Phẩm thứ bảy: Cửa Tổng trì (tổng trì: năng lực nắm giữ trọn vẹn, ghi nhớ không quên mọi giáo pháp; cũng là tên một pháp môn tu)
Bấy giờ Đức Phật bảo Long vương (vua loài rồng; ở đây là Hải Long Vương, vua rồng biển cả): Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài) nhờ pháp này mà lìa những con đường tối tăm, hướng đến chư thông tuệ (trí tuệ thông suốt hết thảy, tức trí của Phật). Thuở xưa, cách đây vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian dài vô cùng) không thể tính đếm, không thể nghĩ bàn, khi ấy có một vị Phật hiệu là Phạm Thủ Thiên Vương Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, hiệu là Phật Thế Tôn (đây là mười danh hiệu tôn xưng của một vị Phật, nghĩa là: bậc từ chân như mà đến, bậc chân thật cùng tột, bậc giác ngộ chân chính trọn khắp, bậc đầy đủ trí sáng và đức hạnh, bậc đã khéo đi đến giải thoát, bậc hiểu rõ thế gian, bậc cao tột không ai hơn, bậc dùng đạo pháp điều phục dẫn dắt mọi người, bậc thầy của trời và người, bậc giác ngộ được thế gian tôn kính). Thế giới tên là Tập Dị Đức, kiếp tên là Tịnh Trừ. Bấy giờ thế giới Tập Dị Đức sung túc, yên ổn, năm thứ lúa tự nhiên mọc, vui sướng vô cùng, trời người đông đúc. Như cõi này của ta, trăm ức tứ vực (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức một thế giới nhỏ) hợp lại làm một cõi Phật, thì chỉ bằng một tứ vực lớn của cõi kia; so sánh như thế bằng trăm ức núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo). Thế giới Tập Dị Đức của Phạm Thủ Thiên Vương Như Lai rộng lớn vô biên đến như vậy. Thế giới ấy như ngọc ma-ni (ngọc báu trong sáng) có ánh sáng kim cương, tự nhiên luôn sáng rực khắp nơi. Báu vật đan kết, che phủ khắp chung quanh, treo lụa và cờ phướn. Trăm nghìn nhạc khí trong hư không không ai đánh mà tự kêu, tiếng nhạc nghe khắp cõi Phật. Tiếng nhạc ấy không phát ra âm thanh dâm dục, giận dữ, ngu si, ham muốn; chỉ diễn ra âm thanh vắng lặng, điềm đạm, niềm vui của Pháp và sự hoan hỷ. Chư thiên và nhân dân nghe tiếng nhạc thì được nhất tâm, vắng lặng, định tĩnh, yên ổn, thảnh thơi không bị trần lao (phiền não làm nhọc nhằn, nhơ bẩn tâm) làm hại. Đất đai ở đó bằng phẳng như vải mềm, không có âm thanh của ác đạo (các cõi khổ: địa ngục, quỷ đói, súc sinh). Trời người trong sạch, đều hiểu điều vi diệu, chí hướng về Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu để thành Phật và cứu độ tất cả), ít ai cầu thừa Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) hay thừa Duyên giác (người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát). Trong tâm nghĩ đến gì như thức ăn, nhà cửa, muốn gì cũng đều tự nhiên có đến. Trời và người ngang nhau, không ai cùng khốn thiếu thốn. Y phục, ăn uống như ở cõi trời Đâu-suất (cõi trời thứ tư trong sáu cõi trời của cõi dục); mọi thứ trong nước đều ngang nhau, không có sai khác. Thọ mạng của Như Lai ấy đủ sáu mươi bảy vạn hai nghìn năm. Nhân dân cõi ấy thọ cũng vậy, không ai chết yểu. Bồ-tát trong cõi Phật ấy có bảy mươi hai na-thuật (na-do-tha: số đếm cực lớn), còn Thanh văn thì rất ít.
