Thiên 21 — Phẩm 20 – Quang minh

 Kinh Bồ-tát Anh Lạc, phẩm Quang Minh (Ánh sáng), thứ hai mươi.

 Bấy giờ, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) bảo các thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin theo Phật): "Nếu có Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn: bậc tu hạnh lợi mình lợi người để thành Phật, đã tu lâu dài, công đức lớn) thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng nghĩa lý câu chữ của pháp không thể nghĩ bàn mà Đại Phạm Thiên Vương (vua cõi trời Phạm, vị chúa tể ở cõi sắc) tên Tôn Phục Tôn đã hỏi, thì sẽ được pháp môn (cửa vào đạo) thân tướng không hai; nhãn nhập (giác quan mắt) được thanh tịnh, được tự tại trong pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng).

 Bồ-tát ma-ha-tát định ý chánh thọ (nhập định, tâm an trụ đúng đắn trong cảnh định), liền ở nơi các lỗ chân lông trên thân mình, mỗi lỗ chân lông đều hiện ra sự tự tại của pháp giới, tiếp độ chúng sinh không thể cùng tận, mà không phá hoại hạnh thanh tịnh của pháp giới. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát nhập vào định này, liền có thể đầy đủ tất cả các pháp, cũng có thể hiện hoá các pháp như huyễn, có thể biết nguồn gốc các pháp của thế giới, từ một cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hoá) đến một cõi Phật, cho đến vô số trăm nghìn ức đời, phân biệt từng cội nguồn căn tính của chúng sinh. Lại có thể suy nghĩ về oai nghi (dáng vẻ cử chỉ đúng phép) và lễ tiết: đáng ngồi thì biết ngồi, đáng nằm thì biết nằm. Lại trong kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) ấy, trải vô số trăm nghìn ức đời, phân biệt nghĩa của căn, nghĩa của khổ, nghĩa của không, nghĩa không hình tướng; vì người mà nói phép quán không, phép quán không tên gọi, phép quán bên trong, phép quán bên ngoài, phép quán không phải chúng sinh, phép quán sạch và không sạch; bình đẳng không hai, tu tập hạnh Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cứu độ cả mình lẫn tất cả chúng sinh), tiến tới hạnh vô vi (trạng thái không tạo tác, không sinh diệt, tức niết-bàn), hạnh không thoái lui."

 Bấy giờ Thế Tôn muốn giải mối ngờ vực cho những người đến dự hội, liền ngay trên toà phóng ra ánh sáng từ các đốt, các phần và lỗ chân lông trên thân, chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương. Chúng sinh trong đó, những loài có hình như loài bay lượn, loài bò trườn, đều thấy ánh sáng này và tự biết pháp căn bản về túc mạng (các đời trước) của mình. Lại ở trong ánh sáng nghe được lời dạy này: nghĩa khổ, nghĩa không, nghĩa không hình tướng. Liền ngay trong kiếp ấy thấy việc của trăm kiếp, biết việc của nghìn kiếp, biết việc của ức kiếp, biết việc của trăm nghìn ức kiếp, biết việc của vô hạn kiếp, biết việc của a-tăng-kỳ (con số cực lớn, không thể đếm) kiếp, biết việc của vô lượng kiếp, biết việc của vô biên kiếp, biết việc của vô số kiếp, biết việc của kiếp không bờ mé, biết việc của kiếp không thể cân lường, biết việc của kiếp không thể nghĩ bàn, biết việc của kiếp không thể đo đếm, biết việc của kiếp không cùng tận. Lại biết việc chúng sinh khởi lên và diệt hết qua các kiếp trong vô hạn, vô lượng, không thể tính đếm cõi Phật. Lại thấy phép tắc, oai nghi, lễ tiết mà Bồ-tát ma-ha-tát thực hành, chuyên ý tu tập không trái hạnh gốc.

 Bấy giờ các Bồ-tát thấy ánh sáng này thì tâm ý mở tỏ, lại tự nhập vào định nơi các lỗ chân lông trên thân mình, lại thấy gốc tu hành trong trăm nghìn ức kiếp của vô lượng chúng sinh mười phương. Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát lại từ tam-muội (trạng thái tâm chuyên nhất, an định sâu) ấy đứng dậy, thấy ánh sáng của chư Phật vẫn như trước, không khác.

