là trí khí giới thế gian bình đẳng? Này các nhân giả! Nếu đối với hết thảy chúng sinh đầy đủ lòng thương xót, biết sợ quả báo đời sau, thường trụ trong lòng từ, lòng mềm mỏng, lòng làm lợi ích, lòng không oán thù, lòng không ganh ghét, lòng không thô bạo, lòng không nói hai lưỡi, lòng không kiêu căng buông thả, an trụ trong lòng từ. Này các nhân giả! Đó gọi là trí khí giới thế gian bình đẳng.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là trí khí nhẫn thế gian bình đẳng? Này các nhân giả! Nếu nghe chúng sinh nói đủ thứ lời ác, toàn là lời thô bạo, nghe rồi không chấp lấy, không nổi nóng đột ngột, không sinh lòng biến đổi vẩn đục, không hiện vẻ giận dữ; đối với các chúng sinh cũng có thể nhẫn chịu, không xuôi theo những lời lẽ, âm thanh thốt ra ấy. Này các nhân giả! Đó gọi là trí khí nhẫn thế gian bình đẳng.

 Này các nhân giả! Nếu thấy chúng sinh đối với mình làm điều ác, gây lỗi, gây tội, làm điều không lợi ích, hoặc phá hoại sắc, hoặc phá hoại thanh, hương, vị, xúc, hoặc làm hại thân, hoặc làm hại mạng, thì đối với chúng sinh ấy luôn có thể tu nhẫn, nên học như vầy: "Những chúng sinh này, từ vô thủy (thuở không có khởi đầu) trôi lăn trong sinh tử, đã quen tham lam, giận dữ, si mê, xa lìa bạn lành, chưa từng tu học. Còn ta gần gũi bạn lành, ta có thể tu học, ta cầu mọi điều an vui. Nếu đối với hết thảy chúng sinh không khởi giận ghét, thì người ấy được mọi điều an vui." Vì thế, đối với hết thảy chúng sinh ấy, thấy rồi không chấp lấy, không nổi nóng đột ngột, không sinh lòng biến đổi vẩn đục, không hiện vẻ giận dữ. Đó gọi là trí khí nhẫn thế gian bình đẳng.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là trí khí tinh tấn thế gian bình đẳng? Này các nhân giả! Nếu đối với chúng sinh siêng năng bố thí không gián đoạn, và tu giới, nhẫn, tinh tấn, thiền, trí không gián đoạn. Này các nhân giả! Đó gọi là trí khí tinh tấn thế gian bình đẳng.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là trí khí thiền thế gian bình đẳng? Này các nhân giả! Nếu vào Sơ thiền thế gian cho đến Đệ tứ thiền, vào Vô biên hư không xứ cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Này các nhân giả! Đó gọi là trí khí thiền thế gian bình đẳng.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là trí khí văn tuệ thế gian bình đẳng? Này các nhân giả! Nếu tương ứng với pháp không (lẽ mọi sự đều không có tự tính cố định) như thế, có khả năng tiếp nhận lời dạy Đại thừa, đọc tụng, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), lời lẽ trong sạch, giảng nói cho người khác mà không dua nịnh, không dối trá; mọi phiền não, nghiệp ác và chướng ngại đều hết; biết pháp, biết nghĩa. Người ấy đối với lời dạy ấy biết pháp biết nghĩa, ngày đêm siêng năng cầu trí tuệ vô thượng. Này các nhân giả! Đó gọi là trí khí văn tuệ thế gian bình đẳng.