Bấy giờ có vị Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường) hiệu là Vô Tận Phúc, làm chủ mười sáu tứ thiên hạ. Vua Vô Tận Phúc có tám mươi bốn na-thuật phu nhân, đẹp như ngọc nữ cõi trời. Có bốn hoàng hậu: một tên Ly Cấu, hai tên Vô Cấu Quang, ba tên Thanh Tịnh, bốn tên Tịnh Cú Tử. Vua có tám vạn bốn nghìn người con, đều rất mạnh mẽ dũng mãnh; thân tướng đủ tám điều (?) đoan chính, xinh đẹp; ai cũng chí hướng về Đại thừa. Bấy giờ vua Vô Tận Phúc ở trong một thành lớn tên là Cụ Lạc. Thành ấy từ đông sang tây dài hai nghìn bốn trăm bốn mươi dặm, nam bắc cũng vậy. Phạm Thủ Thiên Vương Như Lai ra đời ở nước ấy. Vua Vô Tận Phúc dựng tinh xá (nơi ở tu hành của Phật và các vị tu sĩ), trồng rừng cây lớn, gọi là vườn Thượng Hương Quang, là nơi Phật dạo bước và dừng nghỉ. Giữa thành dựng cung điện của vua, do bảy thứ báu hợp thành. Trong thành có tám vạn bốn nghìn đường phố, tám vạn bốn nghìn hàng lan can; mỗi đường phố có tám vạn bốn nghìn nhà ở. Tường thành lớn có bảy lớp, bảy lớp lan can, bảy hàng cây, bảy lớp đường đan nhau. Quanh thành có một vạn khu vườn dạo chơi. Hào có bảy lớp, đầy nước tám vị (nước có tám đức tính tốt như trong, mát, ngọt, mềm…), mọc sen xanh, sen đỏ, sen vàng, sen trắng, đều có hương thơm; uyên ương, le le, ngỗng trời theo nhau mà kêu. Thành ấy như vậy, đáng gọi là rộng lớn vô lượng, không thể nghĩ bàn (?). Vua cúng dường Phật, dâng mọi thứ đem lại sự an ổn, mọi việc đầy đủ không thiếu thứ gì, trong trăm nghìn năm không thể kể xiết. Vua dẫn người trong cung, con cháu, thân tộc, bạn bè, quyến thuộc và nhân dân trong nước đến rừng Thượng Hương Quang, ra mắt Phạm Thủ Thiên Vương Như Lai, cúi đầu lễ chân Phật rồi lui đứng một bên. Phật bảo vua: Có bốn việc khiến bậc đại quốc vương, người quân tử, bậc thánh chúa vẫn được tự tại, khác hẳn mọi người, tăng thêm pháp lành. Bốn việc gì? Đứng vững trong niềm tin sâu dày, thường đến chỗ các bậc hiền thánh, vui mừng thưa hỏi thêm, cầu đức hạnh, mến chuộng điều nghĩa. Lấy pháp làm niềm vui, thường quán xét pháp vô thường, khổ, không, vô ngã (mọi thứ không bền, đem lại khổ, rỗng không, không có cái ta thật); quán thấy mọi thứ hữu vi (do nhân duyên tạo tác) nhơ uế ở đời rồi đều sẽ chia lìa. Tự thu nhiếp tâm mình, không buông lung; tỉnh biết rằng dục lạc chẳng có gì đáng ham. Không vì thế mà hủy hoại phúc đức đời trước; không bỏ đạo tâm (tâm cầu giác ngộ), chuyên chí vào tuệ vi diệu. Đó là bốn việc khiến bậc đại quốc thánh chúa vẫn được tự tại, khác hẳn mọi người.