 Bấy giờ có vị Bồ-tát tên là Chiếu Minh, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, quỳ thẳng, chắp tay (nghi thức tỏ lòng cung kính), bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, vừa rồi con thấy ánh sáng từ các đốt, các phần và lỗ chân lông trên thân Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác (các danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến, bậc chân thật tột bậc, bậc giác ngộ chân chính bình đẳng) chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương, khiến chúng sinh đều tự biết việc vô lượng đời trước của mình; cũng khiến các Bồ-tát ma-ha-tát có sức thần thông tự tại, lại được nhập vào định nơi các đốt, các phần và lỗ chân lông trên thân, cũng biết túc mạng của chúng sinh mười phương. Thật là rất lạ, rất đặc biệt, không thể nghĩ bàn! Cúi mong Thế Tôn, con dám có điều muốn hỏi; nếu được cho phép thì con mới trình bày."

 Bấy giờ Thế Tôn đã biết ý vị ấy, liền bảo Bồ-tát Chiếu Minh: "Điều ông muốn hỏi đều là cảnh giới của Như Lai. Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ kỹ. Điều ông muốn hỏi, ta có biết chăng?" Đáp: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Kho tàng các pháp của Như Lai, xin Ngài giảng nói đầy đủ để mãi không còn ngờ vực."

 Phật nói: "Này tộc tánh tử (con nhà dòng dõi tốt, cách Phật gọi người có lòng tin)! Điều ông vừa muốn hỏi là: Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, hiệu là Phật, Chúng Hựu, Thế Tôn (mười danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến; bậc chân thật tột bậc; bậc giác ngộ chân chính bình đẳng; bậc đủ trí sáng và hạnh lành; bậc khéo đi vào niết-bàn; bậc thấu hiểu thế gian; bậc cao nhất không ai hơn; bậc khéo điều phục dẫn dắt người theo đạo pháp; bậc thầy của trời và người; bậc giác ngộ; bậc che chở phúc lành cho chúng sinh, được cả thế gian tôn kính), hôm nay phóng ánh sáng từ các đốt, các phần trên thân, chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương, khiến các loài chúng sinh đều tự biết túc mạng, gốc mình từ đâu mà đến. Đức của một ánh sáng mà độ được vô lượng: từ phàm phu, bậc hữu học (bậc còn đang tu học) cho đến bậc vô học (bậc đã tu xong, không còn gì phải học), đều nhờ ánh sáng này mà được cứu độ. Vì sao Như Lai không thường phóng ánh sáng này để cứu độ vô lượng loài chúng sinh? Thế nào, Bồ-tát Chiếu Minh, điều ông muốn hỏi có phải như vậy chăng?"

 Đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, bạch Thế Tôn. Thật rất lạ, rất đặc biệt! Điều con vừa muốn hỏi, nghĩa đúng là như thế."

 "Thế nào, tộc tánh tử, Như Lai sẽ lấy nghĩa này mà hỏi lại ông: ánh sáng thị hiện các pháp môn định thì không thể dùng lời mà dạy được; có điều gì giáo hoá thì ông hãy đáp lại ta. Thế nào, bạch Thế Tôn: nay mặt trời, mặt trăng chiếu bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn cõi đất loài người ở), không đâu không được ánh sáng; vậy ánh sáng mặt trời, mặt trăng có lúc thêm lợi ích, có lúc giảm bớt chăng? Khi ấy ta đáp: Không, tộc tánh tử."

 Phật nói: "Điều ông hỏi có phải như vậy chăng?" Đáp: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn."

 "Khi ấy ông lại sẽ hỏi thế này: Ánh sáng mặt trời, mặt trăng chiếu khắp nơi, thường không hao hụt; nay Như Lai phóng ánh sáng lớn, vậy có lúc hao hụt, có lúc không hao hụt chăng? Ta lại sẽ lấy nghĩa này mà đáp ông: Thế nào, tộc tánh tử, ánh sáng mặt trời, mặt trăng chiếu soi có thể biến ngày thành đêm, biến đêm thành ngày chăng? Ông sẽ đáp ta: Không, bạch Thế Tôn, ánh sáng mặt trời, mặt trăng không thể biến ngày thành đêm, biến đêm thành ngày. Ta nói: Này tộc tánh tử, đúng vậy, đúng vậy. Ánh sáng Như Lai có thể biến ngày thành đêm, biến đêm thành ngày. Đó gọi là chỗ khác biệt của mỗi bên.

 Này tộc tánh tử, ông lại sẽ lấy nghĩa này hỏi ta: Thế nào, bạch Thế Tôn, nếu bụi, sương mù và năm thứ che lấp (năm thứ che ánh sáng mặt trời, mặt trăng: mây, khói, bụi, sương mù, và tay của A-tu-la — một loài thần hay đánh nhau với trời) che ánh sáng mặt trời, mặt trăng thì không chiếu được; nay ánh sáng Như Lai cũng có bụi che lấp chăng? Ta nói: Không, tộc tánh tử. Vì sao vậy? Ánh sáng Như Lai trong ngoài thông suốt, không phải thứ bụi hay sương mù nào ngăn chặn được, vượt khỏi tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới chúng sinh còn sinh tử), là bậc tôn quý vô thượng.