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là trí khí xuất thế gian bình đẳng? Này các nhân giả! Nếu thiện nam tử không chấp lấy sắc, thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn); không chấp lấy mắt, sắc, không chấp lấy nhãn thức (cái biết của mắt), không chấp lấy nhãn xúc (sự tiếp xúc của mắt với cảnh); không chấp lấy các cảm thọ khổ, vui, không khổ không vui sinh ra do nhân duyên nhãn xúc; như thế cho đến không chấp lấy ý, pháp (đối tượng của ý), không chấp lấy ý thức, không chấp lấy ý xúc; không chấp lấy các cảm thọ khổ, vui, không khổ không vui sinh ra do nhân duyên ý xúc. Như thế, không chấp lấy địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới; không chấp lấy hư không giới, cho đến không chấp lấy cõi Phi tưởng phi phi tưởng; không chấp lấy đời hiện tại và vị lai; không chấp lấy thiện, bất thiện; không chấp lấy hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn trong sinh tử), vô lậu (sạch phiền não); không chấp lấy Thanh văn thừa, không chấp lấy Duyên giác thừa, không chấp lấy Đại thừa vô thượng; không chấp lấy ba cõi (Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới), không chấp lấy ba thừa; không chấp lấy có, không chấp lấy không; không chấp lấy cái không có gì, không có lời nói — thì được Vô duyên từ tam-muội (định của lòng từ bình đẳng, không nhắm vào một đối tượng riêng nào), không phải là địa vị của các Thanh văn, Bích-chi-phật. Nhờ tam-muội này, người ấy có thể thấy và vào cửa Thủ-lăng-nghiêm tam-muội (định "kiên cố tiến bước", một đại định của Bồ-tát bậc cao), lần lượt sẽ được Thủ-lăng-nghiêm tam-muội. Này các nhân giả! Đó gọi là trí khí xuất thế gian thanh tịnh bình đẳng, nhưng chưa phải là thanh tịnh bình đẳng đã quyết định; đây là dùng sức phương tiện (cách khéo léo) mà cầu trí bình đẳng.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là an trụ nơi bát-nhã (trí tuệ thấu suốt thật tướng của mọi sự) làm đồ chứa của hết thảy pháp xuất thế gian, mọi pháp giới (toàn thể cảnh giới các pháp) đều thanh tịnh bình đẳng? Này các nhân giả! Hết thảy pháp giới không phải mắt thịt thấy được, không phải thiên nhãn (mắt của trời, thấy xa không bị ngăn ngại) thấy được, mà tương ứng với tuệ nhãn (con mắt trí tuệ) của pháp bậc thánh. Dùng tuệ nhãn bậc thánh quán các pháp giới, thấy không tăng không giảm, không thấy các pháp có thịnh có suy, không thấy gần xa, phương hướng, chỗ đến chỗ đi, không thấy có sinh có diệt. Khi người ấy thấy các pháp thanh tịnh bình đẳng như thế, thì không còn thấy chúng sinh có thật để nắm bắt được. Nếu thấu vào chỗ chúng sinh không thể nắm bắt được, thì người ấy liền thấu vào chỗ hết thảy pháp không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì không lìa chúng sinh mà có hết thảy pháp, không lìa hết thảy pháp mà có chúng sinh. Bản tính của chúng sinh là bản tính của hết thảy pháp; bản tính của hết thảy pháp là bản tính của chúng sinh. Bản tính của hết thảy pháp là bản tính của ngã; bản tính của ngã là bản tính của hết thảy pháp. Bản tính của hết thảy pháp là bản tính của Phật pháp; bản tính của Phật pháp là bản tính của cõi vô ngã; bản tính của cõi vô ngã là bản tính của thật tế (cái thật rốt ráo, tận cùng của sự vật); bản tính của thật tế là bản tính của như như (chân như, cái như thật bất biến). Biết hết thảy pháp như thế. Này các nhân giả! Đó gọi là an trụ nơi bát-nhã làm đồ chứa của hết thảy pháp xuất thế gian, mọi pháp giới — trí khí xuất thế gian thanh tịnh bình đẳng.