Vua Vô Tận Phúc thưa Đức Thế Tôn: Bồ-tát có mấy pháp mà được tự tại? Phật bảo vua: Bồ-tát có tám pháp mà được tự tại. Tám pháp gì? Được năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự do) để tự vui, chưa từng thoái lui, không vướng mắc gì. Đồng thời trừ bỏ giận hờn, không có tâm làm hại. Trọn vẹn và thông suốt tuệ của bậc thánh, thu giữ ánh sáng của đạo. Việc cần làm đã làm xong, hiện tại được sáng suốt thông đạt. Tin chắc vào thần túc (năng lực thần thông), nhổ bỏ mọi thứ chiếm hữu. Dùng trí tuệ thánh lìa bỏ mọi tà kiến (cái thấy sai lầm) và nhơ bẩn. Được bốn giải minh (bốn sự thông suốt không ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện thuyết), do Phật dựng lập, không chấp trước, không dừng trụ. Đầy đủ các chỗ của sức mạnh, đạt được Vô tận phúc hải ấn tam-muội (tam-muội: trạng thái định tâm sâu; hải ấn là định trong đó mọi pháp hiện rõ như mặt biển lặng in bóng muôn vật). Có thể làm vui lòng chúng sinh, thâu giữ mọi lời dạy của chư Phật để thành tổng trì; tâm thanh tịnh, điều đã nghe không quên; tùy theo ý muốn của người mà nói pháp; đi vào một vị nghĩa, an trụ nơi bản tế (cội nguồn chân thật của mọi pháp); không chấp có ta, được Bất khởi pháp nhẫn (sự chấp nhận an trụ vững chắc vào chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Đó là tám việc khiến Bồ-tát được tự tại.
Phật bảo vua: Lại có tổng trì tên là Bảo Sự (Việc báu). Bồ-tát đạt được tổng trì này thì tự tại đối với các pháp. Bấy giờ Phật vì vua nói trí tuệ của tổng trì Bảo Sự, suốt trăm nghìn năm phân biệt nghĩa lý khắp cả. Vua bỏ hết việc nước và mọi duyên sự, chuyên tâm một lòng cùng quyến thuộc lắng nghe, tiếp nhận sự giáo hóa của đạo. Trong trăm nghìn năm chưa từng nghĩ đến dục lạc, không có ý giận hờn, không ôm ý làm hại, không đoái đến vợ con, đất nước, quyến thuộc; mọi thứ mình có đều không hề tính đến. Chỉ mong niềm vui của Pháp, lập chí theo đạo Phật, với lòng đại từ thanh tịnh, tâm bình đẳng với tất cả mà thực hành đại bi, khoác áo giáp đức lớn mà nghe nhận giáo pháp. Như thế trọn trăm nghìn năm nhận lời dạy của Phật xong, nhờ cốt yếu của tổng trì Bảo Sự này mà việc làm đều thành tựu: vượt qua nỗi khổ sinh tử của bảy trăm vạn kiếp, trừ được tội lỗi tích lũy mười vạn kiếp, gặp trăm nghìn ức vị Phật, theo các Ngài mà vun gốc đức; nhiều lần như số cát sông Hằng làm Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), hoặc làm Phạm thiên (vị trời làm chủ cõi trời Phạm thiên), làm Chuyển luân Thánh vương, chồng chất công đức; dùng tâm thanh tịnh điều khiển các pháp, dụng tâm không rối loạn; nghe pháp của trăm nghìn vị Phật mà không quên. Khi ấy các con của vua đều được Nhu thuận pháp nhẫn (tâm mềm mỏng thuận theo chân lý, mức thấp hơn vô sinh pháp nhẫn). Tám vạn bốn nghìn cung nữ trong cung đều phát tâm cầu đạo, học hạnh Bồ-tát; tám vạn bốn nghìn người được pháp nhẫn. Chín mươi na-thuật chư thiên và nhân dân đều phát tâm cầu đạo Vô thượng chánh chân (sự giác ngộ cao tột, chân chính của Phật). Ba mươi sáu na-thuật người học thừa Thanh văn được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy chân lý trong sạch, tức chứng quả đầu tiên của bậc thánh). Một vạn sáu nghìn tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia) hết lậu (phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm), tâm được giải thoát. Vua Vô Tận Phúc bỏ nước, bỏ ngôi vua, không ham mọi niềm vui trên trời và ở thế gian, chỉ chí cầu đạo Vô thượng chánh chân; với lòng tin, rời nhà đi tu học đạo, làm sa-môn (người xuất gia tu hành). Các con vua cũng vậy, đều làm sa-môn. Khi ấy người trong nước thấy vua bỏ nước, sáu vạn người đều làm sa-môn; cung nữ trong cung và bốn vị phu nhân lớn cũng làm sa-môn. Lời dạy của Phật thanh tịnh, ai nấy đều được yên ổn, vun trồng các gốc đức, mọi hạnh đều đầy đủ.