 Thế nào, Chiếu Minh, ông lại sẽ hỏi thế này: Ánh sáng Như Lai không bị gì ngăn ngại; vậy tam độc (ba thứ độc của tâm: tham lam, giận dữ, si mê) của chúng sinh có phải là bụi che lấp chăng? Nếu là bụi che lấp, thì với năm thứ che lấp mặt trời, mặt trăng có gì khác? Khi ấy ta đáp: Hay thay, hay thay, tộc tánh tử! Ông nói lời này thật khéo. Nay ta sẽ vì ông mà phân biệt từng điều. Ánh sáng Như Lai không thể nghĩ bàn, vượt khỏi ba cõi, không gì sánh bằng.

 Ánh sáng của Pháp có mười hạnh tạng (mười kho hạnh). Thế nào là mười? Một là dũng mãnh nơi đạo tràng (nơi Phật thành đạo), không huỷ hoại các pháp. Hai là các pháp vô tận, được bốn vô úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp: tự biết mình đã giác ngộ trọn vẹn, đã dứt sạch phiền não, đã nói rõ những điều ngăn trở đạo, đã chỉ rõ con đường thoát khổ). Ba là tài biện luận thông suốt sắc bén, lìa tám pháp thế gian (tám thứ làm lay động lòng người: được lợi, mất lợi, bị chê sau lưng, được khen sau lưng, được ca tụng trước mặt, bị chê trước mặt, khổ, vui). Bốn là sáu thần thông (thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hoá tự do, dứt sạch phiền não) thấu suốt không vướng mắc. Năm là giảng rộng pháp mầu mà không mang lòng nhút nhát. Sáu là không buông lung, lìa hẳn năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham dục, giận dữ, mê mờ buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ). Bảy là từ, bi, hỷ, hộ (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều tốt của người, buông xả bình đẳng) thương xót khắp tất cả. Tám là dạo khắp các cõi Phật, giáo hoá dẫn dắt tất cả. Chín là cửa các giác quan đầy đủ, không ưa điều thấp kém. Mười là tu đạo vô thượng, không bỏ ý hướng về Pháp. Đó gọi là, này tộc tánh tử, Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác tu mười pháp này mới ứng hợp với mười tuệ ánh sáng của Như Lai.

 Này tộc tánh tử, ví như ánh sáng của ngọc ma-ni (ngọc báu như ý, tự phát sáng) có đức thần diệu vô lượng: ánh sáng ấy chiếu một thiên hạ, chiếu hai thiên hạ, chiếu ba thiên hạ, chiếu bốn thiên hạ; ánh sáng ấy chiếu nghìn thế giới, hai nghìn thế giới, ba nghìn thế giới; chiếu tiểu thiên thế giới, trung thiên thế giới, lại chiếu tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn thế giới nhỏ gộp thành một tiểu thiên thế giới, một nghìn tiểu thiên thành một trung thiên, một nghìn trung thiên thành một đại thiên — tức một vũ trụ cực lớn do một vị Phật giáo hoá). Lại có người được ngọc thần ma-ni chiếu một thế giới Phật, hai thế giới Phật, ba thế giới Phật, cho đến vô số tam thiên đại thiên thế giới; đức ánh sáng ấy không thể cân lường. Ánh sáng của vật vô tình (vật không có tâm thức) mà đức còn như thế, huống là Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác phóng ánh sáng lớn chiếu khắp vô lượng cõi Phật! Chúng sinh có hình trong đó, ai thấy ánh sáng thì trừ sạch ba cấu (ba thứ nhơ của tâm: tham, giận, si), đều phát ý đạo vô thượng chánh chân (tâm cầu giác ngộ chân chính cao nhất, tức tâm cầu thành Phật).

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát Chiếu Minh, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân dốc lòng tin, vâng nhận, tin tuệ của Như Lai, thì được ánh sáng lớn có mười việc hạnh. Thế nào là mười? Pháp chưa từng có, Như Lai đều biết hết; đó là việc thứ nhất. Thiện quyền phương tiện (cách khéo léo tùy hoàn cảnh để dẫn dắt) chưa từng chuyển ra, có thể hiện Phật pháp cho mọi người hiểu biết; đó là việc thứ hai. Đối với các pháp bên ngoài chưa được tự tại, ai nấy đều ngờ vực, khởi tâm phải trái: không thấy mà nói thấy, không bị trói mà nói bị trói, không hiểu mà nói hiểu, không giữ mà nói giữ, không thành mà nói thành; còn ở trong các pháp mà đều được tự tại, như thật, đúng như vậy, thật không hư dối, khiến chư Phật Thế Tôn đối với tất cả pháp đều được tự tại, đối với các pháp giới không vướng mắc; đó là việc thứ ba.