 Này các nhân giả! Trong đó, thế nào là đồ chứa của hết thảy pháp xuất thế gian thanh tịnh bình đẳng? Nếu Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát cao) an trụ bát-nhã như thế mà vào thiền định, thì không thấy có pháp nào để nắm bắt; trụ trong thiền định mà không xa rời cảnh giới của hết thảy pháp; không trụ, không diệt, không có gì để giác biết mà trụ trong thiền định. Người ấy không dùng thiền của thân mà trụ thiền định, không dùng thiền của tâm mà trụ thiền định. Khi người ấy trụ thiền như thế, thì vào được pháp giới như như, thật tế, có thể thấu vào các pháp mà không vướng chấp, vượt hơn tất cả Thanh văn và Bích-chi-phật. Người ấy trụ thiền định trong thiền như thế, dù là Bồ-tát chưa quyết định (Bồ-tát chưa đạt địa vị không còn thối lui), vẫn có thể dứt hết các kiến chấp phiền não và các thượng phiền não triền (những phiền não phụ trói buộc tâm). Lại nếu Bồ-tát có thể trụ trong thiền như thế, thì có thể thấu vào hết thảy các pháp; khi vào pháp này, có thể biết các ham muốn thiện ác của chúng sinh mà giáo hóa cho họ thành thục. Người ấy không thấy chúng sinh, không thấy ngã (cái tôi), nhân (con người), thọ mạng, chúng số (cái được tính là một chúng sinh), sinh giả (kẻ sinh ra), dưỡng dục (kẻ nuôi lớn), tác giả (kẻ làm), sử tác giả (kẻ khiến làm), khởi giả (kẻ khởi lên), sử khởi giả (kẻ khiến khởi lên), thọ giả (kẻ nhận chịu), sử thọ giả (kẻ khiến nhận chịu). Lại khi người ấy vào pháp giới như như, thấy các chúng sinh có phiền não điên đảo (thấy sai lệch, trái với sự thật), vì điên đảo nên chịu đủ thứ khổ. Người ấy vào được pháp giới như như, thật tế vi tế như thế. Vị Bồ-tát ấy đối với chúng sinh không thấy có chúng sinh mà vẫn giáo hóa cho thành thục: vì chúng sinh không thật, vì chúng sinh không có chúng sinh, vì chúng sinh vô ngã, vì chúng sinh là lìa, vì chúng sinh không có tự tính, vì chúng sinh không thể nói, vì chúng sinh là không, vì chúng sinh vô tướng, vì chúng sinh vô nguyện, vì chúng sinh vô tác (không có kẻ tạo tác), vì chúng sinh là tính như, vì chúng sinh vô sinh, vì chúng sinh bất diệt, vì chúng sinh thanh tịnh — mà vẫn giáo hóa chúng sinh cho thành thục. Như thế cũng không thấy ngã, cho đến không thấy kẻ nhận chịu, mà cũng không phá hoại sự việc. Đó là tướng tự tính của các pháp, là pháp giới không thể nói, không thể nói; mọi ngôn ngữ văn tự đều không nói được, không thể bày tỏ, không có gì cả. Vị Bồ-tát ấy vì lòng đại bi (lòng thương xót lớn), đối với pháp không thể nói mà nói ra các pháp: đây là hữu lậu, đây là vô lậu; đây là thế gian, đây là xuất thế gian; đây là có tội, đây là không tội; đây là hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh diệt), đây là vô vi (không do tạo tác, không sinh diệt); đây là có phiền não, đây là không phiền não; điều này nên tu hành, điều này nên xa lìa; đây là pháp phàm phu, đây là pháp hữu học (bậc thánh còn phải học), đây là pháp vô học (bậc đã học xong, tức A-la-hán), đây là pháp Duyên giác, đây là pháp Bồ-tát, đây là Phật pháp. Này các nhân giả! Vị Bồ-tát chưa quyết định ấy an trụ nơi bát-nhã làm đồ chứa của hết thảy pháp xuất thế gian như thế, thấu vào hết thảy pháp giới, thanh tịnh bình đẳng mà phân biệt nói pháp; nhưng Bồ-tát đối với pháp mình nói không thấy có tướng của nó.