Phật nói: Này Long vương, Chuyển luân Thánh đế Vô Tận Phúc thuở ấy không phải ai khác, chính là thân ông vậy. Các con của Chuyển luân Thánh vương thuở ấy nay là các vị Bồ-tát Đại sĩ (bậc tu hạnh lớn) trong hội này. Tổng trì Bảo Sự mà Phạm Thủ Thiên Vương Như Lai thuở ấy nói cho vua Vô Tận Phúc, chính là tổng trì Vô tận tạng mà Phật nay nói. Phật bảo Long vương: Nay Như Lai dùng tuệ không chấp trước, quán xét gốc của con người mà nói pháp. Ta đã từ vô số trăm nghìn ức na-thuật vị Phật nghe tổng trì Vô tận tạng; vì nghe nhiều lần như vậy nên nay ý chí và sức nhớ mạnh mẽ như thế này, đi một mình không ngăn ngại, biện tài khó ai bằng, chí ôm trí tuệ. Nếu có Bồ-tát nghe tên của tổng trì Vô tận này, người nào giảng nói thì đều được biện tài không vướng mắc. Vì sao vậy? Do tổng trì này. Đời sau, những nơi tổng trì lìa nhơ này được truyền bá đều do Như Lai dựng lập. Trong tám vạn bốn nghìn pháp tạng (kho giáo pháp), cửa tổng trì này là đầu và mặt (phần chủ yếu nhất). Tám vạn bốn nghìn hạnh đều quy về tổng trì; tám vạn bốn nghìn tam-muội đều từ tổng trì mà ra; tám vạn bốn nghìn tổng trì đều lấy tổng trì Vô tận tạng làm cội nguồn. Phật bảo Long vương: Giả sử Bồ-tát không dừng trụ, không chấp trước, dùng bốn sự thông suốt về nghĩa mà tuôn mưa pháp lớn, thì đều đến nương tựa vào Vô tận tạng này. Những câu chân chính, thứ lớp, chương đoạn thuận hợp mà tổng trì Vô tận tạng này đi vào, thì chư thiên, long thần (các loài rồng và thần), Hương âm thần (Càn-thát-bà: thần âm nhạc, sống bằng mùi hương), Vô thiện thần (A-tu-la: loài thần hay gây chiến, tính khí không hiền), Phượng hoàng thần (Ca-lâu-la: chim thần cánh vàng), Điềm nhu thần (một loài thần hộ pháp, có lẽ là Khẩn-na-la, thần ca hát) (?) đều cùng nhau bảo vệ.