 Lại nữa, tộc tánh tử, ví như có người trong khoảnh khắc một niệm làm sạch mọi cấu bẩn của tâm, bỗng nhiên tỉnh ngộ lớn, không còn phải trải qua kỳ hạn bao nhiêu kiếp, từ một cõi Phật đến một cõi Phật giáo hoá chúng sinh mà không ngăn ngại, vượt hết tam hữu (ba cõi tồn tại, tức ba cõi) mà không cho là khó; đó là việc thứ tư.

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát Chiếu Minh, có khi gặp kiếp thiêu (tai lửa thiêu rụi thế giới lúc cuối một kiếp), khoảng giữa trống vắng hẳn, Phật trước đã qua mà Phật sau chưa ra đời, nhưng pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) vẫn thường trụ, không đổi khác. Có vị Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác có lời thề lớn, liền có thể lắng thần thức, vắng lặng an định như hư không, không vào niết-bàn vô dư (niết-bàn trọn vẹn, khi thân cũng đã diệt, không còn sót lại gì) mà diệt độ. Vì sao vậy? Vì lời thề lớn cốt yếu ban đầu của vị ấy nặng; đó là việc thứ năm.

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát Chiếu Minh, Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác quán sát lòng người, ai đáng nhận giáo hoá, ai không nhận giáo hoá, Như Lai đều biết hết, đúng như thật, không hư dối. Như Lai biết hết những điều tâm thức nghĩ đến, từ cõi dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục) này cho đến cõi trời Hữu tưởng vô tưởng (cõi trời cao nhất, nơi tâm tưởng vi tế đến mức như có như không), hoặc thiện hoặc xấu, hoặc khổ hoặc vui, liền có thể ở trong đó giáo hoá cho được độ; đó là việc thứ sáu.

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát Chiếu Minh, hoá thân của Như Lai không thể lường được, dạo khắp vô lượng cõi Phật, thực hành thiền định, giải thoát và pháp cửu thứ đệ (chín tầng định tu lần lượt theo thứ lớp: bốn tầng thiền, bốn tầng định vô sắc, và định diệt hết cảm thọ, tư tưởng); đó là việc thứ bảy.

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát Chiếu Minh, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân tu năm hạnh đức, mang lòng nhẫn nhục, không chê bai sự cảm nhận (?) của người khác; cũng không sinh những ý như: ta hơn người kia, người kia không bằng ta; lại không có ý: người kia hơn ta, ta không bằng người kia; hoặc lại khởi ý: người kia bằng ta, ta bằng người kia (?); đó là việc thứ tám.

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát Chiếu Minh, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với vô lượng pháp không thể nghĩ bàn, đi vào những điều nghĩ trong tâm của chúng sinh ở năm nẻo (năm nẻo luân hồi: trời, người, súc sinh, quỷ đói, địa ngục), trong khoảng một cái búng tay đều biết hết: có tâm ngu si hay không có tâm ngu si, có tâm ái dục hay không có tâm ái dục, có tâm giận dữ hay không có tâm giận dữ, phân biệt từng điều, đều biết hết; đó là việc thứ chín.

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát Chiếu Minh, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân dạo khắp các thế giới Phật mười phương, khuyên dân chúng làm Phật sự, liền nói về nỗi khổ phải nhận thân trong năm nẻo: dù được sinh lên cõi trời, đó cũng không phải con đường thường còn; thân người trăm lần biến đổi, sinh tử vô lượng; làm súc sinh húc đâm nhau, trọn không được giải thoát; làm quỷ đói tham ăn, mang thân xấu xí; ở địa ngục chịu quả báo, tội hết mới ra. Chỉ có niết-bàn (cảnh giới diệt hết phiền não, ra khỏi sinh tử) là an vui không gì sánh. Rồi chỉ cho con đường tắt để tiến tới vô vi; đó là việc thứ mười. Đó gọi là mười việc hạnh của Bồ-tát ma-ha-tát Chiếu Minh, không phải điều mà hàng nhị thừa (hai cỗ xe: Thanh văn — nghe Phật dạy mà giác ngộ, và Duyên giác — tự quán nhân duyên mà giác ngộ, những người chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) có thể theo kịp và biết được."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video