 Này các nhân giả! Ví như nhà ảo thuật, khắp cõi hư không hóa ra đủ thứ hình sắc, đủ thứ hoa, chưa từng làm việc gì mà vẫn hiện ra như có làm. Khi Phật không ra đời, từ trong những bông hoa ấy lại có thể phát ra những câu chữ, nghĩa lý và ý vị mầu nhiệm như thế, đi vào các pháp môn (cửa vào giáo pháp), diễn ra tiếng pháp, làm được những việc như thế — việc ấy có khó không? Lúc ấy hết thảy trời, người và các chúng quỷ thần đều nói: "Bạch Đại đức Bà-già-bà (Thế Tôn, bậc được tôn kính), việc này là khó. Bạch Đại đức Tu-già-đà (Thiện Thệ, bậc đã khéo đi đến giải thoát), đây là cái khó bậc nhất." Phật nói: "Này các nhân giả! Có việc còn khó hơn, khó hơn bậc nhất. Vị Bồ-tát chưa quyết định ấy, đối với pháp không thuộc về đâu, pháp như thế — không có hình sắc, không thể thấy, không phải văn tự, không phải lời nói —, tự mình chưa biết, chưa chứng, chưa tu thuần thục, chưa được tự tại, chưa đến bờ bên kia, mà lại có thể trừ các phiền não cho chúng sinh khác và giáo hóa cho họ thành thục; đó là còn khó hơn. Những chúng sinh kia, đối với pháp rất sâu không lời nói như thế, chưa chứng được mà nghe rồi không phỉ báng; đó là khó hơn bậc nhất. Những chúng sinh kia có thể chặt nát hết thảy cây phiền não, trụ trong lòng mềm mỏng, lòng dễ sai bảo (lòng kham năng làm việc thiện), đối với hết thảy chúng sinh có lòng từ, lòng thương, lòng không làm hại, lòng bi, lòng cùng chung, lòng đồng một. Những chúng sinh ấy nhờ lòng mềm mỏng nên làm khô cạn biển các cõi hữu, vượt qua biển phiền não, mau vào thành vô úy (thành không còn sợ hãi, tức Niết-bàn). Đối với pháp không lời nói như thế chưa chứng được mà nghe rồi không phỉ báng; đó cũng là khó hơn, khó hơn bậc nhất. Cớ sao các ngươi, những quỷ thần tâm ác, không tự chế ngự tâm mình, đối với chúng sinh không khởi lòng mềm mỏng, không biết sợ quả báo đời sau?

 Này các nhân giả! Nếu có Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong tam-muội đồ chứa của hết thảy pháp xuất thế gian thanh tịnh bình đẳng, có thể khiến hết thảy chúng sinh giữ gìn sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), mỗi căn trụ yên nơi cảnh của mình, huống gì lại không thể ngăn chặn các ngươi, những quỷ thần tâm ác? Những bậc thiện trượng phu ấy đều được pháp này, trụ trong lòng đại từ đại bi, không làm não hại người khác. Vì sao? Vì nhờ sức phương tiện tu đại từ đại bi nên không làm não hại người khác. Các Bồ-tát ấy, sau khi đã vào pháp rất sâu như thế, có thể ném chúng sinh vào trong cõi hư không, suốt nhiều ức na-do-tha (một con số cực lớn) kiếp không thấy nhau, huống gì lại không thể chế ngự các ngươi, những ác quỷ thần? Lại có thể ném hết thảy chúng sinh vào chỗ tối tăm lớn ở khoảng giữa các thế giới; cho đến có thể khiến hết thảy chúng sinh chỉ ăn gió, ăn nước, ăn đất, ăn đá. Các Bồ-tát ấy, nhờ trụ trong tam-muội đồ chứa pháp xuất thế gian rất sâu, thanh tịnh bình đẳng như thế, có thể khiến hết thảy chúng sinh trong nhiều ức kiếp không cần ăn, huống gì lại không thể chế ngự các ngươi, những ác quỷ thần ăn tinh khí, máu thịt của chúng sinh khác? Cớ sao lại buông tha các ngươi? Các Bồ-tát ấy vì sức phương tiện của đại từ đại bi nên buông tha các ngươi.