Ý thuận theo duyên; Ý tùy thuận; Dấu vết vui mừng; Ý ngay thẳng; Vượt qua; Câu vô tận; Thứ lớp; Mặt rạng rỡ; Mắt sáng; Ánh sáng tinh anh; Chí tạo dựng; Ý trong sạch; Bước đi vào; Sức dũng mãnh; Cứu khỏi tối tăm; Điều được giữ gìn; Bậc trên hết; Cửa vắng lặng; Vào vắng lặng; Diệt bụi trần; Lìa chỗ ở; Ở nơi thiện; Tùy thuận; Lìa thứ lớp; Không đến đâu; Chỗ trụ; Không chỗ trụ; Chỗ đến; Không chỗ đến; Điều khiển then chốt; Tuệ nhanh; Gốc trí; Chuyển gốc rễ; Ánh trăng; Lửa mặt trời xoay; Ánh sáng lành lìa nhơ; Không nhơ; Rửa sạch mọi nhơ; Do giác ngộ dựng lập; Chư thiên phù hộ; Che chở khỏi loài ma quỷ; Báo cho các thừa (?); Phạm thiên biết mà giáo hóa; Đế Thích khen ngợi; Bốn vị trời hộ vệ; Các bậc thánh yêu mến; Tiên nhân quy về; Các dòng họ tu hành; Cởi trói ngục tù; Được trời người thu nhận; Bỏ mọi trần lao; Phá tan các ma; Hàng phục ngoại đạo; Thu nhiếp lòng ham muốn, sáng suốt có trí; Khai hóa kẻ tự cao; Không xúc phạm pháp sư; Không làm rối hội chúng; Làm vui lòng người ưa pháp; Bảo hộ âm thanh của pháp; Không để đứt Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng); Thương xót chúng sinh; Khen ngợi mến mộ đức nghĩa (sáu mươi hai việc).
Phật bảo Long vương: Những câu pháp này là để giữ gìn tổng trì Vô tận tạng. Pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) nào nhận lấy sáu mươi hai câu chương này, nếu đọc tụng thì được ba mươi hai điều không sợ hãi. Ba mươi hai điều ấy là gì? Học rộng nên không sợ. Khen ngợi người khác nên ở đâu cũng không sợ. Lời nói không thiếu sót, đúng như lẽ nên không sợ. Bỏ sự câu nệ nặng nề (?) nên không sợ. Theo âm thanh mà đi vào, biện tài không sợ. Không vướng mắc, tâm không sợ. Vâng giữ đạo tâm, chí không sợ. Làm vui lòng mọi người, bước đi không sợ. Nhanh chóng dứt nghi ngờ, sự tỉnh giác không sợ. Quan sát mọi người không thiếu sót nên không sợ. Lời nói và việc làm phù hợp, không thiếu sót nên không sợ. Giới cấm thanh tịnh, tâm và mặt không sợ. Nhẫn nhục thanh tịnh, vững chắc không sợ. Với nguyện chân thật không thối lui, ở đâu cũng không sợ. Tâm không sai lầm rối loạn, biện tài và trí tuệ không sợ. Làm vui lòng hội chúng, trí tuệ không sợ. Biết pháp sâu mầu, hàng phục giáo hóa không sợ. Lìa đùa cợt, như sư tử không sợ. Hàng phục ngoại đạo, không nhận (?) nên không sợ. Không ham vui về áo cơm, không tì vết nên không sợ. Hàng phục bọn giặc, khiến họ ở trong chánh kiến (cái thấy đúng đắn), không lỗi lầm nên không sợ. Bậc trí không chê, dẫn dắt không sợ. Không làm rối các kinh, nói bình đẳng nên không sợ. Tùy thời mà dạy, không xu nịnh nên không sợ. Lời và việc phù hợp, lìa kiêu mạn nên không sợ. Thấy mọi người đều khiêm nhường thuận hòa nên không sợ. Theo gốc của câu vô tận mà tu thiện, giải đáp mọi câu hỏi không sợ. Dùng vô lượng giáo pháp khai hóa tất cả, đứng giữa đại chúng không sợ. Vì thân mình thanh tịnh nên hàng phục ma không sợ. Trừ mọi trần lao, đại bi không sợ. Tâm không ôm ý hại, lòng thương xót lớn không sợ. Che chở chúng sinh, trí tuệ không sợ. Dùng pháp trị nước (?).