 Trong bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn thể thế giới loài người) này, các Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong tam-muội đồ chứa pháp xuất thế gian rất sâu, thanh tịnh bình đẳng như thế, có tên là: Bồ-tát Chúng Tự Tại, Bồ-tát Từ Tự Tại, Bồ-tát Văn-thù Âm, Bồ-tát Điện Tự Tại, Bồ-tát Nhật Tự Tại, Bồ-tát Nguyệt Tự Tại, Bồ-tát Địa Tự Tại, Bồ-tát Tưởng Tự Tại, Bồ-tát Quán Thế Tự Tại, Bồ-tát Thủy Tự Tại. Như thế, có một vạn tám nghìn Bồ-tát ma-ha-tát ở trong bốn thiên hạ này. Các Bồ-tát ma-ha-tát ấy trụ trong mười thứ đồ chứa hết thảy pháp xuất thế gian, bậc nhất, rất sâu, thanh tịnh bình đẳng này. Những gì là mười? Đó là: chúng sinh bình đẳng, pháp bình đẳng, thanh tịnh bình đẳng, bố thí bình đẳng, giới bình đẳng, nhẫn bình đẳng, tinh tấn bình đẳng, thiền bình đẳng, bát-nhã bình đẳng, hết thảy pháp thanh tịnh bình đẳng. Các Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong tam-muội mười thứ đồ chứa hết thảy pháp xuất thế gian, bậc nhất, rất sâu, thanh tịnh bình đẳng này, mỗi vị đều có thể chế ngự các ngươi, những ác quỷ thần, như đã nói ở trên. Cớ sao lại buông tha các ngươi? Các Bồ-tát ấy vì sức phương tiện tu đại từ đại bi nên buông tha các ngươi. Huống gì là Như Lai, Ứng (bậc đáng được cúng dường), Chánh biến tri (bậc biết đúng và biết khắp), Minh hạnh túc (bậc trí tuệ và đức hạnh đầy đủ), Thiện thệ (bậc đã khéo đi đến giải thoát), Thế gian giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô thượng sĩ (bậc cao nhất không ai hơn), Điều ngự trượng phu (bậc khéo điều phục người), Thiên nhân sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ được cả đời tôn kính).

 Này các nhân giả! Giả sử hết thảy chúng sinh đều trụ trong mười thứ đồ chứa hết thảy pháp xuất thế gian rất sâu, thanh tịnh bình đẳng như thế, như các Bồ-tát ma-ha-tát đã nói ở trước, thì trí tuệ trong một niệm của một vị Như Lai vẫn hơn tất cả họ. Huống gì Như Lai trong mọi thời đều dùng lòng đại bi che chở các ngươi, không sinh giận ghét, cũng không bỏ rơi. Như Lai trong mọi thời đều thương xót các ngươi, muốn cho các ngươi được lợi ích an vui. Vậy mà các ngươi như thế không biết hổ thẹn, không biết sợ quả báo đời sau, đối với hết thảy chúng sinh khởi lòng không thương xót, lòng không mềm mỏng, lòng ác, lòng oán, lòng không từ, lòng không bi. Các ngươi không nên làm những điều phi pháp ấy." Muốn nói lại ý nghĩa này, Phật nói kệ rằng:

 Đấng Đại Hùng thấy như thế — quỷ thần tụ hội không sót ai,
 Liền giơ cánh tay phải lên — nói ra những lời như vầy:
 Phật ra đời thật rất khó — Pháp và Tăng cũng khó gặp,
 Chúng sinh tin trong sạch khó — lìa các nạn cũng là khó,
 Thương xót chúng sinh là khó — biết đủ là khó bậc nhất,
 Được nghe chánh pháp là khó — tu theo được, khó bậc nhất.