Phật bảo Long vương: Bồ-tát nghe tổng trì Vô tận tạng này mà vui mừng tin nhận thì được ba mươi hai điều không sợ. Giả sử không gián đoạn, ba mươi hai điều không sợ này dần dần thành bốn điều không sợ của Như Lai, là điều không sợ vốn có của Phật: trước trời người cất tiếng sư tử hống (lời thuyết pháp oai hùng như tiếng sư tử gầm), mặc cho mọi người hỏi bất cứ điều gì, hoàn toàn không ai có thể đến cùng tận trí tuệ của Như Lai, cũng không ai dám bác bỏ lời Phật nói. Vì vậy Bồ-tát muốn đạt những điều không sợ ấy thì nên học và thực hành tổng trì Vô tận tạng. Thế nào là học và thực hành tổng trì? Không hành theo mắt, không hành theo sắc (hình sắc mắt thấy được), không hành theo thức do mắt và sắc sinh ra (thức: sự nhận biết). Không hành theo tai, không hành theo tiếng, không hành theo thức do tai và tiếng. Không hành theo mũi, không hành theo hương, không hành theo thức do mũi và hương. Không hành theo lưỡi, không hành theo vị, không hành theo thức do lưỡi và vị. Không hành theo thân, không hành theo sự chạm xúc trơn nhám, không hành theo thức do thân và sự chạm xúc. Không hành theo tâm, không hành theo pháp (những gì tâm nghĩ đến), không hành theo thức do tâm và pháp. Không hành theo sắc, không hành theo sự sinh của sắc, không hành theo sự diệt của sắc, không hành theo chỗ của sắc. Không hành theo thống, tưởng, hành, thức (cùng với sắc là năm nhóm tạo nên con người: thân thể, cảm thọ khổ vui, nhận biết hình tướng, tạo tác của tâm, và ý thức); không hành theo sự sinh của thức, không hành theo sự diệt của thức, không hành theo chỗ của thức. Tất cả đều không hành, đó là hành đúng với tổng trì. Lại nữa, này Long vương, hành rằng sắc là không mà tâm không cho sắc là không, đó là hành đúng với tổng trì. Thống, tưởng, hành, thức cũng vậy: hành rằng thức là không mà tâm không cho thức là không, đó là hành đúng với tổng trì. Lại nữa, hành theo sắc vô tưởng mà không nghĩ đến hành vô tưởng, đó là hành đúng với tổng trì. Thống, tưởng, hành, thức cũng vậy: hành theo thức vô tưởng mà không nghĩ đến hành thức vô tưởng, đó là hành đúng với tổng trì. Lại nữa, không đoạn diệt hành của sắc, đối với hành của sắc thì không hành; không hành sự sinh của sắc, không hành sự khởi của sắc, không hành sự vắng lặng của sắc; hành sắc như chân thật, hành sắc như vốn thanh tịnh, mà cũng không nghĩ đến việc hành sắc như chân thật, vốn thanh tịnh, đó là hành đúng với tổng trì. Thống, tưởng, hành, thức cũng vậy: không đoạn diệt hành của thức, đối với hành của thức thì không hành; không hành sự sinh của thức, không hành sự khởi của thức, không hành sự vắng lặng của thức; hành thức như chân thật, hành thức như vốn thanh tịnh, mà cũng không nghĩ đến việc hành thức như chân thật, vốn thanh tịnh, đó là hành đúng với tổng trì. Lại nữa, hành theo các giới (?) và pháp giới (toàn thể thực tại, bản tính chân thật của mọi pháp), không tưởng đến hành pháp giới; không tưởng đến hành pháp giới và các nhập (sáu giác quan cùng sáu đối tượng của chúng) vốn thanh tịnh, rỗng không; không tưởng đến sự vốn thanh tịnh, rỗng không, đó là hành đúng với tổng trì. Nếu hành theo duyên khởi (mọi pháp đều do