 Biết được điều khó là bình đẳng (?) — thì ở đời thường hưởng an vui.
 Mười chỗ bình đẳng này đây — người trí nên mau rõ biết.
 Trước hết là chúng sinh bình đẳng — xa lìa mọi nghiệp xấu ác,
 Tạo tác các nghiệp lành thiện — lâu dài hưởng niềm vui thù thắng.
 Tu hành pháp bình đẳng rồi — thấy mọi pháp đều ngang bằng:
 Phật, Thanh văn và Duyên giác — cùng phàm phu, thảy như như (đều cùng một thể chân như).
 Sự thanh tịnh bình đẳng này — người ấy chứng được trong đó:
 Xa lìa chấp lấy cảnh giới — mà cũng không phá hoại "ta".
 Bố thí bình đẳng, vui mừng — không làm hại chúng sinh khác,
 Không cướp vật nuôi mạng sống — không phá các thứ hoa quả.
 Không có một chúng sinh nào — chẳng từng là cha mẹ ta;
 Hết thảy mọi loài chúng sinh — đều từng là thân quen ta.
 Ta chẳng còn quấy nhiễu hại — dù chỉ một chúng sinh nào;
 Dứt hẳn những trận mưa gió — độc hại, trái mùa, phi thời.
 Mọi việc đủ đầy vui thích — nuôi dưỡng những người thân quen;
 Tinh khí chúng sinh tăng trưởng — mãi mãi không bị hao mòn.
 Không thổi hơi độc vào người — không giận, nhìn bằng mắt ác,
 Không cướp tinh khí người khác — mọi niềm vui đều tràn đầy.
 Lòng ta làm lợi cho tất cả — không giận kẻ có lỗi lầm;
 Để dứt hết mọi phiền não — mà tìm cầu các Phật pháp.
 Mười con đường nghiệp lành ấy — người trí thường giữ gìn luôn,
 Ở đời thường được vui vẻ — về sau thấy được Niết-bàn.
 Giữ giới không dựa vào ấm — cũng không dựa vào giới, nhập,
 Giới diệt các chi của "hữu" (các mắt xích dẫn đến tái sinh) — diệt hết khát ái các cõi.
 Buông bỏ mọi thứ tưởng niệm — dứt được cơn giận dữ hờn.
 Chữ và lời hợp như thế — người trí lìa mọi phân biệt.
 Như hư không, vì là không — nên lìa hết mọi phân biệt;
 Người tu nhẫn nhục như thế — là người trí lìa phân biệt.
 Ví như mặt trăng giữa trời — các vì sao cùng vây quanh;
 Người tu nhẫn nhục như thế — an ổn, sáng giữa đại chúng.
 Ánh trăng chiếu lên ngọc ma-ni (ngọc báu như ý) — nước biển dâng lên tràn đầy;
 Nhẫn chiếu đến quỷ tâm ác — khiến được lòng tin trong sạch.
 Tất cả lìa mọi điều ác — tu hạnh bồ-đề (con đường giác ngộ);
 Những chúng sinh ấy lần lượt — làm đầy biển cả chư Phật.
 Ta xưa làm vị tiên nhân — trong rừng tu hạnh nhẫn nhục,
 Thân bị chặt ra từng đốt — chẳng khởi lòng giận dữ hờn.
 Làm thỏ, vì vị tiên nhân — tự gieo mình vào trong lửa;
 Ta nhờ tu hạnh nhẫn nhục — lửa biến thành ao hoa sen.
 Ta nhờ sức nhẫn nhục ấy — giáo hóa nhiều chúng sinh thành thục;
 Nay các vị A-la-hán — không có được sức nhẫn ấy.
 Người trí luôn luôn tinh tấn — tu hành vì phước và tuệ,
 Biển trí tuệ được tăng đầy — thành tựu biển cả chư Phật.
 Tu thiền định và bát-nhã — được lìa hết các phiền não,
 Chẳng phân biệt cả ba cõi — được an trụ nơi như như.
 Người trí tu thiền và trí — ra khỏi đời, trụ thật tế,
 Chẳng nhiễm vướng vào các pháp — lìa hết thảy mọi phân biệt.
 Chẳng phân biệt các pháp nữa — không thấy có chúng sinh nào;
 Các pháp chỉ một tướng thôi — thấy được cảnh giới của Phật.
 Vô lượng chúng Bồ-tát lớn — an trụ nơi pháp tính này,
 Chẳng làm khổ các ngươi đâu — vì trụ nơi bát-nhã thánh.
 Như Lai đối với các ngươi — bao dung, tha thứ, chẳng làm khổ;
 Các ngươi chẳng biết xấu hổ — xa lìa cả lòng hổ thẹn.
 Những chúng sinh làm điều ác — tính xấu, phần nhiều cứng cỏi;
 Thấy Phật bậc đại dũng mãnh — đều được lòng mềm mỏng hiền.
 Các ngươi mỗi người nên phải — tự ngăn lấy tâm ác mình;
 Các ngươi rồi sẽ lần lượt — mau chứng đại Niết-bàn.
 Các ngươi nếu lòng mềm mỏng — được lìa mọi nghiệp xấu ác.
 Vì để giữ gìn pháp này — nên giao phó cho các ngươi.
 Hàng Thanh văn ta nói đến — đủ trí tuệ, danh tiếng lớn,
 Họ sẽ thương xót các ngươi — khiến được phước đức, trí tuệ;
 Sẽ được lợi về ăn uống — được chư thiên cúng dường cho,
 Được chốn ở tốt đẹp hơn — lại được thêm dài tuổi thọ.
 Nếu nghe lời bậc Đạo Sư (Phật, người dẫn đường) — tu hành đúng như lời dạy,
 Trong thế gian trời và người — thường hưởng quả báo vui thù thắng.

 Bấy giờ, khi Thế Tôn thuyết pháp xong giữa chúng ác quỷ thần, trong chúng ác quỷ thần ấy có những ác quỷ thần xưa kia từng có lòng tin quyết định nơi Phật pháp, nhưng về sau gần gũi bạn ác, tâm chỉ thấy lỗi người khác, vì nhân duyên ấy mà sinh làm ác quỷ thần. Chín mươi hai na-do-tha trăm nghìn ác quỷ thần ấy được trụ ở quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, bậc đã vào dòng thánh). Ức na-do-tha tần-bà-la (một con số cực lớn) trăm nghìn ác quỷ thần, xưa từng tu Đại thừa, được tùy thuận nhẫn (sự chấp nhận, thuận theo chân lý). Vô lượng a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm được) ác quỷ thần được lòng mềm mỏng; được rồi lại phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu quả giác ngộ cao nhất, chân chánh, trọn vẹn, tức quả Phật).