nhân duyên hợp lại mà sinh) của tất cả các pháp mà không tưởng đến duyên khởi, đó là hành đúng với tổng trì. Hành không chấp trước các pháp, hành không nương dựa, không chấp trước, đó là hành đúng với tổng trì. Hành các pháp như bản vô (tính vốn không, tức chân như), hành không phá hoại bản vô của các pháp; nếu đối với các pháp mà hành trụ nơi bản tế (cội nguồn chân thật của mọi pháp), không nghĩ đến bản tế mà hành trụ nơi các pháp, đó là hành đúng với tổng trì. Lại nữa, biết hành của tham dục mà không ở nơi pháp giới tưởng nghĩ đến hành của tham dục, đó là hành đúng với tổng trì. Biết hành của giận dữ mà không ở nơi pháp giới tưởng đến hành của giận dữ, đó là hành đúng với tổng trì. Biết hành của ngu si mà không ở nơi pháp giới tưởng đến hành của ngu si, đó là hành đúng với tổng trì. Với hành đẳng phần (tham, giận, si ngang nhau) mà không do hành đẳng phần phá hoại gì ở pháp giới; nếu đối với tám vạn bốn nghìn điều tu hành mà vào pháp giới không thấy có nhiều thứ khác nhau, đó là hành đúng với tổng trì. Hoặc hành, hoặc hợp hành, đối với hành và hợp hành mà không có gì để hành, cũng không phải không hành. Vì sao vậy? Vì hành ấy vô lượng, cũng không có gì để đo, cũng không có gì để tưởng. Vì vậy hành ấy là hành bình đẳng. Đối với hành bình đẳng cũng không hủy bỏ gì, cũng không phải hữu vi (do tạo tác mà có), cũng không phải vô vi (không do tạo tác), cũng không nhận, cũng không phải không nhận; vì không có chỗ, không có trụ nên gọi là hành bình đẳng. Bồ-tát hành như vậy thì được cửa tổng trì Vô tận tạng. Thế rồi Đức Thế Tôn nói bài kệ (bài thơ tụng) rằng:
Tâm ý người ấy liền thanh tịnh, đi khắp vào các quyển kinh và các hạnh độ vô cực (ba-la-mật: hạnh tu trọn vẹn đưa sang bờ giải thoát);
hiểu hết âm thanh của mọi người: được tổng trì thì như vậy.
Quán biết những gì tâm chúng sinh đang làm, những điều nghĩ thiện, nghĩ ác và cả những điều ở giữa;
phân biệt những gì bản tính gây ra, rồi tùy theo chỗ thích hợp mà nói pháp.
Hiểu rõ hết sự báo ứng của nhân duyên, khiến người không thấy thường hay vô thường;
đều bỏ đi mọi sự rơi vào hai bên cực đoan, phân biệt tổng trì mà tùy thuận giáo hóa.
Hiểu rõ phương tiện của văn tự, biết vô số âm thanh tiếng vang;
thông suốt nghĩa lý vi diệu tốt đẹp: người được tổng trì là như vậy.
Đạt được thiên nhãn (mắt như của chư thiên, thấy xa thấy suốt) không nhơ bẩn, thiên nhĩ (tai nghe xa nghe suốt) thanh tịnh cũng như vậy;
trí tuệ vô lượng biết mọi hạnh, nhớ việc đã qua và sắp đến trong nghìn ức kiếp.
Được bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thần thông) cũng như vậy, trong khoảnh khắc đến vô lượng cõi nước;
cúng dường vô số ức bậc Đạo sư (bậc thầy dẫn đường, tức chư Phật), nghe pháp các Ngài giảng thì nhớ giữ trọn.
Trăm nghìn ức ma đến, cũng không thể thấy biết cảnh giới và việc làm của vị ấy.
Người thanh tịnh không bụi bặm, giảng nói kinh pháp vô số nghìn lần;
ví như hoa sen không dính nước, không nương vào pháp thế gian cũng như vậy.
Thường lấy sự giải thoát khỏi mọi cái có và không, tâm bình đẳng với tất cả như hư không;
giữ sắc tướng tối thượng mà dũng mãnh, mọi người ngắm nhìn kính ngưỡng không chán.
Đi đứng an tường, việc làm không thiếu sót, vì thương xót chúng sinh nên đi khắp đời;
Thiên Đế Thích, Phạm thiên và các vị Hộ thế (bốn vị trời giữ gìn bốn phương thế gian) đều cung kính cúi đầu lễ lạy.
Tâm vị ấy không vì kiêu mạn mà nói: được tổng trì thì cũng như vậy.
Lời nói dịu dàng như tiếng Phạm thiên, nói cho mọi người, vừa lòng họ;
êm ấm trôi chảy, nói đúng lúc, những ai được giáo hóa đều không còn bị che lấp.
Ở giữa đại chúng không sợ hãi, cất tiếng sư tử hống tuyệt diệu không khó khăn;
hàng phục mọi kẻ thô bạo: được tổng trì thanh tịnh là như vậy.
Kẻ dua nịnh khó điều phục giáo hóa, sinh kiêu ngạo mà tự cao;
nghe vị thánh sáng suốt ấy nói pháp, liền bỏ ngạo mạn mà cúi đầu lễ lạy.
Đi vào pháp giới vốn thanh tịnh, vắng lặng, nhờ thấu đạt chỗ quy về của nghĩa mà hiểu các pháp;
vì thế điều nói ra không cùng tận, phân biệt văn tự, biết pháp và luật.
Bản tính con người là pháp giới thanh tịnh, biết chúng sinh thanh tịnh cũng như vậy;
hiểu biết bản vô (tính vốn không) và con người vốn không, kinh pháp nói ra không vướng mắc.
Cái hết và không hết đều không thể biết, việc vô tận thì không gì làm hết được;
giác ngộ biết điều ấy hướng về vắng lặng, liền nói ức quyển kinh không chỗ trụ.
Những văn tự ấy không ở trong thân, cũng không ở trong ý, không trụ nơi tâm;
bản tính văn tự rỗng không vắng lặng, ví như tiếng vọng khi gọi trong núi.
Người được tổng trì không chấp vào chữ, không âm, không lời, không tiếng nói;
vì biết chỗ văn tự hướng về là như thế, nên dù nói gì cũng không vướng mắc.
Không ý, không tưởng, cũng không tâm, nếu có nói gì cũng không nghĩ ngợi;
lại hiểu biết tuệ về pháp đã qua, giảng thuận, nói kinh tùy theo chỗ thích hợp.
Vì đi vào phân biệt nghĩa bốn câu, thông suốt nghĩa lý, hiểu rõ pháp;
thấu suốt âm thanh, thuận theo người nghe, nên giảng nói không chấp trước, không thể đo lường.
Thấm nhuần cội nguồn, nối được tuệ ấy, nên nói nhiều pháp sâu xa cốt yếu.
Tuệ hiểu biết rõ điều nghịch điều thuận, có hướng đến pháp tột đỉnh và các hạnh độ vô cực;
dùng mọi phương tiện cho những kẻ yếu hèn, đem cứu giúp thu nhiếp những kẻ thô bạo.
Hiểu rõ việc làm mà giảng giải: người được tổng trì là như vậy.
Thân, miệng, ý đều đã vắng lặng, phân biệt các tuệ, không chấp vào điều cũ;
nói không chán, trừ giận hờn, được trụ nơi tổng trì mà dũng mãnh.
Điều tổng trì được thì tâm nắm giữ điều khiển, chỗ ý đi vào thì trụ nơi tuệ của pháp;
người nghe thì chưa từng quên, thuận như được nghe và tiếp thu kinh điển bình đẳng.
Nghĩa của tổng trì ấy, pháp không rối loạn, xét thấy pháp hành mà không chỗ đi vào;
vì pháp bình đẳng nên gọi là bình đẳng, đúng như sự bình đẳng mà thuận theo thanh tịnh.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video