 Bấy giờ, trong chúng quỷ thần ấy có một vua La-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) tên là Ngưu Vương Mục, cùng một vạn vua La-sát chắp tay hướng về Phật, một lòng kính lễ mà nói rằng: "Bạch Đại đức Bà-già-bà! Chúng con vì bị lòng giận sai khiến nên lâu dài ở thế gian chịu những quả báo không ưa thích. Nay chúng con nhờ thần lực của Phật mà tự nhớ lại được việc đời trước trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, kiếp có nhiều vị Phật hiền thánh ra đời) này. Chúng con trong giáo pháp của Như Lai Câu-lưu-tôn từng được xuất gia, tụng giữ tám vạn tập pháp Đại thừa, lại tụng tám vạn tập pháp Thanh văn, phát nguyện cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Lúc ấy chúng con đối với vị tỳ-kheo (người xuất gia) sống theo pháp ở a-lan-nhã (chốn rừng vắng yên tĩnh để tu hành) khởi lòng giận dữ; vì nghiệp chướng ấy, khi chết ở đời đó liền sinh vào địa ngục, lâu ngày bị thiêu nấu, mất hết trí nhớ không còn chút nào. Chết ở đó rồi, sinh vào loài La-sát ác ăn máu thịt kẻ khác này. Chính vì chúng con lúc xuất gia xưa kia cùng nhau tạo nghiệp ác, nên nay mới chịu thân La-sát ác này; vì miếng ăn mà giết hại mạng sống của vô lượng ức na-do-tha trăm nghìn chúng sinh. Vì vậy, nay chúng con ở trước Phật sám hối các nghiệp ác, không làm nữa." Nói như vậy đến ba lần, cho đến bền chắc tu hành luật nghi (giới luật và oai nghi). "Cúi xin Thế Tôn thọ ký (báo trước việc thành Phật trong tương lai) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cho chúng con."

 Phật nói: "Này các nhân giả! Ta không thấy có pháp nào khác làm xa lìa tâm bồ-đề bằng việc khởi tâm ác đối với vị tỳ-kheo ở a-lan-nhã. Này các nhân giả! Ở đời vị lai, vị Như Lai cuối cùng của Hiền kiếp này tên là Lô-giá; Đức Phật ấy sẽ thọ ký bồ-đề thù thắng cho các ngươi." Một vạn vua La-sát ấy rơi nước mắt mà nói: "Thà ở địa ngục, chứ không làm thân người mà đối với tỳ-kheo ở a-lan-nhã, dù trong khoảnh khắc một niệm, khởi lên tâm ác; vì việc ấy có thể cắt đứt hết thảy căn lành, huống gì là nhiều lần khởi tâm ác."

 Bấy giờ lại có các ác quỷ thần kính tin Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng), trụ trong lòng mềm mỏng, biết sợ quả báo đời sau, tất cả đồng thanh nói rằng: "Bạch Đại đức Bà-già-bà! Từ nay chúng con dứt mọi điều ác, sám hối hết thảy nghiệp ác đã qua. Nay chúng con sẽ ăn hoa, ăn hương, ăn quả, ăn nước, ăn gió, ăn pháp, ăn niềm vui, không làm hại kẻ khác nữa; giữ gìn Phật pháp, nhận lời Phật giao phó để pháp được tồn tại lâu dài; và nhận lời hết sức giữ gìn các đệ tử Thanh văn của Thế Tôn sống ở a-lan-nhã." Phật nói: "Lành thay, lành thay, các thiện trượng phu! Các ngươi nên khéo nhận lời giao phó của Ta như thế. Nay Ta lại đem các ngươi giao phó cho hết thảy Bồ-tát và hết thảy Thanh văn trong Hiền kiếp. Họ thương xót các ngươi, ngày đêm làm việc lành giúp đạo cho các ngươi, chia phần phước lành cho các ngươi, xưng tên các ngươi mà khuyên mời. Nhờ vậy các ngươi được tăng thêm tinh khí, sức lực lớn, oai đức và công năng lớn, cùng thân quyến. Vì các ngươi đều giữ gìn pháp của Ta như thế, và cũng khéo giữ gìn các tỳ-kheo sống theo pháp ở a-lan-nhã, dù Đại thừa hay Tiểu thừa, nên tinh khí cho đến quyến thuộc đều tăng trưởng như thế. Như thế, các ngươi làm sự cúng dường thù thắng đối với chư Phật ba đời; nhờ căn lành này mà có thể lìa bỏ đường ác, được niềm vui thế gian và niềm vui Niết-bàn."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video